Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước của nghiên cứu sinh Phạm Duy Vụ tập trung nghiên cứu đề tài: "Nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay". Trong hệ thống tổ chức của Quân đội nhân dân Việt Nam, học viện và trường sĩ quan là những trung tâm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và nghiên cứu khoa học quân sự. Phòng chính trị tại các cơ sở này giữ vai trò là cơ quan đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị, đồng thời là cơ quan tham mưu trực tiếp của cấp ủy cùng cấp. Hoạt động tham mưu của phòng chính trị có vai trò quyết định đến hiệu lực lãnh đạo của ban thường vụ, đảng ủy và công tác quản lý, điều hành của ban giám đốc (ban giám hiệu).

Về tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu, văn bản luận án chỉ ra rằng bên cạnh những kết quả đạt được dưới sự chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Tổng cục Chính trị và đảng ủy các nhà trường, chất lượng và hiệu quả tham mưu của phòng chính trị ở một số học viện, trường sĩ quan vẫn còn bộc lộ hạn chế. Những bất cập này xuất hiện ở cả nhận thức, trách nhiệm, năng lực của đội ngũ cán bộ cũng như nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành tham mưu. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, yêu cầu xây dựng quân đội tinh, gọn, mạnh, đổi mới căn bản giáo dục - đào tạo và yêu cầu xây dựng đảng bộ quân đội trong sạch, vững mạnh đặt ra đòi hỏi phải nâng cao chất lượng công tác tham mưu của phòng chính trị.

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn chất lượng tham mưu và nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị; trên cơ sở đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay.

Văn bản luận án xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và xác định những vấn đề luận án cần tập trung nghiên cứu.
  2. Luận giải làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn chất lượng tham mưu của phòng chính trị và nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
  3. Đánh giá đúng thực trạng chất lượng tham mưu và rút ra một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
  4. Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được xác định rõ:

  • Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
  • Phạm vi nội dung: Những vấn đề lý luận, thực tiễn về tham mưu, chất lượng tham mưu và nâng cao chất lượng tham mưu của cơ quan chính trị cấp phòng tại các nhà trường quân đội.
  • Phạm vi không gian khảo sát: Luận án tiến hành điều tra, khảo sát thực tế tại 12 cơ sở đào tạo quân đội, bao gồm 06 học viện và 06 trường sĩ quan:
Khối Học viện (06 đơn vị) Khối Trường Sĩ quan (06 đơn vị)
Học viện Chính trị Trường Sĩ quan Chính trị
Học viện Lục quân Trường Sĩ quan Lục quân 1
Học viện Kỹ thuật Quân sự Trường Sĩ quan Lục quân 2
Học viện Quân y Trường Sĩ quan Pháo binh
Học viện Biên phòng Trường Sĩ quan Công binh
Học viện Phòng không - Không quân Trường Sĩ quan Tăng - Thiết giáp
  • Phạm vi thời gian: Số liệu, tư liệu điều tra, khảo sát thực tiễn được giới hạn chủ yếu trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020. Các giải pháp đề xuất có giá trị ứng dụng đến năm 2025 và những năm tiếp theo.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã phân loại và điểm luận hệ thống các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài ở cả trong nước và quốc tế theo hai hướng lớn:

Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài

Nhóm nghiên cứu về công tác xây dựng Đảng, cán bộ và cơ quan tham mưu của Đảng:

  • Chu Húc Đông (2004), Kiên trì phương châm quản lý đảng nghiêm minh, triển khai cuộc xây dựng Đảng liêm chính và đấu tranh chống tham nhũng, đề xuất các biện pháp xây dựng Đảng về tư tưởng, quản lý kỷ luật, cơ chế giám sát dân chủ và kiểm soát quyền lực.
  • Nhiêm Ngạn Thân (2012), Phát hiện và sử dụng nhân tài, nghiên cứu nghệ thuật lãnh đạo, phương pháp dùng người và công tác lựa chọn, đào tạo cán bộ của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
  • Vông Xa Văn Xay Nha Vông (2013), Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Lào - Thực trạng và giải pháp, phân tích thực trạng và giải pháp đào tạo công chức tại Lào giai đoạn 2006-2012.
  • Tập Cận Bình (2013), Thành tựu 30 năm công tác xây dựng Đảng, tổng kết bài học kiên trì sự lãnh đạo của Đảng và nguyên tắc Đảng quản lý cán bộ.
  • Bạch Lập Bình (2013), Tăng cường xây dựng tác phong cán bộ thiết thực thực hiện vì dân, thực tế, thanh liêm, luận giải về tác phong công tác "tam nghiêm", "hai học", "một làm" và năng lực cầm quyền khoa học.
  • Hồ Thành Quốc (2016), Đạo làm quan, phân tích quy chuẩn tu dưỡng đạo đức cán bộ và nguyên tắc "mười điều thận trọng".
  • Kouyang Sisomblong (2016), Chất lượng đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy ở các trường chính trị - Hành chính tỉnh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào giai đoạn hiện nay, xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá cán bộ giảng dạy lý luận.
  • Nguyễn Thị Bích Phương tuyển dịch (2016), Lý Quang Diệu Kỷ luật thép của Singapo, phân tích kinh nghiệm tuyển chọn nhân tài lãnh đạo và xây dựng chính phủ hiệu quả.

Nhóm nghiên cứu về công tác đảng, công tác chính trị và cơ quan chính trị quân đội:

  • Viện Lịch sử quân sự Bộ Quốc phòng Liên Xô (1976), Công tác đảng, công tác chính trị trong các lực lượng vũ trang Liên Xô 1918 - 1973, tổng kết lịch sử, cơ cấu, tính chất lãnh đạo và nhiệm vụ của cơ quan chính trị quân đội Xô Viết.
  • Chương Tư Nghị chủ biên (1987), Giáo trình công tác đảng, công tác chính trị của Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc, phân tích chức năng tham mưu và tổ chức thực hiện đường lối quân sự của cơ quan chính trị.
  • Bun Lon Sa Luôi Sắc (2014) và Bun Thăm Chăn Thạ Ly Ma (2016), nghiên cứu về xây dựng đội ngũ cán bộ và bồi dưỡng năng lực cho cán bộ các cơ quan chiến lược Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Lào.
  • Nhà xuất bản Ngoại văn Trung Quốc (2018), Tập Cận Bình về quản lý đất nước Trung Quốc, tập II, nhấn mạnh việc phát huy vai trò của công tác chính trị đối với xây dựng quân đội.

Các công trình nghiên cứu trong nước

Nhóm nghiên cứu về cơ quan tham mưu của Đảng:

  • Trương Tấn Sang (2010), Công tác tham mưu tại các cơ quan Đảng Trung ương - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, phân tích yêu cầu tham mưu "đúng và trúng", phẩm chất cán bộ và năng lực dự báo chiến lược.
  • Nguyễn Công Dũng (2010), Kỹ năng tham mưu của chuyên viên ban đảng cấp Trung ương, làm rõ khung kỹ năng nghiên cứu, phân tích thông tin và phản biện.
  • Nhị Lê (2010), Nguyễn Văn Ba (2010), Nguyễn Văn Quynh (2016), Vũ Văn Phúc (2020), nghiên cứu về tố chất cán bộ tham mưu, cơ chế giám sát nội bộ, tiêu chí đánh giá chất lượng tham mưu và bồi dưỡng nhân lực tham mưu cấp chiến lược.
  • Nguyễn Phú Trọng (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, nhấn mạnh vai trò tham mưu trong công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng.

Nhóm nghiên cứu về cơ quan chính trị và hoạt động tham mưu trong Quân đội nhân dân Việt Nam:

  • Các công trình tổng kết của Tổng cục Chính trị (1990, 2008, 2019) về công tác đảng, công tác chính trị trong kháng chiến chống Mỹ, giai đoạn 1975-2005, trong thực hiện nhiệm vụ quốc tế (1949-2014) và phòng chống "diễn biến hòa bình" (1975-2016).
  • Các đề tài, luận án, bài báo khoa học: Nguyễn Hữu Bình (2009), Nguyễn Đức Độ (2009), Trần Sinh Huy (2009), Tô Xuân Sinh (2010), Phạm Thanh Ngân (2014), Nguyễn Văn Phương (2017), Đặng Văn Thuấn (2017), Nguyễn Đình Nam (2017), Phạm Trung Thành (2019), Trần Văn Minh (2019), Trần Ngọc Hồi (2021), Bùi Ngọc Tuyên (2021). Các công trình này đã tiếp cận hoạt động của cơ quan chính trị ở cấp lữ đoàn, sư đoàn, binh chủng hoặc từng ban chuyên môn (tổ chức, tuyên huấn, kế hoạch tổng hợp).

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết: Hệ thống tài liệu đã điểm lại cung cấp cơ sở lý luận về công tác xây dựng Đảng và cơ quan chính trị quân đội, nhưng chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu toàn diện, có hệ thống về chất lượng tham mưu và các giải pháp nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở loại hình tổ chức đặc thù là các học viện, trường sĩ quan quân đội trong điều kiện mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và căn cứ pháp lý

Luận án được triển khai dựa trên:

  • Hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Đảng, công tác cán bộ, xây dựng quân đội về chính trị và nguyên tắc Đảng lãnh đạo quân đội tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt.
  • Các văn bản quy phạm và nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Quân đội: Nghị quyết số 51-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX; Quy định số 51-QĐ/TW của Ban Bí thư khóa XIII; Quyết định số 796/QĐ-TM ngày 16/10/2020 của Bộ Tổng Tham mưu; Điều lệ Công tác Nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam (2016); Quyết định số 1151-QĐ/QUTW ngày 30/11/2017 của Quân ủy Trung ương ban hành Điều lệ Công tác đảng, công tác chính trị; Quy định số 236-QĐ-CT của Tổng cục Chính trị.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp nghiên cứu liên ngành và chuyên ngành:

Nhóm phương pháp Phương pháp cụ thể Mục đích ứng dụng trong luận án
Phương pháp lý thuyết Phân tích, tổng hợp, lôgic, lịch sử, hệ thống, cấu trúc Xây dựng hệ thống khái niệm, quan niệm, khung lý thuyết về chất lượng tham mưu và các tiêu chí đánh giá.
Phương pháp thực tiễn Khảo sát thực tế, điều tra xã hội học, thống kê, so sánh Thu thập, xử lý số liệu thực tế tại 12 học viện, trường sĩ quan giai đoạn 2016-2020.
Phương pháp tổng kết, chuyên gia Tổng kết thực tiễn, lấy ý kiến chuyên gia Đánh giá thực trạng, tìm nguyên nhân, đúc rút bài học kinh nghiệm và kiểm chứng tính khả thi của giải pháp.

Nguồn tư liệu, dữ liệu

Tư liệu nghiên cứu bao gồm các văn kiện Đại hội Đảng, nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị; các báo cáo tổng kết công tác đảng, công tác chính trị của Cục Chính trị các quân chủng, binh chủng, Bộ đội Biên phòng và các học viện, trường sĩ quan; cùng hệ thống dữ liệu phiếu điều tra xã hội học do chính tác giả thực hiện từ năm 2016 đến năm 2020.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương này thực hiện tổng quan hệ thống tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước về công tác xây dựng Đảng, cơ quan tham mưu, cơ quan chính trị và hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong lực lượng vũ trang. Tác giả đã phân tích giá trị lý luận và thực tiễn của các công trình đi trước, đồng thời chỉ ra khoảng trống khoa học: chưa có đề tài nào tiếp cận chuyên sâu vấn đề nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị tại các học viện, trường sĩ quan quân đội. Đây là cơ sở để tác giả xác lập các nội dung cần tập trung nghiên cứu trong các chương tiếp theo.

Chương 2: Những vấn đề lý luận, thực tiễn về chất lượng tham mưu và nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội

Chương 2 xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài:

  • Tổ chức và biên chế: Theo Quyết định số 796/QĐ-TM, phòng chính trị tại học viện, trường sĩ quan có quân số từ 30 đến 35 người, gồm Ban Chủ nhiệm (Chủ nhiệm, các Phó Chủ nhiệm), các ban và ngành chuyên môn (Tuyên huấn, Tổ chức, Cán bộ, Bảo vệ an ninh, Kế hoạch tổng hợp, Dân vận, Thanh niên, Phụ nữ, Công đoàn, Chính sách, Nhà văn hóa). Đội ngũ gồm 23-25 sĩ quan cán bộ chính trị và 7-10 quân nhân chuyên nghiệp. Đảng bộ phòng chính trị có Đảng ủy cơ sở gồm 05 đồng chí; các chi bộ trực thuộc được thành lập ghép theo các ban, ngành.
  • Chức năng, nhiệm vụ: Là cơ quan đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị và là cơ quan tham mưu của đảng ủy cùng cấp; chịu sự lãnh đạo của đảng ủy, sự quản lý của ban giám đốc (ban giám hiệu), sự chỉ đạo của chính ủy và hướng dẫn của Tổng cục Chính trị.
  • Nội dung tham mưu:
    1. Tham mưu, đề xuất chủ trương, biện pháp lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, xây dựng đảng bộ, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện (xây dựng dự thảo các nghị quyết đại hội, nghị quyết năm học, học kỳ, nghị quyết chuyên đề).
    2. Tham mưu xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai tổ chức thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên và cấp mình.
    3. Tham mưu, đề xuất chủ trương, kế hoạch hoạt động công tác đảng, công tác chính trị theo từng mặt nghiệp vụ chuyên ngành và trong từng nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, sẵn sàng chiến đấu.
  • Hình thức và phương pháp tham mưu: Hình thức tham mưu bằng văn kiện, định kỳ, đột xuất, theo chuyên đề; phương pháp tham mưu bằng văn bản dự thảo và tham mưu trực tiếp qua báo cáo.
  • Quy trình tham mưu 5 bước chuẩn hóa:
    • Bước 1: Nghiên cứu, quán triệt nghị quyết, chỉ thị, tổng hợp tình hình và giao nhiệm vụ cho các ban, ngành nghiệp vụ.
    • Bước 2: Nghiên cứu, điều tra khảo sát, nắm tình hình thực tế; các ban triển khai nội dung tham mưu và báo cáo thủ trưởng phòng chính trị đánh giá, bổ sung.
    • Bước 3: Phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng dự thảo văn bản, xin ý kiến chỉ đạo của chính ủy, giám đốc (hiệu trưởng), các đồng chí trong ban thường vụ, ban giám đốc (ban giám hiệu) và đảng ủy viên.
    • Bước 4: Thủ trưởng phòng chính trị tổng hợp, hoàn chỉnh, báo cáo trình cấp ủy, ban thường vụ, ban giám đốc xem xét, thảo luận và quyết định.
    • Bước 5: Nghiên cứu, đề xuất kế hoạch quán triệt, triển khai thực hiện các quyết định; đồng thời theo dõi, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các cơ quan, đơn vị thực hiện.
  • Quan niệm, tiêu chí và nguyên tắc: Luận giải quan niệm về chất lượng tham mưu; xác định các yếu tố quy định, biểu hiện thực tế, bộ tiêu chí đánh giá chất lượng tham mưu và các nguyên tắc mang tính phương pháp luận nhằm nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị.

Chương 3: Thực trạng và một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội

Dựa trên kết quả khảo sát tại 12 học viện, trường sĩ quan giai đoạn 2016-2020, chương 3 trình bày:

  • Đánh giá thực trạng:
    • Ưu điểm: Đa số các phòng chính trị đã nắm vững chức năng, nhiệm vụ; chủ động nghiên cứu, bám sát nhiệm vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học để tham mưu cho đảng ủy ban hành nghị quyết sát thực tiễn; các văn kiện, hướng dẫn cơ bản bảo đảm tính kịp thời, đúng nguyên tắc.
    • Hạn chế, bất cập: Hoạt động tham mưu của một số đơn vị còn thụ động, chất lượng dự thảo văn bản chưa cao, tính dự báo còn hạn chế; việc chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra cấp dưới có lúc chưa sâu sát; năng lực nghiên cứu của một bộ phận cán bộ, trợ lý chưa đồng đều.
  • Nguyên nhân của thực trạng: Phân tích nguyên nhân khách quan (tác động của tình hình xã hội, khối lượng nhiệm vụ tăng, cơ chế chính sách) và nguyên nhân chủ quan (trách nhiệm, phương pháp làm việc của cán bộ, công tác bồi dưỡng nghiệp vụ của cấp ủy cơ sở).
  • Kinh nghiệm đúc rút: Khái quát các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn hoạt động tham mưu của phòng chính trị tại các học viện, trường sĩ quan quân đội trong những năm qua.

Chương 4: Yêu cầu và giải pháp nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội giai đoạn hiện nay

Chương này xác định các yếu tố tác động mới (bối cảnh quốc tế, yêu cầu hiện đại hóa quân đội, nhiệm vụ đổi mới giáo dục đại học, chuyển đổi số và cải cách hành chính) và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ:

  1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ chủ trì, thủ trưởng cơ quan và đội ngũ cán bộ, nhân viên phòng chính trị về vị trí, vai trò công tác tham mưu.
  2. Xây dựng, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, trình độ chuyên môn, năng lực nghiên cứu và kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, trợ lý phòng chính trị.
  3. Đổi mới, xác định đúng nội dung; vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, phương pháp tham mưu; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và cải cách hành chính trong quy trình tham mưu.
  4. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của đảng ủy (ban thường vụ), ban giám đốc (ban giám hiệu) nhà trường; phát huy vai trò hướng dẫn của cơ quan chính trị cấp trên và sự phối hợp giữa phòng chính trị với các cơ quan chức năng, khoa giáo viên và đơn vị quản lý học viên.
  5. Bảo đảm tốt cơ sở vật chất, trang bị, phương tiện kỹ thuật và điều kiện làm việc phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu của phòng chính trị.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

  • Xây dựng và hoàn thiện quan niệm khoa học về phòng chính trị, quan niệm tham mưu và chất lượng tham mưu của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan quân đội.
  • Luận giải làm rõ các yếu tố quy định, biểu hiện thực tế và xác lập hệ thống tiêu chí đánh giá chất lượng tham mưu của phòng chính trị.
  • Xác định quan niệm và các nguyên tắc cơ bản trong việc nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị trong môi trường nhà trường quân đội.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

  • Đánh giá toàn diện thực trạng chất lượng tham mưu của phòng chính trị tại 12 học viện và trường sĩ quan quân đội tiêu biểu trong giai đoạn 2016-2020, chỉ rõ những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
  • Khái quát hệ thống kinh nghiệm thực tiễn có giá trị ứng dụng trong công tác tham mưu của cơ quan chính trị cấp cơ sở.
  • Đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi, xác định đúng nội dung, đổi mới hình thức, phương pháp và quy trình hóa hoạt động tham mưu, có giá trị vận dụng thực tế tại các học viện, trường sĩ quan quân đội đến năm 2025 và những năm tiếp theo.
  • Cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Thường vụ, Ban Giám đốc (Ban Giám hiệu) và các cơ quan quản lý trong việc nâng cao chất lượng hoạt động công tác đảng, công tác chính trị.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát thực tế tại 12 học viện, trường sĩ quan quân đội cụ thể với chuỗi số liệu chủ yếu từ năm 2016 đến năm 2020. Do tính chất chuyên biệt của mô hình nhà trường, một số đặc thù của cơ quan chính trị ở các đơn vị sẵn sàng chiến đấu, cơ quan chiến dịch, chiến lược chưa được bao quát sâu.
  • Hướng nghiên cứu tiếp theo:
    • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại hình cơ quan chính trị ở các quân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng hoặc các viện nghiên cứu, trung tâm kỹ thuật quân sự.
    • Tiếp tục theo dõi, đánh giá kết quả áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng tham mưu của phòng chính trị trong giai đoạn sau năm 2025 gắn với quá trình chuyển đổi số và tinh giản tổ chức biên chế quân đội.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

  • Đảng ủy, Ban Giám đốc (Ban Giám hiệu), chỉ huy các học viện, trường sĩ quan: Sử dụng các kết luận khoa học và giải pháp để lãnh đạo, chỉ đạo củng cố tổ chức biên chế, phân công nhiệm vụ và nâng cao hiệu quả phối hợp công tác của cơ quan chức năng.
  • Chủ nhiệm, cán bộ, trợ lý phòng chính trị các nhà trường quân đội: Tham khảo quy trình 5 bước, các hình thức và phương pháp tham mưu văn bản/trực tiếp để chuẩn hóa tác phong công tác, nâng cao chất lượng xây dựng nghị quyết và kế hoạch.
  • Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên chuyên ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, chuyên ngành Công tác đảng, công tác chính trị: Tài liệu phục vụ nghiên cứu, giảng dạy lý luận và thực tiễn về cơ quan chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Khảo sát thực tế của luận án được thực hiện tại những cơ sở nào và trong thời gian nào?
Luận án tiến hành điều tra, khảo sát thực tế tại 12 cơ sở đào tạo quân đội, bao gồm 06 học viện (Học viện Chính trị, Lục quân, Kỹ thuật Quân sự, Quân y, Biên phòng, Phòng không - Không quân) và 06 trường sĩ quan (Trường Sĩ quan Chính trị, Lục quân 1, Lục quân 2, Pháo binh, Công binh, Tăng - Thiết giáp). Số liệu khảo sát tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2016 - 2020.

2. Tổ chức biên chế và quân số của phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan được quy định như thế nào?
Theo Quyết định số 796/QĐ-TM ngày 16/10/2020 của Bộ Tổng Tham mưu, phòng chính trị ở các học viện, trường sĩ quan có quân số từ 30 đến 35 đồng chí (trong đó có 23-25 sĩ quan cán bộ chính trị và 7-10 nhân viên quân nhân chuyên nghiệp). Cơ cấu tổ chức gồm Ban Chủ nhiệm (Chủ nhiệm, các Phó Chủ nhiệm), các ban, ngành chức năng (Tuyên huấn, Tổ chức, Cán bộ, Bảo vệ an ninh, Kế hoạch tổng hợp, Dân vận, Thanh niên, Phụ nữ, Công đoàn, Chính sách, Nhà văn hóa). Đảng bộ phòng chính trị có Đảng ủy gồm 05 đồng chí; các chi bộ ghép ở các ban, ngành có cấp ủy gồm 03 đồng chí.

3. Quy trình tham mưu của phòng chính trị gồm những bước nào?
Quy trình tham mưu của phòng chính trị gồm 5 bước:

  • Bước 1: Nghiên cứu, quán triệt nghị quyết, chỉ thị, tổng hợp tình hình và giao nhiệm vụ cho các ban, ngành.
  • Bước 2: Nghiên cứu, điều tra khảo sát thực tế; các bộ phận triển khai và báo cáo thủ trưởng phòng chính trị đánh giá.
  • Bước 3: Phối hợp các cơ quan chức năng xây dựng dự thảo văn bản, xin ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo, chỉ huy và đảng ủy viên.
  • Bước 4: Thủ trưởng phòng chính trị tổng hợp, hoàn thiện, báo cáo trình cấp ủy, ban giám đốc (ban giám hiệu) xem xét, quyết định.
  • Bước 5: Đề xuất kế hoạch triển khai thực hiện các quyết định; đồng thời chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra cấp dưới thực hiện.

4. Nội dung tham mưu cơ bản của phòng chính trị tập trung vào những vấn đề gì?
Nội dung tham mưu tập trung vào 3 nhóm vấn đề chính:

  1. Tham mưu, đề xuất chủ trương, biện pháp lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị, xây dựng đảng bộ và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện (dự thảo nghị quyết đại hội, nghị quyết năm học, học kỳ, chuyên đề).
  2. Tham mưu xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương và cấp ủy cấp trên.
  3. Tham mưu, đề xuất kế hoạch, biện pháp tiến hành công tác đảng, công tác chính trị theo từng mặt nghiệp vụ chuyên ngành và trong từng nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, sẵn sàng chiến đấu.

5. Luận án xác định những giải pháp chủ yếu nào để nâng cao chất lượng tham mưu?
Luận án đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp:

  • Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể về công tác tham mưu.
  • Xây dựng, bồi dưỡng phẩm chất, năng lực và tác phong cho đội ngũ cán bộ phòng chính trị.
  • Đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp và chuẩn hóa quy trình tham mưu gắn với cải cách hành chính.
  • Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám đốc (Ban Giám hiệu) và sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị.
  • Đảm bảo cơ sở vật chất, trang bị kỹ thuật và điều kiện làm việc cho hoạt động tham mưu.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Duy Vụ là công trình nghiên cứu chuyên sâu về chất lượng tham mưu của phòng chính trị tại các học viện, trường sĩ quan quân đội. Trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng, luận án đã làm rõ các khái niệm, đặc điểm, quy trình và tiêu chí đánh giá chất lượng tham mưu. Dựa trên số liệu khảo sát thực tế giai đoạn 2016-2020 tại 12 học viện và trường sĩ quan, tác giả đã phân tích thực trạng, đúc kết bài học kinh nghiệm và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tham mưu có giá trị ứng dụng thực tiễn đến năm 2025 và những năm tiếp theo. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, nghiên cứu và giảng dạy về công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam.