PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài: Bƣớc sang thiên niên kỷ mới, trong một nền kinh tế hiện đại ngày càng phát triển và cạnh tranh khốc liệt, các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức. Để có thể vƣợt qua những thách thức và phát triển một cách bền vững, các doanh nghiệp cần phải thƣờng xuyên nâng cao khả năng cạnh tranh của mình thông qua việc sử dụng hiệu quả tất cả các nguồn lực, Trong đó nguồn nhân lực của các doanh nghiệp là nguồn vốn hàng đầu, công cụ chủ yếu để doanh nghiệp có thể nâng cao hiệu quả kinh doanh và vị thế cạnh tranh của mình. Việt nam hiện đang có những thay đổi lớn về cơ cấu thành phần kinh tế, cơ cấu kinh tế chuyển dịch từ khu vực kinh tế quốc doanh sang khu vực kinh tế ngoài quốc doanh và khu vực kinh tế có vốn đầu tƣ nƣớc ngoài.
Khu vực kinh tế dân doanh ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn trong nền kinh tế quốc dân. Trong môi trƣờng hội nhập nền kinh tế thế giới, Việt nam vừa mới bƣớc đầu gia nhập tổ chức thƣơng mại thế giới (WTO). Đây là một cơ hội tốt cho các doanh nghiệp Việt nam, đặc biệt là các doanh nghiệp dân doanh trong việc tiếp cận với khoa học, công nghệ mới, các phƣơng thức quản lý. Bên cạnh đó cũng có nhiều thách thức đối với các doanh nghiệp dân doanh ở Việt nam khi phải cạnh tranh không những với các doanh nghiệp trong nƣớc mà còn cạnh tranh với những doanh nghiệp nƣớc ngoài có nhiều lợi thế hơn về vốn, công nghệ và kinh nghiệm trong quản lý.
Để có thể tồn tại, phát triển, nâng cao hiệu quả kinh doanh và vị thế cạnh tranh của mình trong môi trƣờng nhƣ vậy, các doanh nghiệp dân doanh ở Việt nam cần phải khẩn trƣơng và luôn luôn tìm cách nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của mình. Thực tế trên đƣợc phản ánh rõ nét tại các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội. Kể từ khi môi trƣờng đầu tƣ, kinh 1 doanh ở Việt nam ngày càng có nhiều thuận lợi cho các công ty nƣớc ngoài, cùng với việc Việt nam đã gia nhập tổ chức thƣơng mại thế giới, các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội ngày càng phải đối mặt với một số vấn đề về sự hạn chế của nguồn nhân lực cả về chất lƣợng và số lƣợng nhƣ sau: - Công tác tuyển dụng lao động chƣa gắn kết với đòi hỏi thực tế của yêu cầu công việc, phân công công việc còn chƣa phù hợp với năng lực của ngƣời lao động. - Kỹ năng, chuyên môn của nhân lực còn hạn chế.
- Chƣa xây dựng đƣợc nét văn hoá riêng của công ty. - Các chế độ khuyến khích, tạo động lực chƣa cụ thể. Trƣớc tình hình thực tế trên của các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội, để có thể đáp ứng với những đổi mới của nền kinh tế, các công ty cần phải nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của mình để tồn tại và phát triển. Tình hình nghiên cứu: Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực luôn là sự cấp thiết đối với các tổ chức cũng nhƣ các doanh nghiệp ở Việt nam.
Với sự mong muốn góp phần đƣa ra những lý luận, thực tiễn, kinh nghiệm và các giải pháp để giúp các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có cái nhìn nhận đúng hơn, đầy đủ hơn về sự quan trọng của chất lƣợng nguồn nhân lực, vì vậy đã có rất nhiều cá nhân, tổ chức nghiên cứu về vấn đề này nhƣ: - “Sử dụng hiệu quả nguồn lực con ngƣời ở Việt nam” của Tiến sỹ Nguyễn Hữu Dũng, nhà xuất bản Lao động - Xã hội năm 2003. Trong cuốn sách này Tiến sỹ Nguyễn Hữu Dũng đã nghiên cứu về một số vấn đề cơ bản về nguồn lực con ngƣời; thực trạng phát triển và phân bố, sử dụng nguồn lực con ngƣời ở Việt nam trong những năm đổi mới; chính sách và giải pháp 2 nhằm phát triển, phân bố hợp lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực con ngƣời trong phát triển kinh tế ở nƣớc ta tới năm 2010. - “Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực Việt nam đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc” - Đề tài cấp bộ của khoa kinh tế lao động - dân số Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2000, nhà xuất bản Chính trị Quốc Gia năm 2001. Trong đề tài này các tác giả đã nghiên cứu đến vai trò nguồn nhân lực và sự cần thiết phải nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực; thực trạng chất lƣợng nguồn nhân lực ở nƣớc ta trong những năm qua; những giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc.
Mục đích nghiên cứu: - Hệ thống hoá lý luận những vấn đề cơ bản về chất lƣợng nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp. - Phân tích, đánh giá thực trạng nguồn nhân lực của các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội, - Đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp trong việc nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực trong các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội trong những năm tới 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tƣợng nghiên cứu: nguồn nhân lực trong các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố hà nội. - Phạm vi nghiên cứu: + Chất lƣợng nguồn nhân lực (chủ yếu nghiên cứu nhóm chỉ tiêu trực tiếp đánh giá chất lƣợng nguồn nhân lực) tại một số Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội bao gồm: Toàn bộ lãnh đạo, quản lý, nhân viên trong các công ty đƣợc khảo sát điều tra trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến năm 2006.
3 + Thông qua nghiên cứu chất lƣợng nhân lực các công ty đã khảo sát trong những năm qua, xác định những phƣơng hƣớng, giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực của các doanh nghiệp này từ 2007 đến 2010. Phương pháp nghiên cứu: Phƣơng pháp sử dụng trong nghiên cứu: - Thu thập các thông tin về xu hƣớng phát triển kinh tế, pháp luật của Việt nam, xu hƣớng phát triển công nghệ của các thiết bị chuyên ngành ôtô của các nhà sản xuất ở một số nƣớc trên thế giới và xu hƣớng phát triển ngành ôtô ở Việt nam có ảnh hƣởng đến các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội qua sách, báo, internet và các thông tin đại chúng khác. - Điều tra về nguồn nhân lực của các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội thông qua việc phỏng vấn trực tiếp một số lãnh đạo và nhân viên của các Công ty. Điều tra bốn công ty trên tổng số khoảng mƣời công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội.
- Thống kê, tổng hợp dữ liệu từ các cuộc điều tra. - Phân tích thực trạng chất lƣợng nguồn nhân lực của các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội dựa trên các dữ liệu đã đƣợc thống kê, tổng hợp. - Từ việc phân tích thực trạng, kết hợp với phân tích xu hƣớng phát triển và yêu cầu nâng cao chất lƣợng của các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội, đề xuất một số nhóm giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực. Dự kiến những đóng góp mới của luận văn: 4 Luận văn tập trung phân tích về nguồn nhân lực trong các Công ty kinh doanh thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội nhằm tìm giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực, cụ thể nhƣ sau: - Hệ thống lý luận những vấn đề cơ bản về nguồn nhân lực và chất lƣợng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp, thu thập kinh nghiệm của một số công ty trong và ngoài nƣớc về việc nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực.
- Phân tích thực trạng nguồn nhân lực, những nhân tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng nguồn nhân lực của các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực cho các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội trong thời gian tới nhƣ: phân bố, phát triển số lƣợng nhân lực, đào tạo, nâng cao sức khoẻ, khuyến khích và tạo động lực. Bố cục của luận văn: Nội dung luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về chất lƣợng nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng chất lƣợng nguồn nhân lực trong các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội.
Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực trong các Công ty kinh doanh về thiết bị chuyên ngành ôtô ở thành phố Hà nội. Kết luận Tài liệu tham khảo Phục lục 5 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1.1 NGUỒN NHÂN LỰC VÀ CHẤT LƢỢNG NGUỒN NHÂN LỰC 1.1 Nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp 1.1 Khái niệm nguồn nhân lực Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những ngƣời làm việc trong tổ chức đó. Nguồn nhân lực của doanh nghiệp đƣợc hiểu là nguồn lực con ngƣời, là một bộ phận của các nguồn lực có khả năng huy động tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh nhƣ nguồn lực vật chất, nguồn lực tài chính [09]. Nhƣ vậy nguồn nhân lực là tài sản đầu tiên cùng với vốn, tài sản để đầu tƣ vào sản xuất kinh doanh.
Nguồn nhân lực là tài nguyên quý báu nhất và là một lợi thế cạnh tranh mang tính chất quyết định của doanh nghiệp. Hay, nguồn nhân lực là tổng hợp cá nhân những con ngƣời cụ thể tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các yếu tố về thể chất và tinh thần đƣợc huy động vào quá trình lao động [3]. Thể lực của con ngƣời thể hiện qua tình trạng sức khoẻ của thân thể, sức vóc, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống, chế độ làm việc, nghỉ ngơi, chế độ y tế. Thể lực con ngƣời còn tuỳ thuộc vào tuổi tác, thời gian làm việc và giới tính.
Trí lực của con ngƣời thể hiện qua khả 6 năng suy nghĩ, sự hiểu biết, năng khiếu, tài năng, quan điểm, lòng tin, nhân cách, khả năng đúc kết kinh nghiệm và phát triển kiến thức. Nguồn nhân lực đƣợc xem xét trên giác độ số lƣợng và chất lƣợng.