Biện pháp nâng cao hiệu quả Âm nhạc ngoại khoá tại TH Duy Tân, Đà Nẵng

Khám phá các biện pháp nâng cao hiệu quả âm nhạc ngoại khoá tiểu học qua việc áp dụng nghệ thuật Bài chòi và trò chơi dân gian vào giảng dạy.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Ngọc Minh
• Người hướng dẫn: Giảng Viên Nguyễn Thị Lệ Quyên
• Trường học: Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Sư phạm Âm nhạc
• Đề tài: Một Số Biện Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Âm Nhạc Ngoại Khoá Tại Trường Tiểu Học Duy Tân, Tp. Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Lịch sử đề tài
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc đề tài nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG ÂM NHẠC NGOẠI KHOÁ Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC DUY TÂN, TP.
• 1.1. Cơ sở lí luận về hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học
• 1.1.1. Các khái niệm của đề tài
• 1.1.1.1. Âm nhạc dân ca
• 1.1.1.2. Trò chơi dân gian
• 1.1.1.3. Thang âm, điệu thức
• 1.1.1.4. Dạy học và Phương pháp dạy học
• 1.1.1.5. Hoạt động ngoại khoá
• 1.1.1.6. Hoạt động Âm nhạc ngoại khoá
• 1.1.2. Khái quát về Nghệ thuật Bài chòi
• 1.1.2.1. Nguồn gốc ra đời
• 1.1.2.2. Các nhóm làn điệu
• 1.1.2.3. Làn điệu Cổ bản
• 1.1.2.4. Điệu Xuân nữ
• 1.1.2.5. Thể “Lý” được sử dụng trong Bài chòi Quảng Nam
• 1.1.2.6. Về lời ca hát bài chòi
• 1.1.2.7. Đặc điểm âm nhạc trong làn điệu hát bài chòi
• 1.1.3. Vai trò giáo dục của nghệ thuật Bài chòi trong Tiểu học
• 1.1.3.1. Tầm vai trò của Bài chòi nói chung
• 1.1.3.2. Tầm vai trò của Bài chòi đối với học sinh Tiểu học ở Đà Nẵng
• 1.1.4. Khái quát về trò chơi dân gian
• 1.1.4.1. Nguồn gốc và lịch sử hình thành
• 1.1.4.2. Phân loại trò chơi dân gian Việt Nam
• 1.1.4.3. Trò chơi dân gian bài chòi
• 1.1.5. Tìm hiểu hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở cấp Tiểu học
• 1.1.5.1. Yêu cầu cần đạt
• 1.1.5.2. Đặc điểm hoạt động Âm nhạc ngoại khoá
• 1.1.5.3. Âm nhạc ngoại khoá hướng tới phát triển tư duy sáng tạo
• 1.1.5.4. Âm nhạc ngoại khoá hướng tới mục tiêu phát triển năng lực
• 1.1.5.5. Âm nhạc ngoại khoá hướng tới phát triển kỹ năng xã hội
• 1.1.5.6. Phương pháp tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá
• 1.2. Thực trạng tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học Duy Tân, TP.
• 1.2.1. Vài nét về trường Tiểu học Duy Tân, TP.
• 1.2.2. Đặc điểm của HS trường Tiểu học Duy Tân
• 1.2.2.1. Đặc điểm sinh lý
• 1.2.2.2. Đặc điểm tâm lý
• 1.2.3. Thực trạng tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học Duy Tân, TP.
• 1.2.3.1. Thực trạng tổ chức hoạt động ngoại khoá
• 1.2.3.2. Thực trạng tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá
• 1.2.4. Những yếu tổ ảnh hưởng đến hoạt động Âm nhạc ngoại khoá
• 1.2.4.1. Yếu tố khách quan
• 2. CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÂM NHẠC NGOẠI KHOÁ Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC DUY TÂN, TP.
• 2.1. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả âm nhạc ngoại khóa tại trường TH Duy Tân, thành phố Đà Nẵng
• 2.1.1. Bồi dưỡng GV âm nhạc về Bài chòi
• 2.1.2. Hình thức tổ chức lớp học
• 2.1.3. Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học
• 2.2. Tiêu chí đưa nghệ thuật dân ca và trò chơi dân gian bài chòi vào hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở cấp Tiểu học
• 2.2.1. Yêu cầu chung
• 2.2.2. Tiêu chí chọn làn điệu
• 2.2.3. Thực hành chọn nội dung làn điệu
• 2.3. Phương pháp dạy học hát bài chòi trong hoạt động Âm nhạc ngoại khoá
• 2.3.1. Phương pháp truyền khẩu
• 2.3.2. Phương pháp học qua tài liệu sách vở kết hợp nghe file nhạc
• 2.3.3. Phương pháp học thông qua chơi
• 2.4. Hình thức tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở cấp Tiểu học
• 2.4.1. Hình thức hội thi văn nghệ
• 2.4.2. Hình thức câu lạc bộ văn hoá nghệ thuật
• 2.4.3. Hình thức dã ngoại, gặp gỡ nghệ nhân
• 2.5. Thực nghiệm sư phạm
• 2.5.1. Quá trình thực nghiệm
• 2.5.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 2.5.1.2. Đối tượng thực nghiệm
• 2.5.1.3. Nội dung thực nghiệm
• 2.5.1.4. Thời gian và địa bàn thực nghiệm
• 2.5.1.5. Quy trình thực nghiệm
• 2.5.2. Xử lý kết quả thực nghiệm
• 2.5.3. Kết quả thực nghiệm
• 2.5.3.1. Kết quả trước thực nghiệm
• 2.5.3.2. Kết quả sau thực nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của âm nhạc ngoại khoá tiểu học

Âm nhạc ngoại khoá là hoạt động giáo dục âm nhạc diễn ra ngoài giờ học chính khóa, nhằm phát triển toàn diện năng lực và kỹ năng của học sinh. Tại trường tiểu học, hoạt động này đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy sáng tạo, khả năng xã hội và tính cách của trẻ. Âm nhạc ngoại khoá không chỉ giúp học sinh nâng cao kỹ năng âm nhạc mà còn tạo cơ hội để các em khám phá đam mê, phát triển tiềm năng tiềm ẩn. Thông qua các hoạt động này, trẻ em có thể tiếp xúc với các thể loại âm nhạc đa dạng, từ nhạc dân ca truyền thống đến nhạc hiện đại, giúp mở rộng kiến thức âm nhạc và yêu thích nghệ thuật.

1.1. Định nghĩa hoạt động ngoại khoá âm nhạc

Hoạt động ngoại khoá âm nhạc là các chương trình giáo dục nằm ngoài khuôn khổ giáo dục chính thức, được tổ chức bởi nhà trường nhằm mục đích phát triển năng lực âm nhạc và kỹ năng sáng tạo của học sinh. Đây là các hoạt động tự nguyện, linh hoạt, phù hợp với năng lực và sở thích của từng em học sinh, tạo ra môi trường học tập thân thiện và hiệu quả.

1.2. Mục tiêu phát triển toàn diện

Mục tiêu chính của âm nhạc ngoại khoá tiểu học là phát triển toàn diện các khía cạnh của học sinh. Hoạt động này hướng tới phát triển năng lực âm nhạc, kỹ năng giao tiếp xã hội, tư duy logic và khả năng biểu hiện cảm xúc. Đồng thời, nó góp phần xây dựng nhân cách, rèn luyện ý chí kiên trì và tăng cường tự tin cho các em.

II. Thực trạng tổ chức âm nhạc ngoại khoá tại trường tiểu học

Tại các trường tiểu học như Duy Tân tại thành phố Đà Nẵng, hoạt động âm nhạc ngoại khoá đang được triển khai song vẫn còn nhiều hạn chế. Thực trạng tổ chức cho thấy các trường đã có những nỗ lực trong việc xây dựng câu lạc bộ âm nhạc, tổ chức hội thi văn nghệ và các buổi biểu diễn nghệ thuật. Tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả còn chưa đáp ứng yêu cầu. Những yếu tố ảnh hưởng bao gồm: thiếu cơ sở vật chất, hạn chế về năng lực giáo viên, và chương trình đào tạo chưa toàn diện. Ngoài ra, việc tích hợp văn hóa dân gian như bài chòi vào hoạt động ngoại khoá vẫn chưa được khai thác hiệu quả.

2.1. Những thành tựu hiện tại

Các trường tiểu học đã có những bước tiến trong việc tổ chức hoạt động âm nhạc ngoại khoá. Đã hình thành các câu lạc bộ và nhóm hát, tổ chức hội thi văn nghệ hàng năm, và bắt đầu giới thiệu nhạc dân ca truyền thống cho học sinh. Giáo viên cũng tích cực tham gia bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy học âm nhạc.

2.2. Những tồn tại và hạn chế

Tồn tại chính bao gồm: cơ sở vật chất hạn chế, thiếu trang thiết bị dạy học hiện đại, năng lực giáo viên chưa đồng đều, và chương trình nôi dung chưa linh hoạt. Ngoài ra, kiến thức về bài chòi và trò chơi dân gian của giáo viên còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học hoạt động ngoại khoá.

III. Biện pháp nâng cao hiệu quả âm nhạc ngoại khoá

Để nâng cao hiệu quả âm nhạc ngoại khoá, cần áp dụng nhiều biện pháp toàn diện. Thứ nhất, bồi dưỡng giáo viên về kỹ năng dạy học, đặc biệt là kiến thức về bài chòi và nhạc dân ca truyền thống. Thứ hai, cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học để tạo điều kiện thuận lợi. Thứ ba, xây dựng chương trình nôi dung phù hợp với lứa tuổi, tích hợp văn hóa dân gian Việt Nam vào giáo dục âm nhạc. Thứ tư, đa dạng hình thức tổ chức hoạt động như hội thi văn nghệ, câu lạc bộ âm nhạc, gặp gỡ nghệ nhân dân gian, và dã ngoại tìm hiểu âm nhạc. Cuối cùng, áp dụng phương pháp dạy học đa dạng bao gồm phương pháp truyền khẩu, học qua tài liệu và học thông qua chơi.

3.1. Bồi dưỡng giáo viên và cải thiện cơ sở vật chất

Bồi dưỡng giáo viên là nền tảng quan trọng. Cần tổ chức khóa đào tạo chuyên môn về bài chòi, nhạc dân ca, và phương pháp dạy học hiện đại. Đồng thời, cải thiện cơ sở vật chất bằng cách trang bị đàn nhạc, loa âm thanh, và tài liệu học tập phù hợp với điều kiện kinh tế của nhà trường.

3.2. Xây dựng chương trình nôi dung và đa dạng hình thức tổ chức

Chương trình nôi dung cần tích hợp nhạc dân ca Việt Nam, bài chòi Quảng Nam, và trò chơi dân gian. Hình thức tổ chức bao gồm: câu lạc bộ âm nhạc, hội thi văn nghệ, buổi gặp gỡ nghệ nhân, và hoạt động dã ngoại. Mỗi hình thức có vai trò riêng trong phát triển toàn diện kỹ năng học sinh.

3.3. Áp dụng phương pháp dạy học đa dạng

Phương pháp dạy học cần đa dạng và linh hoạt: phương pháp truyền khẩu giúp truyền tải kiến thức nhạc dân tộc, học qua tài liệu kết hợp file nhạc số, và học thông qua chơi giúp các em tương tác tích cực với âm nhạc một cách vui vẻ, bền vững.

IV. Kết quả thực nghiệm và khuyến nghị

Sau khi áp dụng các biện pháp nâng cao hiệu quả âm nhạc ngoại khoá, kết quả thực nghiệm cho thấy những cải thiện đáng kể. Học sinh có sự tiến bộ rõ rệt về kỹ năng âm nhạc, tự tin biểu hiện, và sẵn sàng tham gia hoạt động. Học sinh trước thực nghiệm thường không tự nguyện tham gia, nhưng sau thực nghiệm, họ tích cực hơn và thích thú hơn. Giáo viên cũng cảm thấy rõ được hiệu quả của các phương pháp mới. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, nhà trường cần tiếp tục đầu tư, duy trì đội ngũ giáo viên chất lượng cao, và liên tục cập nhật chương trình. Các bên liên quan như phòng Giáo dục, gia đình học sinh, và cộng đồng địa phương cần hợp tác chặt chẽ để tạo nên một hệ sinh thái giáo dục âm nhạc toàn diện.

4.1. Kết quả trước và sau thực nghiệm

Kết quả trước thực nghiệm cho thấy học sinh có sự tham gia hạn chế, kiến thức âm nhạc còn cơ bản, và khả năng biểu hiện yếu. Sau thực nghiệm, tỷ lệ tham gia tăng lên 70-80%, kiến thức âm nhạc phong phú hơn, và học sinh tự tin biểu diễn trước công chúng. Điều này chứng minh hiệu quả của các biện pháp áp dụng.

4.2. Khuyến nghị phát triển bền vững

Để phát triển bền vững, khuyến nghị: (1) Tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, (2) Duy trì và nâng cao chất lượng bồi dưỡng giáo viên, (3) Liên tục cập nhật chương trình nôi dung, **(4) Mở rộng hợp tác với cộng đồng và gia đình, và **(5) Xây dựng hệ thống đánh giá hoạt động định kỳ để đảm bảo chất lượng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Một số biện pháp nâng cao hiệu quả Âm nhạc ngoại khoá tại Trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng" do sinh viên Nguyễn Thanh Ngọc Minh (lớp 20SAN, ngành Sư phạm Âm nhạc, Khoa Giáo dục Nghệ thuật, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng) thực hiện dưới sự hướng dẫn của giảng viên Nguyễn Thị Lệ Quyên (tháng 04/2024).

Bối cảnh nghiên cứu được đặt trong tiến trình đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và định hướng bốn trụ cột giáo dục của UNESCO: "Học để hiểu biết và sáng tạo, học để làm, học để chung sống và học để làm người". Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 chú trọng chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm. Trong hệ thống giáo dục tiểu học, môn Âm nhạc được đưa vào giảng dạy chính thức từ năm 2006 với thời lượng 1 tiết/tuần. Tuy nhiên, việc giáo dục âm nhạc nội khóa mang tính đại trà và bị giới hạn về mặt thời lượng, khó phát huy tối đa năng khiếu và thị hiếu thẩm mỹ của học sinh.

Tại Trường Tiểu học Duy Tân (TP. Đà Nẵng), việc tổ chức hoạt động âm nhạc ngoại khóa đã được triển khai nhưng hình thức qua các năm còn thiếu sự đổi mới, chưa bắt kịp xu hướng giáo dục hiện đại. Mặt khác, trường có vị trí địa lý thuận lợi khi nằm gần các đình, chùa – nơi thường xuyên diễn ra các lễ hội văn hóa dân gian, đặc biệt là nghệ thuật Bài chòi. Việc nghiên cứu đưa nghệ thuật Bài chòi vào hoạt động ngoại khóa nhằm tạo sân chơi trải nghiệm thực tiễn, giúp học sinh chủ động tiếp cận, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của địa phương.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động âm nhạc ngoại khóa tại Trường Tiểu học Duy Tân, hướng tới phát triển toàn diện năng lực thẩm mỹ cho học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc gắn với văn hóa địa phương.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm 4 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lí luận và thực tiễn về tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng.
2. Nghiên cứu thực trạng tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng.
3. Nghiên cứu chương trình giáo dục phổ thông mới 2018, thông qua đó nhằm xây dựng quy trình tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng.
4. Thực nghiệm quy trình tổ chức hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động Âm nhạc ngoại khóa tại Trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng.
• Phạm vi nghiên cứu: Học sinh Trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống khái niệm chuyên ngành làm nền tảng lý luận, bao gồm: khái niệm âm nhạc (thanh nhạc, khí nhạc); âm nhạc dân ca (mang tính truyền khẩu, tạo ra các dị bản theo nghiên cứu của Phạm Phúc Minh, Trần Quang Hải); trò chơi dân gian (tiếp cận theo định nghĩa của Bách khoa Toàn thư Pháp 1988, Đại từ điển Bách khoa Toàn thư Liên Xô 1922, tác giả Pancan và GS. Tô Ngọc Thanh); các khái niệm về thang âm năm bậc (điệu thức 5 âm), phương pháp dạy học, hoạt động ngoại khóa và hoạt động âm nhạc ngoại khóa.

Về nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ, tác giả tổng thuật lịch sử hình thành dựa trên các nguồn tư liệu:

• Truyền thuyết dân gian ghi nhận ông Đào Duy Từ (1571–1634) sáng tạo ra trò chơi Bài chòi trong dịp lễ Tết từ việc lập chòi canh giữ hoa màu.
• Các khảo cứu âm nhạc học của học giả Pháp như G. Bouvier (1902, 1974) và P. Durand (1928) về nguồn gốc Bài chòi gắn liền với công cuộc khai hoang Nam tiến từ sau năm 1470 và tập quán canh nương rẫy vùng Trung du, Nam Trung Bộ.
• Quá trình phát triển các làn điệu trong giai đoạn 1930–1940 hình thành 4 làn điệu chính: Xuân nữ, Cổ bản, Xàng xê, Hò Quảng; sự phát triển lên sân khấu Kịch dân ca Bài chòi sau năm 1954; mốc lịch sử phục hồi năm 2000 bởi NSƯT Phan Ngạn, công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2014 và Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2016.

Tác giả kế thừa các công trình nghiên cứu đi trước của Đoàn Việt Hùng (Hội Văn nghệ dân gian), Đặng Hoành Loan (2015), Trương Quang Minh Đức (2022), Vũ Sỹ Trúc (2018) và các chủ trương chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về phong trào thi đua "Xây dựng trường học an toàn, hạnh phúc".

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu và phân tích tài liệu: Khảo cứu các đặc điểm âm nhạc của Bài chòi và các tài liệu chuyên ngành để xây dựng khung lý thuyết.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng phiếu hỏi để khảo sát nhận thức, mức độ hiểu biết của học sinh về Bài chòi; kết hợp phỏng vấn sâu các nhà nghiên cứu, nghệ nhân.
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý và phân tích số liệu khảo sát thực trạng cùng kết quả đối chứng thực nghiệm sư phạm.

Nguồn dữ liệu của đề tài bao gồm văn bản chỉ đạo của ngành giáo dục, chương trình môn Âm nhạc 2018, số liệu khảo sát thực tế tại Trường Tiểu học Duy Tân và các bản ghi âm, tư liệu điền dã về làn điệu Bài chòi.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực trạng Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng

Chương 1 tập trung phân tích bản chất của hoạt động âm nhạc ngoại khóa, đặc trưng nghệ thuật Bài chòi và khảo sát thực trạng tại cơ sở giáo dục. Về mặt nghệ thuật, tác giả làm rõ thi pháp và cấu trúc âm nhạc Bài chòi:

• Các làn điệu Bài chòi: Làn điệu Xuân nữ giữ vai trò chủ đạo, mang tính tự sự, trữ tình, sử dụng thể thơ lục bát/song thất lục bát với tiết tấu đảo phách đặc trưng; làn điệu Cổ bản có nhịp điệu nhanh, âm nhạc tươi vui, khỏe khoắn, dùng khi mở đầu ván chơi; làn điệu Lý (tiếp thu từ dân ca Liên khu V) tạo thêm màu sắc dân gian đa dạng; hình thức Nói lối tạo tính kịch và giảm sự đơn điệu.
• Thi pháp và tiết tấu: Lời ca Bài chòi chủ yếu dựa trên thể thơ lục bát, lục bát biến thể và song thất lục bát. Cấu trúc âm nhạc tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống thanh điệu bằng - trắc (vị trí từ 2-4-6 ở câu lục và 2-4-6-8 ở câu bát) với 16 dạng cấu trúc thanh điệu; kết thúc câu bát thường điệp cụm từ thứ 5–6; sơ đồ tiết tấu chính cách duy trì nhịp phân đôi 2/2/2.
• Trò chơi dân gian và cơ cấu bộ Bài chòi: Phân loại trò chơi dân gian thành 5 nhóm (luyến ái, phong tục, trận chiến, trí tuệ, nghề nghiệp). Bộ bài chòi gồm 30 quân bài chia thành 3 pho (mỗi pho 9 quân) và 3 cặp yêu:

Tên Pho / Nhóm	Số lượng	Danh mục các quân bài cụ thể
Pho Văn	9 quân	Chín Gối, Tráng Hai (Nhì Bánh), Ba Bụng, Tứ Tượng, Ngũ Rún (Ngũ Rốn), Sáu Miểng (Sáu Ghe), Bảy Liễu (Bảy Dây), Tám Miểng, Chín Cu (Chín Gan)
Pho Vạn	9 quân	Nhứt Trò (Học Trò), Nhì Bí, Tam Quăng, Tứ Móc (Tứ Gióng), Ngũ Trợt, Lục Trạng (Lục Chạng), Thất Vung, Bát Bồng, Cửu Chùa
Pho Sách	9 quân	Nhứt Ngọc (Ngọc Thược, Yêu Nọc), Nhì Nghèo, Ba Gà, Tứ Cẳng (Tứ Sách), Ngũ Trưa (Ngũ Dụm), Sáu Bường (Sáu Hột), Bảy Thưa (Bảy Hột), Tám Dây (Tám Hột), Cửu Điều
Cặp Yêu	3 cặp (6 quân)	Cặp Ông Ầm, Cặp Thái Tử, Cặp Bạch Tuyết (Bạch Huê)

Về mặt thực trạng, tác giả chỉ ra hoạt động âm nhạc ngoại khóa tại Trường Tiểu học Duy Tân còn mang tính thời điểm, nội dung chưa phong phú, thiếu các chủ đề về âm nhạc truyền thống bản địa dù trường có lợi thế nằm gần không gian diễn xướng lễ hội dân gian.

Chương 2: Biện pháp nâng cao hiệu quả Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng

Chương 2 trình bày hệ thống biện pháp sư phạm nhằm tích hợp nghệ thuật Bài chòi vào chương trình ngoại khóa âm nhạc:

• Nhóm giải pháp điều kiện: Bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng hát và hô Bài chòi cho giáo viên âm nhạc; đổi mới hình thức tổ chức lớp học linh hoạt; tăng cường cơ sở vật chất, trang bị nhạc cụ gõ, thẻ bài, tranh ảnh minh họa.
• Tiêu chí và nội dung tuyển chọn: Lựa chọn các làn điệu có cao độ vừa tầm cất giọng của học sinh tiểu học, tiết tấu rõ ràng, lời ca trong sáng, mang tính giáo dục đạo đức và tình yêu quê hương (ưu tiên điệu Cổ bản, Xuân nữ và các điệu Lý ngắn).
• Hệ thống phương pháp dạy học:
  1. Phương pháp truyền khẩu: Giáo viên làm mẫu từng câu, học sinh nhắc lại, kết hợp sửa lỗi phát âm phương ngữ và ngân rung.
  2. Phương pháp học qua tài liệu kết hợp file âm thanh: Sử dụng học liệu trực quan, băng đĩa mẫu của các nghệ nhân dân gian để rèn luyện thính giác âm nhạc.
  3. Phương pháp học thông qua chơi: Tổ chức mô phỏng trò chơi Bài chòi trong không gian lớp học hoặc sân trường, phân vai anh Hiệu/chị Hiệu và người chơi rút bài, gõ mõ.
• Hình thức tổ chức hoạt động: Xây dựng 3 mô hình hoạt động ngoại khóa gồm: Hội thi văn nghệ dân gian; Câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật măng non; Tổ chức các buổi dã ngoại, tham quan đình làng và giao lưu trực tiếp với nghệ nhân Bài chòi.
• Thực nghiệm sư phạm: Khóa luận xây dựng kế hoạch thực nghiệm, phân chia nhóm thực nghiệm và đối chứng tại trường Tiểu học Duy Tân nhằm đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất qua quy trình dạy học thực tế.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu của khóa luận thể hiện qua các điểm chính:

• Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về cấu trúc âm nhạc, quy luật thi pháp và thang âm điệu thức của nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ ứng dụng trong sư phạm âm nhạc tiểu học.
• Đề xuất được hệ thống biện pháp đồng bộ từ bồi dưỡng giáo viên, trang bị cơ sở vật chất đến xây dựng 3 phương pháp dạy học đặc thù (truyền khẩu, kết hợp tư liệu âm thanh, học qua trò chơi) và 3 mô hình tổ chức ngoại khóa (Hội thi, CLB, Dã ngoại giao lưu nghệ nhân).
• Thiết lập tiêu chí và danh mục bài bản Bài chòi phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học tại Đà Nẵng.

Đóng góp của đề tài:

• Về mặt lý luận: Góp phần cụ thể hóa việc thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đối với môn Âm nhạc thông qua nội dung giáo dục địa phương và hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp tài liệu sư phạm ứng dụng trực tiếp cho Trường Tiểu học Duy Tân và các trường tiểu học trên địa bàn TP. Đà Nẵng nhằm bảo tồn Di sản văn hóa phi vật thể Bài chòi trong môi trường học đường.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi khảo sát và thực nghiệm chỉ giới hạn tại một đơn vị trường học (Trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng), chưa mở rộng so sánh liên trường trên địa bàn toàn thành phố.
• Quỹ thời gian dành cho hoạt động ngoại khóa của giáo viên và học sinh còn phụ thuộc vào thời khóa biểu chung của nhà trường, gây khó khăn nhất định khi tổ chức các hoạt động dã ngoại thực địa.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi ứng dụng mô hình ngoại khóa Bài chòi sang các trường tiểu học và trung học cơ sở khác trên địa bàn TP. Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam.
• Nghiên cứu biên soạn tài liệu số hóa, ghi hình các trích đoạn diễn xướng Bài chòi mẫu của nghệ nhân để phục vụ giảng dạy trực tuyến và tự học ngoại khóa.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn đối với:

• Sinh viên, giảng viên ngành Sư phạm Âm nhạc, Giáo dục Tiểu học, Quản lý Giáo dục: Tham khảo khung lý luận về cấu trúc âm nhạc Bài chòi, mối quan hệ giữa niêm luật thơ lục bát và giai điệu dân gian, cùng phương pháp thiết kế hoạt động trải nghiệm.
• Giáo viên Âm nhạc phổ thông, Tổng phụ trách Đội: Vận dụng trực tiếp quy trình tổ chức trò chơi Bài chòi, phương pháp truyền khẩu làn điệu và cách thức thành lập Câu lạc bộ âm nhạc dân gian trong nhà trường.
• Phần nội dung đáng lưu ý: Hệ thống phân tích cấu trúc 16 dạng thanh điệu câu lục/bát trong làn điệu Bài chòi (Chương 1) và quy trình tổ chức dạy học thông qua trò chơi dân gian (Chương 2).

Câu hỏi thường gặp

1. Bốn làn điệu cơ bản của nghệ thuật Bài chòi được xác lập trong lịch sử là những làn điệu nào?
Trong giai đoạn 1930–1940, các nghệ nhân Bài chòi đã sáng tạo ra 4 làn điệu cơ bản gồm: Xuân nữ, Cổ bản, Xàng xê và Hò Quảng. Trong đó, điệu Xuân nữ giữ vai trò nòng cốt, chủ đạo trong suốt cuộc chơi Bài chòi truyền thống.

2. Bộ bài chòi truyền thống sử dụng trong cuộc chơi gồm bao nhiêu quân bài và phân chia ra sao?
Bộ bài chòi gồm 30 quân bài, được chia đều thành 3 pho: Pho Văn (9 quân), Pho Vạn (9 quân), Pho Sách (9 quân) và 3 cặp yêu gồm: Cặp Ông Ầm, Cặp Thái Tử, Cặp Bạch Tuyết (Bạch Huê).

3. Vì sao thể thơ lục bát lại chiếm ưu thế tuyệt đối trong lời ca Bài chòi?
Thể thơ lục bát có quy luật thanh điệu bằng – trắc rõ ràng ở các vị trí từ 2-4-6 (câu lục) và 2-4-6-8 (câu bát), tạo nên 16 sơ đồ thanh điệu tương ứng. Cấu trúc này bám khít vào mô hình giai điệu và sơ đồ tiết tấu nhịp phân đôi (2/2/2) của các làn điệu Bài chòi, giúp người hô dễ dàng ứng tác và người chơi dễ phán đoán con bài.

4. Tác giả đề xuất những hình thức tổ chức âm nhạc ngoại khóa cụ thể nào cho trường tiểu học?
Khóa luận đề xuất 3 hình thức tổ chức chính: Hội thi văn nghệ dân gian; Câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật măng non; Hình thức dã ngoại, tham quan không gian lễ hội và gặp gỡ trực tiếp nghệ nhân Bài chòi.

5. Điểm tựa thực tế nào tại Trường Tiểu học Duy Tân giúp đề tài lựa chọn đưa Bài chòi vào ngoại khóa?
Trường Tiểu học Duy Tân có vị trí địa lý thuận lợi, gần các đình và chùa thường xuyên tổ chức lễ hội có diễn xướng Bài chòi. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa thực địa giúp học sinh dễ dàng tiếp cận, quan sát và trải nghiệm không gian diễn xướng dân gian truyền thống.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thanh Ngọc Minh đã giải quyết một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về việc đưa nghệ thuật Bài chòi vào hoạt động âm nhạc ngoại khóa tại Trường Tiểu học Duy Tân, TP. Đà Nẵng. Đề tài đã phân tích sâu sắc đặc trưng âm nhạc, thi pháp của Di sản văn hóa phi vật thể Bài chòi, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp sư phạm và hình thức tổ chức hoạt động mang tính khả thi cao. Công trình đóng góp tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác đổi mới phương pháp dạy học âm nhạc tiểu học gắn với bảo tồn di sản văn hóa truyền thống địa phương theo định hướng Chương trình GDPT 2018.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG ÂM NHẠC NGOẠI KHOÁ Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC DUY TÂN, TP. Cơ sở lí luận về hoạt động Âm nhạc ngoại khoá ở trường Tiểu học 1. Các khái niệm của đề tài 1. Âm nhạc Âm nhạc hay gọi ngắn là nhạc, là một loại hình nghệ thuật dùng âm thanh để diễn đạt cảm xúc của người hát hoặc người nghe.

Các yếu tố chính của nó là cao độ (điều chỉnh giai điệu), nhịp điệu (và các khái niệm liên quan của nó: nhịp độ, tốc độ), âm điệu, và những phẩm chất âm thanh của âm sắc và kết cấu bản nhạc. Là âm thanh thanh nhạc hoặc công cụ âm thanh (hoặc cả hai) kết hợp theo cách như vậy để tạo ra vẻ đẹp của hình thức, sự hài hòa và biểu hiện cảm xúc. Âm nhạc là một trong những loại hình nằm trong 7 loại hình nghệ thuật cơ bản. Sự sáng tạo, hiệu quả, ý nghĩa, và thậm chí cả định nghĩa của âm nhạc thay đổi tùy theo bối cảnh văn hóa và xã hội.

Âm nhạc thay đổi từ các sáng tác thính phòng được tổ chức chặt chẽ (cả trong sáng tác lẫn trình diễn), đến hình thức âm nhạc ngẫu hứng với các hình thức aleatoric. Âm nhạc có thể được chia thành các thể loại và thể loại con, mặc dù các phân chia và các mối quan hệ phân chia giữa các thể loại âm nhạc thường rất nhỏ, đôi khi phụ thuộc vào sở thích cá nhân, và gây nhiều tranh cãi. Trong nghệ thuật, âm nhạc có thể được phân loại như một nghệ thuật biểu diễn, một nghệ thuật tinh vi, và nghệ thuật thính giác. Nó cũng có thể được phân chia thành âm nhạc nghệ thuật và âm nhạc dân gian.

Giữa âm nhạc và toán học có mối liên hệ khá chặt chẽ. Âm nhạc có thể được chơi và nghe trực tiếp, có thể là một phần của một tác phẩm sân khấu hay phim ảnh, hoặc có thể được ghi lại. 18 Nó được chia ra hai thể loại chính: thanh nhạc và khí nhạc. Thanh nhạc là âm nhạc dựa trên lời hát thể hiện rõ ý tưởng và tình cảm.

Còn khí nhạc là âm nhạc dựa trên âm thanh thuần tuý của các nhạc cụ, nên trừu tượng, gây cảm giác và sự liên tưởng. Đối với nhiều người ở nhiều nền văn hóa, âm nhạc là một phần quan trọng trong cách sống của họ. Các nhà triết học Hy Lạp cổ đại và Ấn Độ xác định âm nhạc là giai điệu theo chiều ngang và hòa âm theo chiều dọc. Câu nói phổ biến như "sự hài hòa của vũ trụ" và "đó là âm nhạc rót vào tai tôi" đều cho thấy rằng âm nhạc thường có tổ chức và dễ nghe.

Đối với văn hoá Việt Nam, Âm nhạc là sự phản chiếu đời sống tinh thần, lịch sử phát triển và tâm hồn của một đất nước, một dân tộc. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam vẫn bảo tồn và phát huy được những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, mang đặc trưng riêng có của con người Việt Nam. Cùng với các dân tộc trên toàn thế giới, âm nhạc Việt Nam đã có một truyền thống rất lâu đời. Ngay từ xa xưa người Việt cổ đã say mê âm nhạc và coi âm nhạc là nhu cầu trong đời sống.

Thông qua âm nhạc, con người bộc lộ và gửi gắm những tâm tư tình cảm, đưa ra các những lời răn dạy khuyên bảo thế hệ sau về những đạo lý làm người trong cuộc sống. Không chỉ có vậy, âm nhạc còn là nguồn sức mạnh cổ vũ tinh thần trong lao động và trong chiến đấu, để giao tiếp với thế giới thần linh trong tâm tưởng hay để mơ tới một cuộc sống tương lai tươi đẹp.