Chương 1: Lý luận chung về chất lượng tín dụng của quỹ tín dụng nhân dân cơ sở Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng tại quỹ tín dụng nhân dân Dân Lý Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng tại quỹ tín dụng nhân dân Dân Lý 3 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG CỦA QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN CƠ SỞ 1.1 Quỹ tín dụng nhân dân cơ sở và nghiệp vụ tín dụng của quỹ tín dụng nhân dân cơ sở 1.1 Quỹ tín dụng nhân dân và hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân cơ sở 1.1 Khái niệm quỹ tín dụng nhân dân cơ sở Từ trước đến nay có rất nhiều khái niệm về QTDND cơ sở, tuy nhiên, hiện nay có hai khái niệm thống nhất cho QTDND cơ sở là: + Theo Luật Hợp tác xã: “QTDND cơ sở là một hợp tác xã được thành lập trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, bình đẳng nhằm mục tiêu hỗ trợ vì quyền lợi của mỗi thành viên” + Theo khoản 6, điều 4 Luật các tổ chức tín dụng: “QTDND cơ sở là một tổ chức tín dụng do các pháp nhân, cá nhân và hộ gia đình tự nguyện thành lập dưới hình thức hợp tác xã để thực hiện một số hoạt động ngân hàng theo quy định của luật này và luật hợp tác xã nhằm mục tiêu chủ yếu là tương trợ nhau phát triển trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống” 1.2 Đặc điểm của quỹ tín dụng nhân dân cơ sở Thứ nhất, QTDND cơ sở không chỉ là một tổ chức kinh tế mà còn là một tổ chức xã hội. QTDND cơ sở được xây dựng tại địa bàn xã, phường, liên xã, liên phường, cụm kinh tế có đủ điều kiện, là một tổ chức gồm những người trên cùng địa bàn, có cùng tập quán, quan hệ làng xóm gần gũi, huyết tộc, dòng họ. Mỗi quỹ là một đơn vị hạch toán độc lập, tự chủ, tự chịu trách nhiệm, là nơi trực tiếp giao dịch với khách hàng và thành viên. Thứ hai: QTDND cơ sở là loại hình tổ chức tín dụng hợp tác, hoạt động với mục tiêu hỗ trợ thành viên về các dịch vụ tín dụng, ngân hàng.
Điều đó được hiểu rằng, QTDND cơ sở không phải là tổ chức hoạt động vì mục đích tương thân, tương ái mà chỉ là phương tiện của các thành viên để hỗ trợ họ trong các lĩnh vực như huy động, cho vay và cung ứng các dịch vụ ngân hàng khác. 4 QTDND cơ sở không theo đuổi mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận như các tổ chức tín dụng khác mà mục tiêu của họ là tối đa hoá lợi ích thành viên. Thứ ba: sự quản lý và điều hành hoạt động của QTDND cơ sở phải tuân theo nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, bình đẳng, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của mình. Các thành viên được tham gia quản lý, dân chủ bàn bạc, đóng góp ý kiến để xác định mục tiêu, phương hướng hoạt động, chiến lược phát triển và các quyết định cụ thể phù hợp với thực tế của đơn vị mình.
Hơn nữa phần lớn thành viên của QTDND cơ sở vừa là người gửi tiền, lại vừa là người đi vay tiền nên việc quyết định về chênh lệch lãi suất cũng phải rất hợp lý, đảm bảo hài hoà lợi ích của thành viên, bù đắp được chi phí và có tích luỹ. Thứ tư: cán bộ của QTDND cơ sở là những người ở tại địa phương nên có thuận lợi hơn nhiều so với các tổ chức tín dụng khác trên cùng địa bàn. CBTD của quỹ hoạt động tại chỗ, đã quen với phong tục tập quán, hiểu rõ về khách hàng, thành viên nắm bắt nhanh được chủ trương, chính sách đầu tư phát triển kinh tế tại địa phương đó nên dễ dàng hơn trong hoạt động tín dụng của quỹ. Thứ năm: QTDND cơ sở hoạt động có điều kiện gần và bám sát khách hàng và thành viên.
Đây là thế mạnh nhất của QTDND cơ sở, do đó QTDND cơ sở có thể nắm bắt được nhu cầu và khả năng của khách hàng và thành viên nhanh nhất so với các TCTD khác. Thứ sáu: QTDND cơ sở hoạt động phải tuân thủ theo pháp luật. QTDND cơ sở hoạt động vừa tuân thủ và chịu sự chi phối của luật các TCTD, ngoài ra QTDND cơ sở còn chịu sự chi phối và tuân thủ các Luật hợp tác xã và các luật lệ khác của nhà nước.3 Vai trò của quỹ tín dụng nhân dân cơ sở Một là, QTDND cơ sở đóng vai trò trung gian giữa những người tiết kiệm và những người đầu tư. Trong phạm vi hoạt động của mình quỹ đã tạo ra môi trường và điều kiện thuận lợi cho thành viên và khách hàng gửi vốn và vay vốn, cung cấp các dịch vụ một cách nhanh chóng và thuận tiện giúp cho thành viên có vốn để đẩy mạnh sản xuất kinh doanh và đời sống.
5 Hai là, QTDND cơ sở là đầu mối tập trung, tích tụ mọi nguồn vốn tản mạn, tiềm tàng trong dân cư. QTDND tích tụ các nguồn vốn nhà rỗi từ dân cư và các tổ chức, nhất là lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, những người buôn bán nhỏ ở đô thị, để tạo ra quỹ tiền tệ tập trung qua đó cung cấp cho thành viên có nhu cầu về vốn, hỗ trợ cho hệ thống QTDND cơ sở đảm bảo khả năng chi trả và thanh toán kịp thời, giữ chữ tín với khách hàng. Ba là, trong quá trình hoạt động, QTDND cơ sở được coi như “Thủ quỹ” đắc lực và tin cậy nhất của mọi tầng lớp dân cư trên địa bàn. Họ sẵn sàng gửi mọi khoản tiền nhàn rỗi vào QTDND để có được sự an toàn và có thêm thu nhập, khi cần thiết chi tiêu họ được QTDND cung ứng kịp thời và thuận tiện không phiền hà.
Bốn là, hoạt động của QTDND cơ sở tạo điều kiện cung cấp vốn cho các thành viên. Việc này giúp cho các thành viên có vốn để sản xuất kinh doanh, góp phần tạo ra thị trường hàng hoá phát triển, tăng trưởng kinh tế và thu nhập, tạo thêm công ăn việc làm cho một số lực lượng lao động dôi thừa, qua đó giúp cho tình hình kinh tế xã hội trên địa bàn được ổn định, hạn chế tệ nạn tiêu cực xảy ra, khách hàng và thành viên có điều kiện gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm sản xuất kinh doanh để tương trợ cùng nhau phát triển. Năm là, đội ngũ nhân viên của QTDND cơ sở góp phần hướng dẫn các thành viên sử dụng vốn có hiệu quả. CBTD ngày càng được củng cố và nâng cao nhận thức, trình độ nghiệp vụ, được trang bị các phương tiện hoạt động tiên tiến.
Họ có nhận thức sâu rộng về mọi hoạt động kinh doanh, do đó tạo ra những nhân tố tích cực tuyên truyền, hướng dẫn thành viên sử dụng vốn và các dịch vụ có hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống thành viên, khách hàng và tăng cường sức mạnh của QTDND. Sáu là, QTDND cơ sở giúp đẩy lùi tệ nạn, tạo môi trường lành mạnh để phát triển kinh tế. QTDND cơ sở hoạt động ngày một phát triển đã góp phần hạn chế và đẩy lùi, tiến tới xoá bỏ tệ nạn cho vay nặng lãi, nhất là ở nông thôn, những vùng xa xôi hẻo lánh mà các TCTD khác không thể vươn tới được. 6 Thông qua quá trình hoạt động, QTDND cơ sở còn tạo ra môi trường lành mạnh về tiền tệ tín dụng để phát triển kinh tế xã hội nông nghiệp nông thôn.
Bảy là, quá trình hoạt động của QTDND cơ sở ngày càng có hiệu quả, góp phần thúc đẩy sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội chung. Kết quả kinh doanh của QTDND cơ sở (lợi nhuận) giúp QTDND thực hiện đầy đủ chính sách thuế đối với nhà nước, ngoài ra QTDND còn giành một phần để tích luỹ nội bộ và chia cổ tức cho thành viên theo vốn góp và kết quả hoạt động. Bên cạnh đó, còn giải quyết hài hoà mối quan hệ phân phối giữa nhà nước, QTDND và các thành viên. Tám là, sự ra đời và phát triển của hệ thống QTDND cơ sở đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân.
QTDND đã tích cực vào việc thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia, góp phần thúc đẩy sự nghiệp phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn, giúp thay đổi bộ mặt nông thôn, xoá đói giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư trong xã hội, nâng cao trình độ dân trí .4 Các hoạt động cơ bản của quỹ tín dụng nhân dân cơ sở * Huy động vốn - QTDND cơ sở được nhận tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn của thành viên và ngoài thành viên. - QTDND cơ sở được vay vốn của quỹ tín dụng nhân dân Trung ương (QTDND TW), vay vốn của các tổ chức tín dụng không phải là QTDND cơ sở theo quy định của Ngân hàng nhà nước (NHNN). * Hoạt động tín dụng - QTDND cơ sở cho vay đối với thành viên và các hộ nghèo không phải là thành viên trong địa bàn hoạt động của QTDND. Việc cho vay hộ nghèo thực hiện theo điều lệ của QTDND cơ sở, nhưng tỷ lệ dư nợ cho vay đối với hộ nghèo so với tổng dư nợ không được vượt quá tỷ lệ do Thống đốc NHNN quy định.
QTDND cơ sở được cho vay những khách hàng có tiền gửi tại QTDND dưới hình thức cầm cố số tiền gửi do chính QTDND cơ sở đó phát hành. 7 - Việc lập hồ sơ và thủ tục cho vay, xét duyệt cho vay, kiểm tra việc sử dụng tiền vay, chấm dứt cho vay, xử lý nợ, điều chỉnh lãi suất và lưu giữ hồ sơ QTDND cơ sở phải thực hiện theo quy định của NHNN. - QTDND cơ sở thực hiện các hoạt động tín dụng khác theo quy định của NHNN. * Dịch vụ thanh toán và ngân quỹ - QTDND cơ sở được mở tài khoản tiền gửi tại NHNN, QTDND TW và các tổ chức tín dụng khác (trừ các QTDND cơ sở khác).
- QTDND cơ sở được thực hiện các dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, chủ yếu phục vụ các thành viên. * Các hoạt động khác - QTDND cơ sở được dùng vốn điều lệ và quỹ dự trữ để góp vốn vào QTDND TW và tổ chức liên kết phát triển hệ thống. - QTDND cơ sở được nhận ủy thác và làm đại lý trong lĩnh vực hoạt động tiền tệ theo hướng dẫn của NHNN. - QTDND cơ sở được thực hiện các hoạt động khác khi được NHNN cho phép.2 Nghiệp vụ tín dụng tại quỹ tín dụng nhân dân cơ sở 1.