CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN CƠ BẢN VE CHUONG TRÌNH THỜI SỰ TREN DAI TRUYEN THANH CAP HUYỆN 1. MOT SO KHAI NIEM LIEN QUAN 1.Phat thanh Phat thanh là một hoạt động phô biến, nó ra đời và phát triển cùng với sự phát triển của công nghệ, đặc biệt công nghệ truyền thông, do đó hiện nay, tùy theo quan điểm nên có nhiều góc độ và cách tiếp cận khác nhau về hoạt động truyền thông quan trọng này.TS Ta Ngoc Tan, trong tác phẩm “Truyền thông đại chúng” thì: “Phát thanh (radio) là loại hình truyền thông đại chúng, trong đó nội dung thông tin được chuyển tải qua âm thanh. Am thanh trong phát thanh bao gom lời nói, âm nhac, các loại tiếng động làm nên hoặc minh hoa cho lời nói như tiếng mưa, gió, nước chảy, sóng vỗ, chim hot, tiếng vỗ tay, tiếng ôn đường pho, v.104]; Trong cuốn “Thuật ngữ báo chí truyền thông” TS Phạm Thành Hưng định nghĩa phát thanh như sau: “Phát thanh là một phương tiện truyễn thông đại chúng dựa trên nguyên tắc kỹ thuật truyền âm thanh dé chuyển tải các chương trình tin tức, tri thức, nghệ thuật tới đông đảo công chúng thính giả cũng như cho các nhóm thính giả đặc thù ” [21, tr.132] Còn theo Đài Tiếng nói Việt Nam “Báo chí phát thanh” nhà xuất bản Văn hóa- Thông tin Hà Nội. “Báo phát thanh được hiểu như một kênh truyễn thông, một loại hình báo chí điện tử hiện đại mà đặc trưng cơ bản của nó là dùng thé giới âm thanh phong phú và sinh động.51] Tiếp cận Phát thanh là một loại hình báo chí, PGS.TS Nguyễn Văn Dững đưa ra khái niệm: “Phát thanh là kênh truyền thông đại chúng sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thong truyền dẫn truyền di âm thanh tác động trực tiếp vào thỉnh giác người tiếp nhận.
Chất liệu chính của phát 13 thanh là nghệ thuật sử dụng lời nói, tiếng động và âm nhạc trong việc tái hiện cuộc sống hiện thực ” [8, tr. Theo cuốn “Truyền thông lý thuyết và kỹ năng cơ bản”, PGS. TS Nguyễn Văn Dững, PGS. TS Đỗ Thị Thu Hằng nêu khái quát về phát thanh: “Phát thanh là kênh thông tin đại chúng, chất liệu chính của phát thanh là nghệ thuật sử dụng lời nói, tiếng động và âm nhạc trong việc phản ánh cuộc song.” [ 9, tr 186] Với sự phát triển của khoa học công nghệ thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, tạo tiền đề phát triển nhảy vọt cho phát thanh.
Lịch sử tồn tại hơn một thế kỷ, phát thanh đã xác lập vi tri là một loại hình báo chí độc lập với những thế mạnh riêng - nhanh, rẻ, gần gũi và dễ tiếp nhận đối với mọi đối tượng, mọi lứa tuôi, mọi vùng miền. Sự sinh động của lời nói, âm nhạc, tiếng động truyền qua làn sóng điện đã từng được thính giả đón nhận một cách nồng nhiệt, giúp phát thanh trải qua một thời hoàng kim khá đài ở vị trí loại hình truyền thông đại chúng hiệu quả nhất. Ngày nay, phát thanh tiếp tục đóng vai trò quan trọng sự phát triển của đất nước, trong đời sống hằng ngày của con người. Phát thanh vừa cung cấp thông tin vừa là người bạn tâm tình cho thính giả thông qua các chương trình phát thanh trực tiếp.
Sóng phát thanh hiện nay “chịu khó” len lỏi vào các nhóm công chúng, can dự vào đời sống thường ngày, từ tham gia tổ chức trật tự giao thông đô thị, thông tin tư vấn giáo dục giới tính, đến các những cảnh báo về thiên tai, hoạt động sản xuất và nhiều thông tin liên quan đến đời sống xã hội. Do vậy, người làm phát thanh chuyên nghiệp cần tạo ra được các chương trình phát thanh gần gũi với công chúng, ngày càng thu hút công chúng nghe đài nhiều hơn. Phát thanh còn là loại hình truyền sóng tức thì, vì vậy trở thành một loại hình báo chí thông tin nhanh nhất. Cũng do cách thức truyền sóng đơn giản nên phát thanh có khả năng phủ sóng rộng, vì vậy thông tin của phát thanh đến với công chúng rộng rãi.
Do chi phí thấp từ khâu sản xuất, phát 14 sóng đến thiết bị nghe. nên phát thanh là loại hình báo chí rẻ tiền nhất nhưng lại tiện lợi nhất bởi người nghe có thé nghe dai ở bat cứ đâu và ở bat cứ thời gian nao. Phát thanh là một loại hình báo chí thông qua ngôn ngữ nói, gợi cảm xúc cho người nghe và đặc biệt phát thanh có khả năng tương tác giữa người nghe và người làm chương trình phát thanh thông qua các chương trình phát thanh trực tiếp. Từ các cách tiếp cận về phát thanh trên đây cho thấy Phát thanh là loại hình báo chí có sử dụng thiết bị kỹ thuật, phát sóng FM, truyền tải thông tin, thông điệp đến công chúng, người nghe đài bằng chất liệu âm thanh tổng hợp bao gồm lời nói, tiếng động và âm nhạc dé phản ánh hiện thực trong cuộc sống con người.
Truyền thanh, Đài truyền thanh cấp huyện 1. Truyền thanh Theo Từ dién tiếng Việt thông dụng xuất bản năm 2003 của Nguyễn Minh Hoàng: “7ruyền thanh là truyền âm thanh hay phát ra âm thanh do một cái máy nhờ các luông sóng điện truyền di: Máy truyễn thanh”.350] Theo tài liệu “Bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ thông tin và truyền thông cơ sở”: “Truyền thanh /à phương thức truyền tải thông tin tiếng động, âm thanh qua dây dẫn tín hiệu từ máy phát tổng đài đến các loa. Hệ thông truyền thanh được vận hành bởi tập hop các thiết bị dau cuối từ thu âm, thu tin hiệu đầu vào sóng radio, thiết bị khuếch đại tin hiệu âm thanh, hệ thống dây dẫn và các loa. TS Nguyễn Văn Dững thì “truyền thanh” là “kênh truyền thông đại chúng sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thong truyền dẫn truyền đi âm thanh tác động trực tiếp vào thính giác người tiếp nhận.
Tihông điệp được mã hóa truyền qua kênh truyền thanh và người nhận phải có máy thu thanh mới tiếp nhận được thông điệp ” [8, tr.111] 15 Điểm khác nhau giữa phát thanh và truyền thanh: Phát thanh là phát thông tin bằng sóng điện từ hoặc qua internet, sóng vệ tỉnh, còn truyền thanh phải truyén thông tin qua dây dẫn trong phạm vi nhất định. Điểm giống nhau đều cung cấp thông tin bằng âm thanh tông hợp, tác động đến tai người nghe. Đài truyền thanh cấp huyện Đến nay, việc gọi tên các Đài phát thanh hay Đài truyền thanh chưa có sự thống nhất, tuy có sự khác nhau giữa truyền thanh và phát thanh, nhưng giữa hai có chức năng giống nhau là kênh thông tin quan trọng của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trong việc thông tin, tuyên truyền cho công chúng trên địa bàn huyện. Đài truyền thanh hay Đài phát thanh cấp huyện còn thực hiện nhiệm vụ tiếp âm chương trình thời sự của Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Phát thanh- Truyền hình tỉnh.
Ở Tinh Ca Mau có 08 Dai truyền thanh huyện với tên gọi chung là: Đài truyền thanh huyện (Năm Căn, Ngọc Hiển, Phú Tân, Cái Nước, Dam Doi, Tran Văn Thời, U Minh, Thới Bình). Đài truyền thanh cấp huyện là một trong hệ thống Phát thanh- Truyền thanh 04 cấp từ Trung ương đến cấp xã ở Việt Nam. Đài Truyền thanh cấp huyện là đơn vị trực thuộc UBND huyện, là cơ quan tuyên truyền của Đảng bộ, chính quyền địa phương. Đài truyền thanh huyện dưới sự chỉ đạo, hướng dẫn chuyên môn từ Đài Phát thanh- Truyền hình Tỉnh Cà Mau.
Khăng định vai trò, vị trí của Đài truyền thanh cấp huyện trong hệ thống phát thanh, truyền thanh từ Trung ương đến cơ sở, ngay từ năm 1979, Thủ tướng Chính phủ ban hành Thông tư số 475/TTG ngày 28/9/1979, Quy định về tô chức ngành phát thanh và truyền thanh ở cấp tỉnh và huyện. Thông tư này tạo nền tảng cơ bản dé một loạt các Đài truyền thanh cấp huyện được thành lập và đi vào hoạt động én định. Từ đó, hệ thống Đài truyền thanh cấp huyện ngày càng được phát huy, thực hiện tốt nhiệm vụ tuyên truyên, phô biên đường lôi, chủ trương, chính sách của 16 Đảng, pháp luật của Nhà nước, góp phần nâng cao dân trí, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần xây dựng hệ thống chính trị, tăng cường dân chủ hóa trong đời sống cơ sở, thực hiện chức năng làm cầu nối giữa Đảng, Nhà nước, các đoàn thé xã hội với Nhân dân, củng cé và tăng cường niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước. Trong điều kiện hệ thống thông tin đại chúng ngày càng phát triển mạnh mẽ, để làm tốt công tác quy hoạch, quản lý và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống Đài truyền thanh cấp huyện, ngày 27/7/2010, liên Bộ Thông tin và Truyền thông và Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư liên tịch số 17/2010/TTLT-BTTTT-BNV, hướng dẫn thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tô chức của Đài Phát thanh và Truyền hình thuộc UBND cấp tỉnh, Đài Truyền thanh - Truyền hình thuộc UBND cấp huyện.
Theo thông tư này, Đài Truyền thanh cấp huyện là đơn vị trực thuộc UBND cấp huyện, thực hiện chức năng là cơ quan tuyên truyền của Đảng bộ, chính quyên huyện; chịu sự quản lý trực tiếp của UBND huyện, quản lý Nhà nước của Sở Thông tin và Truyền thông; hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật của Đài Phát thanh- Truyền hình cấp tỉnh. Theo Đức Dũng tác giả cuốn ”Lý luận báo phát thanh” thì Dai truyén thanh cấp huyện dùng dé chỉ một cấp trong hệ thong phát thanh — truyền thanh bốn cấp: Cấp trung Ơng; cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; cấp huyện, thị, thành pho trực thuộc tinh va cap xã, phường, thi trấn và nhiệm vụ chính của các đài huyện trong giai đoạn này là tiếp sóng đài Trung ương, dai tinh và tự xây dựng các ban tin, các chương trình phat thanh dé phản ánh về công việc của hợp tác xã; cổ vũ những phong trào thi dua lao động và phê phan thói lang phi, quan liêu trong quản ly tài sản tập thé.265] Tác giả Kiều Thanh Nhàn của luận văn ”Hệ thong Đài truyền thanh cấp huyện ở Cà Mau hiện nay: Thực trạng và giải pháp phát triển” đưa ra khái niệm Đài truyền thanh cấp Huyện là một cấp trong hệ thống Phát 17 thanh - Truyền thanh của nước ta, nên hoạt động của Đài truyền thanh cấp huyện hoàn toàn chịu sự chi phối, quy định và thể hiện những đặc trưng cơ bản của loại hình “báo nói” — Báo phát thanh. Đài truyền thanh cấp huyện là một bộ phận hữu cơ trong hệ thống báo chí chính trỊ của cả nước, thực hiện nhiệm vụ chuyên tải thông tin đến thính giả tận địa bàn cơ sở.