CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP. Khái niệm hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh Trong nền kinh tế thị trường hiện nay mục tiêu lâu dài bao trùm các doanh nghiệp là kinh doanh có hiệu quả và tối đa hóa lợi nhuận. Môi trường kinh doanh luôn biến đổi đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải có những chiến lược kinh doanh thích hợp. Công việc kinh doanh là một nghệ thuật đòi hỏi sự tính toán nhanh nhậy, biết nhìn nhận vấn đề ở tầm chiếc lược.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh luôn gắn liền với hoạt động kinh doanh, vì vậy phải xem xét nó trên nhiều góc độ. Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả sản xuất kinh doanh: Một là: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn nhân tài, vật lực của doanh nghiệp để đạt hiệu quả cao nhất trong quá trình kinh doanh với tổng chi phí thấp nhất ( PGS – TS Phạm Thị Gái – Giáo trình phân tích kinh doanh). Hai là: Hiệu quả sản xuất kinh doanh diễn ra khi xã hội không thể tăng sản lượng một loạt hàng hóa khác. Một nền kinh tế có hiệu quả nằm trên đường giới hạn của nó.Nordhaus – Giáo trình kinh tế học ) a là: Hiệu quả kinh tế phản ánh chất lượng, hoạt động kinh tế và được xác định bằng kết quả và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó.
Từ các định nghĩa trên ta có thể rút ra định nghĩa về hiệu quả kinh doanh như sau: “ Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế biểu hiện sự tập trung của sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh các trình độ khai thác, các nguồn lực và trình độ chi phí các nguồn lực đó trong quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh”. Khái niệm hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong thời đại ngày nay, hoạt động sản xuất tạo ra của cải vật chất và dịch vụ luôn gắn liền với cuộc sống của con người. “ Nếu loại bỏ các phần khác nhau nói về phương tiện, phương thức, kết quả cụ thể của hoạt động kinh doanh thì hoạt động sản xuất kinh doanh có thể hiểu là các hoạt động kinh tế nhằm mục tiêu sinh lời của chủ thể kinh doanh trên thị trường” Hoạt động kinh doanh có đặc điểm: Sinh viên: Vũ Văn Quyến - Lớp QT1601N 3 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Dân Lập Hải Phòng Do một chủ thể thực hiện và gọi là chủ thể kinh doanh, chủ thể kinh doanh có thể là cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp Kinh doanh phải gắn với thị trường, các chủ thể kinh doanh có mối quan hệ mật thiết với nhau, đó là quan hệ với các bạn hàng, với chủ thể cung cấp đầu vào, với khách hàng, với đối thủ cạnh tranh, với Nhà nước.
Các mối quan hệ này giúp cho các chủ thể kinh doanh duy trì hoạt động kinh doanh đưa doanh nghiệp của mình này càng phát triển. Kinh doanh phải có sự vận động của đồng vốn: Vốn là yếu tố quyết định cho công việc kinh doanh, không có vốn thì không thể có hoạt động kinh doanh. Chủ thể kinh doanh sử dụng vốn mua nguyên liệu, thiết bị sản xuất, thuê lao động. Mục đích chủ yếu của hoạt động kinh doanh là lợi nhuận.
Bản chất của hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doannh. Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một đại lượng so sánh: so sánh giữa đầu vào và đầu ra, so sánh giữa đầu ra với đầu vào, so sánh giữa chi phí kinh doanh bỏ ra với kết quả kinh doanh thu được… Đứng trên góc độ xã hội, chi phí xem xét phải là chi phí xã hội do có sự kết hợp của các yếu tố lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động theo một tương quan cả về số lượng và chất lượng trong quá trình kinh doanh để tạo ra sản phẩm, dịch vụ đủ tiêu chuẩn cho tiêu dùng. Cũng như vậy, kết quả thu được phải là kết quả tốt, kết quả có ích. Kết quả đó có thể là 1 đại lượng vật chất được tạo ra do có sự chi phí hay mức độ được thỏa mãn của nhu cầu ( số lượng sản phẩm, nhu cầu đi lại, giao tiếp, trao đổi…) và có phạm vi xác định ( tổng trị giá sản xuất, giá trị sản lượng hàng hóa thực hiện…) Từ đó có thể khẳng định, bản chất của hiệu quả chính là hiệu quả của lao động xã hội được xác định bằng cách so sánh lượng kết quả hữu ích cuối cùng thu được với lượng hao phí lao động xã hội.
Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phải được xem xét một cách toàn diện, cả về mặt thời gian và không gian trong mối quan hệ với hiệu quả chung của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Hiệu quả đó bao gồm cả hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội. Về mặt thời gian, hiệu quả mà doanh nghiệp đạt được trong từng giai đoạn, từng thời kỳ, từng kỳ kinh doanh không được làm giảm sút hiệu quả của các giai đoạn, các thời kỳ và các kỳ kinh doanh tiếp theo. Sinh viên: Vũ Văn Quyến - Lớp QT1601N 4 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Dân Lập Hải Phòng Về mặt không gian, hiệu quả sản xuất kinh doanh có thể coi là đạt toàn diện khi toàn bộ hoạt động của các bộ phận mang lại hiệu quả và không làm ảnh hưởng đến hiệu quả chung.
Về mặt định lượng, hiệu quả sản xuất kinh doanh phải được thể hiện ở mối tương quan giữa thu và chi theo hướng tăng thu giảm chi. Đứng trên góc độ nền kinh tế quốc dân, hiệu quả mà doanh nghiệp đạt được phải gắn chặt với hiệu quả của toàn xã hội. Đó là đặ trưng riêng có, thể hiện tính ưu việt của nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Vai trò của hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Hiệu quả sản xuất kinh daonh ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế của mỗi doanh nghiệp và trong toàn xã hội nói chung, được thể hiện củ thể qua các khía cạnh sau: Đối với nền kinh tế quốc dân: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế quan trọng. Nó phản ánh yêu cầu của quy luật tiết kiệm thời gian, phản ánh trình độ sản xuất và mức độ hoàn thiện các quan hệ sản xuất trong cơ chế thị trường. Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất ngày càng cao, quan hệ sản xuất ngày càng hoàn thiện thì hiệu quả sản xuất ngày càng được nâng cao. Đối với doanh nghiệp: Hiệu quả sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp nếu được xem xét một cách tuyệt đối chính là lợi nhuân.
Nó chính là cơ sở để duy trì sự tồn tại và phát triển, để tái mở rộng sản xuất, cải thiện đời sống cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp và giúp doanh nghiệp thực hiện các nghĩa vụ với Nhà nước. Doanh nghiệp lấy hiệu quả sản xuất kinh doanh làm căn cứ để đánh giá việc sử dụng lao động, vốn, nguyên vật liệu, trình độ quản lý cũng như việc kết hợp các yếu tố trên một cách hợp lý. Từ đó các doanh nghiệp sẽ có biện pháp quản lý thích hợp để điều chỉnh khi cần thiêt. Do vậy hiệu quả chính là cán cứ quan trọng và chính xác để doan nghiệp đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.
Đối với người lao động: Hiệu quả sản xuất kinh doanh sẽ giúp cải thiện đời sống cán bộ công nhân viên. Do vậy hiệu quả sản xuất kinh doanh chính là động lực thúc đấy, kích thích người lao động hăng say sản xuất, quan tâm đến hiệu quả lao động của mình và như vậy sẽ đạt được hiệu quả kinh tế cao hơn. Mỗi người lao động làm ăn có hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp kinh doanh có hiệu quả, dẫn tới hiệu quả của cả nền kinh tế quốc dân. Sinh viên: Vũ Văn Quyến - Lớp QT1601N 5 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐH Dân Lập Hải Phòng Với những lý do đó, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao nhận thức về hiệu quả sản xuất kinh doanh và không ngừng nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của chính doanh nghiệp, bởi đó chính là động lực cơ bản và cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của chính doanh nghiệp.
Phân loại hiệu quả sản xuất kinh doanh. Phạm trù hiệu quả sản xuất kinh doanh được biểu hiện ở nhiều dạng khác nhau, chính vì vậy việc phân loại hiệu quả sản xuất kinh doanh là cơ sở để xác định các chỉ tiêu hiệu quả. Theo các cách phân loại dựa trên những tiêu chí khác nhau giúp ra hình dung một cách tổng quát về hiệu quả sản xuất kinh doanh, do vậy có các cách phân loại sau: 1. Hiệu quả tuyệt đối và hiệu quả tương đôi: Trong công tác quản lý hiệu quả sản xuất kinh doanh, việc xác định hiệu quả nhằm giúp 2 mục đích: Thứ nhất: Phân tích, đánh giá trình độ quản lý và sử dụng các loại chi phí trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Thứ hai: Là phân tích luận chứng về kinh tế xã hội của các phương án khác nhau trong nhiệm vụ cụ thể nào đó khi chọn lấy một phương án có lợi nhất. Hiệu quả tuyệt đối: Là hiệu quả được tính toán cho từng phương án bằng cách xác đinh mức lợi ích thu được so với chi phí bỏ ra. Chẳng hạn tính toán lượng lợi nhuận thu được từ đồng chi phí hoặc một đồng vốn bỏ ra. Về mặt lượng, hiệu quả này biểu hiện ở các chỉ tiêu khác nhau: năng suất lao động, lợi nhận, thời hạn hoàn vốn… Hiệu quả tương đối: Là hiệu quả được xác định bằng cách sắp xếp tương quan các đại lượng thể hiện chi phí hoặc các kết quả ở các phương án với nhau, các chỉ tiêu sắp xếp được sử dụng để đánh giá mức độ hiệu quả các phương án để chọn phương án có lợi nhất về kinh tế.
Tuy nhiên việc xác định ranh giới hiệu quả của các doanh nghiệp phải được xem xét một cách toàn diện cả về mặt không gian và thời gian trong mối quan hệ chung với hiệu quả của toàn nền kinh tế quốc dân. Hiệu quả chi phí bộ phận và chi phí tổng quát. Hiệu quả chi phí tổng hợp: Thể hiện mối quan hệ tương quan giữa kết quả thu được và tổng hợp chi phí bỏ ra để thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.