Nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại tỉnh Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh cải thiện kết quả quản lý và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại tỉnh thanh hóa trên cơ sở liên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Duy Bình
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Đăng Hiếu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính sách Khoa học & Công nghệ
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản về thông tin, thông tin KH&CN
• 1.2. Khái niệm thông tin
• 1.3. Thông tin trong hoạt động quản lý
• 1.4. Các tiêu chuẩn về thông tin trong hoạt động quản lý
• 1.5. Thông tin trong hệ thống quản lý
• 1.6. Khái niệm thông tin KH&CN
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ THỰC THI QUYỀN SHTT TẠI THANH HOÁ
• 2.1. Đặc điểm tình hình của tỉnh Thanh Hoá
• 2.2. Kết quả khảo sát về hiện trạng công tác quản lý và thực thi quyền SHTT tại các cơ quan đơn vị trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá
• 2.2.1. Chọn mẫu và phương pháp khảo sát
• 2.2.2. Kết quả thu nhận về hiện trạng công tác quản lý và thực thi quyền SHTT tại các cơ quan đơn vị trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá
• 2.2.3. Bàn luận kết quả về thực trạng công tác quản lý và thực thi quyền SHTT
• 2.2.4. Kết quả khảo sát thực trạng các nguồn thông tin về SHTT tại Thanh Hoá
• 2.2.4.1. Chọn mẫu và phương pháp khảo sát
• 2.2.4.2. Kết quả thu nhận thực trạng các nguồn thông tin về SHTT
• 2.2.4.3. Bàn luận, phân tích các kết quả
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ VÀ THỰC THI QUYỀN SHTT TẠI THANH HÓA
• 3.1. Nhóm giải pháp xây dựng các tiêu chí để liên kết các nguồn thông tin KH&CN về quyền SHTT
• 3.1.1. Giải pháp xây dựng các tiêu chí thông tin KH&CN về SHTT
• 3.1.2. Giải pháp xây dựng các tiêu chí công nghệ để liên kết các nguồn thông tin KH&CN về SHTT
• 3.2. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền SHTT trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 3.2.1. Giải pháp xây dựng trang website cung cấp thông tin KH&CN phục vụ công tác quản lý và thực thi quyền SHTT trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 3.2.2. Giải pháp về tăng cường sự phối hợp nâng cao năng lực quản lý và phát triển hệ thống thông tin KH&CN về SHTT trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• PHỤ LỤC
• appendix.1. MẪU 01: Phiếu khảo sát hiện trạng về công tác quản lý và thực thi quyền SHTT
• appendix.2. MẪU 02: Phiếu khảo sát về thực trạng và nhu cầu các hệ thống thông tin

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý quyền sở hữu trí tuệ tại Thanh Hóa

Quản lý quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) tại Thanh Hóa đang trở thành một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Quyền SHTT không chỉ bảo vệ lợi ích của các tổ chức, cá nhân mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Tuy nhiên, hiện trạng quản lý quyền SHTT tại tỉnh vẫn còn nhiều hạn chế, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của quyền sở hữu trí tuệ

Quyền SHTT bao gồm quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền liên quan. Vai trò của quyền SHTT là bảo vệ sáng tạo, khuyến khích đổi mới và nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

1.2. Tình hình hiện tại về quyền sở hữu trí tuệ tại Thanh Hóa

Tại Thanh Hóa, nhiều doanh nghiệp chưa chú trọng đến việc đăng ký bảo hộ quyền SHTT. Tình trạng xâm phạm quyền SHTT, hàng giả và hàng kém chất lượng vẫn diễn ra phổ biến.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý quyền sở hữu trí tuệ

Quản lý quyền SHTT tại Thanh Hóa đối mặt với nhiều thách thức. Nhận thức của người dân và doanh nghiệp về tầm quan trọng của quyền SHTT còn hạn chế. Hệ thống thông tin về SHTT chưa được phát triển đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong việc thực thi và bảo vệ quyền lợi.

2.1. Nhận thức hạn chế về quyền sở hữu trí tuệ

Nhiều doanh nghiệp và cá nhân chưa hiểu rõ về quyền SHTT, dẫn đến việc không đăng ký bảo hộ cho sản phẩm của mình.

2.2. Thiếu nguồn thông tin và hỗ trợ

Hệ thống thông tin về SHTT tại Thanh Hóa chưa phong phú, thiếu các kênh thông tin hiệu quả để cung cấp kiến thức cho doanh nghiệp và người dân.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý quyền sở hữu trí tuệ

Để nâng cao hiệu quả quản lý quyền SHTT tại Thanh Hóa, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ. Việc liên kết các nguồn thông tin KH&CN là một trong những giải pháp quan trọng. Cần xây dựng các tiêu chí rõ ràng để đảm bảo thông tin được chia sẻ và sử dụng hiệu quả.

3.1. Xây dựng hệ thống thông tin về quyền sở hữu trí tuệ

Cần phát triển một hệ thống thông tin KH&CN mạnh mẽ, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin về quyền SHTT.

3.2. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức

Đào tạo cho doanh nghiệp và người dân về quyền SHTT, giúp họ nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong quản lý quyền sở hữu trí tuệ

Việc áp dụng các giải pháp quản lý quyền SHTT tại Thanh Hóa đã mang lại những kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chú trọng đến việc đăng ký bảo hộ quyền SHTT, từ đó nâng cao giá trị thương hiệu và sức cạnh tranh trên thị trường.

4.1. Kết quả từ việc đăng ký quyền sở hữu trí tuệ

Nhiều sản phẩm của doanh nghiệp tại Thanh Hóa đã được bảo hộ quyền SHTT, giúp tăng cường uy tín và giá trị sản phẩm.

4.2. Tác động tích cực đến nền kinh tế địa phương

Việc bảo vệ quyền SHTT không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế tỉnh Thanh Hóa.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quyền sở hữu trí tuệ tại Thanh Hóa

Quản lý quyền SHTT tại Thanh Hóa cần được nâng cao hơn nữa để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong bối cảnh hội nhập. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp để thực hiện hiệu quả các chính sách về quyền SHTT.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc bảo vệ quyền SHTT, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Hợp tác với các tổ chức quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các mô hình quản lý quyền SHTT hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sở hữu trí tuệ (SHTT) ngày càng trở thành yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tại tỉnh Thanh Hóa, với dân số trên 3,4 triệu người và nền kinh tế phát triển nhanh (tốc độ tăng trưởng GDP giai đoạn 2006-2010 đạt 11,3%), nhu cầu bảo hộ quyền SHTT ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhận thức về vai trò của SHTT trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh còn hạn chế, dẫn đến số lượng đối tượng quyền SHTT được đăng ký bảo hộ chưa nhiều, trong khi hàng giả, hàng nhái và tranh chấp thương mại vẫn phổ biến.

Luận văn tập trung nghiên cứu nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền SHTT tại Thanh Hóa thông qua việc liên kết các nguồn thông tin khoa học và công nghệ (KH&CN). Mục tiêu cụ thể là xây dựng các tiêu chí liên kết nguồn thông tin KH&CN về quyền SHTT và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, thực thi quyền SHTT trên địa bàn tỉnh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các cơ quan chức năng như Sở KH&CN, Sở Công Thương, Chi cục Quản lý thị trường, Sở KH&ĐT, Hải quan, Sở VH,TT&DL, Sở TT&TT tại Thanh Hóa trong năm 2011.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện hệ thống thông tin phục vụ quản lý SHTT, góp phần nâng cao nhận thức, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý thông tin, quản lý nhà nước về SHTT và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính. Hai khung lý thuyết chính bao gồm:

1. Lý thuyết quản lý thông tin trong hoạt động quản lý nhà nước: Thông tin được xem là yếu tố quyết định giúp nhận thức, điều khiển và ra quyết định chính xác, kịp thời trong quản lý. Thông tin phải đáp ứng các tiêu chuẩn: đúng, đầy đủ, kịp thời, gắn với quá trình và có giá trị sử dụng.

2. Lý thuyết về quản lý và thực thi quyền sở hữu trí tuệ: Bao gồm các khái niệm về quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp, các đối tượng quyền SHTT, cơ chế bảo hộ, tổ chức bộ máy quản lý và các văn bản pháp luật liên quan như Luật SHTT 2005 (sửa đổi 2009), các nghị định hướng dẫn thi hành, và các cam kết quốc tế như Hiệp định TRIPS của WTO.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng gồm: thông tin KH&CN, quyền tác giả, quyền liên quan, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh, hệ thống thông tin SHTT, và các tiêu chí công nghệ liên kết nguồn thông tin.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng kết tài liệu, khảo sát điều tra xã hội học và phân tích chuyên sâu. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ các văn bản pháp luật, báo cáo ngành, tài liệu chuyên ngành, kết quả khảo sát thực trạng tại các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa (Sở KH&CN, Sở Công Thương, Chi cục QLTT, Sở KH&ĐT, Hải quan, Sở VH,TT&DL, Sở TT&TT).

• Phương pháp khảo sát: Sử dụng bảng hỏi và phỏng vấn trực tiếp với 7 đơn vị chức năng, thu thập dữ liệu về tổ chức bộ máy, công tác quản lý, thực thi quyền SHTT, các nguồn thông tin KH&CN, và nhu cầu liên kết thông tin.

• Phân tích dữ liệu: Phân tích định tính và định lượng, so sánh tỷ lệ, đánh giá hiệu quả công tác quản lý và thực thi quyền SHTT, xác định các tiêu chí liên kết nguồn thông tin và đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong năm 2011, tập trung khảo sát và phân tích thực trạng, xây dựng tiêu chí và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý SHTT tại Thanh Hóa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tổ chức bộ máy quản lý và thực thi quyền SHTT tại Thanh Hóa đã được hình thành đầy đủ ở các cơ quan chức năng như Sở KH&CN, Sở VH,TT&DL, Sở KH&ĐT, Sở TT&TT, Chi cục QLTT và Cục Hải quan. Tuy nhiên, nhiều đơn vị còn thiếu hụt về số lượng cán bộ chuyên trách và trình độ chuyên sâu về SHTT. Ví dụ, Sở KH&CN có 3 cán bộ chuyên trách, 100% được đào tạo; Sở VH,TT&DL có 2 cán bộ, chỉ 50% được đào tạo chuyên sâu.

2. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về SHTT đã được triển khai nhưng chưa sâu rộng và đồng đều. Các hình thức tuyên truyền gồm hội thảo, tập huấn, phát sóng truyền hình, báo chí, chuyên mục chống hàng giả. Tuy nhiên, nhận thức của doanh nghiệp và người dân vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc đăng ký bảo hộ quyền SHTT.

3. Số lượng đối tượng quyền SHTT được đăng ký bảo hộ tại Thanh Hóa còn thấp so với tiềm năng. Tính đến năm 2010, tỉnh có 394 văn bằng bảo hộ sở hữu công nghiệp, trong đó chỉ 4 bằng sáng chế, 25 kiểu dáng công nghiệp và 362 nhãn hiệu. Một số doanh nghiệp lớn như Công ty cổ phần Vật tư y tế có 77 nhãn hiệu đăng ký, Công ty thuốc lá Thanh Hóa có 31 nhãn hiệu.

4. Hoạt động quản lý, giám sát và xử lý vi phạm quyền SHTT còn nhiều khó khăn. Từ 2001 đến 2011, có khoảng 4.390 vụ vi phạm SHTT được phát hiện với tổng giá trị hàng hóa vi phạm khoảng 8,87 tỷ đồng. Các sai phạm phổ biến gồm hàng giả nhãn hiệu, thuốc lá giả, linh kiện xe máy xâm phạm kiểu dáng công nghiệp. Tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm máy tính từng lên tới 86% nhưng đã giảm xuống gần 50% nhờ các biện pháp quản lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do nhận thức về SHTT của doanh nghiệp và người dân còn thấp, hệ thống thông tin KH&CN phục vụ quản lý và thực thi quyền SHTT chưa được liên kết và đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong việc cung cấp thông tin kịp thời, chính xác. Việc thiếu cán bộ chuyên trách và nguồn lực cũng ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phản ánh thực trạng chung của nhiều địa phương đang trong quá trình hoàn thiện hệ thống quản lý SHTT. Việc xây dựng các tiêu chí liên kết nguồn thông tin KH&CN là cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý, giúp các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ, giảm thiểu chồng chéo và tăng cường khả năng giám sát, xử lý vi phạm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng văn bằng bảo hộ theo năm, bảng thống kê số vụ vi phạm và giá trị hàng hóa vi phạm, biểu đồ phân bổ cán bộ chuyên trách theo đơn vị, giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và triển khai hệ thống thông tin KH&CN liên kết đa chiều giữa các cơ quan chức năng tại Thanh Hóa nhằm cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời về quyền SHTT. Mục tiêu tăng tỷ lệ truy cập và sử dụng thông tin lên 80% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở KH&CN phối hợp Sở TT&TT, Chi cục QLTT.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên trách quản lý và thực thi quyền SHTT với ít nhất 70% cán bộ được đào tạo chuyên sâu trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh phối hợp Bộ KH&CN, các trường đại học, viện nghiên cứu.

3. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về SHTT đến doanh nghiệp và người dân qua các kênh truyền thông đa phương tiện, hội thảo, tập huấn định kỳ hàng năm nhằm nâng cao nhận thức và khuyến khích đăng ký bảo hộ quyền SHTT. Chủ thể thực hiện: Sở VH,TT&DL, Sở TT&TT, Chi cục QLTT.

4. Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý, giám sát và xử lý vi phạm quyền SHTT bằng việc thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành thường xuyên, tăng cường công cụ kỹ thuật và chế tài xử lý nghiêm minh. Mục tiêu giảm 30% số vụ vi phạm trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo chống buôn lậu, hàng giả tỉnh Thanh Hóa.

5. Xây dựng trang website chuyên biệt cung cấp thông tin và hướng dẫn thủ tục đăng ký, bảo hộ quyền SHTT trên môi trường mạng Internet, đảm bảo các tiêu chí công nghệ về kết nối, an toàn thông tin và truy cập dễ dàng. Chủ thể thực hiện: Sở KH&CN phối hợp Sở TT&TT, Trung tâm Internet Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ: Giúp hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền SHTT thông qua việc ứng dụng hệ thống thông tin KH&CN liên kết.

2. Doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu, phát triển: Hỗ trợ hiểu rõ về quyền SHTT, quy trình đăng ký bảo hộ, từ đó bảo vệ tài sản trí tuệ và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

3. Các đơn vị cung cấp dịch vụ thông tin KH&CN và công nghệ thông tin: Cung cấp cơ sở để phát triển các giải pháp công nghệ, xây dựng hệ thống thông tin tích hợp phục vụ quản lý SHTT.

4. Học giả, sinh viên chuyên ngành chính sách khoa học và công nghệ, luật sở hữu trí tuệ: Là tài liệu tham khảo sâu sắc về lý thuyết, thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý SHTT tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc liên kết các nguồn thông tin KH&CN lại quan trọng trong quản lý quyền SHTT?
   Liên kết giúp cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời, hỗ trợ công tác tra cứu, giám sát và xử lý vi phạm hiệu quả. Ví dụ, khi các cơ quan chia sẻ dữ liệu, việc phát hiện hàng giả, xâm phạm bản quyền được nhanh chóng hơn.

2. Hiện trạng công tác quản lý quyền SHTT tại Thanh Hóa như thế nào?
   Tổ chức bộ máy đã được hình thành tại các cơ quan chức năng nhưng còn thiếu hụt về số lượng và trình độ cán bộ chuyên trách. Công tác tuyên truyền và xử lý vi phạm đã có tiến bộ nhưng vẫn còn nhiều hạn chế.

3. Các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ gồm những gì?
   Bao gồm quyền tác giả (tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học), quyền liên quan (cuộc biểu diễn, bản ghi âm, phát sóng), quyền sở hữu công nghiệp (sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh).

4. Luật SHTT Việt Nam có những quy định gì về thời hạn bảo hộ?
   Quyền tác giả được bảo hộ suốt đời tác giả và 50 năm sau khi tác giả mất; sáng chế được bảo hộ 20 năm kể từ ngày nộp đơn; kiểu dáng công nghiệp 5 năm, có thể gia hạn 2 lần liên tiếp; nhãn hiệu 10 năm, có thể gia hạn nhiều lần.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền SHTT tại Thanh Hóa?
   Xây dựng hệ thống thông tin liên kết, tăng cường đào tạo cán bộ, đẩy mạnh tuyên truyền, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành và phát triển trang website chuyên biệt phục vụ công tác quản lý và thực thi quyền SHTT.

Kết luận

• Sở hữu trí tuệ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Thanh Hóa.
• Hiện trạng quản lý và thực thi quyền SHTT tại Thanh Hóa đã có bước phát triển nhưng còn nhiều hạn chế về tổ chức, nhận thức và nguồn lực.
• Việc liên kết các nguồn thông tin KH&CN là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền SHTT.
• Luận văn đã xây dựng các tiêu chí thông tin và công nghệ để liên kết nguồn thông tin, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể, khả thi.
• Các bước tiếp theo cần tập trung triển khai hệ thống thông tin liên kết, đào tạo cán bộ, tăng cường tuyên truyền và hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành nhằm bảo vệ quyền SHTT hiệu quả hơn.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ tài sản trí tuệ của bạn và góp phần phát triển bền vững cho tỉnh Thanh Hóa!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cở sở lý luận của đề tài. Chương 2: Thực trạng về công tác quản lý và thực thi quyền Sở hữu trí tuệ tại Thanh Hoá. Chương 3: Nội dung các giải pháp và chính sách nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi quyền SHTT trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá. Chương 4: Kết luận và Khuyến nghị.

Phụ lục: Phụ lục 1: Tài liệu tham khảo và Phụ lục 2: Các mẫu khảo sát. LUAN VAN CHAT LUONG download8 : add [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1. Một số khái niệm cơ bản về thông tin, thông tin KH&CN. Khái niệm thông tin Theo nghĩa rộng, thuật ngữ “Thông tin” thƣờng có nghĩa là mọi ý tƣởng, sự kiện hay tác phẩm đƣợc sáng tạo ra.

“Thông tin” cũng có thể đƣợc sử dụng để nói đến một yếu tố dữ liệu nào đó, thông tin là một yếu tố có thể tác động đến hoạt động nhận thức, làm thay đổi kiến thức của một ngƣời và đại diện vật chất cho những gì trừu tƣợng có thể tạo ra đƣợc sự thay đổi này. Có những quan niệm đã đồng nhất thông tin và vật mang thông tin, nhƣng theo nghĩa chung nhất thì thông tin đƣợc hiểu là những tri thức đƣợc sử dụng để định hƣớng, tác động tích cực và để điều khiển nhằm duy trì tính đặc thù về chất, hoàn thiện và phát triển hệ thống. Khái niệm thông tin hay tin tức là khái niệm trừu tƣợng, phi vật chất và rất khó đƣợc định nghĩa một cách chính xác. Thông tin là nhận biết của con ngƣời về thế giới xung quanh.

Thông tin là một hệ thống những tin tức và các lệnh điều khiển giúp con ngƣời loại trừ sự không chắc chắn trong trạng thái của nơi nhận tin. Trong lịch sự tồn tại và phát triển của lịch sử loài ngƣời, nhu cầu thông tin, sự trao đổi thông tin của con ngƣời ngày càng trở nên phong phú và đa dạng. Ngày nay, với sự bùng nổ thông tin, thông tin càng trở thành một trong những nhu cầu sống còn của con ngƣời và khái niệm "thông tin" đang trở thành khái niệm cơ bản, chung của nhiều khoa học. Để có thể làm chủ đƣợc thông tin, khai thác và sử dụng nó một cách có hiệu quả, cần phải chú ý không chỉ nội dung, tính chất, đặc điểm của mỗi thông tin cụ thể mà còn phải thấy đƣợc đằng sau cái cụ thể là cái bản chất chung nhất của thông tin, đó là: "Cái đa dạng đƣợc phản ánh" từ đó giúp chúng ta nhận thức về đối tƣợng phản ánh một cách đầy đủ, khách quan.2 Thông tin trong hoạt động quản lý: Trong hoạt động quản lý thông tin đƣợc quan niệm là tất cả những gì có thể giúp cho con ngƣời nhận thức và hiểu đƣợc về đối tƣợng quản lý.

Nói cách khác, thông tin là tất cả những yếu tố góp phần giúp con ngƣời nắm bắt và nhận thức đúng đắn, đầy đủ về các đối tƣợng, các hiện tƣợng xảy ra trong tự nhiên và xã hội, các sự kiện diễn ra trong không gian và thời gian, các vấn đề chủ quan và khách quan, để trên cơ sở đó, có thể đƣa ra những quyết định chính xác, kịp thời có hiệu quả và đạt đƣợc mục đích của con ngƣời. LUAN VAN CHAT LUONG download9 : add [e-mail] Thông tin bao gồm tất cả những thu thập có tính ghi chép, sao chụp, thống kê, tổng kết; những nhận định, dự báo, dự đoán; những dự kiến, kế hoạch, chƣơng trình. Thông tin khác dữ liệu là dữ liệu chỉ trở thành thông tin khi đã đƣợc sắp xếp lại theo mục đích của con ngƣời, giúp cho con ngƣời hiểu về đối tƣợng nghiên cứu. Thông tin có tính chất phổ biến bởi vì thông tin có ở khắp nơi và các nhu cầu thu thập, lƣu trữ, truyền dẫn, xử lý thông tin là rất phổ biến trong mọi hệ thống tự nhiên và xã hội.

Thông tin vô cùng phong phú và đa dạng, nhƣng cho đến nay ngƣời ta mới chỉ tập trung nghiên cứu, sử dụng và khai thác chúng dƣới 3 dạng chính là: Văn bản, âm thanh và hình ảnh. Văn bản là dạng thể hiện thông tin bằng cách ghi lại chúng trên những chất liệu bất kỳ, nhƣ: giấy, gỗ, đá,. qua đó con ngƣời có thể đọc đƣợc; hiện nay, đƣợc sử dụng và khai thác nhiều nhất vẫn là dạng thông tin văn bản. Hai dạng còn lại là âm thanh và hình ảnh ngày càng chứng tỏ tính ƣu việt, bởi vì dễ lƣu trữ, dễ thể hiện, dễ thuyết phục và dễ phổ biến; CNTT càng phát triển các dạng thông tin này ngày càng phổ biến.

Các tiêu chuẩn về thông tin trong hoạt động quản lý: Trong hoạt động quản lý, thông tin muốn đƣợc sử dụng có hiệu quả cần phải đáp ứng đủ 5 tiêu chuẩn sau: - Thông tin phải đúng, nghĩa là phải chính xác, khách quan. - Thông tin phải đầy đủ, nghĩa là phải phản ánh đối tƣợng trên nhiều khía cạnh khác nhau, cách tiếp cận khác nhau. - Thông tin phải kịp thời, sự trao đổi, gửi nhận thông tin phải nhanh chóng. - Thông tin phải gắn với quá trình, gắn với diễn biến của sự việc.

- Thông tin phải dùng đƣợc, nghĩa là phải có nội dung, có giá trị thực sự. Thông tin trong hệ thống quản lý: Quá trình quản lý chính là quá trình thông tin 2 chiều liên tục giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý trong một hệ thống, mà cơ sở để hệ thống hoạt động có hiệu quả chính là hệ thống thông tin đƣợc tổ chức một cách khoa học và hoạt động tự động dựa trên một nguyên tắc nhất định. Chủ thể quản lý Thông tin chỉ đạo Khách thể quản lý Thông tin phản hồi LUAN VAN CHAT LUONG download10: add [e-mail] Có nhiều loại thông tin khác nhau, mỗi loại thông tin đều có một cách biểu hiện riêng, đều mang những đặc điểm riêng và yêu cầu riêng về phạm vi, hiệu quả, các thức sử dụng và khai thác. Dựa theo yêu cầu, chức năng, vị trí và tính chất của thông tin trong các hoạt động quản lý có thể phân loại hệ thống thông tin nhƣ sau: - Theo yêu cầu quản lý ta có các loại thông tin: Thông tin chỉ đạo, thông tin báo cáo thực hiện và thông tin lƣu trữ.

Thông tin chỉ đạo thể hiện qua những quyết định nhằm tác động, điều chỉnh hoạt động thuộc một hoặc nhiều lĩnh vực theo yêu cầu quản lý; những mệnh lệnh, văn bản quy định về một hoặc một số vấn đề trong quản lý. Thông tin báo cáo thể hiện qua những số liệu phân tích, tổng hợp, mô tả diễn biến, đặc điểm của một lĩnh vực hoạt động; những biểu mẫu báo cáo theo từng chuyên ngành, từng lĩnh vực, từng đơn vị, từng địa phƣơng,.Thông tin lƣu trữ là những văn bản, bảng biểu, số liệu, hình ảnh, băng đĩa có ghi nội dung làm cơ sở phục vụ cho những hoạt động trong tƣơng lai hoặc đóng góp cho các yếu tố, thành phần liên quan trong xã hội. - Theo chức năng quản lý: Có thông tin pháp lý, thông tin thực tiễn, thông tin dự báo, thông tin điều hành. - Theo vị trí công tác: Có thông tin gốc, thông tin phát sinh, thông tin kết quả và thông tin tra cứu.

- Theo tính chất chuyên môn: Có thông tin kinh tế; thông tin văn hoá, xã hội; thông tin khoa học, kỹ thuật, công nghệ; thông tin tâm lý xã hội; thông tin chính trị, an ninh - quốc phòng; thông tin đối ngoại, thông tin báo chí. - Theo tiến trình xử lý: Có thông tin tĩnh, thông tin động; thông tin đầu vào, thông tin đầu ra; thông tin trung gian. Khái niệm thông tin KH&CN. Trong hoạt động KH&CN, khái niệm về thông tin KH&CN : - “Thông tin KH&CN" là các dữ liệu, số liệu, dữ kiện, tin tức, tri thức KH&CN (bao gồm khoa học tự nhiên, khoa học công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn) được tạo lập, quản lý và sử dụng nhằm mục đích cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước hoặc đáp ứng nhu cầu của tổ chức, cá nhân trong xã hội”.

LUAN VAN CHAT LUONG download11: add [e-mail] - “Hoạt động thông tin KH&CN" là hoạt động nghiệp vụ về tìm kiếm, thu thập, xử lý, lưu trữ, phổ biến thông tin KH&CN; các hoạt động khác có liên quan trực tiếp và phục vụ cho các hoạt động nghiệp vụ thông tin KH&CN”. - "Tài liệu" là dạng vật chất ghi nhận những thông tin dưới dạng văn bản, âm thanh, đồ hoạ, hình ảnh, phim, video nhằm mục đích bảo quản, phổ biến và sử dụng. - “Vật mang tin" là phương tiện vật chất dùng để lưu giữ thông tin gồm giấy, phim, băng từ, đĩa từ, đĩa quang và các vật mang tin khác”. - "Nguồn tin KH&CN" bao gồm sách, báo, tạp chí, cơ sở dữ liệu, tài liệu hội nghị, hội thảo khoa học, báo cáo kết quả thực hiện các nhiệm vụ KH&CN, tài liệu về sở hữu trí tuệ, tài liệu về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, luận văn, luận án sau đại học và các nguồn tin khác được tổ chức, cá nhân thu thập”.

- "Tổ chức dịch vụ thông tin KH&CN" là đơn vị sự nghiệp thực hiện chức năng cung cấp dịch vụ thông tin KH&CN do cơ quan nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân thành lập theo quy định của pháp luật”. [4] Nhƣ vậy có thể hiểu, thông tin KH&CN là toàn bộ các tƣ liệu dạng văn bản, hình ảnh, ngôn ngữ phản ánh kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ. Thông tin KH&CN trong lĩnh vực KHXH nhân văn là các tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học và công nghệ,. trong khoa học tự nhiên và khoa học công nghệ là các sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, quy trình công nghệ, các cơ cấu, máy móc, các chất đã đƣợc sáng tạo ra,.

trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội. Thông tin KH&CN cho biết rõ đối tƣợng nghiên cứu, phát triển và quản lý. Nếu có đƣợc các thông tin đầy đủ, kịp thời và chính xác thì các hoạt động nghiên cứu, phát triển và quản lý mới có hiệu quả, ngƣợc lại nếu hệ thống thông tin không đầy đủ thì dễ gặp các rủi do và hiệu quả thấp. Thông tin KH&CN bao gồm các tư liệu liên quan đến các chủ đề sau: - Thông tin về quyền tác giả đối với các tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học và công nghệ, thông tin về quyền SHCN.

- Tài liệu thiết kế, quy trình, phƣơng án công nghệ, hồ sơ kỹ thuật; - Tài liệu chuyên môn dùng huấn luyện, đào tạo kỹ năng công nghệ; - Thông tin từ các sách, báo, tạp chí chuyên ngành; LUAN VAN CHAT LUONG download12: add luanvanchat@agmail.