CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CÔNG CHỨC CẤP XÃ 1. Một số vấn đề chung về công chức cấp xã 1. Khái niệm về công chức, công chức cấp xã 1. Công chức Khái niệm công chức theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật CBCC, viên chức năm 2019 tại khoản 1 Điều 1 quy định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [29, tr.
Công chức là một thuật ngữ được dùng rộng rãi mọi nơi trên toàn cầu, nhưng công chức tại Việt Nam có nhiều đặc trưng khác so với các nước là công chức không chỉ bao gồm những người hoạt động trong hệ thống chính trị mà còn bao gồm cán bộ hoạt động tại các đoàn thể chính trị, cơ quan đơn vị trực thuộc Quân đội nhân dân, Công an nhân dân. Đây là những đặc điểm căn bản nhất của công chức nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bắt nguồn từ tính đặc trưng chính trị, cơ quan nhà nước. Công chức cấp xã Theo Luật CBCC (năm 2008) tại khoản 3 Điều 4 quy định: “Công chức xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước”. Để cụ thể hóa các chức danh chuyên môn thuộc UBND cấp xã.
Theo Luật CBCC 12 (năm 2008) tại khoản 3 Điều 61 của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật CBCC, viên chức (năm 2019) và Khoản 2, Điều 5 Nghị định số 33/2023/NĐ-CP ngày 10/6/2023 của Chính phủ về cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã quy định CCCX gồm 06 chức danh như sau: - Chỉ huy trưởng Quân sự; - Văn phòng - Thống kê; - Địa chính - Xây dựng - Đô thị và môi trường (đối với thị trấn) hoặc Địa chính - Nông nghiệp – Xây dựng và Môi trường (đối với xã); - Tài chính - Kế toán; - Tư pháp - Hộ tịch; - Văn hóa - Xã hội. Chức danh Trưởng Công an cấp xã do bố trí công an chính quy đảm nhiệm nên không thuộc chức danh CCCX. Đặc điểm, vị trí, vai trò của công chức cấp xã 1. Đặc điểm công chức xã Từ các quy định trên tạo cho CCCX những đặc điểm cụ thể như sau: Thứ nhất, CCCX phải là công dân Việt Nam.
Thứ hai, phải là người được tuyển dụng giữ vị trí chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã. Thứ ba, CCCX là những người làm việc trong hệ thống Nhà nước tại Ủy ban nhân dân cấp xã. Thứ tư, CCCX làm việc từ khi được tuyển dụng cho đến khi đủ tuổi nghỉ hưu. Thứ năm, CCCX thuộc biên chế và được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước và các chế độ có liên quan theo quy định của pháp luật.Vị trí, vai trò công chức xã 13 Thứ nhất, giúp đưa ra phương hướng phát triển, các biện pháp và hướng giải quyết những vấn đề xã hội tại địa phương.
Thứ hai, công chức xã giúp truyền đạt trực tiếp các chính sách, chủ trương của Đảng và luật pháp Nhà nước tới người dân; đồng thời kiểm tra việc thực hiện các chính sách đó trên thực tế có tuân thủ đúng các quy định hay không góp phần giúp dân tiếp cận đúng, đầy đủ, kịp thời việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng đúng quy định. Thứ ba, CCCX đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chính quyền và xây dựng lòng tin cho Nhân dân, được trao nhiệm vụ sử dụng quyền lực Nhà nước để thực thi, điều hành công vụ. Thứ tư, công chức xã là cầu nối giữa nhân dân, Đảng, Nhà nước, bằng cách nắm bắt ngay tâm tư, yêu cầu, nhận xét, phản ánh của nhân dân về hoạt động, chính sách được thực hiện của họ trong thực tế. Tiêu chuẩn, nhiệm vụ công chức cấp xã 1.
Tiêu chuẩn công chức cấp xã Theo Quy định Điều 10 Nghị định số 33/2023/NĐ-CP ngày 10/6/2023 của Thủ tướng Chính phủ, theo đó quy định cụ thể “Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Tốt nghiệp Đại học trở lên của chuyên ngành đào tạo tương ứng với yêu cầu nhiệm vụ của từng chức danh công chức cấp xã, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác, UBND cấp tỉnh quy định chi tiết tiêu chuẩn đối với trình độ chuyên môn nghiệp vụ từ loại Trung cấp trở lên của công chức làm việc ở những xã: miền núi, vùng cao, biên giới, xã hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn”. Công chức cấp xã đều đảm nhận vai trò chuyên môn, nghiệp vụ thuộc khối nhà nước do đó trong công tác tuyển dụng phải tuân thủ theo tiêu chuẩn chung, tiêu chuẩn cụ thể theo quy định của pháp luật hiện hành. Nhiệm vụ của từng chức danh công chức cấp xã Theo quy định tại Điều 11 Nghị định số 33/2023/NĐ-CP ngày 10/6/2023 của Chính phủ quy định cụ thể nhiệm vụ của từng chức danh CCCX như sau: Chỉ huy Trưởng Ban chỉ huy quân sự Thực hiện nhiệm vụ theo quy định của luật về Quốc phòng và các quy định khác có liên quan; Công chức Văn phòng – Thống kê Tham mưu, giúp UBND cấp xã tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong các lĩnh vực: Văn phòng, thống kê, cải cách hành chính, thi đua, khen thưởng, kỷ luật theo quy định của pháp luật. Công chức Địa chính – Xây dựng – Đô thị và môi trường (đối với thị trấn) hoặc Địa chính – Nông nghiệp – Xây dựng và Môi trường (đối với xã) Tham mưu, giúp UBND cấp xã tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong các lĩnh vực: Đất đai, địa giới hành chính, tài nguyên, môi trường, xây dựng, đô thị, giao thông, nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới trên địa bàn theo quy định của pháp luật.
Công chức Tài chính – Kế toán Tham mưu giúp UBND cấp xã tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong các lĩnh vực: Tài chính, Kế toán trên địa bàn theo quy định của pháp luật. Công chức Tư pháp – Hộ tịch Tham mưu, giúp UBND cấp xã tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong các lĩnh vực: Tư pháp và hộ tịch trên địa bàn theo quy định của pháp luật; phổ biến, giáo dục pháp luật; Công chức Văn hóa – Xã hội 15 Tham mưu, giúp UBND cấp xã tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong các lĩnh vực: Văn hóa, thể dục, thể thao, du lịch, thông tin, truyền thông, lao động, thương binh, xã hội, y tế, giáo dục, tín ngưỡng, tôn giáo, dân tộc, gia đình, trẻ em và thanh niên theo quy định của pháp luật. Sự cần thiết nâng cao chất lượng công chức cấp xã 1. Nâng cao chất lượng CCCX nhằm không ngừng hoàn thiện và phát huy tốt hơn các chức năng hoạt động chính quyền địa phương * Vị trí, trách nhiệm của chính quyền địa phương là không ngừng nâng cao chất lượng CCCX.
Đội ngũ CCCX chiếm vị trí và vai trò rất quan trọng hệ thống chính trị. Mọi chính sách, chủ trương, pháp luật của Đảng, Nhà nước có được phổ biến đến người dân và được áp dụng đúng đắn hay không còn phụ thuộc vào hoạt động của đội ngũ CCCX. Hiệu lực, hiệu quả của quản lý Nhà nước ở địa phương có ảnh hưởng nhất định đối với sự đảm bảo quyền, nghĩa vụ, phát huy vai trò làm chủ của người dân, góp phần bảo đảm vững chắc sự ổn định và phát triển của xã hội. * Xây dựng đội ngũ CCCX ngang tầm nhiệm vụ nhằm xây dựng chính quyền cơ sở Chính quyền cấp xã quản lý toàn diện mọi mặt như: về kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, an ninh, quốc phòng ở địa phương nên rất đa dạng và phức tạp.
Nhiệm vụ của lực lượng CCCX là thực thi công việc theo pháp luật, bảo đảm tính nhất quán thực thi pháp luật nhà nước qua việc xử lý những công việc hàng ngày nhằm bảo đảm trật tự tại địa phương. Chính vì thế, vấn đề nâng cao chất lượng lực lượng CCCX vững về chính trị, tư cách đạo đức và có khả năng tổ chức hoàn thành xuất sắc những công việc được giao phó đang được Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước ta hết sức coi trọng. 16 Mỗi CCCX không chỉ nâng cao tinh thần tự giác học tập và đào tạo mà còn có sự đầu tư của cơ quan có thẩm quyền trong đào tạo, bồi dưỡng phát triển tri thức, kỹ năng cho lực lượng CCCX xứng tầm với nhiệm vụ, có ý nghĩa trong công tác đầu tư, phát triển nguồn nhân lực phục vụ công cuộc xây dựng chính quyền cơ sở vững mạnh. Nâng cao chất lượng CCCX góp phần hiện đại hóa nền hành chính quốc gia, phục vụ nhu cầu hợp tác phát triển * Yêu cầu phát triển nền công vụ hiện đại, chuyên nghiệp Nghị quyết kỳ họp thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương khóa 8 về chương trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã xác định “Nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã bước sang thời kỳ tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.
Đây là nhiệm vụ hết sức to lớn, cực kỳ nặng nề đòi hỏi Đảng ta phải xây dựng một lực lượng CBCC xứng tầm, để hoàn thành hai nhiệm vụ quan trọng là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. * Nâng cao năng lực đội ngũ CCCX nhằm góp phần phục vụ yêu cầu cải cách hành chính Mục đích của CCHC là xây dựng và hoàn thiện mô hình nhà nước pháp quyền XHCN, lấy người dân làm trung tâm phụng sự, từng bước xây dựng bộ máy nhà nước hiện đại, trong sạch, vững mạnh. Cải cách hành chính có ý nghĩa là cải cách thể chế, cải cách bộ máy hành chính, cơ cấu lại lực lượng CBCC hành chính, ở các cấp, các cơ quan từ Trung ương xuống địa phương, cải cách tài chính công, từng bước hiện đại hóa nền hành chính theo từng giai đoạn.