chương I, quy định về bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ và dịch vụ hỗ trợ vận tải đường bộ, ban hành theo Thông tư số 24/2010/TT- 14 BGTVT do Bộ Giao thông vận tải ban hành ngày 31/08/2010 quy định bến xe như sau: Bến xe ô tô khách (bến xe khách) là công trình thuộc kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ thực hiện chức năng phục vụ xe ô tô đón, trả hành khách và các dịch vụ hỗ trợ vận tải hành khách; nơi các cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền thực hiện quyền quản lý Nhà nước theo quy định của pháp luật. Đơn vị kinh doanh, khai thác bến xe là một loại hình doanh nghiệp. Đặc điểm của bến xe. - Tại bến xe ô tô khách lưu lượng phương tiện và hành khách ra vào bến để thực hiện mục đích chuyến đi là lớn nhất, vào thời gian cao điểm thường gây ùn tắc.
- Nhu cầu đi lại của hành khách tại bến cũng rất đa dạng và có những đặc thù về công suất, thời gian chuyến đi, mục đích chuyến đi, hành lý… - Bến xe cũng luôn là điểm nóng về an ninh trật tự vì tập trung quá nhiều thành phần dân cư với số lượng lớn, đồng thời cũng làm phát sinh các vấn đề về môi trường , tiếng ồn, rác thải… - Bến xe cũng là nơi đỗ xe và bảo dưỡng, sửa chữa sau ngày làm việc. Vai trò của bến xe. Bến xe khách là một bộ phận hết sức quan trọng trong hệ thống giao thông đường bộ, được sử dụng vào mục đích để ô tô đón trả khách. Là nơi khởi đầu và kết thúc của các tuyến vận tải hành khách đường bộ, là đầu mối chuyển tiếp giữa các phương thức vận tải.
Phần lớn nhu cầu đi lại liên tỉnh của con người trong đô thị được thực hiện thông qua các bến xe liên tỉnh. Nhờ có bến xe khách mà hành khách và phương tiện có thể gặp gỡ và đáp ứng nhu cầu của nhau. Thông qua các bến xe các cơ quan Nhà nước có thể thực hiện chức năng quản lý theo quy định. 15 Ngoài việc đem lại hiệu quả về mặt kinh tế thì hệ thống bến xe còn đem lại lợi ích xã hội hết sức to lớn, nhờ có nó mà nhu cầu giao lưu đi lại của con người được đáp ứng nhanh chóng, thuận tiện và kịp thời.
Chức năng của bến xe. Bến xe khách là nơi thực hiện các tác nghiệp đầu cuối do đó nó thực hiện nhiều chức năng khác nhau, các chức năng này còn có thể chia thành các nhóm chính sau: - Chức năng bảo quản giữ gìn phương tiện. - Chức năng trung chuyển hàng hóa, hành khách. - Chức năng tác nghiệp đầu cuối.
- Chức năng dịch vụ kĩ thuật phương tiện. - Chức năng phục vụ hành khách. Nhiệm vụ của bến xe. - Tổ chức, sắp xếp, quản lý, điều hành phương tiện ra vào bến, đón trả hành khách đảm bảo trật tự, an toàn, văn minh.
- Tổ chức thực hiện dịch vụ bán vé cho hành khách và trông giữ xe đêm theo hợp đồng được ký giữa công ty quản lý bến xe với chủ phương tiện. - Tổ chức trông giữ xe đạp, xe máy cho hành khách, đảm bảo vệ sinh môi trường; tổ chức phòng chống cháy nổ. - Quản lý các dịch vụ xếp dỡ, bảo quản hàng hóa, hành lý cho hành khách. - Kiểm tra việc thực hiện hành trình, lịch trình của xe, xác nhận số lượng hành khách và ngày giờ xe ra, vào bến.
- Kiểm tra giấy tờ của xe, lái xe trước khi xe vào vị trí xếp khách. - Kiểm tra việc chấp hành các quy định về vận tải tại bến xe đối với tất cả đối tượng tham gia hoạt động trên bến. - Chủ trì phối hợp với chính quyền địa phương, các cơ quan liên quan để đảm bảo trật tự, an toàn, vệ sinh môi trường trong khu vực của bến.Yêu cầu, phân loại bến xe ô tô khách.Yêu cầu về vị trí bến xe. Phải gần với đường giao thông công cộng, thuận tiện cho hành khách đi xe, gần khu dân cư hoặc trung tâm kinh tế, trung tâm thương mại.
Trường hợp vị trí bến xe không gần với đường giao thông công cộng thì không cách quá xa đường giao thông công cộng và các đường nối với đường giao thông công cộng phù hợp với quy định của pháp luật về an toàn giao thông. - Bến xe được xây dựng gần nơi chuyển tiếp với các phương thức vận tải khác hoặc gần nơi chuyển tiếp với xe buýt đô thị. - Bến xe phải có biển báo, biển chỉ dẫn rõ ràng. - Bến xe phải được xây dựng phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt.
- Đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn cho người, hàng hóa và phương tiện trong bến xe và khi ra vào bến. - Bến xe phải xây dựng theo quy chuẩn tương ứng với từng loại bến xe. Bến xe phải có biển báo, điểm chỉ dẫn rõ ràng. Để có thể khai thác có hiệu quả năng lực hoạt động của bến xe thì đòi hỏi vị trí của bến phải có tính thuận tiện cho cả hành khách đi nội tỉnh và đi liên tỉnh.
Vị trí bến được bố trí phải thỏa mãn các điều kiện: + Đó là điểm tập trung các hành khách đi tới các khu vực. + Có khả năng chuyển tuyến, liên vận giữa các loại phương thức vận tải: đường sắt, đường bộ, đường thủy và các bãi xe công cộng. Khi đặt vị trí một bến xe cần xem xét đến kiến trúc xung quanh nhằm đạt được một không gian hoàn chỉnh. Vị trí của một bến xe khách được coi là hợp lý khi nó mang lại sự thuận tiện cho hành khách, cho chủ phương tiện cũng như ban quản lý tuyến.
Phân loại bến xe khách. Theo luồng tuyến hoạt động. - Bến xe khách nội tỉnh: Được tổ chức để phục vụ các phương tiện vận tải hành khách hoạt động trên các luồng tuyến nội tỉnh. - Bến xe khách liên tỉnh: Tổ chức để phục vụ cho các phương tiện vận tải hành khách hoạt động trên các luồng tuyến liên tỉnh.
Bến xe khách liên tỉnh bao gồm các tuyến liên tỉnh đường dài, tuyến liên tỉnh đường ngắn và tuyến huyện. - Bến xe khách quốc tế: Tổ chức để phục vụ cho các phương tiện vận tải hành khách hoạt động trên các luồng tuyến quốc tế. Theo điều 7 chương II quy định về bến xe, bãi đỗ xe,, trạm dừng nghỉ và dịch vụ hỗ trợ vận tải đường bộ, ban hành theo thông tư 24/2010/TT- BGTVT do Bộ Giao thông vận tải ngày 31/08/2010 bến xe khách được phân thành 6 loại tương ứng với quy chuẩn từng loại tại bảng 1.1 như sau: Bảng 1.1: Phân loại bến xe Đơn Loại bến xe T Tiêu chí phân loại vị T Loại Loại tính Loại 1 Loại 2 Loại 4 Loại 5 3 6 1 Tổng diện tích (tối thiểu) m2 15.500 500 Số vị trí đỗ xe đón, trả hành 2 vị trí 40 30 20 10 6 4 khách (tối thiểu) Diện tích đỗ xe đón, trả hành 3 m2 2.200 800 400 250 150 khách (tối thiểu) Diện tích đỗ xe qua đêm và 4 chờ vào vị trí đón trả hành m2 6.000 500 300 khách Diện tích bãi đỗ xe cho các 5 m2 2.500 900 400 50 50 phương tiện khác Diện tích phòng hành khách 6 m2 500 300 150 100 50 30 chờ (tối thiểu) 18 Số chỗ ngồi tối thiểu khu vực 7 chỗ 200 100 50 40 20 10 phòng hành khách chờ Hệ thống điều hòa, quạt điện Điều Điều Điều Quạt Quạt Quạt 8 - khu vực phòng hành khách chờ hoà hoà hoà điện điện điện 9 Diện tích khu vực làm việc - Bình quân 4,5 m2/người 10 Diện tích phòng y tế m2 24 18 12 9 > 1 % Tổng diện tích > 1 % Tổng diện tích bến (Có nơi vệ sinh bến (Khuyến khích 11 Diện tích khu vệ sinh - phục vụ người khuyết có nơi vệ sinh phục tật) vụ người khuyết tật) Cửa bán vé 12 cửa 22 15 10 5 2 2 (tối thiểu) riêng riêng riêng 13 Đường xe ra, vào bến - chung chung chung biệt biệt biệt Thảm nhựa hoặc bê tông 14 Mặt sân bến - Thảm nhựa hoặc bê tông hoặc cấp phối đá Có hệ thống tiêu thoát nước bảo đảm không ứ đọng 15 Hệ thống thoát nước nước Hệ thống phát thanh, thông tin Có hệ thống phát thanh, thông tin chỉ dẫn hành khách, 16 chỉ dẫn lái xe, nhân viên phục vụ 17 Độ chiếu sáng chung trong bến Theo quy định 18 Hệ thống cứu hoả Theo quy định 19 Bến xe khách quốc tế Theo luồng Bến xe khách liên tỉnh tuyến Bến xe khách nội tỉnh Phân loại bến xe Bến xe khách loại 6 khách Bến xe khách loại 5 Bến xe khách loại 4 Theo quy mô Bến xe khách loại 3 Bến xe khách loại 2 Bến xe khách loại 1 Hình 1.1: Sơ đồ phân loại bến xe 1. Tổng quan về hiệu quả kinh doanh của bến xe.
Khái niệm, bản chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh. Có nhiều quan niệm về hiệu quả rất khác nhau. Có quan niệm cho rằng: Hiệu quả của một hoạt động nào đó là cái cuối cùng mà người ta thu lại được. Nói như vậy vừa không đúng vừa đúng, vì cái gì là cuối cùng? Có thể là lợi nhuận, có thể là doanh thu, có thể là tỷ suất lợi nhuận của một đồng vốn….
Hiệu quả có thể được định nghĩa như sau: Hiệu quả là một chỉ tiêu phản ánh mức độ thu lại được kết quả nhằm đạt một mục đích nào đó tương ứng với một đơn vị nguồn lực phải bỏ ra trong quá trình thực hiện một hoạt động nhất định. 20 Khi nói đến hiệu quả của một hoạt động nào đó ta phải gắn nó với mục đích nhất định. Bản thân phạm trù “Kết quả thu lại” đã chứa đựng cả “Mục tiêu” cần phải đạt được. Các hoạt động không có mục tiêu trước hết không thể đưa ra để tính hiệu quả.
Hiệu quả luôn gắn với mục tiêu xác định, không có hiệu quả chung chung. Như vậy, trước hết hiệu quả phải xét trên khía cạnh: Mức độ đạt được mục tiêu. Chẳng hạn, mục tiêu của kinh doanh chủ yếu là lợi nhuận (đương nhiên còn có những mục tiêu khác). Mặt khác, kết quả thu lại có tương xứng với mức hao phí về nguồn lực để đạt được mục tiêu đó không? Để đánh giá được, thường so sánh giữa các yếu tố đầu ra với các yếu tố đầu vào hoặc xác định kết quả thu được ứng với một đơn vị nguồn lực phải bỏ ra.
H = T - C Trong đó: T : Tổng thu nhập. C : Tổng chi phí.