PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Về mặt lý luận, Thanh toán quốc tế được hiểu là việc chi trả bằng tiền liên quan đến các hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ và thực hiện các nghĩa vụ tài chính giữa các tổ chức, các đơn vị kinh tế, các cá nhân giữa nước này với nước khác. Có thể nói thanh toán quốc tế là khâu rất quan trọng trong quá trình thực hiện buôn bán- trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các nước. Nó phản ánh sự vận động có tính quy luật của giá trị trong quá trình chu chuyển hàng hóa, tiền tệ giữa các quốc gia và được xem là khâu cuối cùng trong một giao dịch kinh tế.
Thanh toán quốc tế không chỉ đơn thuần giống hoạt động thanh toán trong quan hệ giao dịch mua bán trong nước, mà thanh toán quốc tế rất phức tạp. Điều này là do thanh toán quốc tế có liên quan đến nhiều quốc gia khác nhau, với nhiều đồng tiền thanh toán khác nhau. Và hơn nữa, việc thanh toán giữa các nước đều phải tiến hành thông qua các tổ chức tài chính trung gian mà chủ yếu là Ngân hàng. Hoạt động thanh toán thường không dùng tiền mặt, chủ yếu là thanh quyết toán giữa các Ngân hàng.
Vì vậy, thanh toán quốc tế có những nét đặc thù riêng và cần được liên tục nghiên cứu nhằm tìm ra các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ thanh toán nhằm thích ứng với các diễn biến mới của thị trường. Trên thực tiễn, Chất lượng thanh toán quốc tế của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn vừa qua đã có được nhiều sự cải thiện đáng kể, nhiều ngân hàng đã được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Citibank (2013) đã công bố danh sách 18 Ngân hàng thương mại của Việt Nam đã đạt giải thưởng Thanh toán quốc tế chất lượng cao của Citibank trong đó có một số ngân hàng tiêu biểu như : Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Á Châu, Ngân hàng Thương Mại Cổ Phần Đông Á… Standard Chartered bank (2013) cũng vừa trao giải “Ngân hàng có chất lượng thanh toán quốc tế xuất sắc năm 2012” cho Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam và Ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát triển Việt Nam nhằm tôn vinh và ghi nhận TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 chất lượng vượt trội trong dịch vụ thanh toán quốc tế dựa trên tỷ lệ điện chuẩn cao (Straight through Processing) của hai ngân hàng nay trong năm 2012. Các sự kiện đó chứng tỏ sự phát triển không ngừng trong hoạt động thanh toán của các NHTM ngay cả trong những năm khó khăn của nền kinh tế trong và ngoài nước; tuy nhiên nó cũng bộc lộ hạn chế là phần lớn các dịch vụ thanh toán quốc tế mới chỉ dừng ở mức đơn lẻ, song phương giữa các ngân hàng lớn trong nước với quốc tế chư chưa mang tính phổ biến.
Đồng thời nó cũng cho thấy sự cạnh tranh bắt đầu trở nên gay gắt hơn của các NHTM trong việc cung cấp các dịch vụ thanh toán quốc tế; khi mà các ngân hàng ngày càng quan tâm hơn và đầu tư nhiêu hơn cho mảng hoạt động này. Đối với Agribank, cho tới nay đã có bốn năm liên tiếp nhận giải chất lượng thanh toán của của Ngân hàng Bank of New York Mellon (BNY) – Hoa Kỳ. Năm 2012, tỷ lệ điện chuyển thẳng qua hai ngân hàng đạt chuẩn trên 95%. BNY là đối tác quan trọng của Agribank, một trong những ngân hàng đầu tiên Agribank mở tài khoản Nostro và lượng kiều hối hàng năm của Agribank về qua BNY khá lớn.
Năm đầu tiên nhận giải thưởng giải chất lượng thanh toán quốc tế với tỷ lệ điện chuyển thẳng (STP) đồng USD cao năm 2012 của HSBC. Bên cạnh một số thành tựu mang tính đơn lẻ đó, Agribank cũng còn nhiều hạn chế trong việc thanh toán quốc tế về: Về chính sách thu hút khách hàng còn nhiều bất cập và thụ động; Trình độ nghiệp vụ của các thanh toán viên còn hạn chế, thái độ phục vụ không chuyên nghiệp và thân thiện; Hiệu quả sử dụng vốn chưa cao và tối ưu; Xuất phát từ các vấn đề lý luận và thực tiễn đó, do có được điêu kiện học tập và làm việc tại Agribank chi nhánh KCN Tân Tạo, tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài “Nâng cao chất lượng thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh khu công nghiệp Tân Tạo” làm luận văn tốt nghiệp của mình. Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu của đề tài là nghiên cứu chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế của Agribank chi nhánh KCN Tân Tạo bằng mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ FTSQ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 3 của Gronroos (1984) để từ đó tìm ra các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ cho ngân hàng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: Khách hàng đã, đang sử dụng dịch vụ thanh toán quốc tế của Agribank chi nhánh Tân Tạo; Các nhân tố tác động đến các chất lương dịch vụ theo mô hình FTSQ ; Không gian nghiên cứu: tập trung chủ yếu tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Khu công nghiệp Tân Tạo và tại hệ thống các phòng giao dịch của ngân hàng.
Thời gian nghiên cứu khảo sát từ tháng 7/2013 đến 9/2013; dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn từ 2009 – 2012. Câu hỏi nghiên cứu: Một là, Hoạt động thanh toán quốc tế của Agribank KCN Tân Tạo diễn ra như thế nào trong giai đoạn 2009 – 2012? Chất lượng tới đâu? Hai là, Tác động của các nhân tố tới chất lượng kỹ thuật; chất lượng chức năng và Hình ảnh ngân hàng của dịch vụ thanh toán quốc tế của Agribank chi nhánh Tân Tạo thế nào? Ba là, Làm thế nào để ứng dụng các nghiên cứu, mô hình FTSQ vào nâng cao chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế của Agribank chi nhánh Tân Tạo trong thời gian tới. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Đánh giá được chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế của Agribank chi nhánh KCN Tân Tạo. Ứng dụng mô hình FTSQ của Gronroos (1984) vào việc nghiên cứu chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế; trong khi phần lớn các nghiên cứu về lĩnh vực chất lượng dịch vụ ngân hàng trong nước đều ứng dụng mô hình của Parasuraman.
Hỗ trợ Agribank tìm ra các giải pháp tối ưu cho việc nâng cao chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế của Agribank chi nhánh KCN Tân Tạo. Nghiên cứu còn là tài liệu khoa học hữu ích cho các nhà quản lý, nhà quản trị doanh nghiệp, và các bạn đọc quan tâm đến lĩnh vực nghiên cứu ngân hàng – tài chính. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khái quát phƣơng pháp nghiên cứu Quy trình chung Xác định vấn đề nghiên cứu Lý do nghiên cứu Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu Tổng quan lý luận Mô hình và giả thiết Kiểm tra lại Các bảng câu hỏi thiết kế Chất lượng TTQT các bảng câu hỏi Các bảng câu hỏi tái thiết kế Phát các bảng câu hỏi Thu thập Dữ liệu sơ và thứ cấp Phân tích Dữ liệu Kết luận và nhóm giải pháp 7.
Phƣơng pháp thu thập và xử lý dữ liệu Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp, dữ liệu được thu thập thông tin hình thức phỏng vấn trực tiếp và qua email bằng bảng câu hỏi theo phương pháp điều tra mẫu ngẫu nhiên với quy mô mẫu là 250 người tới giao dịch tại ngân hàng của Agribank chi nhánh Tân Tạo. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, được tổng hợp, thu thập thông qua các báo cáo tài chính, báo cáo chi nhánh, báo cáo của các chuyên gia, tổ chức, nhà quản trị về thanh toán quốc tế về Agribank chi nhánh KCN Tân Tạo trong giai đoạn 2009 – 2012. Phương pháp phân tích dữ liệu, người viết sử dụng các kỹ thuật phân tích dữ liệu với sự hỗ trợ của phần mềm SPSS và Exel như sau: TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 o Thống kê mô tả o Kiểm định độ tin cậy thang đo o Phân tích nhân tố khám phá o Hồi quy bội và ước lượng các hệ số tác động o Kiểm định các giả thiết nghiên cứu 9. Kết cấu luận văn Đề tài nghiên cứu bao gồm 4 chương cụ thể sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về Thanh toán quốc tế và chất lượng Thanh toán quốc tế.
Chƣơng 2: Thực trạng về chất lượng Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Khu Công Nghiệp Tân Tạo. Chƣơng 3: Mô hình nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, kết quả nghiên cứu. Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao chất lượng Thanh toán quốc tế tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Khu Công Nghiệp Tân Tạo. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ VÀ CHẤT LƢỢNG THANH TOÁN QUỐC TẾ 1.1 Tổng quan về Thanh toán quốc tế 1.1 Cơ sở hình thành thanh toán quốc tế Một quốc gia khó có thể sản xuất mọi thứ mình cần.
Điều kiện tự nhiên, địa lý, trình độ phát triển và các yếu tố khác của mỗi nước xác định phạm vi và năng lực sản xuất của nước đó. Điều này nói lên rằng, các quốc gia luôn luôn phụ thuộc lẫn nhau về rất nhiều loại hàng hoá cần thiết cho sản xuất và tiêu dùng. Một nước sẽ nhập khẩu những hàng hoá có nhu cầu từ những nước chuyên sản xuất các mặt hàng này với giá rẻ, đồng thời xuất khẩu những hàng hoá của mình có ưu thế về năng suất lao động cho những nước có nhu cầu, nhằm tận dụng lợi thế so sánh (tuyệt đối và tương đối) trong ngoại thương. Sự di chuyển hàng hoá giữa các nước tạo nên hoạt động xuất nhập khẩu của một quốc gia.
Việc mua bán giữa các quốc gia thường kết thúc bằng việc bên mua thanh toán, nhận hàng và bên bán giao hàng, nhận tiền theo các điều kiện, điều khoản quy định trong hợp đồng mua bán. Hai bên mua bán có thể thoả thuận các phương thức thanh toán như ứng trước, ghi sổ, nhờ thu hay tín dụng chứng từ., thông qua đó người mua trả tiền còn người bán thu tiền. Người mua và người bán không thanh toán trực tiếp cho nhau mà thông qua sự trợ giúp của Ngân hàng. Qua phân tích trên cho thấy, thanh toán quốc tế được bắt nguồn từ hoạt động ngoại thương, và mục đích chính của thanh toán quốc tế là để hỗ trợ và phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu giữa các nước diễn ra một cách trôi chảy và hiệu quả.