Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ NHÂN TÀI VÀ VIỆC LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC THU HÚT, SỬ DỤNG NHÂN TÀI CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC GIANG 1. QUAN NIỆM NHÂN TÀI 1. Quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản VN về nhân tài và việc thu hút, sử dụng nhân tài 1. Quan niệm của Chủ nghĩa Mác-Lênin Quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin về nhân tài được thể hiện ở một số nội dung cơ bản sau: - Quần chúng nhân dân là kho báu nhân tài lớn nhất; nhân tài được sinh ra từ thực tiễn sinh động.
Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng quần chúng nhân dân lao động tiềm ẩn một nguồn nhân tài cực kỳ phong phú, là kho báu nhân tài lớn nhất; là lực lượng quyết định sự phát triển của lịch sử, bởi: Một là, tư tưởng xã hội không bao giờ là tư tưởng thuần tuý của một cá nhân mà là phản ánh tồn tại xã hội dưới các dạng và trình độ khác nhau, được tổng hợp lại qua một số nhà tư tưởng nào đó. Hai là, tư tưởng chỉ có giá trị khi nó dẫn đến hành động làm biến đổi lịch sử; sự thống nhất giữa tư tưởng và hành động làm phát triển xã hội chỉ có thể xảy ra qua hoạt động của quần chúng. Ba là, xét đến cùng, lực lượng sản xuất là cái quyết định đến sự biến đổi lịch sử, trong đó nhân dân lao động là lực lượng sản xuất cơ bản. Bốn là, quần chúng nhân dân là động lực cơ bản của cách mạng xã hội.
Năm là, do phân công lao động dẫn đến tạo ra một lớp người chuyên về sáng tạo tinh thần tư tưởng, nhưng hoạt động này của họ cũng chỉ được diễn ra trên cơ sở đời sống tinh thần và sáng tạo của quần chúng. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, quần chúng nhân dân và cá nhân (lãnh tụ, thiên tài) trong lịch sử không tách rời nhau. Lãnh tụ là những LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cá nhân ưu tú, có tài, đức hơn người, là người có năng lực và phẩm chất tiêu biểu trong phong trào của quần chúng, có khả năng tập hợp quần chúng và được quần chúng tin yêu [33, tr45]. Trong quan hệ với quần chúng, lãnh tụ là người dẫn dắt, định hướng hoạt động của quần chúng; còn cá nhân ưu tú, lãnh tụ lại là con đẻ của quần chúng, đại diện cho quyền lợi và ý chí của quần chúng nhân dân.
Tri thức, tài năng của nhân tài bắt nguồn từ thực tiễn, mà quần chúng nhân dân lại là chủ thể của thực tiễn xã hội. Do đó, quần chúng là cơ sở để nhân tài ra đời và tồn tại. Sự trưởng thành của nhân tài, dù là kiệt xuất, vĩ đại, đều không tách rời khỏi kinh nghiệm thực tiễn xã hội, trí tuệ và lực lượng của quần chúng nhân dân, không tách rời sự nuôi dưỡng của quần chúng nhân dân. - Chế độ chính trị quyết định số phận của nhân tài.
Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng các chế độ khác nhau có ảnh hưởng khác nhau tới sự phát triển của nhân tài và chỉ ra rằng: những người có tài năng trong quần chúng là vô cùng… Và khẳng định chỉ có chế độ xã hội chủ nghĩa mới lần đầu tiên tạo ra những điều kiện thuận lợi cho nhân tài thể hiện bản lĩnh của mình, phát hiện người có tài năng, tạo ra cục diện mới cho lớp lớp nhân tài xuất hiện [23, tr. - Thời thế tạo ra nhân tài. Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác- Lênin đã chỉ rõ mỗi xã hội, mỗi thời đại đều cần có và sản sinh ra những vĩ nhân, lãnh tụ của mình, để giải quyết những nhiệm vụ do lịch sử đặt ra. Điều này được khẳng định bởi lập luận: + Bất cứ nhân tài kiệt xuất nào cũng đều là sản phẩm của những quan hệ xã hội nhất định.
+ Cuộc đấu tranh cách mạng của quần chúng tạo nên những nhân tài, lãnh tụ chính trị. Để cuộc đấu tranh có hiệu quả, cần phải có những người có LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tài để lãnh đạo, tổ chức phong trào. Các nhà kinh điển của Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rõ: cả lý luận và thực tiễn đều cho thấy, trong lịch sử bất cứ một giai cấp nào, nếu không tạo ra được những lãnh tụ chính trị và đại biểu tiên phong biết tổ chức và lãnh đạo phong trào của mình thì không thể giành được địa vị thống trị. + Bất cứ một nhân vật tài năng kiệt xuất nào cũng đều mang đặc trưng của thời đại, có tính hạn chế lịch sử nhất định.
Lịch sử nhân loại đã chứng minh, không có một nhân tài nào là hoàn hảo cho mọi thời đại, mà ít nhiều họ đều bị chi phối bởi hoàn cảnh sống lúc đương thời. - Lựa chọn và sử dụng đúng nhân tài là yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của cách mạng. Khi thực hiện Chính sách kinh tế mới, V. Lênin chỉ ra rằng, then chốt trước mắt là ở con người, ở việc lựa chọn nhân tài.
Để lựa chọn đúng nhân tài phải xác định được các tiêu chuẩn rõ ràng. Các nhà mác-xít đưa ra tiêu chuẩn để lựa chọn nhân tài là phải vừa có cả đức lẫn tài, V. Lênin nhấn mạnh là phải lựa chọn được người có “đầu óc tỉnh táo và bản lĩnh thực tế”. - Quan tâm bồi dưỡng con người mới phát triển toàn diện.
Đây là một trong những nội dung quan trọng trong quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin về nhân tài. Con người phát triển toàn diện được các nhà mác-xít quan niệm là con người có thể thông hiểu toàn bộ hệ thống sản xuất, có thể căn cứ vào nhu cầu của xã hội và sở trường của cá nhân mình để chuyển từ một ngành sản xuất này sang một ngành sản xuất khác, nhằm phát huy toàn diện tài năng của họ. Chủ nghĩa Mác cho rằng, lao động sản xuất kết hợp với trí lực và thể dục là phương pháp duy nhất để tạo ra con người phát triển toàn diện… - Phát hiện, bồi dưỡng, coi trọng và mạnh dạn sử dụng nhân tài trẻ tuổi. Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đều rất quan tâm, coi trọng và đánh giá cao nhân tài trẻ tuổi.
Lênin đã từng nói: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cần có lực lượng trẻ. Tôi thật muốn đề nghị bắn ngay tại chỗ những kẻ nào cả gan nói rằng không có nhân tài. Nhân tài của nước Nga rất nhiều, có điều cần thu hút một cách rộng rãi hơn và mạnh dạn hơn. Trước mắt đang là thời chiến.
Kết cục của toàn bộ cuộc đấu tranh đều do thanh niên, do sinh viên trẻ và đặc biệt là công nhân trẻ quyết định. Hãy vứt bỏ đi mọi thói quen cũ cứng đờ chỉ coi trọng địa vị đẳng cấp [23, tr. Như vậy, Chủ nghĩa Mác - Lênin đã đặc biệt nhấn mạnh và coi trọng vấn đề nhân tài trong sự phát triển của xã hội, coi nhân tài và công tác nhân tài là công việc vô cùng có ý nghĩa, có tác động lớn đến sự thành bại của cách mạng ở mỗi dân tộc và tiến trình phát triển chung của cả nhân loại. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề nhân tài Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về kế thừa, phát triển truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, về vun trồng, trọng dụng nhân tài.
Tư tưởng của Người về vấn đề này được thể hiện ở những nội dung chủ yếu sau: - Hồ Chí Minh quan niệm về nhân tài mộc mạc, dễ hiểu: Nhân tài là người vừa có đức, vừa có tài. Theo quan niệm của Hồ Chí Minh, nhân tài phải là con người toàn diện, với sự kết hợp hài hoà giữa đức và tài (hồng và chuyên), trong đó đức luôn được đề cập đến trước; bởi người có tài mà không có đức thì vô dụng, người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó. Đức được hiểu là đạo đức, song "đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu. Nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người" [29, tr252].
Tài được hiểu là năng lực của con người để giải quyết nhiệm vụ được giao phó. Năng lực ấy thể hiện tập trung ở trình độ văn hoá, khoa học, kỹ thuật và lý luận [28, tr36]. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Sử dụng nhân tài hợp lý sẽ kích thích, tạo điều kiện cho nhân tài phát huy hết khả năng để đóng góp cho sự nghiệp cách mạng. Ngay từ những ngày đầu thành lập nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bài “Nhân tài và Kiến quốc” (14/11/1945).
Bác viết: “Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài” [28, tr.451]; “nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển càng thêm nhiều” [28, tr. Người kêu gọi đồng bào ai có tài năng, sáng kiến, thì gửi cho Chính phủ, cái gì có thể thực hành ngay, thì sẽ thực hiện ngay. Người dạy: “Việc dùng nhân tài, ta không nên căn cứ vào những điều kiện quá khắt khe… Tài to ta dùng làm việc to, tài nhỏ ta cắt làm việc nhỏ, ai có năng lực vào việc gì, ta đặt ngay vào việc ấy” [28, tr.
Từ thực tiễn phong trào cách mạng, Hồ Chí Minh rút ra kết luận: “Phong trào giải phóng sôi nổi, nảy nở ra rất nhiều nhân tài ngoài Đảng. Chúng ta không được bỏ rơi họ, xa cách họ. Chúng ta phải thật thà đoàn kết với họ, nâng đỡ họ. Phải thân thiết với họ, gần gũi họ, đem tài năng của họ giúp ích vào công cuộc kháng chiến cứu nước” [29, tr.
- Sử dụng nhân tài phải công tâm, khách quan, mới có thể phát huy hết năng lực, sở trường của họ. Nhân tài là phải sử dụng đúng người đúng việc: "Nhân tài: Người nào có năng lực làm việc gì, thì đặt vào việc ấy. Nếu dùng không đúng, người giỏi nghề thợ mộc thì giao cho việc thợ rèn, người giỏi nghề rèn thì giao cho việc thợ mộc, như thế thì hai người đều thất bại cả hai". Bác nhấn mạnh: Mục đích lựa chọn cán bộ là dùng nhân tài cần phải hợp lý, chớ “dùng thợ mộc làm nghề thợ rèn” và cho họ hiểu rõ mọi mặt các công việc họ phải phụ trách [29, tr.
Đồng thời Người nhắc nhở: "Mình có quyền dùng người thì phải dùng những người có tài năng, làm được việc.