Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thị trường mở ở Việt Nam hiện nay

Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thị trường mở tại Việt Nam, luận văn thạc sĩ cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thể
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Hoàng Đức
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Lưu Thông Tiền Tệ Và Tín Dụng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Của Hoạt Động Thị Trường Mở Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG MỞ ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 1.1. Thị trường mở
• 1.2. Sự ra đời và phát triển của thị trường mở trong nền kinh tế
• 1.3. Vị trí, vai trò của thị trường mở đối với sự phát triển của nền kinh tế
• 1.3.1. Vị trí
• 1.3.2. Vai trò
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG THỊ TRƯỜNG MỞ Ở VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong nền kinh tế
• 2.2. Hệ thống ngân hàng một cấp (từ năm 1988 về trước)
• 2.3. Hệ thống ngân hàng hai cấp (từ năm 1988 đến nay)
• 2.4. Tổ chức hoạt động của hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế
• 2.5. Quá trình hình thành và phát triển thị trường mở ở Việt Nam
• 2.6. Cơ sở pháp lý cho hoạt động nghiệp vụ thị trường mở ở Việt Nam
• 2.7. Tổ chức thị trường mở ở Việt Nam
• 2.8. Đánh giá kết quả hoạt động của nghiệp vụ thị trường mở từ khi khai trương cho đến nay
• 2.8.1. Những kết quả đạt được
• 2.8.2. Những tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG MỞ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Định hướng phát triển hệ thống ngân hàng Việt Nam trong nền kinh tế từ nay đến 2020
• 3.2. Định hướng hoạt động nghiệp vụ thị trường mở trong thời gian tới
• 3.2.1. Về lâu dài
• 3.2.2. Trước mắt
• 3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường mở
• 3.3.1. Các giải pháp ở cấp độ vĩ mô
• 3.3.2. Các giải pháp ở cấp độ vi mô
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao hiệu quả hoạt động thị trường mở tại Việt Nam

Hoạt động của thị trường mở tại Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong chính sách tiền tệ quốc gia. Thị trường này không chỉ giúp điều tiết lượng tiền trong lưu thông mà còn hỗ trợ các ngân hàng thương mại trong việc quản lý vốn khả dụng. Việc nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường mở là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của thị trường mở

Thị trường mở là nơi diễn ra các giao dịch mua bán giấy tờ có giá ngắn hạn. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện chính sách tiền tệ, giúp ngân hàng nhà nước điều chỉnh lượng tiền cung ứng và lãi suất trên thị trường.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển thị trường mở

Thị trường mở tại Việt Nam chính thức hoạt động từ năm 2000, đánh dấu bước chuyển mình trong việc áp dụng các công cụ chính sách tiền tệ gián tiếp. Sự phát triển này đã giúp ngân hàng nhà nước quản lý hiệu quả hơn các nguồn lực tài chính.

II. Những thách thức trong hoạt động thị trường mở tại Việt Nam

Mặc dù hiệu quả hoạt động của thị trường mở đã được cải thiện, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Các vấn đề như thiếu tính minh bạch, sự tham gia hạn chế của các tổ chức tín dụng và sự biến động của thị trường tài chính là những yếu tố cản trở sự phát triển bền vững của thị trường mở.

2.1. Thiếu minh bạch trong giao dịch

Sự thiếu minh bạch trong các giao dịch trên thị trường mở có thể dẫn đến sự nghi ngờ từ phía các nhà đầu tư và tổ chức tín dụng, làm giảm tính hiệu quả của các chính sách tiền tệ.

2.2. Sự tham gia hạn chế của các tổ chức tín dụng

Nhiều tổ chức tín dụng vẫn chưa tham gia tích cực vào thị trường mở, dẫn đến việc không tận dụng được các cơ hội đầu tư và quản lý vốn hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thị trường mở

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường mở, cần áp dụng một số phương pháp như cải thiện quy trình giao dịch, tăng cường đào tạo cho các tổ chức tín dụng và nâng cao tính minh bạch trong các hoạt động. Những biện pháp này sẽ giúp thị trường mở hoạt động hiệu quả hơn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nền kinh tế.

3.1. Cải thiện quy trình giao dịch

Cần thiết lập quy trình giao dịch rõ ràng và hiệu quả hơn để các tổ chức tín dụng có thể tham gia một cách dễ dàng và thuận lợi.

3.2. Tăng cường đào tạo cho các tổ chức tín dụng

Đào tạo về kỹ thuật và nghiệp vụ thị trường mở cho các tổ chức tín dụng sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động và tận dụng tốt hơn các cơ hội đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thị trường mở

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường mở đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các tổ chức tín dụng đã có thể quản lý vốn khả dụng tốt hơn, từ đó góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.

4.1. Kết quả từ các tổ chức tín dụng

Nhiều tổ chức tín dụng đã ghi nhận sự cải thiện trong khả năng quản lý vốn và tăng trưởng tín dụng nhờ vào việc tham gia tích cực vào thị trường mở.

4.2. Tác động đến nền kinh tế

Hoạt động của thị trường mở đã góp phần ổn định lãi suất và tăng cường khả năng cạnh tranh của các tổ chức tín dụng trong nền kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của thị trường mở tại Việt Nam

Tương lai của thị trường mở tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới trong quản lý chính sách tiền tệ. Việc tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động sẽ giúp thị trường mở phát huy tối đa vai trò của mình trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có các chính sách rõ ràng và cụ thể để phát triển thị trường mở, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tín dụng tham gia.

5.2. Tầm quan trọng của thị trường mở trong hội nhập kinh tế

Thị trường mở sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ Việt Nam hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường mở (Open Market Operations - OMO) chính thức khai trương tại Việt Nam vào ngày 12 tháng 7 năm 2000, đánh dấu bước ngoặt căn bản trong quá trình chuyển đổi phương thức điều hành chính sách tiền tệ từ công cụ trực tiếp sang gián tiếp. Giai đoạn 2001 đến năm 2004 ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc về quy mô khi tổng khối lượng giao dịch tăng từ 3.933,81 tỷ đồng trong năm 2001 lên mức 30.028,6 tỷ đồng vào 11 tháng đầu năm 2004, trải qua hơn 312 phiên đấu thầu nghiệp vụ.

Mặc dù đạt được những kết quả ban đầu quan trọng, thực tiễn vận hành thị trường mở trong 4 năm đầu tiên bộc lộ không ít rào cản mang tính cấu trúc. Số lượng thành viên tham gia trung bình mỗi phiên chỉ dao động từ 1 đến 4 đơn vị, chiếm tỷ lệ khiêm tốn khoảng 15% tổng số tổ chức tín dụng được công nhận thành viên. Khối ngân hàng thương mại nhà nước áp đảo phần lớn các giao dịch, chiếm tới 76% thị phần huy động và 73% thị phần cho vay toàn ngành, khiến các ngân hàng thương mại cổ phần gần như đứng ngoài cuộc chơi OMO.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích toàn diện thực trạng hoạt động thị trường mở tại Việt Nam giai đoạn 2000 - 2004, xác định các điểm nghẽn về cơ chế quản lý vốn khả dụng, danh mục hàng hóa và công nghệ giao dịch. Trên cơ sở đó, luận văn xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ cấp vĩ mô và vi mô nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết cung tiền, ổn định lãi suất trúng thầu trong dải mục tiêu 3,25% đến 4,00%/năm và hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết truyền dẫn chính sách tiền tệ của kinh tế học hiện đại kết hợp khung phân tích điều hành công cụ gián tiếp của ngân hàng trung ương. Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa dựa trên Luật Ngân hàng Nhà nước năm 1997 và các văn bản quy phạm pháp lý gồm Quyết định số 37/2000/QĐ-NHNN1 về quản lý vốn khả dụng và Quyết định số 85/2000/QĐ-NHNN14 về quy chế nghiệp vụ thị trường mở:

• Nghiệp vụ thị trường mở: Là hoạt động mua, bán các giấy tờ có giá ngắn hạn do Ngân hàng Nhà nước tiến hành trên thị trường tiền tệ nhằm thực thi chính sách tiền tệ quốc gia, tác động gián tiếp đến cơ số tiền tệ và vốn khả dụng.
• Vốn khả dụng và cơ chế dự trữ: Phân định rõ giữa dự trữ sơ cấp gồm tiền mặt tại quỹ cùng tiền gửi thanh toán tại ngân hàng trung ương và dự trữ thứ cấp gồm các chứng từ có giá ngắn hạn có tính thanh khoản cao như tín phiếu kho bạc và tín phiếu ngân hàng trung ương.
• Phương thức giao dịch và đấu thầu: Bao gồm mua bán hẳn (outright) và mua bán có kỳ hạn (Repo, Reverse Repo) thông qua hai hình thức đấu thầu khối lượng hoặc đấu thầu lãi suất.

Nghiên cứu đồng thời đúc kết bài học kinh nghiệm quốc tế từ 3 thị trường điển hình: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) với ưu thế điều hành linh hoạt qua các hợp đồng mua lại ngắn hạn từ 1 đến 7 ngày; Ngân hàng Trung ương Nhật Bản với cơ chế áp dụng tỷ lệ khấu trừ rủi ro định giá danh mục tài sản bảo đảm; và Ngân hàng Trung ương Singapore với việc thiết lập mạng lưới 10 ngân hàng đại lý cấp một cùng quy mô phát hành tín phiếu đạt mức 25% GDP vào năm 2002.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu được thu thập toàn diện từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính, báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại và các văn bản pháp luật chuyên ngành trong giai đoạn 1995 - 2004.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 312 phiên giao dịch thị trường mở diễn ra từ năm 2001 đến tháng 11 năm 2004, đồng thời khảo sát dữ liệu hoạt động của 83 ngân hàng thương mại, 906 quỹ tín dụng nhân dân cơ sở, 2 công ty tài chính và 4 công ty cho thuê tài chính trên thị trường tiền tệ Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là phương pháp quan sát toàn bộ đối với các phiên OMO thực tế và phương pháp chọn mẫu điển hình đối với 4 ngân hàng thương mại nhà nước trọng yếu nhằm bảo đảm tính đại diện sâu sắc.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích định lượng chuỗi thời gian kết hợp so sánh đối chiếu là nhằm đo lường chính xác mức độ biến động lãi suất trúng thầu, tốc độ tăng trưởng doanh số OMO qua từng năm, đồng thời đánh giá khách quan độ trễ chính sách trong điều kiện thị trường tài chính Việt Nam đang ở giai đoạn sơ khởi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô giao dịch thị trường mở ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc qua từng năm. Năm 2001, toàn thị trường chỉ thực hiện 62 phiên với tổng doanh số 3.933,81 tỷ đồng. Đến năm 2002, con số này tăng lên 66 phiên với 8.945,53 tỷ đồng (tăng 127,4%). Năm 2003 bùng nổ với 79 phiên và đạt 21.183,15 tỷ đồng (tăng 136,8% so với năm 2002). Chỉ tính riêng 11 tháng đầu năm 2004, tổng khối lượng đã cán mốc 30.028,6 tỷ đồng qua 105 phiên giao dịch, khẳng định vị thế ngày càng rõ nét của OMO trong điều tiết thanh khoản.

Thứ hai, cơ cấu nghiệp vụ có sự thiên lệch lớn giữa chiều bơm tiền và hút tiền. Tính riêng giai đoạn từ đầu năm 2004 đến ngày 14 tháng 9 năm 2004, trong tổng khối lượng 23.009,2 tỷ đồng giao dịch qua 74 phiên, nghiệp vụ mua có kỳ hạn (bơm thanh khoản) chiếm tới 22.059,2 tỷ đồng (tương đương 95,9%), trong khi nghiệp vụ bán có kỳ hạn (hút tiền) chỉ đạt 950 tỷ đồng (chiếm 4,1%). Điều này phản ánh rõ nét nhu cầu giải tỏa thanh khoản của các ngân hàng thương mại nhằm đáp ứng tăng trưởng tín dụng và kích cầu kinh tế.

Thứ ba, sự phân hóa sâu sắc về chủ thể tham gia và mức độ tập trung thị trường. Trong 74 lượt thành viên trúng thầu nửa đầu năm 2004, có tới 59 lượt trúng thầu thuộc về các ngân hàng thương mại nhà nước (chiếm 79,7%). Số thành viên tham gia trung bình mỗi phiên chỉ duy trì ở mức 1 đến 4 đơn vị. Lãi suất trúng thầu có xu hướng thu hẹp biên độ dao động, giảm từ dải 4,00% - 5,58%/năm trong năm 2001 xuống mức 3,25% - 4,00%/năm trong năm 2004, phản ánh tín hiệu điều hành lãi suất ổn định của Ngân hàng Nhà nước.

Thảo luận kết quả

Thực tế dữ liệu cho thấy sự thống trị của khối ngân hàng thương mại nhà nước bắt nguồn từ việc các đơn vị này nắm giữ hơn 80% khối lượng tín phiếu kho bạc phát hành qua thị trường sơ cấp. Ngược lại, các ngân hàng thương mại cổ phần có quy mô vốn nhỏ, lượng giấy tờ có giá ngắn hạn dự trữ không đáng kể nên gặp rào cản lớn khi tham gia đấu thầu.

Để trực quan hóa các kết quả này, dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột ghép thể hiện tương quan giữa doanh số mua kỳ hạn và bán kỳ hạn giai đoạn 2001 - 2004, kết hợp bảng ma trận so sánh thị phần trúng thầu giữa khối ngân hàng thương mại nhà nước và khối ngân hàng cổ phần. Cách biểu diễn này làm nổi bật bức tranh tập trung thanh khoản tại các định chế nhà nước.

So với các mô hình quốc tế như FED hay Singapore, OMO Việt Nam chưa thể hiện trọn vẹn vai trò điều hướng lãi suất liên ngân hàng liên tục do hạn chế về tần suất giao dịch (chỉ thực hiện theo tuần) và sự thiếu hụt hàng hóa thứ cấp. Tuy nhiên, việc vận hành OMO đã hỗ trợ đắc lực cho Chính phủ trong giai đoạn xử lý thiểu phát từ tháng 3 đến tháng 10 năm 2003, thay thế dần các biện pháp hành chính trực tiếp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và đa dạng hóa hàng hóa giao dịch. Trình Quốc hội sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước theo hướng cho phép các loại trái phiếu chính phủ có thời hạn ban đầu trên 1 năm nhưng thời hạn còn lại dưới 1 năm được phép giao dịch trên OMO. Mở rộng danh mục tài sản bảo đảm sang kỳ phiếu, trái phiếu của các ngân hàng thương mại nhà nước có xếp hạng tín nhiệm cao, phấn đấu tăng quy mô hàng hóa lưu thông lên gấp 2 lần trong giai đoạn 2005 - 2007.

Thứ hai, nâng cao năng lực tham gia của các ngân hàng thương mại cổ phần. Ngân hàng Nhà nước cần ban hành chính sách khuyến khích liên minh đấu thầu hoặc chỉ định các ngân hàng đại lý cấp một thực hiện mua bán lại cho các ngân hàng nhỏ hơn. Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ tổ chức tín dụng tham gia OMO thường xuyên từ mức 15% lên tối thiểu 40% trước năm 2010.

Thứ ba, hiện đại hóa công nghệ và nâng cao độ chính xác trong dự báo vốn khả dụng. Nâng cấp hạ tầng giao dịch điện tử trực tuyến giữa Vụ Chính sách tiền tệ, Sở Giao dịch và các ngân hàng thành viên. Tối ưu hóa mô hình dự báo dòng tiền nhằm duy trì tỷ lệ sai số vốn khả dụng toàn hệ thống dưới mức 5%, bảo đảm xác định khối lượng can thiệp sát với nhu cầu thực tế.

Thứ tư, phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ. Kết hợp linh hoạt giữa OMO với công cụ tái cấp vốn, hoán đổi ngoại tệ (SWAP) và chính sách dự trữ bắt buộc, tạo điều kiện để các ngân hàng duy trì đệm dự trữ an toàn 5% trên tổng nguồn vốn huy động, hướng tới mục tiêu doanh số giao dịch OMO đạt trên 50.000 tỷ đồng vào năm 2006.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước: Cán bộ hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính có thể sử dụng dữ liệu thực chứng của luận văn để tối ưu hóa quy chế đấu thầu tín phiếu kho bạc, giảm chi phí huy động vốn cho ngân sách nhà nước từ mức 8,2%/năm của trái phiếu phát hành lẻ xuống mức 5,8% đến 6,1%/năm qua đấu thầu tập trung.

Khối quản trị nguồn vốn (Treasury) tại các ngân hàng thương mại: Giám đốc nguồn vốn và chuyên viên kinh doanh tiền tệ có thể ứng dụng các mô hình quản lý vốn khả dụng, từ đó xây dựng kế hoạch dự trữ an toàn 5% thanh khoản và triển khai các chiến lược giao dịch Repo linh hoạt trong tuần.

Chuyên gia phân tích tài chính - tiền tệ: Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô có thể khai thác chuỗi số liệu 312 phiên OMO để phân tích cơ chế truyền dẫn lãi suất và độ trễ chính sách trong thời kỳ chuyển đổi cấu trúc tài chính tại Việt Nam.

Giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Ngân hàng: Tài liệu đóng vai trò là một case-study thực tế sâu sắc về việc vận hành nghiệp vụ thị trường mở trong giai đoạn bình minh của thị trường tài chính Việt Nam từ năm 2000 đến năm 2004.

Câu hỏi thường gặp

Nghiệp vụ thị trường mở khác biệt như thế nào so với các công cụ chính sách tiền tệ trực tiếp? Thị trường mở tác động gián tiếp vào dự trữ khả dụng của các ngân hàng thông qua cơ chế mua bán giấy tờ có giá, cho phép ngân hàng trung ương chủ động điều chỉnh khối lượng tiền cung ứng mà không can thiệp thô bạo bằng hạn mức tín dụng hay trần lãi suất cố định.

Tại sao doanh số thị trường mở tăng trưởng đột biến trong năm 2003 và 2004? Doanh số OMO tăng mạnh từ 8.945,53 tỷ đồng năm 2002 lên hơn 30.028,6 tỷ đồng năm 2004 do nền kinh tế bước vào chu kỳ tăng trưởng tín dụng cao, buộc các ngân hàng phải bán giấy tờ có giá để giải phóng thanh khoản phục vụ nhu cầu vốn nội tệ.

Vì sao các ngân hàng thương mại cổ phần ít trúng thầu OMO trong giai đoạn 2000 - 2004? Khối cổ phần chiếm thị phần huy động vốn dưới 24% và không sở hữu lượng lớn tín phiếu kho bạc trúng thầu từ thị trường sơ cấp, dẫn đến việc thiếu hàng hóa đạt chuẩn để tham gia giao dịch với Ngân hàng Nhà nước.

Giao dịch mua bán có kỳ hạn (Repo) mang lại lợi ích gì cho ngân hàng thương mại? Nghiệp vụ Repo giúp ngân hàng thương mại chuyển đổi nhanh chóng danh mục tín phiếu thành tiền mặt để bù đắp thiếu hụt dự trữ tức thời mà không phải bán hẳn tài sản sinh lời, đồng thời chủ động mua lại khi thanh khoản dồi dào.

Cải cách nào là cấp thiết nhất để mở rộng quy mô thị trường mở tại Việt Nam? Cải cách quan trọng nhất là sửa đổi quy định pháp lý nhằm chấp nhận các trái phiếu chính phủ có kỳ hạn từ 1 đến 5 năm tham gia giao dịch OMO, kết hợp rút ngắn chu kỳ giao dịch từ hàng tuần sang hàng ngày.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá thực tiễn 4 năm đầu vận hành thị trường mở tại Việt Nam (2000 - 2004) với quy mô tăng trưởng ấn tượng đạt trên 30.000 tỷ đồng.
• Khẳng định vai trò của OMO trong việc chuyển đổi phương thức điều hành chính sách tiền tệ sang công cụ gián tiếp, giữ biến động lãi suất trúng thầu ổn định từ 3,25% đến 4,00%/năm.
• Chỉ rõ những tồn tại cốt lõi gồm sự áp đảo của 4 ngân hàng thương mại nhà nước với gần 80% thị phần trúng thầu và sự nghèo nàn về danh mục giấy tờ có giá ngắn hạn.
• Đề xuất hệ thống giải pháp mang tính chiến lược gồm sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước, mở rộng kỳ hạn hàng hóa và ứng dụng công nghệ dự báo vốn khả dụng chính xác.
• Xác lập định hướng phát triển thị trường mở trở thành van điều tiết tiền tệ chủ lực của nền kinh tế Việt Nam trong lộ trình hội nhập quốc tế đến năm 2020.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả thanh khoản, các tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai ngay các giải pháp chuẩn hóa dữ liệu vốn khả dụng và mở rộng danh mục công cụ tài chính trong giai đoạn tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I : VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA THỊ TRƯỜNG MỞ ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NỀN KINH TẾ VIỆT NAM 1.1 Thị trường mở 1. Khái niệm Thị trường mở là nơi xảy ra nghiệp vụ mua, bán các giấy tờ có giá ngắn hạn do Ngân hàng Nhà nước thực hiện trên thị trường tiền tệ nhằm thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia. Thị trường mở là một bộ phận của thị trường tiền tệ nói chung, thị trường của các giao dịch vốn ngắn hạn. Khoaûn 2, Điều 9 Luật Ngân hàng Nhà nước ghi “ Thị trường tiền tệ là thị trường vốn ngắn hạn, nơi mua bán các giấy tờ có giá ngắn hạn, bao gồm tín phiếu kho bạc, tín phiếu ngân hàng Nhà nước, chứng chỉ tiền gởi và các giấy tờ có giá ngắn hạn”.

Như vậy, thị trường tiền tệ có phạm vi rộng hơn, bao gồm các giao dịch mua bán giấy tờ có giá ngắn hạn giữa khách hàng hoặc các tổ chức tín dụng với nhau; giữa các tổ chức tín dụng với Ngân hàng Nhà nước. Thị trường mở là một bộ phận trong thị trường tiền tệ, nó chỉ phản ánh giao dịch giữa ngân hàng nhà nước với các tổ chức tín dụng trong việc mua , bán các giấy tờ có giá ngắn hạn. Nghiệp vụ thị trường mở là nghiệp vụ mua bán các giấy tờ có giá ngắn hạn giữa một bên là ngân hàng nhà nước với một bên là các tổ chức tín dụng; trong ñoù ngân hàng nhà nước đóng vai trò là người điều hành hoạt động của thị trường. Thị trường mở là công cụ của chính sách tiền tệ quốc gia.

Điều 16, luật ngân hàng nhà nước có quy định công cụ để thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia là: công cụ tái cấp vốn, lãi suất, tỷ giá hối đoái, dự trữ bắt buộc, thị trường mở và các công cụ khác do Thống đốc quyết 8 định. Thị trường mở được ngân hàng nhà nước sử dụng để tác động gián tiếp vào vốn khả dụng của các tổ chức tín dụng nhằm bơm thêm tiền hoặc rút tiền ra khỏi lưu thông. Hai loại công cụ tài chính chủ yếu hiện nay đang được giao dịch trên thị trường mở là Tín phiếu kho bạc và tín phiếu ngân hàng Nhà nước : - Tín phiếu kho bạc : là một loại chứng khoán ngắn hạn do Bộ tài chính phát hành, xác nhận nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ với người sở hữu tín phiếu. Do là khoản nợ của Chính phủ cho nên rủi ro của tín phiếu kho bạc là rất thấp.

Tín phiếu kho bạc được phát hành thông qua đấu thầu tại ngân hàng Nhà nước. Vì vậy, các tổ chức tín dụng muốn tham gia giao dịch trên thị trường mở thì đòi hỏi phải tham gia vào thị trường đấu thầu tín phiếu kho bạc tại ngân hàng Nhà nước (thị trường sơ cấp) - Tín phiếu ngân hàng Nhà nước : là chứng khoán ngắn hạn do ngân hàng Nhà nước phát hành, xác nhận nghĩa vụ trả nợ của ngân hàng Nhà nước với chủ sở hữu tín phiếu. Ngân hàng Nhà nước phát hành tín phiếu ngân hàng Nhà nước nhằm thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền tệ và phát triển thị trường tiền tệ, tín phiếu ngân hàng Nhà nước có độ rủi ro thấp. Trên thị trường mở , công cụ tín phiếu ngân hàng Nhà nước có thể thực hiện dưới hình thức thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp.

Ngân hàng Nhà nước có thể thông qua thị trường mở để phát hành lần đầu tín phiếu ngân hàng Nhà nước, cũng có thể mua, bán lại các tín phiếu ngân hàng Nhà nước đã phát hành trước đây.