PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Hệ thống Ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam được xác định là hệ thống các tổ chức kinh tế kinh doanh ngành dịch vụ tài chính quan trọng và nhạy cảm, tiềm ẩn nguy cơ lớn về chất lượng tín dụng luôn song hành đối mặt và khó tránh khỏi trước sự biến động của kinh tế thế giới. Hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) chi nhánh Tiền Giang trong những năm gần đây đã có chuyển biến tích cực trên cả hai phương diện tăng trưởng và tỷ trọng các nghiệp vụ ngân hàng góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Tiền Giang. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng còn không ít tồn tại, hạn chế ảnh hưởng không nhỏ trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh, an toàn vốn, các giới hạn an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
Đây chính là lý do tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam Chi nhánh Tiền Giang” để làm luận văn tốt nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu 21 t u chung Đề tài phân tích một số vấn đề cơ sở lý luận về hoạt động tín dụng của NHTM; đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng của BIDV Tiền Giang thông qua việc phân tích, so sánh các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tín dụng. Từ đó rút ra nhận xét, đánh giá và nêu bật những thành tựu, hạn chế đối với hoạt động tín dụng, đồng thời đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao hoạt động tín dụng tại BIDV Tiền Giang nói riêng và BIDV nói chung. 22 t u t Cụ thể, mục tiêu của đề tài này như sau: - Phân tích đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng tại BIDV Tiền Giang.
- Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại BIDV Tiền Giang và BIDV nói chung. Đ i tƣ ng nghiên cứu Nghiên cứu hoạt động tín dụng của BIDV Tiền Giang. Phạm vi nghiên cứu 4 1 P ạm v về k ông g an địa đ m Nghiên cứu hoạt động tín dụng tại BIDV Tiền Giang. 4 2 P ạm v về t ờ g an Số liệu thu thập phản ánh thông tin nghiên cứu đến họat động tín dụng của BIDV Tiền Giang từ 2015 đến 2019.
Câu hỏi nghiên cứu - Chất lượng tín dụng, các nhân tố khách quan, chủ quan có ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng tín dụng? - Vai trò của việc nâng cao chất lượng tín dụng đối với nền kinh tế, đối với Ngân hàng thương mại có tầm quan trọng như thế nào? - Thực trạng về chất lượng tín dụng của BIDV Tiền Giang giai đoạn 2015 - 2019 ra sao? - Đề xuất đưa ra thực hiện những giải pháp nào nhằm nâng cao chất lượng tín dụng một cách hữu hiệu? 6. Những đóng góp mới của luận văn Đề tài chú trọng đóng góp về phương diện thực tiễn, đó là làm rõ những vấn đề cơ bản liên quan đến chất lượng tín dụng, góp phần hạn chế đến mức thấp nhất rủi ro tín dụng đồng thời mang lại lợi nhuận và đảm bảo thanh khoản cho ngân hàng, tạo điều kiện cho hoạt động Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Tiền Giang đạt hiệu quả, tăng lợi nhuận cho Chi nhánh. Phƣơng pháp nghiên cứu Nghiên cứu theo phương pháp định tính, trình bày theo kết cấu 3 chương. Các phương pháp cụ thể được tác giả sử dụng bao gồm: - Phương pháp kế thừa lý luận cơ bản đưa ra cơ sở lý luận về tín dụng và chất lượng tín dụng của NHTM.
- Phương pháp thống kê phân tích, phân loại số liệu thực tế về thực trạng hoạt động tín dụng và chất lượng tín dụng của BIDV Tiền Giang giai đoạn 2015 - 2019. - Phương pháp tổng hợp, đối chiếu để đánh giá kết quả hoạt động tín dụng và chất lượng tín dụng qua các năm: Kết quả đạt được, những mặt còn tồn tại và nguyên nhân. 3 - Phương pháp kết hợp giữa lý luận, vận dụng kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học liên quan để làm phong phú và sâu sắc hơn các cơ sở khoa học và thực tiễn tại BIDV Tiền Giang. Từ đó đề xuất giải pháp hữu hiệu góp phần nâng cao chất lượng tín dụng tại BIDV Tiền Giang trong thời gian tới.
4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm ngân hàng thƣơng mại Theo quy định tại Luật số 47/2010/QH12 Luật các Tổ chức tín dụng Việt Nam năm 2010, Ngân hàng thương mại được định nghĩa là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật này, nhằm mục tiêu lợi nhuận” (Khoản 4, Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng). Trong đó hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng bao gồm: Huy động vốn dưới mọi hình thức, cho vay ngắn hạn, trung hạn, dài hạn, chiết khấu chứng từ có giá, bao thanh toán, cho thuê tài chính, thấu chi, cho vay trả góp, cho vay tiêu dùng và cung cấp mọi dịch vụ ngân hàng khác.
Luật Các tổ chức tín dụng còn khẳng định tính chất kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận của NHTM. NHTM là loại hình ngân hàng giao dịch trực tiếp với các doanh nghiệp, tổ chức, đoàn thể xã hội và cá nhân bằng việc huy động vốn dưới hình thức nhận tiền gửi hoạt kỳ, tiền gửi định kỳ, tiền phát hành kỳ phiếu, trái phiếu, đồng thời sử dụng số tiền huy động được để cho vay, chiết khấu, cung cấp các phương tiện thanh toán, cung ứng các dịch vụ ngân hàng cho các đối tượng là khách hàng trong nên kinh tế. Điều này cũng phù hợp với quốc tế khi Luật ngân hàng thương mại của các nước trên khác thế giới đều khẳng định: NHTM là định chế tài chính trung gian quan trọng nhất trong nền kinh tế thị trường với nhiệm vụ nhận tiền gửi của công chúng dưới hình thức ký thác, và sử dụng nguồn lực đó cho các nghiệp vụ về tín dụng, chiết khấu và các hoạt động dịch vụ khác với mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Bản chất của ngân hàng thƣơng mại NHTM là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt trong nền kinh tế - hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng.
NHTM là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt và là một tổ chức tín dụng hoạt động kinh doanh trong ngành dịch vụ tài chính ngân hàng. 5 Nói NHTM là một doanh nghiệp và là một đơn vị kinh tế, có cơ cấu, tổ chức bộ máy như một doanh nghiệp bình đẳng trong quan hệ kinh tế với các doanh nghiệp khác, phải tự chủ về kinh tế và phải có nghĩa vụ đóng thuế cho nhà nước như các đơn vị kinh doanh khác. Hoạt động của NHTM là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng. Đây là lĩnh vực “đặc biệt” vì trước hết nó liên quan trực tiếp đến tất cả các ngành, liên quan đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội.
Mặt khác, lĩnh vực tiền tệ ngân hàng là lĩnh vực nhạy cảm, nó đòi hỏi một sự thận trọng, khéo léo trong điều hành hoạt động để trách những thiệt hại cho xã hội. Lĩnh vực hoạt động này của NHTM góp phần cung ứng một khối lượng vốn tín dụng rất lớn cho nền kinh tế - xã hội. Hoạt động của NHTM là hoạt động kinh doanh. Để hoạt động kinh doanh, các NHTM phải có vốn (vốn được cấp nếu là ngân hàng công, được cổ đông góp vốn nếu là ngân hàng cổ phần…), phải tự chủ về tài chính (tự lấy thu nhập để bù đắp chi phí); đặc biệt hoạt động kinh doanh cần đạt đến mục tiêu tài chính cuối cùng là lợi nhuận.
Tuy nhiên, việc tìm kiếm lợi nhuận là phải chính đáng trên cơ sở chấp hành luật pháp của nhà nước. NHTM là loại định chế tài chính trung gian quan trọng nhất trong nền kinh tế thị trường. Nhờ hệ thống định chế tài chính trung gian này mà các nguồn tiền nhàn rỗi trong xã hội sẽ được huy động, tập trung lại, đồng thời sử dụng số vốn đó cấp tín dụng cho các tổ chức kinh tế, cá nhân phát triển kinh tế - xã hội. Chức năng và nhiệm vụ của ngân hàng thƣơng mại 1.
Trung gian tín dụng Trung gian tài chính là chức năng quan trọng cơ bản nhất của NHTM, nó không những cho thấy bản chất của NHTM, trong chức năng “trung gian tín dụng” NHTM đóng vai trò là người trung gian đứng ra tập trung, huy động các nguồn vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế, biến nó thành nguồn vốn tín dụng để cho vay đáp ứng nhu cầu vốn kinh doanh và vốn đầu tư cho các ngành kinh tế và nhu cầu vốn tiêu dùng của xã hội. Các chủ thể tham gia gồm những người gửi tiền vào NHTM và những người vay tiền từ ngân hàng không có mối quan hệ trực tiếp nào. Họ không có trách nhiệm nghĩa vụ gì cho nhau cả. Tất cả đều thông qua NHTM, nghĩa là NHTM có trách nhiệm trả tiền cho người gửi, còn người đi vay phải có nghĩa vụ trả nợ cho ngân hàng.
Trung gian thanh toán, cung ứng phương tiện cho nền kinh tế Đây là chức năng quan trọng, không những thể hiện khá rõ bản chất của NHTM mà còn thấy tính chất “đặc biệt” trong hoạt động của NHTM. Nhiệm vụ cụ thể của chức năng này gồm: Mở tài khoản tiền gửi giao dịch cho các tổ chức và cá nhân; quản lý và cung cấp các phương tiện thanh toán cho khách hàng; tổ chức và kiểm soát quy trình thanh toán giữa các khách hàng. NHTM đứng ra làm trung gian để thực hiện các khoản giao dịch thanh toán giữa các khách hàng, giữa người mua, người bán… để hoàn tất các quan hệ kinh tế thương mại giữa họ với nhau. Cung ứng dịch vụ ngân hàng - Dịch vụ ngân quỹ và chuyển tiền nhanh quốc nội; - Dịch vụ kiều hối và chuyển tiền nhanh quốc tế; - Dịch vụ ủy thác (bảo quản, thu hộ, chi hộ…mua bán hộ); - Dịch vụ tư vấn đầu tư, cung cấp thông tin… - Dịch vụ ngân hàng điện tử.
Hoạt động tín dụng của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Tín dụng là hoạt động tài trợ của ngân hàng cho khách hàng (còn được gọi là tín dụng ngân hàng), quyết định chủ yếu đến sự tồn tại và phát triển của ngân hàng.