Mở đầu Chƣơng 1. Cơ sở lí luận về huy động cộng đồng trong hoạt động dạy học giáo dục giáo dục Quốc phòng – An ninh trong các trƣờng đại học Chƣơng 2. Thực trạnghuy động cộng đồng trong hoạt động dạy học giáo dục Quốc phòng – An ninh cho sinh viên tại Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội hiện nay Chƣơng 3. Đề xuất một số biện pháp huy động cộng đồng trong giáo dục Quốc phòng - An ninh cho sinh viên Trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng Hà Nội.
6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG CỘNG ĐỒNG TRONGGIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH TRONG CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1. TỔNG QUAN LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Lịch sử ra đời và các giai đoạn phát triển của giáo dục Quốc phòng – An ninh tại Việt Nam Xây dựng đất nƣớc phải đi đôi với giữ nƣớc đó là một trong những quy luật đã đƣợc dân tộc ta đúc kết nên trong lịch sử. Từ dƣới chế độ phong kiến, các triều đại trị vì đất nƣớc tuy mạnh yếu khác nhau nhƣng lúc nào cũng quan tâm đến kế sách dựng nƣớc phải đi đôi với giữ nƣớc.
Nhiều bậc hiền tài đã nghiên cứu hiến kế sách hay cho việc trị nƣớc và giữ nƣớc. Việc luyện quân,việc chiêu tập binh mã, việc rèn quân, luyện quân, việc khoan thƣ sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc… là những kế sách có giá trị nhƣ những tài liệu khoa học về quốc phòng của dân tộc. Từ truyền thống lịch sử đó nhận thức đƣợc quy luật dựng nƣớc phải đi đôi với giữ nƣớc, đồng thời tiếp tục phát huy giá trị truyền thống của dân tộc trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã sớm có những chủ trƣơng, giải pháp mang tính chiến lƣợc về vấn đề quốc phòng và GDQP. Những chủ trƣơng, chính sách đó cùng với những văn bản pháp quy của Chính phủ về GDQP không chỉ là cơ sở pháp lý mà còn là một cơ sở khoa học, cơ sở phƣơng pháp luận định hƣớng cho các hoạt động nghiên cứu về QP-AN trong thời đại mới.
Trong giai đoạn hiện nay, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, tiềm ẩn những yếu tố khó lƣờng. Đối với nƣớc ta, các thế lực thù địch vẫn ráo riết chống phá, chủ yếu bằng chiến lƣợc diễn biến hoà bình, nhằm xoá bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, chuyển hoá cách mạng nƣớc ta đi chệch hƣớng xã hội chủ nghĩa. Nhằm xây dựng và bảo vệ vững chắc nƣớc Việt Nam 7 XHCN chúng ta cần xây dựng một thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân trong đó sinh viên ở các trƣờng đại học, cao đẳng nói chung và sinh viên trƣờng Đại học Tài nguyên và Môi trƣờng nói riêng là một lực lƣợng hùng hậu, có sức khỏe, có trình độ học vấn, có tiềm năng sáng tạo, có khả năng tiếp cận và làm chủ khoa học kỹ thuật hiện đại, chủ nhân tƣơng lai của đất nƣớc. T - Từ v c nh - - c h 8 Khi c Đến năm 1991, Chủ tịch Hội đồng Bộ trƣởng (nay là Thủ tƣớng Chính phủ) ban hành Chỉ thị 420/CT về giáo dục quốc phòng và đào tạo sĩ quan dự bị trong HS,SV; tiếp tục khẳng định: ”Giáo dục quốc phòng là yêu cầu không thể thiếu được trong chương trình ở các trường phổ thông trung học, dạy nghề, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học, kể cả quốc lập dân lập và các loại hình đào tạo khác; là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới là nhằm giáo dục cho thế hệ trẻ nói chung và cho học sinh, sinh viên lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tập thể, tư duy và kiến thức quân sự, chuấn bị nhân lực và đào tạo nhân tài cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc”.
Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong sự nghiệp đổi mới của đất nƣớc, Bộ QP đã phối hợp với Bộ GDĐT biên soạn, ban hành Chương trình Giáo dục quốc phòng thay thế 9 Chƣơng trình Huấn luyện quân sự phổ thông. Nhƣ vậy, kể từ năm 1991 Chƣơng trình Huấn luyện quân sự phổ thông cho HS,SV đƣợc đổi tên thành Chƣơng trình Giáo dục quốc phòng. - đào tạo, đến năm 2000 chƣơng trình tiếp tục đƣợc sửa đổi, bổ sung để cập nhật kiến thức QP, quân sự và phù hợp với các quy định quản lí, chỉ đạo của các cấp học và trình độ đào tạo. Ngày 10/7/2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 116/2007/NĐ-CP về GDQP-AN, theo đó Chƣơng trình GDQP cho HS,SV đƣợc sửa đổi bổ sung kiến thức về an ninh và cập nhật kiến thức QP, quân sự.
Chƣơng trình GDQP- AN trình độ ĐH, CĐ đƣợc ban hành theo Quyết định số 81/2004/QĐ- BGDĐT ngày 24/12/2007 (thay thế Chƣơng trình môn GDQP ban hành theo Quyết định số 12/2000/QĐ-BGD&ĐT). Từ đây, môn học GDQP chính thức đổi thành GDQP-AN. Giáo dục quốc phòng - An ninh là môn học duy nhất đƣợc Luật định (Luật Quốc phòng, Luật Nghĩa vụ quân sự), đƣợc Đảng và Nhà nƣớc quan tâm, đƣợc quy định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật, đƣợc xác định cụ thể về mục tiêu, thời gian và kiến thức tối thiểu. Chỉ thị 12-CT/TW ngày 03/5/2007 của Bộ Chính trị về tăng cƣờng sự lãnh đạo của Đảng với công tác GDQP, an ninh trong tình hình mới; nhằm góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện đối với thế hệ trẻ HS,SV trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.Gần đây nhất là nghị định 13/2014/NĐ-CP hƣớng dẫn luật GDQP và an ninh nhằm thực hiện đến năm 2020 có trên 90% giảng viên giáo dục quốc phòng an ninh đƣợc đào tạo trình độ chuẩn, đúng chuyên ngành giáo dục quốc phòng an ninh trở lên.
10 Tuy nhiên, xem xét tổng thể sự phát triển của chƣơng trình môn học từ Huấn luyện quân sự phổ thông, đến GDQP và GDQP-AN đều có thiên hƣớng giúp SV thành thạo về kỹ năng quân sự. Vẫn có quan điểm cho rằng GDQP-AN cho SV phải huấn luyện kiến thức tối thiểu của ngƣời chiến sĩ. Điều này không riêng ngƣời thiết kế chƣơng trình mà cả những ngƣời tổ chức thực hiện và cơ quan chức năng, chỉ đạo cũng đều có tƣ duy nhƣ vậy. Vì thế hiện nay vẫn còn nhiều trƣờng, nhiều cán bộ trong Ngành và ngoài Ngành đều gọi “tuần huấn luyện quân sự”, “tuần - đổi cách nhìn về môn học.
Mục tiêu GDQP-AN đối với HS,SV là: giáo dục toàn diện cho HS,SV về lòng yêu nước, yêu CNXH, niềm tự hào và sự trân trọng đối với truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam; có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch; có kỹ năng quân sự cần thiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. - - -AN tro - - nhi 11 Những chủ trƣơng, giải pháp, văn bản quy phạm pháp luật về giảng dạy GDQP-AN đã tạo thành cơ sở pháp lý cho các hoạt động huy động cộng đồng trong GDQP-AN ở các nhà trƣờng nói chung và trong hệ thống giáo dục quốc dân nói riêng. Hơn thế nữa, những chủ trƣơng, giải pháp và những văn bản đó là kết quả của sự nghiên cứu từ thực tiễn GDQP-AN ở Việt Nam và sự vận dụng lý luận về giáo dục trong tình hình mới. Quá trình hình thành, phát triển của các chủ trƣơng, chính sách, các văn bản quy phạm pháp luật về quốc phòng và GDQP-AN cũng là quá trình hoàn thiện học thuyết chiến tranh nhân dân, quốc phòng toàn dân theo tƣ tƣởng Hồ Chí Minh.
Học thuyết đó đã giúp cho dân tộc Việt Nam đất không rộng, ngƣời không đông vẫn chiến thắng các kẻ thù to lớn, hùng mạnh hơn mình gấp nhiều lần, đã giành và giữ đƣợc độc lập dân tộc trong các tình huống khó khăn, phức tạp “ngàn cân treo sợi tóc”, trong những “cơn lốc chính trị” của thời đại. Ngày nay học thuyết đó đã trở thành học thuyết khoa học chung của thời đại, đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới nghiên cứu và học tập, làm theo. Đó là sự cống hiến của dân tộc Việt Nam về lý luận QP toàn dân, trong đó có sự kết hợp của cộng đồng trong GDQP-AN. Từ thực tế của thế giới hiện nay, vấn đề QP-AN quốc gia đang đƣợc đặt ra nhƣ một vấn đề thời sự nóng hổi của nhiều quốc gia trên thế giới, trong khu vực và trong nƣớc.
Huy động cộng đồng trong GDQP-AN cho HS, - 12 - K - - - - - - 13 tro GDQP - HS,SV uỳnh. Trung tâm - 14 - - - XHCN. Đồng thời đã đề xuất các giải pháp khác nhau và công tác phối hợp với cộng đồng nhằm nâng cao chất lƣợng GDQP-AN ở các nhà trƣờng. Giáo dục Quốc phòng – An ninh trong giáo dục đại học.
Đặc điểm môn học GDQP – AN là môn học đƣợc luật định, nó đƣợc thể hiện rất rõ trong đƣờng lối giáo dục của Đảng và đƣợc thể chế hóa bằng các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nƣớc, nhằm giúp cho sinh viên thực hiện mục tiêu “hình thành và bồi dƣỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Kế tục và phát huy những kết quả đã thực hiện Chƣơng trình huấn luyện quân sự phổ thông (theo NĐ 219/CP của Chính phủ năm 1961), Giáo dục quốc phòng (năm 1991), trong những năm qua, để để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và phù hợp với quy chế giáo dục – đào tạo trình độ đại học, năm 2000 chƣơng trình môn học tiếp tục đƣợc bổ sung, sửa đổi; đến năm 2007 thực hiện chỉ thị 12/ CT của Bộ chính trị và nghị định 116/NĐ của Chính phủ về Giáo dục quốc phòng – an ninh, môn học 15 Giáo dục quốc phòng đƣợc lồng ghép nội dung Giáo dục an ninh thành môn học Giáo dục quốc phòng – an ninh. Nhƣ vậy trong từng giai đoạn cách mạng, chƣơng trình môn học Giáo dục quốc phòng – an ninh đều có những đổi mới phục vụ cho sự nghiệp Giáo dục nói chung và công tác quốc phòng an ninh nói riêng trong từng thời kì, gắn kết chặt chẽ các mục tiêu của giáo dục – đào tạo với Quốc phòng - An ninh.