Luận văn thạc sĩ về nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Quản Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: PGS. TS Bùi Đức Thọ
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách huyện Ba Bể tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ theo định hướng ứng dụng
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH
• 1.1. Tổng quan về tín dụng chính sách
• 1.2. Khái niệm tín dụng chính sách
• 1.3. Đặc điểm tín dụng chính sách
• 1.4. Vai trò của tín dụng chính sách
• 1.5. Chương trình tín dụng chính sách tại Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 1.6. Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 1.7. Khái quát một số chương trình tín dụng chính sách của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng chính sách
• 1.8.1. Yếu tố chủ quan thuộc về ngân hàng
• 1.8.2. Yếu tố khách quan
• 1.9. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.9.1. Về hiệu quả đối với ngân hàng
• 1.9.2. Về hiệu quả xã hội
• 1.10. Kinh nghiệm về nâng cao hiệu quả tín dụng tại một số ngân hàng
• 1.10.1. Kinh nghiệm của một số ngân hàng
• 1.10.2. Bài học kinh nghiệm
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN BA BỂ
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.5. Phương pháp tổng hợp số liệu
• 2.6. Phương pháp phân tích thông tin
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN BA BỂ
• 3.1. Khái quát về NHCSXH Ba Bể
• 3.2. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Ba Bể
• 3.3. Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng chính sách xã hội huyện Ba Bể
• 3.4. Cơ cấu tổ chức
• 3.5. Chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng
• 3.6. Thực trạng hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách huyện Ba Bể
• 3.6.1. Hiệu quả kinh tế
• 3.6.2. Hiệu quả xã hội
• 3.7. Đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng chính sách tại Ngân hàng chính sách xã hội Huyện Ba Bể
• 3.8. Đánh giá của các hộ gia đình vay vốn về hoạt động tín dụng chính sách tại ngân hàng chính sách xã hội huyện Ba Bể
• 3.9. Những kết quả đạt được
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN BA BỂ
• 4.1. Phương hướng nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại Ngân hàng chính sách xã hội Huyện Ba Bể
• 4.2. Định hướng phát triển của Ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam
• 4.3. Phương hướng nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại Ngân hàng chính sách xã hội Huyện Ba Bể
• 4.4. Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại Ngân hàng chính sách xã hội Huyện Ba Bể
• 4.4.1. Nhóm giải pháp đối với NHCSXH Huyện Ba Bể
• 4.4.2. Nhóm giải pháp cho Tổ TK&VV
• 4.4.3. Nhóm giải pháp cho Hội đoàn thể nhận ủy thác
• 4.4.4. Nhóm giải pháp cho chính quyền các cấp
• 4.4.5. Nhóm giải pháp cho Ban đại diện HĐQT
• 4.4.6. Nhóm giải pháp cho khách hàng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng Ba Bể

Nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng Ba Bể, Bắc Kạn là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Ngân hàng chính sách xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các đối tượng chính sách, giúp họ cải thiện đời sống và phát triển sản xuất. Việc nâng cao hiệu quả tín dụng không chỉ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của địa phương.

1.1. Khái niệm tín dụng chính sách và vai trò của ngân hàng Ba Bể

Tín dụng chính sách là hình thức cho vay ưu đãi nhằm hỗ trợ các đối tượng chính sách như hộ nghèo, cận nghèo. Ngân hàng Ba Bể thực hiện vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn này, giúp người dân có cơ hội phát triển kinh tế.

1.2. Tình hình hiện tại của tín dụng chính sách tại ngân hàng Ba Bể

Hiện tại, ngân hàng Ba Bể đã triển khai nhiều chương trình tín dụng chính sách, tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa đạt yêu cầu. Nhiều hộ gia đình vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách

Mặc dù ngân hàng Ba Bể đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như hạn chế về nguồn vốn, khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và thủ tục vay vốn phức tạp đang cản trở sự phát triển của tín dụng chính sách.

2.1. Hạn chế về nguồn vốn và khả năng tiếp cận

Nguồn vốn cho tín dụng chính sách tại ngân hàng Ba Bể còn hạn chế, dẫn đến việc không đáp ứng đủ nhu cầu vay vốn của người dân. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển kinh tế của các hộ gia đình.

2.2. Thủ tục vay vốn phức tạp và thiếu thông tin

Nhiều người dân gặp khó khăn trong việc hiểu và thực hiện các thủ tục vay vốn. Thiếu thông tin về các chương trình tín dụng cũng là một rào cản lớn.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng Ba Bể

Để nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách, ngân hàng Ba Bể cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm cải thiện quy trình vay vốn, tăng cường truyền thông và hỗ trợ người dân trong việc tiếp cận thông tin.

3.1. Cải thiện quy trình vay vốn

Ngân hàng cần đơn giản hóa quy trình vay vốn, giảm bớt thủ tục hành chính để người dân dễ dàng tiếp cận hơn. Điều này sẽ giúp tăng tỷ lệ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn.

3.2. Tăng cường truyền thông và hỗ trợ

Cần có các chương trình truyền thông hiệu quả để người dân hiểu rõ hơn về các chương trình tín dụng chính sách. Đồng thời, ngân hàng cũng nên tổ chức các buổi tư vấn để hỗ trợ người dân trong việc lập hồ sơ vay vốn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tín dụng chính sách

Nghiên cứu về hiệu quả tín dụng chính sách tại ngân hàng Ba Bể cho thấy nhiều kết quả tích cực. Nhiều hộ gia đình đã cải thiện được đời sống nhờ vào nguồn vốn vay từ ngân hàng. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để có những điều chỉnh kịp thời.

4.1. Kết quả đạt được từ tín dụng chính sách

Nhiều hộ gia đình đã sử dụng vốn vay để đầu tư vào sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Điều này cho thấy tín dụng chính sách có tác động tích cực đến phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Đánh giá hiệu quả và những điều chỉnh cần thiết

Cần có các chỉ tiêu đánh giá cụ thể để theo dõi hiệu quả của các chương trình tín dụng. Những điều chỉnh cần thiết sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn trong tương lai.

V. Kết luận và tương lai của tín dụng chính sách tại ngân hàng Ba Bể

Tín dụng chính sách tại ngân hàng Ba Bể có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người dân phát triển kinh tế. Để nâng cao hiệu quả, ngân hàng cần tiếp tục cải tiến quy trình và tăng cường hỗ trợ cho người dân. Tương lai của tín dụng chính sách sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải tiến của ngân hàng.

5.1. Tầm quan trọng của tín dụng chính sách trong phát triển kinh tế

Tín dụng chính sách không chỉ giúp người dân thoát nghèo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương. Ngân hàng cần nhận thức rõ vai trò này để có những chiến lược phù hợp.

5.2. Định hướng phát triển tín dụng chính sách trong tương lai

Ngân hàng Ba Bể cần xây dựng các kế hoạch dài hạn để phát triển tín dụng chính sách, bao gồm việc mở rộng các chương trình cho vay và cải thiện chất lượng dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2005 - 2012, hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) trên toàn quốc đã giải ngân vốn ưu đãi cho hơn 10 triệu lượt hộ nghèo, góp phần trực tiếp giúp 2,4 triệu hộ vượt qua ngưỡng nghèo chuẩn quốc gia. Tại các địa bàn miền núi đặc biệt khó khăn như huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn, tín dụng chính sách đóng vai trò là đòn bẩy kinh tế chiến lược nhằm xóa bỏ vùng lõm phát triển, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp và cải thiện chất lượng sống. Tuy nhiên, rào cản về hạ tầng giao thông, tập quán canh tác lạc hậu và nguy cơ phát sinh nợ quá hạn tại các thôn bản vùng sâu vẫn đang đặt ra nhiều thách thức lớn cho công tác quản trị tín dụng.

Đề tài tập trung giải quyết vấn đề nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách tại Phòng giao dịch NHCSXH huyện Ba Bể. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng ưu đãi; đánh giá toàn diện thực trạng hiệu quả kinh tế và xã hội của hoạt động cho vay giai đoạn 2014 - 2016; phân tích mức độ hài lòng cùng các phản hồi của người dân về quy trình tín dụng; từ đó xây dựng hệ thống giải pháp ứng dụng đồng bộ cho giai đoạn 2017 - 2020.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại địa bàn 16 xã, thị trấn thuộc huyện Ba Bể với đối tượng khảo sát trọng tâm là các hộ nghèo, hộ cận nghèo và đối tượng chính sách. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp chi nhánh duy trì mục tiêu tăng trưởng tín dụng trên 10%/năm, kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức 1,0%, đồng thời tối ưu hóa tỷ lệ thu hồi gốc và lãi đạt trên 98% theo chuẩn an toàn vốn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết tài chính vi mô hiện đại kết hợp mô hình tín dụng nhóm có trách nhiệm liên đới (Group Lending / Joint-Liability Model). Mô hình này chỉ ra rằng việc gắn kết trách nhiệm giữa các thành viên trong Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV) giúp giảm thiểu triệt để tình trạng thông tin bất cân xứng và rủi ro đạo đức khi cho vay không cần tài sản bảo đảm. Đồng thời, tác giả kết hợp nguyên tắc đánh giá tín dụng 5Cs (Character, Capacity, Capital, Collateral, Conditions) và lý thuyết về bẫy nghèo để giải thích khả năng tích lũy vốn của hộ gia đình yếu thế.

Hệ thống khái niệm nền tảng được chuẩn hóa trong luận văn gồm:

• Tín dụng chính sách: Hoạt động cấp vốn ưu đãi phi lợi nhuận do Nhà nước huy động nhằm phục vụ an sinh xã hội và giảm nghèo bền vững.
• Đối tượng thụ hưởng: Hộ nghèo, hộ cận nghèo, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, hộ sản xuất kinh doanh tại vùng đặc biệt khó khăn.
• Điểm giao dịch xã: Mô hình tác nghiệp lưu động định kỳ tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã giúp giảm chi phí tiếp cận vốn cho người dân.
• Hiệu quả xã hội của tín dụng: Mức độ chuyển biến về thu nhập bình quân, khả năng tạo việc làm, tỷ lệ giảm nghèo và cải thiện điều kiện y tế, giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo cân đối tài chính, bảng sao kê dư nợ và biên bản phân loại nợ của NHCSXH huyện Ba Bể trong giai đoạn 2014 - 2016. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phiếu điều tra khảo sát trực tiếp 120 hộ gia đình vay vốn tại 6 xã đại diện trên địa bàn huyện (gồm cả vùng thấp và vùng cao đặc biệt khó khăn). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm phản ánh chính xác cơ cấu dân tộc (Tày, Nùng, Mông, Dao) và đặc điểm sản xuất nông nghiệp đa dạng của địa phương.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp so sánh định lượng là nhằm bóc tách biến động tăng trưởng quy mô tín dụng, tỷ trọng dư nợ theo 4 tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và hệ số an toàn vốn. Toàn bộ chuỗi dữ liệu được xử lý trong khung thời gian từ tháng 1 năm 2014 đến tháng 12 năm 2016 làm tiền đề xây dựng định hướng phát triển đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tín dụng chính sách tại NHCSXH huyện Ba Bể giai đoạn 2014 - 2016 mang lại 4 kết quả định lượng nổi bật:

Thứ nhất, quy mô nguồn vốn và dư nợ tín dụng duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định bình quân 11,8%/năm. Tổng dư nợ ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội (Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên) chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 98,2% tổng dư nợ toàn chi nhánh, thể hiện vai trò nòng cốt của kênh dẫn vốn đoàn thể.

Thứ hai, cơ cấu danh mục tín dụng tập trung chủ yếu vào 3 chương trình trọng điểm: cho vay hộ nghèo (chiếm 41,5% tổng dư nợ), hộ cận nghèo (chiếm 22,8%) và nước sạch - vệ sinh môi trường nông thôn (chiếm 15,3%). Các chương trình này đã giải quyết nhu cầu vốn cấp bách cho hơn 8.500 lượt hộ gia đình trên toàn huyện.

Thứ ba, chất lượng tín dụng được duy trì ở ngưỡng an toàn, tỷ lệ thu nợ gốc đến hạn đạt 89,4% và tỷ lệ thu lãi bình quân đạt 97,6%. Mặc dù vậy, tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn cục bộ tại một số xã vùng cao vẫn dao động trong khoảng 1,3% - 1,9% do ảnh hưởng của thiên tai và dịch bệnh trong chăn nuôi.

Thứ tư, hiệu quả kinh tế - xã hội mang lại chuyển biến rõ nét: thu nhập bình quân của các hộ sau 2 năm vay vốn tăng 27,4% (từ 1,1 triệu đồng/người/tháng lên 1,4 triệu đồng/người/tháng), hỗ trợ tạo việc làm mới cho 650 lao động và giúp 420 hộ chính thức thoát nghèo bền vững.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến thành công của đơn vị bắt nguồn từ việc tổ chức mạng lưới 16 điểm giao dịch cố định tại 100% trụ sở UBND xã, kết hợp với hoạt động của hơn 180 Tổ TK&VV tại các thôn bản. Cơ chế này giúp tối ưu hóa chi phí giao dịch cho người vay và nâng cao tính minh bạch công khai. Khi so sánh với bài học 10 năm hoạt động của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Ninh Bình (đạt tốc độ tăng trưởng dư nợ 30%/năm và kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 18,02% xuống 6,87%), mô hình tại Ba Bể cho thấy sự tương đồng về tính hiệu quả của phương thức ủy thác nhưng cần đẩy mạnh hơn nữa sự tham gia của chính quyền cấp cơ sở.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, cơ cấu dư nợ theo chương trình và tỷ lệ ủy thác qua các đoàn thể có thể được thể hiện qua biểu đồ tròn (Pie Chart), trong khi biến động nợ quá hạn và tăng trưởng thu nhập hộ gia đình được trình bày chi tiết qua bảng tổng hợp số liệu so sánh chuỗi thời gian 3 năm (2014, 2015, 2016). Sự kết hợp này giúp làm nổi bật mối quan hệ tỷ lệ nghịch giữa công tác giám sát của tổ TK&VV với tỷ lệ nợ xấu phát sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả nguồn vốn tín dụng chính sách trên địa bàn huyện Ba Bể giai đoạn 2017 - 2020, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro và thẩm định tín dụng (Chủ thể: Phòng giao dịch NHCSXH Ba Bể): Thiết lập quy trình kiểm tra đối chiếu sau giải ngân trong vòng 30 ngày đối với 100% món vay mới; phấn đấu kéo giảm tỷ lệ nợ quá hạn toàn chi nhánh xuống dưới 0,8% trước quý IV/2019.
• Nâng cao năng lực quản lý của Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (Chủ thể: 4 Hội đoàn thể nhận ủy thác): Định kỳ tổ chức 2 khóa tập huấn nghiệp vụ/năm cho 100% Tổ trưởng Tổ TK&VV; mục tiêu nâng tỷ lệ tổ đạt loại Tốt lên trên 92% vào năm 2020, chấm dứt tình trạng thu hộ nợ gốc sai quy định.
• Lồng ghép vốn tín dụng với chuyển giao kỹ thuật khuyến nông - khuyến lâm (Chủ thể: UBND các xã và Trạm Khuyến nông huyện): Phối hợp xây dựng 15 mô hình kinh tế nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại các xã khó khăn; đảm bảo ít nhất 85% hộ vay được hướng dẫn cách thức sử dụng vốn và hoạch định dòng tiền trả nợ.
• Bố trí nguồn vốn ủy thác ngân sách và bản địa hóa truyền thông (Chủ thể: UBND huyện Ba Bể và Ban đại diện HĐQT): Trích ngân sách địa phương ủy thác sang NHCSXH với tốc độ tăng tối thiểu 15%/năm; triển khai biên soạn tờ rơi, tài liệu hướng dẫn vay vốn bằng song ngữ (tiếng phổ thông kết hợp tiếng Tày, Mông, Dao) đến từng thôn bản trước năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Cán bộ quản lý và tín dụng viên hệ thống NHCSXH: Nắm bắt phương pháp đối chiếu nợ, kỹ thuật nhận diện rủi ro tín dụng tại địa bàn vùng cao và quy trình vận hành hiệu quả Điểm giao dịch xã.
• Lãnh đạo chính quyền địa phương và Ban Chỉ đạo giảm nghèo: Tham khảo khung đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội để hoạch định chính sách phân bổ ngân sách ủy thác và chỉ đạo công tác an sinh tại cơ sở.
• Cán bộ Hội đoàn thể và Ban quản lý Tổ TK&VV: Sử dụng làm tài liệu cẩm nang hướng dẫn sinh hoạt tổ, quy trình bình xét cho vay công khai và đôn đốc thu hồi nợ gốc định kỳ.
• Giảng viên, học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế và Tài chính: Khai thác khung lý thuyết tài chính vi mô, mô hình nghiên cứu thực chứng và hệ thống chỉ tiêu định lượng phục vụ các công trình nghiên cứu tương đồng.

Câu hỏi thường gặp

Tín dụng chính sách tại huyện Ba Bể tập trung phục vụ những nhóm đối tượng nào?
NHCSXH huyện Ba Bể phục vụ 8 nhóm đối tượng chính sách ưu tiên, tập trung chủ yếu vào hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số tại các thôn bản đặc biệt khó khăn.

Tại sao phương thức cho vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội lại đạt tỷ trọng trên 98%?
Phương thức này tận dụng mạng lưới sâu rộng của Hội Nông dân, Phụ nữ, Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên giúp giảm thiểu chi phí quản lý, bình xét đối tượng vay vốn công khai và tăng cường giám sát cộng đồng tại hơn 180 Tổ TK&VV.

Những nguyên nhân chính gây ra rủi ro nợ quá hạn tại địa phương là gì?
Rủi ro phát sinh chủ yếu do thiên tai, dịch bệnh trong sản xuất nông nghiệp, trình độ quản trị dòng tiền của một bộ phận hộ vay còn hạn chế và tình trạng lao động tự do di chuyển khỏi nơi cư trú nhưng chưa thanh toán hết nợ ngân hàng.

Chỉ tiêu nào phản ánh rõ nét nhất hiệu quả kinh tế của nguồn vốn vay?
Hiệu quả kinh tế được đo lường qua tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người (tăng 27,4% sau 2 năm), khả năng tạo lập mô hình sinh kế ổn định và tỷ lệ hoàn trả nợ gốc - lãi đúng kỳ hạn đạt trên 90%.

Giải pháp nào giúp đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận thông tin tín dụng dễ dàng hơn?
Biện pháp cốt lõi là bản địa hóa tài liệu tuyên truyền sang tiếng dân tộc Tày, Mông, Dao, kết hợp phổ biến quy chế vay vốn trực tiếp tại các phiên giao dịch xã định kỳ hàng tháng và qua hệ thống loa truyền thanh thôn bản.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tài chính vi mô và quản lý tín dụng chính sách tại khu vực vùng cao đặc thù.
• Khẳng định nguồn vốn ưu đãi 2014 - 2016 tại huyện Ba Bể tăng trưởng 11,8%/năm, hỗ trợ tích cực cho hơn 8.500 lượt hộ vay và giúp 420 hộ thoát nghèo.
• Làm rõ hạn chế về nợ quá hạn cục bộ (1,3% - 1,9%) và rào cản tập quán sản xuất của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp thực tiễn gắn liền với vai trò của NHCSXH, tổ chức đoàn thể ủy thác và chính quyền địa phương giai đoạn 2017 - 2020.
• Lộ trình triển khai giải pháp cần ưu tiên số hóa quản lý nợ và nâng cao năng lực cho 100% Tổ TK&VV trong giai đoạn tiếp theo; các đơn vị quản lý tín dụng chính sách có thể áp dụng ngay mô hình này để chuẩn hóa quy trình tác nghiệp cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG CHÍNH SÁCH 1. Tổng quan về tín dụng chính sách 1. Khái niệm tín dụng chính sách Đối tượng chính sách là những người nghèo, rất nghèo, những người không có việc làm, thu nhập thấp hoặc những hộ gia đình có công với cách mạng nhưng gặp hoàn cảnh khó khăn, hộ đồng bào dân tộc thiểu số sống ở vùng sâu, vùng xa… Các đối tượng chính sách bao gồm: - Hộ nghèo - Hộ cận nghèo - Hộ thoát nghèo - Hộ gia đình có công với cách mạng. - Hộ gia đình thương binh, liệt sỹ.

- Hộ gia đình là đồng bào dân tộc thiểu số có thu nhập thấp. - Hộ gia đình đang sinh sống trong vùng thường xuyên xảy ra thiên tai. - Hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn - Hộ gia đình đang sinh sống trong vùng đặc biệt khó khăn. Trong cuộc sống hàng ngày của các đối tượng chính sách, việc rơi vào tình trạng thiếu hụt các khoản tài chính cho các nhu cầu thiết yếu như ăn, ở, đi lại, học hành, việc làm… cho tới các nhu cầu khẩn cấp như bị ốm đau, trộm cắp, thiên tai thậm chí là các nhu cầu dài hạn như xây dựng nhà ở, mua nguyên vật liệu, sản xuất kinh doanh diễn ra thường xuyên.

Việc thiếu hụt nguồn tài chính tài trợ cho các nhu cầu này là lực cản lớn đối với khả năng xóa đói, giảm nghèo của chính bản thân người nghèo và các đối tượng chính sách khác cũng như mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội của một quốc gia. Có điều này là vì dù họ có sức lao động, có mong muốn vươn lên nhưng do khó tiếp cận với các nguồn lực khiến cho họ rơi vào vòng luẩn quẩn là bẫy nghèo và những bất bình đẳng khác. Những hạn chế về khả năng đáp ứng các quy định về vay vốn của TCTD khiến cho các đối tượng chính sách gần như không thể tìm ra nguồn vốn tài chính đáp ứng các nhu cầu sinh hoạt và sản xuất Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.vn/ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 kinh doanh. Gắn kết đặc điểm này cùng với vai trò quan trọng của Nhà nước đối với công tác giảm nghèo dẫn tới sự cần thiết của Nhà nước trong việc cung cấp, hỗ trợ cung cấp nguồn tín dụng chính sách cho nhóm đối tượng này.

Để thực hiện công cuộc giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội, Nhà nước thường sử dụng các công cụ tài chính như thu, chi ngân sách để hướng nguồn lực tài chính của Nhà nước và xã hội một cách có hiệu quả nhất tới người nghèo và các đối tượng chính sách khác, giúp cho họ có thể có vốn để sinh hoạt, sản xuất kinh doanh, từ đó thoát nghèo. Trên cơ sở đó, khái niệm tín dụng chính sách cho các đối tượng chính sách có thể được hiểu như sau: Tín dụng chính sách cho các đối tượng chính sách là việc sử dụng các nguồn lực tài chính do Nhà nước huy động, cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác vay vốn với các ưu đãi so với tín dụng thông thường, để phục vụ mục đích sản xuất kinh doanh và tiêu dùng, tạo việc làm, cải thiện đời sống, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội. Từ định nghĩa tín dụng chính sách cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác, có thể rút ra các điểm cần chú ý như sau: Thứ nhất, mục tiêu của tín dụng cho các đối tượng chính sách là nhằm giúp cho họ có vốn để sản xuất, kinh doanh tạo việc làm nâng cao thu nhập. Tín dụng chính sách cho các đối tượng chính sách không vì mục tiêu lợi nhuận, mà vì mục tiêu giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội.

Thứ hai, nguyên tắc tín dụng chính sách phải sử dụng vốn đúng mục đích bảo đảm hoàn trả được vốn vay (gồm cả gốc lẫn lãi) cho TCTD đúng thời hạn như đã thỏa thuận. Thứ ba, tín dụng chính sách được ưu đãi bao gồm: ưu đãi về điều kiện vay vốn như tài sản bảo đảm tiền vay, thủ tục và các quy trình giải ngân, ưu đãi về lãi suất vay vốn và thời hạn vay vốn. Điều kiện cấp tín dụng cho các đối tượng chính sách phải bảo đảm được tính linh hoạt và phù hợp với hoàn cảnh của họ. Các thủ tục vay vốn, các yêu cầu về điều kiện tài chính, và tài sản bảo đảm cần được điều chỉnh linh hoạt trong từng thời điểm, từng mục đích vay vốn, gắn với thực tiễn địa phương và Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.vn/ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 hoàn cảnh của người nghèo và các đối tượng chính sách khác để bảo đảm họ có thể tiếp cận được vốn vay.

Thứ tư, tín dụng chính sách cần hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách về năng lực sản xuất kinh doanh như khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, đào tạo nghề, chỉ dẫn các thị trường đầu vào cho sản xuất lẫn đầu ra cho sản xuất. Đặc điểm tín dụng chính sách Một số đặc điểm nổi bật của tín dụng cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác xuất phát từ đặc điểm của chính họ là cuộc sống sinh hoạt và lao động phần lớn gắn với hoạt động nông nghiệp có tính mùa vụ cao, đa dạng về đối tượng tài trợ, chi phí giao dịch cao và rủi ro tín dụng cao. Thứ nhất, tín dụng đối với các đối tượng chính sách có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với hoạt động nông nghiệp do đại bộ phận nhóm đối tượng này tập trung tại nông thôn với nghề nông là chính. Thu nhập từ sản xuất, buôn bán nông sản, gia cầm, gia súc… và tiền lương lao động làm thuê là hai bộ phận cấu thành quan trọng trong nguồn thu nhập của người nghèo và các đối tượng chính sách khác tại nông thôn.

Do sản phẩm từ nông nghiệp có tính chất mùa vụ cao và các khoản thu từ lao động làm thuê không ổn định, nguồn thu nhập, nhu cầu chi tiêu và tất yếu là nhu cầu vay mượn của họ có mức độ biến động cao, khó dự báo. Đặc điểm này còn bị làm trầm trọng thêm do tình trạng mất mùa từ thiên tai, dịch bệnh hoặc những diễn biến bất lợi của giá cả hàng nông sản, gia cầm, gia súc thường xuyên xuất hiện trong khi mức độ sẵn có và khả năng tiếp cận các sản phẩm phòng ngừa rủi ro của nhóm đối tượng này tại nông thôn là rất hạn chế. Thứ hai, tín dụng chính sách cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác có đặc điểm là khá đa dạng về đối tượng được tài trợ vốn do họ cần được hỗ trợ về nhiều mặt để có thể vươn lên thoát nghèo. Nhu cầu vay vốn của người nghèo và các đối tượng chính sách khác phụ thuộc nhiều vào đời sống sinh hoạt và hoạt động sản xuất kinh doanh nông nghiệp (và các nghề thủ công khác).

Các khách hàng khác nhau có các nhu cầu tài trợ khác nhau như cải tạo công trình vệ sinh môi trường, chữa bệnh, đi học nghề, đi xuất khẩu lao động cho tới nhu cầu mua vật nuôi, mua cây giống, mua vật tư sản xuất… Ngoài chi cho hoạt động sản xuất, nhu cầu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.vn/ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 chi tiêu của người nghèo và các đối tượng chính sách khác còn bao gồm các khoản đột xuất như ốm đau và đối phó với thiên tai dịch bệnh. Đây không phải là các khoản cho vay truyền thống của ngân hàng nhưng lại rất cần thiết đối với các đối tượng chính sách do nhóm đối tượng này thường dễ bị tổn thương bởi các tác nhân bên ngoài và khả năng tự chống chọi của họ với các tổn thương kể trên là rất thấp. Thứ ba, chi phí của việc cấp tín dụng chính sách cho các đối tượng chính sách ở mức cao so với cho vay các đối tượng khác. Điều này là do giá trị các khoản tín dụng thường nhỏ, quay vòng nhiều cộng thêm với đặc điểm nhóm đối tượng này nằm phân tán trên một địa bàn rộng, tập trung nhiều ở các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa nên việc quản lý khoản tín dụng trở nên rất tốn kém, đòi hỏi TCTD phải có một số lượng nhân viên đủ lớn và dành nhiều nguồn lực tài chính, thời gian để tìm kiếm khách hàng, làm việc với khách hàng để thẩm định phương án vay vốn cho tới công tác giám sát sử dụng vốn vay.

Số lượng khoản tín dụng lớn, sự đa dạng của nhu cầu tín dụng, địa bàn rộng buộc TCTD phải đánh đổi giữa việc giảm thiểu chi phí quản lý tín dụng và bảo đảm chất lượng tín dụng. Thứ tư, cơ sở dữ liệu về người nghèo và các khoản tín dụng cho người nghèo và các đối tượng chính sách khác thường thiếu hụt và yếu kém cả về số lượng lẫn chất lượng. Khả năng tiếp cận với các dịch vụ tài chính như tiền gửi, thanh toán của nhóm đối tượng này là rất hạn chế xuất phát từ bản thân nhu cầu và trình độ học vấn của họ cũng như mức độ đáp ứng các dịch vụ tài chính của TCTD tại khu vực nông thôn thường thấp. Tương tự, các thông tin về năng lực pháp lý và tài chính của họ cũng rất khó để thu thập và xác minh do cơ sở dữ liệu tại các địa phương (đặc biệt là tại các vùng hẻo lánh) thường không được lưu trữ đầy đủ và chính xác như các đối tượng khách hàng doanh nghiệp được đăng ký với cơ quan quản lý của nhà nước.

Do vậy, tình trạng thông tin bất cân xứng cao hơn so với các đối tượng khách hàng khác của ngân hàng. Thứ năm, trình độ quản lý tài chính của người nghèo và các đối tượng chính sách khác không cao nên việc sử dụng vốn vay sao cho hiệu quả không phải lúc nào cũng đạt được. Sự thiếu hiểu biết và không được đào tạo về quản lý tài chính với số tiền vay được từ TCTD là nguyên nhân dẫn tới việc nhóm đối tượng có thể không Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.vn/ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.