phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cở sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế. 3 Chƣơng 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần tập đoàn MERAP Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao năng lực cạnh tranh cho Công ty cổ phần tập đoàn MERAP. 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.
Tổng quan tình hình nghiên cứu Năng lực cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh là một lĩnh vực học thuật rộng lớn đã đƣợc rất nhiều các học giả uy tín trong và ngoài nƣớc nghiên cứu phân tích và đạt đƣợc nhiều nhiều thành tựu có giá trị sâu sắc. Các giá trị này từ lâu đã đƣợc đƣa vào ứng dụng trong các hoạt động điều hành quản lý sản xuất kinh doanh giúp các đơn vị đạt đƣợc nhiều thành tựu to lớn. Dựa trên các lý thuyết này, có thể phân chia thành hai chủ đề chính, đó là: nâng cao nâng lực cạnh tranh của một vùng, miền, lãnh thổ hay một một quốc gia và nâng cao năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, luận văn chủ yếu tập trung tìm hiểu và khai thác chủ đề nâng cao năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp, khía cạnh có tính ứng dụng và phù hợp với bản thân tác giả cùng đơn vị mà tác giả đang công tác.
Trên lĩnh vực nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp, qua quá trình thực hiện luận văn tác giả nhận thấy đã có nhiều công trình nghiên cứu quan trọng cả trong và ngoài nƣớc có giá trị tham khảo, học hỏi sâu sắc. Các nghiên cứu của nước ngoài: Đây là các công trình nghiên cứu của các hoc giả nƣớc ngoài, những ngƣời đã đi tiên phong trên lĩnh vực nghiên cứu về nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo ra tiền đề cơ bản để các nhà nghiên cứu sau này lấy làm cơ sở bám vào đó để tiếp tục phát triển. Có thể kể đến nhƣ sau: - Michael E. New York: Free Press Đây là tác phẩm kinh điển của học giả Michael E.Porter một trong những ngƣời tiên phong nghiên cứu về năng lực cạnh tranh, nội dung cuốn sách đề cập đến mọi vấn đề của nâng cao năng lực cạnh tranh.
Những khía cạnh mà tác giả đề cập đến đã trở thành giá trị cơ bản cho những nghiên cứu về sau trên lĩnh vực này. New York: Free Press Đây cũng là một tác phẩm kinh điển nữa của Michel E.Porter làm rõ hơn về nâng cao năng lực cạnh tranh và những cách thức để doanh nghiệp đạt đƣợc điều đó. Khái luận về quản trị chiến lược. Hà Nội: Nhà xuất bản Thống kê.
Trong cuốn sách này, tác giả phân tích sâu sắc vấn đề quản trị trong hoạt động nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây là các tác phẩm quốc tế, nhìn chung đã khái quát hóa đƣợc toàn bộ cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu, với môi trƣờng kinh tế thế giới lấy trọng tâm là nền kinh tế thị trƣờng ở phƣơng Tây. Các nghiên cứu trong nước Các công trình trong nƣớc có tính kế thừa những giá trị nghiên cứu cơ bản của các học giả thế giới, trên cơ sở đó bổ sung và kiện toàn thêm lý thuyết để có tính ứng dụng thực tiễn cao hơn, phù hợp hơn với từng đơn vị và với nền kinh tế Việt Nam. Có thể kể đến nhƣ sau: - PGS.TS Ngô Kim Thanh, 2013.
Giáo trình quản trị chiến lược. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại học kinh tế quốc dân Giáo trình hệ thống hóa đầy đủ lý thuyết về quản trị chiến lƣợc kinh doanh, hƣớng dẫn bài bản chi tiết cách thức xây dựng chiến lƣợc để nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. - Nguyễn Vĩnh Thanh, 2005. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp thương mại Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế.
Hà Nội: Nhà xuất bản Lao động xã hội. Công trình nghiên cứu đề cập một cách tổng quan đến mối tƣơng quan của kinh tế Việt Nam đối với nền kinh tế thế giới, chỉ rõ những khác biệt tồn tại. Trên cơ sở đó, hoạch định những hƣớng phát triển cần thiết để các doanh nghiệp Việt Nam có thể cạnh tranh đƣợc với các doanh nghiệp thế giới trong thời kỳ hội nhập. - Đặng Thị Hiếu Lá, 2006.
Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp khi Việt Nam trở thành thành viên của WTO. Hà Nội: Tạp chí nghiên cứu kinh tế. 6 Tài liệu nghiên cứu nêu rõ những qui định, đặc điểm, cách thức vận hành của tổ chức Thƣơng mại thế giới, chỉ ra những mặt có lợi và bất lợi đối với doanh nghiệp Việt Nam khi gia nhập WTO. Dựa vào đó, đƣa ra phƣơng án nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong môi trƣờng của WTO.
- Nguyễn Thị Tuệ Anh, Lƣu Minh Đức, Nguyễn Minh Thảo, Lê Phan, 2011. Báo cáo nghiên cứu năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu trong ba ngành may mặc, thủy sản và điện tử ở Việt Nam. Hà Nội: Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ƣơng (CIEM). Báo cáo phân tích sâu sắc thực trạng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong ngành may mặc, thủy sản và điện tử ở Việt Nam dựa trên các số liệu thống kê đầy đủ và có tính xác thực cao.
Bằng các phƣơng pháp nghiên cứu mới, báo cáo đã phân tích rõ ràng và khách quan năng lực cạnh tranh của các ngành nói trên, nêu bật những hạn chế và phân tích rõ nguyên nhân của những hạn chế đó. Công trình nghiên cứu này rất có tinh tham khảo đối với cả những ngành kinh doanh khác trong nền kinh tế. - Nguyễn Thị Hƣơng, 2014. Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm mì ăn liền của nhà máy mì HAPRO.
Luận văn thạc sĩ, Trƣờng Đại học Bách Khoa Hà Nội. Trong nghiên cứu này, tác giả đã phân tích khá sâu sắc về bối cảnh cạnh tranh của ngành hàng tiêu dùng, một trong những ngành kinh doanh có mức độ canh tranh gay gắt nhất. Những kinh nghiệm cạnh tranh từ thị trƣờng này cũng rất có giá trị tham khảo đối với công tác nghiên cứu thực tiễn về nâng cao năng lực cạnh tranh của bất kỳ một doanh nghiệp nào. Một số giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty cổ phần Dược Hậu Giang đến năm 2010.
Luận văn thạc sĩ, Trƣờng Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Đây là công trình nghiên cứu rất có giá trị tham khảo đối với bản thân tác giả. Luận văn đã phân tích đƣợc tƣơng đối đầy đủ về tổng quan ngành dƣợc ở Việt Nam, đƣa ra những giải pháp có tính thực tiễn cao dựa trên vị thế Công ty cổ phần dƣợc Hậu Giang là một công ty hàng đầu của ngành dƣợc trong nƣớc. Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp: 1.
Năng lực cạnh tranh: Cạnh tranh: Cạnh tranh là một trong những đặc trƣng cơ bản của nền kinh tế thị trƣờng. Đồng thời cạnh tranh cũng là động lực phát triển của nền kinh tế. Cạnh tranh có tác dụng thúc đẩy quá trình sản xuất phát triển, kích thích các doanh nghiệp nghiên cứu và ứng dụng khoa học kĩ thuật, công nghệ mới vào sản xuất để tạo ra những sản phẩm tốt hơn, giá rẻ hơn, dịch vụ tốt hơn. Cạnh tranh còn giúp thị trƣờng loại bỏ những doanh nghiệp kinh doanh kém hiệu quả.
Cạnh tranh buộc các doanh nghiệp để không bị đào thải phải luôn đổi mới, nâng cao sự sáng tạo trong hoạt động kinh doanh của mình. Nhờ vậy, hàng hóa trên thị trƣờng luôn phong phú đa dạng với chất lƣợng sản phẩm ngày càng đƣợc nâng cao. Năng lực cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh là một chủ đề rộng lớn đã đƣợc rất nhiều các học giả uy tín trong và ngoài nƣớc nghiên cứu phân tích và đạt đƣợc nhiều nhiều thành tựu có giá trị sâu sắc. Các giá trị này từ lâu đã đƣợc đƣa vào ứng dụng trong điều hành quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh Trong điều kiện kinh tế thị trƣờng, doanh nghiệp nào muốn tồn tại và phát triển, doanh nghiệp đó phải bán đƣợc sản phẩm của mình để thu về lợi nhuận.
Vì thế, các doanh nghiệp phải không ngừng cải tiến nhằm thỏa mãn tốt nhu cầu của khách hàng thông qua nhiều biện pháp nhƣ nâng cao chất lƣợng sản phẩm dịch vụ, định giá sản phẩm hợp lý, tăng cƣờng quảng bá và đổi mới phƣơng thức bán hàng. Trong quá trình cạnh tranh, doanh nghiệp nào đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng cùng với một mức giá hợp lý sẽ giành đƣợc chiến thắng. Hình thành và phát triển cùng nền kình tế thị trƣờng, cạnh tranh đƣợc xem là cơ sở và động lực của sự phát triển. Vì vậy, đã có rất nhiều học giả nghiên cứu về cạnh tranh và đƣa ra nhiều cách tiếp cận khác nhau về nó.
Theo Các Mác: "Cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tƣ bản để giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa để thu đƣợc lợi nhuận siêu ngạch." (Nguyễn Vĩnh Thanh, 2005, trang 12) 8 Với quan điểm này, mục tiêu cuối cùng của cạnh tranh là thu đƣợc lợi nhuận siêu ngạch thông qua việc đấu tranh để tận dụng và khai thác các điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa. Cạnh tranh là sự đối đầu giữa các doanh nghiệp, các ngành , các quốc gia cùng sản xuất một loại hàng hóa, dịch vụ trên cùng một thị trƣờng để giành đƣợc nhiều khách hàng, nhằm tạo ra những điều kiện có lợi nhất trong việc sản xuất và tiêu thụ hàng hóa dịch vụ với lợi nhuận cao nhất. Do vậy nhà kinh tế học P. Samuaelson lại cho rằng: "Cạnh tranh là sự kình địch giữa các doanh nghiệp với nhau để dành khách hang, thị trƣờng ".
(Nguyễn Vĩnh Thanh, 2005, trang 14) Năng lực cạnh tranh: Theo quan điểm tổng hợp của Van Duren, Martin Westgren thì năng lực cạnh tranh là khả năng tạo ra và duy trì lợi nhuận, thị phần trên các thị trƣờng trong và ngoài nƣớc (Fred R. Các chỉ số đánh giá là năng suất lao động, công nghệ, tổng năng suất các yếu tố sản xuất, chi phí cho nghiên cứu và phát triển, chất lƣợng và tính khác biệt của sản phẩm, chi phí đầu vào.