phần mở đầu và kết luận, Luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Chƣơng 2: Thực trạng công tác nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã của huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn từ 2009 đến nay. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức của huyện Cao Lộc, Lạng Sơn từ nay đến năm 2020. 6 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1.
Khái niệm và vai trò của cán bộ, công chức cấp xã. Khái niệm cán bộ, công chức cấp xã. Tại Khoản 3, Điều 4 Luật Cán bộ công chức năm 2008 quy định:"Cán bộ xã, phƣờng, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, đƣợc bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong Thƣờng trực HĐND, UBND, Bí thƣ, Phó Bí thƣ Đảng uỷ, ngƣời đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội; Công chức cấp xã là công dân Việt Nam dƣợc tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hƣởng lƣơng từ ngân sách nhà nƣớc”. Tại Điều 61 Luật cán bộ công chức quy định: “Khoản 1: Cán bộ, công chức cấp xã quy định tại khoản 3, Điều 4 của Luật này bao gồm cán bộ cấp xã và công chức cấp xã.
Khoản 2: Cán bộ cấp xã có các chức vụ sau đây: a) Bí thƣ, Phó Bí thƣ Đảng ủy; b) Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân; c) Chủ tịch, Phó chủ tịch UBND ; d) Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đ) Bí thƣ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh; e) Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; g) Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam; h) Chủ tịch Hội Cựu Chiến binh Việt Nam. 7 Khoản 3: Công chức cấp xã có các chức danh sau đây: a) Trƣởng ban công an; b) Chỉ huy trƣởng Quân sự; c) Văn phòng - thống kê; d) Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trƣờng (đối với phƣờng, thị trấn) hoặc địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trƣờng đối với xã); đ) Tài chính - kế toán; e) Tƣ pháp - hộ tịch; g) Văn hóa - xã hội. Từ những phân tích trên có thể khái quát khái niệm CBCC cấp xã nhƣ sau: CBCC cấp xã là công dân Việt Nam, trong biên chế, đƣợc hƣởng lƣơng từ ngân sách Nhà nƣớc, có quan hệ chặt chẽ với nhau trên địa bàn hành chính lãnh thổ cấp xã, đƣợc bầu để giữ chức vụ hoặc đƣợc tuyển dụng giao giữ các chức danh chuyên môn, nghiệp vụ, hoạt động theo sự phân công, phối hợp nhằm đem lại hiệu quả cao nhất trong việc thực hiện chức năng nhiệm vụ về kinh tế, chính trị, quốc phòng - an ninh, văn hoá, xã hội ở cơ sở theo quy định của pháp luật. Vị trí, vai trò của cán bộ, công chức cấp xã.
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác -Lênin đã từng nêu cao vai trò của ngƣời cán bộ. Lênin chỉ rõ: "Trong lịch sử chƣa hề có một giai cấp nào giành đƣợc quyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra đƣợc hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào" [16, tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến cán bộ, coi đây là vấn đề then chốt. Ngƣời khẳng định: "Cán bộ là những ngƣời đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành, đồng thời 8 đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng" [21, tr.
Khẳng định vị trí, vai trò của ngƣời cán bộ, đòi hỏi ngƣời cán bộ phải có những đức tính tốt, Hồ Chí Minh cũng không cực đoan cho rằng cán bộ chỉ có tính tốt hay toàn tính tốt, mà cán bộ trƣớc hết cũng là con ngƣời, có thể có cả tính xấu. Nhƣng ngƣời cán bộ phải biết nhận biết, sửa chữa, loại bỏ tính xấu, phát triển tính tốt của mình; đồng thời Hồ Chí Minh cũng không cho rằng cán bộ là nhân tố quyết định tất cả, mà "Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân"[21, tr.197], còn vai trò quyết định của cán bộ là ở chỗ nhận thức đƣợc để đi trƣớc, làm gƣơng, lãnh đạo. Vai trò hết sức quan trọng của cán bộ đối với sự nghiệp cách mạng còn thể hiện ở chỗ: nếu thiếu họ thì không có cách mạng, mục tiêu đề ra không thể hoàn thành, cán bộ có vai trò quyết định đối với công việc “Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [20, tr. Cán bộ, công chức có vị trí, vai trò quan trọng đối với cơ quan, tổ chức.
Cán bộ, công chức là thành viên, phần tử cấu thành tổ chức bộ máy. Cán bộ, công chức có quan hệ mật thiết với tổ chức và quyết định mọi sự hoạt động của tổ chức. Hiệu quả hoạt động trong tổ chức, bộ máy phụ thuộc vào cán bộ. Cán bộ, công chức tốt sẽ làm cho bộ máy hoạt động nhịp nhàng, cán bộ, công chức kém sẽ làm cho bộ máy tê liệt "Cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy.
Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê liệt" [21, tr. Đối với công việc "cán bộ là cái gốc của mọi công việc", "Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém" [21, tr. Đảng ta luôn coi trọng công tác cán bộ, đặc biệt là thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, Đảng nhận định: "Cán bộ là nhân tố 9 quyết định sự thành bại của cách mạng gắn liền với vận mệnh của Đảng, của chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng" [12, tr. Vốn quý nhất của Đảng, Nhà nƣớc và nhân dân ta là cán bộ.
Cán bộ là một trong những nhân tố quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của sự nghiệp cách mạng. Lênin chỉ rõ: "Trong lịch sử chƣa hề có một giai cấp nào giành đƣợc quyền thống trị nếu không đào tạo ra đƣợc trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, ngƣời đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” [16, tr. Năm 1922, khi đã giành đƣợc chính quyền, Lênin khẳng định: "Nghiên cứu con ngƣời, tìm ra những cán bộ có bản lĩnh. Hiện nay đó là then chốt, nếu không thế thì tất cả mệnh lệnh và quyết định chỉ là mớ giấy lộn" [17, tr.
Để xây dựng đất nƣớc Việt Nam độc lập có chủ quyền với mục tiêu dân giàu, nƣớc mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc và công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém" [21, tr. Đảng ta luôn coi cán bộ có vai trò quyết định đối với sự nghiệp cách mạng. Nghị quyết Hội nghị Trung ƣơng 3 (khóa VII) khẳng định trong công cuộc đổi mới đất nƣớc thì: Cán bộ hoặc thúc đẩy hoặc kìm hãm tiến trình đổi mới.
Cán bộ nói chung có vai trò rất quan trọng, cán bộ cơ sở nói riêng có vị trí nền tảng cơ sở. Cấp cơ sở là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện mọi chủ trƣơng đƣờng lối của Đảng và pháp luật của Nhà nƣớc. Chất lƣợng và hiệu quả thực thi pháp luật một phần đƣợc quyết định bởi sự triển khai ở cơ sở. Cấp cơ sở là cấp trực tiếp gắn với quần chúng; tạo dựng phong trào cách mạng quần chúng.
Cơ sở xã, phƣờng, thị trấn mạnh hay yếu một phần quan trọng phụ thuộc vào chất lƣợng đội ngũ cán bộ xã, phƣờng, thị trấn [13, tr. 10 Do địa bàn hoạt động, tính chất công việc và nhiệm vụ đƣợc giao nên ngƣời CBCC cấp xã phải thƣờng xuyên tiếp xúc với nhân dân để triển khai các chủ trƣơng của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nƣớc cũng nhƣ trực tiếp lắng nghe, tìm hiểu tâm tƣ, nguyện vọng của nhân dân địa phƣơng. Nhƣ vậy, CBCC cấp xã là mắt xích, chất keo gắn kết nhân dân với Đảng và Nhà nƣớc. Đồng thời, để thực hiện tốt các công việc của mình ngƣời CBCC cấp xã phải gƣơng mẫu thực hiện sự chỉ đạo, hƣớng dẫn của cấp trên; có khả năng lĩnh hội và thẩm thấu chủ trƣơng, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nƣớc để tổ chức tuyên truyền, giải thích để nhân dân hiểu và thuyết phục nhân dân làm theo một cách nghiêm túc.
Có thể nói CBCC cấp xã không chỉ là ngƣời quản lý địa bàn mà còn đóng vai trò nhƣ một tuyên truyền viên tích cực. Do đó, chất lƣợng của đội ngũ CBCC cấp xã ảnh hƣởng đến chất lƣợng, hiệu lực và hiệu quả của việc đƣa chủ trƣơng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc vào cuộc sống. Mặt khác, do tính chất công việc và vị trí công tác nên CBCC cấp xã phải đảm nhận quản lý mọi hoạt động, nhiều lĩnh vực nhƣ: quản lý hành chính, lĩnh vực tài chính, đất đai, an ninh trật tự, tƣ pháp, văn hoá xã hội…vì thế, đội ngũ CBCC cấp xã không những quản lý tài sản của quốc gia mà còn đảm bảo quyền và lợi ích của nhân dân, là ngƣời đứng ra giải quyết các khiếu kiện của nhân dân và giải quyết các tranh chấp trong thẩm quyền của mình. Đồng thời, nắm bắt kịp thời, phản ánh đầy đủ tâm tƣ nguyện vọng của nhân dân để Đảng, Nhà nƣớc có cơ sở khoa học sửa đổi, bổ sung, ban hành các chủ trƣơng, chính sách có tính khả thi, phù hợp với từng giai đoạn phát triển đất nƣớc.
Thực tiễn cho thấy cơ sở xã, phƣờng, thị trấn mạnh hay yếu một phần lớn phụ thuộc vào chất lƣợng đội ngũ cán bộ xã, phƣờng, thị trấn. Nơi nào quan tâm làm tốt công tác cán bộ, có đội ngũ cán bộ cơ sở vững mạnh thì nơi đó tình hình chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định, kinh tế, văn hoá phát 11 triển, quốc phòng an ninh đƣợc giữ vững, cán bộ đƣợc nhân dân tin tƣởng, mọi chủ trƣơng, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc đƣợc triển khai có hiệu quả.