Trang 1 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH ----------o0o ----------- NGUYEÃN VAÊN ÑAÏI NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN NGUOÀN VOÁN TRUNG VAØ DAØI HAÏN PHAÙT TRIEÅN DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA TAÏI VIEÄT NAM TRÖÔÙC XU THEÁ HOÄI NHAÄP Chuyeân ngaønh: Kinh teá Taøi chính Ngaân haøng Maõ soá: 60.12 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: TS. VUÕ THÒ MINH HAÈNG TP.HOÀ CHÍ MINH – NAÊM 2005 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 2 MUÏC LUÏC WX Trang Chöông I CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN ---------------------------------------------------------------------- 1 1.1 Toång quan veà doanh nghieäp nhoû vaø vöøa ---------------------------------------------- 1 1.1 Khaùi nieäm doanh nghieäp nhoû vaø vöøa --------------------------------------------- 2 1.2 Ñaëc ñieåm cuûa DNNV---------------------------------------------------------------- 3 1.3 Vai troø cuûa DNNV trong neàn kinh teá---------------------------------------------- 4 1.4 Nhöõng raøo caûn khi tieáp caän nguoàn taøi trôï ñoái vôùi DNNV ---------------------- 6 1.2 Caùc nguoàn voán trung vaø daøi haïn taøi trôï phaùt trieån DNNV ---------------------- 8 1.1 Khaùi nieäm veà nguoàn voán trung- daøi haïn ------------------------------------------ 8 1.2 Caùc keânh taøi trôï voán trung –daøi haïn phaùt trieån DNNV ------------------------- 8 1.1 Vay tín duïng ngaân haøng------------------------------------------------------------- 8 1.2 Thueâ mua taøi chính (Finance Lease) ---------------------------------------------- 9 1.3 Voán huy ñoäng treân thò tröôøng chöùng khoaùn ------------------------------------ 10 1.4 Quyõ ñaàu tö maïo hieåm (Venture capital Fund) --------------------------------- 11 1.5 Voán öu ñaõi Nhaø nöôùc daønh cho khu vöïc DNNV thoâng qua caùc Quyõ hoã trôï 12 1.3 Hoã trôï phaùt trieån DNNV ôû caùc nöôùc vaø baøi hoïc kinh nghieäm vaän duïng ñoái vôùi Vieät Nam ------------------------------------------------------------------------------- 14 1.1 Kinh nghieäm hoã trôï taøi chính phaùt trieån DNNV ôû moät soá nöôùc-------------- 14 1.2 Baøi hoïc kinh nghieäm vaän duïng ñoái vôùi Vieät Nam ---------------------------- 18 Chöông II: THÖÏC TRAÏNG VEÀ NGUOÀN VOÁN TRUNG VAØ DAØI HAÏN PHAÙT TRIEÅN DNNV ÔÛ VIEÄT NAM HIEÄN NAY ------------------------------------------------- 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa DNNV ôû Vieät Nam trong thôøi gian qua ---------- 20 2.1 Tình hình hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh -------------------------------------- 20 2.2 Veà cô caáu nguoàn voán -------------------------------------------------------------- 21 2.3 Veà trình ñoä coâng ngheä vaø thieát bò------------------------------------------------ 23 2.4 Veà phaùt trieån thò tröôøng ----------------------------------------------------------- 24 2.5 Veà maët baèng kinh doanh --------------------------------------------------------- 25 2.6 Veà cô caáu vaø trình ñoä nguoàn nhaân löïc ------------------------------------------ 25 2.2 Cô hoäi vaø thaùch thöùc ñoái vôùi DNNV taïi Vieät Nam tröôùc xu theá hoäi nhaäp hieän nay ------------------------------------------------------------------------------------- 26 2.2 Thaùch thöùc -------------------------------------------------------------------------- 28 2.3 Thöïc traïng veà nguoàn voán trung vaø daøi haïn cho DNNV hieän nay------------- 28 2.1 Nhu caàu voán cuûa DNNV ---------------------------------------------------------- 28 2.2 Voán tín duïng ngaân haøng----------------------------------------------------------- 29 2.3 Tín duïng thueâ mua taøi chính-nguoàn taøi trôï hieäu quaû ñoái vôùi DNNV trong giai ñoaïn hieän nay ----------------------------------------------------------------- 37 2.4 Voán taøi trôï qua thò tröôøng chöùng khoaùn ----------------------------------------- 43 2.5 Quyõ ñaàu tö maïo hieåm ------------------------------------------------------------- 50 2.6 Voán öu ñaõi cuûa Nhaø nöôùc daønh cho DNNV thoâng qua caùc Quyõ hoã trôï ---- 55 2.4 Nhöõng öu ñieåm vaø toàn taïi trong tiếp cận voán trung vaø daøi haïn phaùt trieån DNNV hiện nay ---------------------------------------------------------------------------- 60 2.1 Nhöõng öu ñieåm tiếp cận voán trung vaø daøi haïn phaùt trieån DNNV ---------------- 60 2.2 Nhöõng toàn taïi tiếp cận voán trung vaø daøi haïn phaùt trieån DNNV hieän nay------- 61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 4 Chöông III: CAÙC GIAÛI PHAÙP NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN NGUOÀN VOÁN TRUNG VAØ DAØI HAÏN CHO DNNV TAÏI VIEÄT NAM TRONG THÔØI GIAN TÔÙI ---------------------------------------------------------------------------------------------------- 63 3.1 Ñònh höôùng phaùt trieån cuûa DNNV taïi Vieät Nam tröôùc xu theá hoäi nhaäp -------- 63 3.2 Giaûi phaùp naâng cao khaû naêng tieáp caän nguoàn voán trung-daøi haïn cho caùc DNNV taïi Vieät Nam -------------------------------------------------------------------------- 63 3.1 Caùc giaûi phaùp hoã trôï nguoàn voán qua hình thöùc tín duïng ngaân haøng------------- 64 3.2 Caùc giaûi phaùp hoã trôï nguoàn voán qua hình thöùc cho thueâ taøi chính -------------- 67 3.3 Caùc giaûi phaùp hoã trôï huy ñoäng voán thoâng qua TTCK----------------------------- 71 3.4 Caùc giaûi phaùp taøi trôï nguoàn voán töø caùc quyõ ñaàu tö maïo hieåm ------------------ 75 3.5 Caùc giaûi phaùp hoã trôï töø voán öu ñaõi cuûa nhaø nöôùc daønh cho DNNV thoâng qua caùc Quyõ hoã trôï ------------------------------------------------------------------------- 77 3.6 Caùc giaûi phaùp ñoái vôùi DNNV taïi Vieät Nam --------------------------------------- 78 3.7 Caùc giaûi phaùp hoã trôï khaùc ------------------------------------------------------------ 80 KEÁT LUAÄN ----------------------------------------------------------------------------------------- 84 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 5 LÔØI MÔÛ ÑAÀU 1. TÍNH CAÀN THIEÁT CUÛA ÑEÀ TAØI Sau khi Luaät doanh nghieäp coù hieäu löïc töø thaùng 01/2000, khu vöïc kinh teá tö nhaân noùi chung vaø DNNV noùi rieâng ñaõ coù nhöõng böôùc phaùt trieån ñaùng keå caû veà soá löôïng vaø quy moâ tieáp tuïc khaúng ñònh vò trí, vai troø cuûa khu vöïc kinh teá naøy trong cô caáu neàn kinh teá nöôùc ta; goùp phaàn tích cöïc vaøo quaù trình taêng tröôûng vaø phaùt trieån kinh teá Vieät Nam trong thôøi gian qua.
1 Hôn nöõa, tröôùc tieán trình Vieät Nam tham gia vaøo caùc toå chöùc nhö: AFTA (ASEAN), APEC vaø saép tôùi laø WTO, DNNV ñang ñöùng tröôùc aùp löïc phaûi naâng cao söùc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp veà saûn phaåm, thöông hieäu, coâng ngheä, trình ñoä quaûn lyù, … so vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc. Do vaäy voán laø yeáu toá khoâng theå thieáu ñeå thöïc hieän muïc tieâu naøy, laø coâng cuï ñeå bieán caùc yù töôûng, keá hoaïch saûn xuaát kinh doanh thaønh hieän thöïc, laø yeáu toá quyeát ñònh taêng naêng löïc caïnh tranh cuûa doanh nghieäp treân thò tröôøng quoác teá. Vôùi mong muoán tieáp caän veà phöông dieän lyù thuyeát laãn thöïc tieãn nhaèm ñöa ra nhöõng ñề xuaát giuùp hoã trôï vaø huy ñoäng toái ña caùc nguoàn löïc cho phaùt trieån DNNV. Ngöôøi vieát quyeát ñònh choïn ñeà taøi: “Naâng cao khaû naêng tieáp caän nguoàn voán trung vaø daøi haïn phaùt trieån DNNV taïi Vieät Nam tröôùc xu theá hoäi nhaäp”.
MUÏC ÑÍCH ÑEÀ TAØI Phaân tích nhöõng vöôùng maéc, khoù khaên ñoái vôùi DNNV khi tieáp caän caùc nguoàn voán trung vaø daøi haïn ñeå phaùt trieån trong giai ñoïan hieän nay; Ñònh höôùng xu theá phaùt trieån cuûa DNNV trong neàn kinh teá nöôùc ta trong thôøi gian tôùi; Ñöa ra caùc giaûi phaùp naâng cao khaû naêng huy ñoäng vaø taøi trôï nguoàn voán trung vaø daøi haïn cho söï phaùt trieån DNNV taïi Vieät Nam; Ñeà xuaát caùc nghieân cöùu saâu hôn nhaèm ña daïng hoùa nguoàn taøi trôï taïo ñieàu kieän cho thò tröôøng voán Vieät Nam phaùt trieån laønh maïnh trong töông lai. 1 Boä Keá Hoaïch vaø Ñaàu Tö : Ñaùnh giaù boán naêm thöïc hieän Luaät doanh nghieäp -2004 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU Luaän vaên söû duïng phöông phaùp duy vaät bieän chöùng lòch söû ñoàng thôøi keát hôïp vôùi phöông phaùp toång hôïp, thoáng keâ, thaêm doø yù kieán chuyeân gia,… ñeå giaûi quyeát caùc vaán ñeà ñaët ra cuûa ñeà taøi. PHAÏM VI VAØ ÑOÁI TÖÔÏNG NGHIEÂN CÖÙU a.
Phaïm vi nghieân cöùu: Ñeà taøi chæ ñeà caäp trong phaïm vi sau: • Veà khoâng gian: khaûo saùt caùc DNNV taïi Vieät Nam • Veà thôøi gian: Luaän vaên chæ ñeà caäp ñeán tình hình hoaït ñoäng, khaû naêng tieáp caän nguoàn voán trung vaø daøi haïn cuûa doanh nghieäp trong giai ñoaïn hieän nay. Ñoái töôïng nghieân cöùu: Ñoái töôïng nghieân cöùu trong phaïm vi ñeà taøi chæ ñeà caäp vieäc phaân tích taùc ñoäng cuûa chính saùch tieàn teä- tín duïng, chính saùch kinh teá vó moâ cuõng nhö caùc thuû tuïc haønh chính lieân quan ñeán vieäc huy ñoäng vaø tieáp caän nguoàn voán trung vaø daøi haïn phaùt trieån DNNV taïi Vieät Nam. CAÁU TRUÙC LUAÄN VAÊN Ngoaøi caùc baûng bieåu minh hoïa cho noäi dung cuûa ñeà taøi, luaän vaên bao goàm lôøi môû ñaàu giôùi thieäu boái caûnh vaø tính caàn thieát cuûa cuûa ñeà taøi, phaàn keát luaän toùm taét caùc noäi dung maø Ngöôøi vieát taâm ñaéc nhaát ñoàng thôøi ñeà xuaát nghieân cöùu môû roäng hôn nöõa phaïm vi vaø muïc ñích cuûa ñeà taøi, phaàn Taøi lieäu tham khaûo lieät keâ danh muïc taøi lieäu maø ngöôøi vieát ñaõ tham khaûo. Phaàn troïng taâm cuûa luaän vaên goàm 3 chöông: Chöông I: Cô sôû lyù luaän.
Chöông II: Thöïc traïng veà nguoàn voán trung vaø daøi haïn phaùt trieån DNNV taïi Vieät Nam hieän nay. Chuông III: Caùc giaûi phaùp naâng cao khaû naêng tieáp caän nguoàn voán trung vaø daøi haïn phaùt trieån DNNV taïi Vieät Nam trong thôøi gian tôùi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 7 CHÖÔNG I : CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN 1.4 TOÅNG QUAN VEÀ DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA 1.1 Khaùi nieäm DNNV Khaùi nieäm DNNV ñöôïc phaân loaïi döïa vaøo caùc tieâu chí voán, lao ñoäng vaø doanh thu. Tuy nhieân, vieäc xaùc ñònh DNNV thöôøng ñöôïc xem xeùt phuø hôïp vôùi töøng giai ñoaïn phaùt trieån kinh teá, trình ñoä coâng ngheä, vaán ñeà giaûi quyeát vieäc laøm, quan ñieåm cuûa moãi quoác gia vaø caû muïc ñích cuûa vieäc xaùc ñònh naøy. Ñoàng thôøi caùc tieâu chí vaø ñoä lôùn cuûa noù cuõng thay ñoåi theo töøng thôøi kì phaùt trieån cuûa kinh teá-xaõ hoäi.1 Quan ñieåm ôû moät soá nöôùc Quan ñieåm thöù nhaát cho raèng, tieâu chí ñaùnh giaù phaân loaïi DNNV phaûi gaén lieàn vôùi ñaëc ñieåm ngaønh, möùc voán ñaàu tö vaø soá löôïng lao ñoäng söû duïng trong doanh nghieäp.
Nhaät Baûn laø nöôùc theo quan ñieåm naøy, theå hieän cuï theå nhö sau: Ngaønh ngheà Tieâu chí xaùc ñònh Soá lao ñoäng Toång voán Lónh vöïc baùn buoân < 100 lao ñoäng < 30 trieäu yeân Lónh vöïc baùn leû < 50 lao ñoäng < 10 trieäu yeân Caùc ngaønh khaùc < 300 lao ñoäng < 100 trieäu yeân Quan ñieåm thöù hai cho raèng, tieâu chí xaùc ñònh DNNV khoâng phaân bieät ngaønh ngheà maø chæ caên cöù vaøo soá lao ñoäng vaø löôïng voán ñaàu tö vaøo doanh nghieäp. Singapore, Malaysia, … theo quan ñieåm naøy, ñoái vôùi Singapore thì DNNV coù voán kinh doanh döôùi 499 trieäu SGD vaø soá lao ñoäng döôùi 100 ngöôøi. Quan ñieåm thöù ba: Theo quan ñieåm naøy, ngoaøi caùc tieâu chí veà lao ñoäng vaø voán thì tieâu chí xaùc ñònh coøn quan taâm ñeán doanh thu haøng naêm cuûa doanh nghieäp. Tröôøng hôïp cuûa Indonesia laø moät ví duï, tieâu chí veà voán nhoû hôn 0.6 tyû Rupi vaø doanh thu haøng naêm nhoû hôn 2 tyû Rupi.
Thoâng qua caùc quan ñieåm vöøa neâu treân cho thaáy: Duø moãi nöôùc coù quan ñieåm khaùc nhau veà tieâu chí xaùc ñònh DNNV nhöng nhìn chung vaãn döïa vaøo moät vaøi tieâu chí sau: voán, lao ñoäng, doanh thu. Treân cô sôû thöïc traïng hoaït ñoäng cuûa DN, chuû tröông LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trang 8 chính saùch hoã trôï cuûa Chính phuû maø moãi nöôùc coù möùc ñònh löôïng caùc tieâu chí cho phuø hôïp nhaèm ñaït ñöôïc muïc tieâu hoã trôï phaùt trieån DNNV. Do vaäy, neân coù tieâu chí rieâng ñeå xaùc ñònh DNNV ôû caùc lónh vöïc khaùc nhau vaø linh hoaït ñieàu chænh theo thôøi gian phuø hôïp vôùi töøng thôøi kì phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi vaø muïc tieâu khuyeán khích phaùt trieån DN ñoái vôùi töøng ngaønh ngheà.