phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục gồm có 3 chương: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Trung học cơ sở theo chuẩn nghề nghiệp. - Chƣơng 2: Thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên và cộng tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên Trung học cơ sở theo chuẩn nghề nghiệp ở quận Dương Kinh thành phố Hải Phòng. - Chƣơng 3: Các biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1.
Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, các quốc gia luôn coi trọng phát triển nền giáo dục của nước mình nhằm đáp ứng ngày càng cao về nâng cao trình độ dân trí, phát triển nguồn nhân lực và nền giáo dục của các nước đều đã và đang phát triển theo hướng hiện đại hoá hội nhập với xu hướng phát triển chung của thế giới. Bởi lẽ một nền giáo dục tốt, hiện đại sẽ tạo ra một nguồn nhân lực tốt, nâng cao vị thế của quốc gia. “ Không phải ngẫu nhiên mà trong báo cáo phát triển con người của UNDP từ năm 1995 đến nay mà gần đây nhất là báo cáo phát triển con người năm 2002 phần lớn các nước có chỉ số HDI (chỉ số phát triển con người) cao là các nước có hệ thống giáo dục vào loại tốt nhất thế giới như các nước Na Uy, Oxtraylia, Canada, Thuỵ Điển, Hà Lan hoặc các nước có trình độ phát triển nhanh ở khu vực châu á như Hàn Quốc, Singapore, Malaysia…”.
Để có một nền giáo dục tốt như vậy, các nước đã rất coi trọng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Đội ngũ giáo viên của họ đã đáp ứng được yêu cầu rất cao của nền giáo dục hiện đại của đất nước và bên cạnh đó chính sách đãi ngộ xứng đáng về vật chất và tinh thần cho họ như ở Mỹ. Tổng thống đã đưa ra một trong những chương trình hành động để phát triển giáo dục đó là “để có những trường tốt nhất, phải có những giáo viên tốt nhất”. Điều này cho ta thấy vai trò chủ đạo, quyết định của đội ngũ giáo viên trong nền giáo dục.
Mỹ và Nhật Bản là một trong những nước có nền kinh tế phát triển và đội ngũ tri thức đông đảo nhất thế giới. Tại Nhật Bản nền giáo dục từ thời Minh Trị Thiên Hoàng đến nay đã thể hiện rõ đặc trưng cơ bản và thực sự nhất quán chính sách ưu đãi và chăm lo đến cuộc sống và trình độ của giáo viên. Thầy giáo có vị trí rất quan trọng trong đời sống xã hội. Nhật Bản vốn chịu ảnh hưởng của Lễ giáo phương Đông, với truyền thống tôn sư trọng đạo, đội ngũ giáo viên được quan tâm ưu đãi về lương bổng, phụ cấp, tiền thưởng, miễn các khoản đóng góp nghĩa vụ.
Chính sự quan tâm cụ thể này của Nhà nước và xã hội Nhật Bản đã góp phần xây dựng và phát triển đội Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ ngũ giáo viên đủ sức thực hiện tốt chủ trương và chính sách phát triển giáo dục của Nhật Bản qua các thời kỳ. Trong lịch sử phát triển giáo dục của các nước nhất là các nước có nền kinh tế và khoa học kỹ thuật phát triển đều phải có một nền giáo dục tốt trong đó vai trò của đội ngũ giáo viên và chất lượng đội ngũ giáo viên mang tính quyết định đến sự tồn tại và phát triển của nền giáo dục đó. Vì vậy chất lượng đội ngũ giáo viên luôn được lựa chọn, đào tạo khoa học, bài bản cùng với đó là chính sách đãi ngộ xứng đáng về vật chất và tinh thần đối với những cống hiến của họ. Việt Nam Trong bề dày phát triển của lịch sử dựng nước và giữ nước thì vai trò của giáo dục luôn đồng hành đối với sự thăng trầm của đất nước, nó luôn giữ một vai trò quan trọng không thể thiếu được.
Năm 1484, với chủ trương đề cao Nho học và tôn vinh bậc tri thức Nho học đỗ đại khoa, vua Lê Thánh Tông (1460 - 1497) đã cho dựng 10 tấm bia tiến sĩ đầu tiên tại Văn Miếu cho các khoa thi năm 1442, 1448, 1463, 1466, 1469, 1472, 1475, 1478, 1481 và 1484. Với truyền thống tôn sư trọng đạo người thầy luôn có một vị trí kính trọng thiêng liêng trong mỗi người dân. Từ xa xưa ông cha ta đã nói: “Muốn sang thì bắc cầu kiều, muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy”. “Muốn khôn thì phải có thầy, không thầy đố mày làm nên”.
Và rất nhiều người thầy đã được nhân dân ta tôn kính thờ phụng và coi đó là một tấm gương để giáo dục dạy dỗ thế hệ mai sau như thầy giáo Chu Văn An, thầy giáo Nguyễn Bỉnh Khiêm, thầy giáo Nguyễn Tất Thành,. Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói: “Nghề dạy học là nghề cao quí nhất trong các nghề cao quí”. Trong hoàn cảnh đất nước hiện nay trình độ lao động chưa đáp ứng được với nhu cầu. Theo thống kê và đánh giá của cơ quan nghiên cứu về lao động nguồn nhân lực nước ta thấp về tính cạnh tranh so với các nước trong khu vực.
Nếu lấy thang điểm 10 là cao nhất thì chỉ số tổng hợp của nguồn nhân lực Việt Nam là 3,79; trong khi đó Hàn Quốc là 6,91; Trung Quốc là 5,73, Malaysia là 5,59. Lao động chất lượng cao chỉ là 3,25 điểm (thang điểm 10) những chỉ số này cho thấy Việt Nam rất thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội. Lao động có trình độ cao rất khan hiếm, tại sàn giao dịch việc làm Hà Nội lần thứ nhất tổ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ chức vào ngày 12/05/2007 cho thấy đối tượng lao động có trình độ cao, biết ngoại ngữ đầu quân vào các doanh nghiệp còn quá ít, sinh viên tốt nghiệp khi ra trường thiếu những kĩ năng cơ bản. Theo các chuyên gia lao động phần lớn sinh viên tốt nghiệp ra trường chỉ mới dừng ở kiến thức lý thuyết chứ không có kĩ năng làm việc cơ bản do khi ở trong nhà trường các em chỉ được đào tạo thuần tuý về lý thuyết, thiếu thực hành nên khi va chạm vào thực tế các em không đáp ứng được với nhu cầu tối thiểu của doanh nghiệp.
Một nhà tuyển dụng ở khu công nghiệp Bắc Thăng Long Hà Nội phàn nàn rằng: Ngay cả khi họ tuyển được những sinh viên giỏi thì doanh nghiệp vẫn phải mất ít nhất từ sáu tháng đến một năm để đào tạo lại. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên được Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Đã có rất nhiều các văn bản chỉ đạo ngành GD & ĐT thực hiện trong thời kì đổi mới. Ngày 27/8/2001 Thủ tướng Chính phủ có Chỉ thị số 18/2001 TTg nêu ra các biện pháp cấp bách xây dựng đội ngũ nhà giáo của hệ thống giáo dục quốc dân.
Ban Bí thư Trung ương Đảng có Chỉ thị số 40 về xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục [1]. Từ Chỉ thị này ngày 11/01/2005 Thủ tướng chính phủ ra Quyết định phê duyệt đề án xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005-2010 với nội dung: Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, đảm bảo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, đạo đức, lối sống, lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đát nước. Thông tư số 30/2009/TT-BGDĐT, ngày 22/10/2009 của Bộ GD & ĐT ban hành quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở, giáo viên trung học phổ thông, ban hành kèm theo thông tư này Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở, giáo viên trung học phổ thông (gọi tắt là giáo viên trung học) bao gồm Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học, đánh giá xếp loại giáo viên trung học theo Chuẩn nghề nghiệp [13]. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Thông tư số 30/2011/TT-BGDĐT ngày 08 tháng 8 năm 2011 của Bộ GD& ĐT ban hành chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên trung học phổ thông [16].
Ban hành kèm theo thông tư này là chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên trung học phổ thông áp dụng cho tất cả cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, giáo viên giảng dạy trung học phổ thông trong phạm vi toàn quốc, các tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện đào tạo, bồi dưỡng giáo viên trung học phổ thông. Do đó vấn đề bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp nói riêng được coi là rất quan trọng và cấp thiết. Về xây dựng chiến lược phát triển giáo dục trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Ban khoa giáo trung ương đã đề ra mục tiêu xây dựng phát triển đội ngũ (thầy giáo có phẩm chất đạo đức, phẩm chất nghề nghiệp, giỏi về chuyên môn, phải là người hướng dẫn gợi mở các hoạt động sáng tạo).
Vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên được rất nhiều nhà nghiên cứu đi sâu vào tìm hiểu như quản lý chuyên môn, bồi dưỡng giáo viên, công tác thi đua khen thưởng, thanh kiểm tra…. được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đề cập. Đặc biệt trong những năm gần đây nhiều luận văn Thạc sĩ, Tiến sĩ đã nghiên cứu vấn đề xây dựng phát triển đội ngũ, chất lượng đội ngũ từ những khía cạnh khác nhau, nghiên cứu những vấn đề vướng mắc trong thực tiễn công tác xây dựng phát triển đội ngũ và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở các ngành học, cấp học và các địa phương khác nhau. Đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về đào tạo - bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ như: “Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên” của Lê Trần Lâm [40], “Bồi dưỡng và đào tạo lại nguồn nhân lực” của Nguyễn Minh Đường [27] “Về nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên” của Nguyễn Quang Uẩn [56] hội thảo khoa học về bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm của các trường Đại học sư phạm Hà nội năm 1991.