Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - Bộ Y TÉ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TÉ CÔNG CỘNG TRAN THỊ NGẢN TỎNG QUAN VẺ VẤN ĐỀ sử DỤNG MŨ BẢO HIỂM XE MÔ TỐ, XE GẮN MÁY CỦA TRẺ EM TẠI VIỆT NAM: THựC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP cử NHÂN Hướng dẫn khoa học Thạc sỹ Lã Ngọc Quang HÀ NỘI, 2009 MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CHUNG.
MỤC TIÊU CỤ THÊ. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU. PHẠM VI TÀI LIỆU THAM KHẢO. QUY TRÌNH TÔNG HỢP TÀI LIỆU THAM KHẢO.
THÔNG SỔ VỀ TÀI LIỆU THAM KHẢO. NỘI DUNG TỒNG QUAN. MÔ TẢ GÁNH NẶNG BỆNH TẬT VÀ TỬ VONG DO CHẤN THƯƠNG VÙNG ĐẦU TRONG TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG Bộ TRÊN THỂ GIỚI VÀ VIỆT NAM. Thực trạng tai nạn giao thông đường bộ trên thế giới và Việt Nam.
Hậu quả của TNGT. TÁC DỤNG CỦA MŨ BẢO HIỂM TRONG VIỆC GIẢM CHẤN THƯƠNG VÙNG ĐẦU VÀ TỬ VONG DO TAI NẠN GIAO THÔNG ĐƯỜNG Bộ. Cấu tạo của mũ bảo hiểm. Những bằng chứng về hiệu quả giảm chấn thương vùng đầu trong tai nạn giao thông của mũ bảo hiểm.
Thực trạng tình hình đội mũ bảo hiểm xe mô tô của trẻ em khi tham gia giao thông ở Việt Nam. TRÌNH BÀY MỘT số CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP NHẰM LÀM TẢNG TỶ LỆ ĐỘI MŨ BẢO HIẾM TRẺ EM TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM. NHỮNG KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA VIỆC ĐỘI MŨ BẢO HIÊM CHO TRẺ EM. Các nguyên nhân tử vong hàng đầu theo các nhóm tuổi trẻ em trên thế giới năm 2002.
số lượng trẻ em tử vong do tai nạn giao thông tại các khu vực trên thế giới theo nhóm tuổi, năm 2004. Các chẩn thưong gây tử vong hàng đầu của trẻ em Việt Nam theo nhóm tuổi. 29 TÀI LIỆU THAM KHẢO .30 i LỜI CẢM ƠN Khóa luận tốt nghiệp của cử nhân Y tể công cộng là cơ hội tổt giúp cho sinh viên củng cố kiến thức yà kỹ năng đã được học, đồng thời tiếp thu thêm những kiến thức mới, kinh nghiệm thực tế rất bổ ích cho quá trình làm việc trong tương lai. Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới: - Trường Đại học Y tế công cộng.
- Trung tâm Nghiên cứu chính sách và phòng chống chấn thương đã cung cấp cho tôi một số tài liệu để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. - Đạc biệt là Ths. Lã Ngọc Quang đã nhiệt tình truyền đạt cho tôi những kiến thức bổ ích cũn như giúp tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp Tôi hy vọng khóa luận tốt nghiệp “Tổng quan về vấn đề sử dụng mũ bảo hiếm xe mô tô, xe gắn mảy cho trẻ em tại Việt Nam: thực trạng và giải pháp' này góp phần vào công tác truyền thông nâng cao nhận thức cùa các bậc phụ huynh về tầm quan trọng của việc đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông cho trẻ em. Qua đó giúp các em sử dụng mũ bảo hiểm an toàn, hiệu quả.
Một lần nữa tôi xin chẩn thành cảm ơn các giảng viên đã tạo mọi điều kiện cho tôi hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này. Hà Nội, ngày 19 tháng 5 năm 2009 Sinh viên Tràn Thị Ngân ii DANH MỤC CÁC TỪ VIÉT TẮT AIPF Quỹ phòng chống thương vong Châu Á ATGT An toàn giao thông GDP Tổng sản phẩm quốc nội GNI Tổng thu nhập quốc gia MBH Mũ bảo hiểm TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN GT Tai nạn giao thông UNESCO Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hiệp quốc UNICEF Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc WHO TỔ chức Y tế thế giới 1 Phàn 1. GIỚI THIỆU ĐẺ TÀI Theo số liệu thống kê về bệnh tật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO, 2000) cho thấy, các nước đang phát triển đang có sự “chuyển dịch dịch tễ học” từ mô hình bệnh tật chủ yểu là các bệnh truyền nhiễm sang mô hình bệnh tật chi phối chủ yếu bởi các bệnh không truyền nhiễm và chấn thương. Khoảng 80% gánh nặng chan thương nằm trong các nước đang phát triển.
[7] Một số nghiên cứu về chấn thương tại Việt Nam trong những nàm gần đây cũng cho thấy chấn thương hiện đang là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho người Việt Nam. Ket quả điều tra cộng đồng năm 2001 của hệ thống nghiên cứu Y tế công cộng Việt Nam tại 8 vùng sinh thái cho thấy: chấn thương đã trở thành nguyên nhân hàng đâu gây tử vong ở trẻ em Việt Nam. Tử vong do chân thương ờ trẻ em Việt Nam chiếm gần 75%. [7] Tai nạn giao thông (TNGT) là nguyên nhân tử vong hàng đầu của trẻ 15 - 19 tuổi và là nguyên nhân tử vong lớn thứ 2 của trẻ 5-14 tuổi.
Theo báo cáo phòng chống tai nạn thương tích trẻ em của thế giới, năm 2004, tai nạn giao thông đường bộ đã cướp đi 262.000 sinh mạng của trẻ dưới 19 tuổi - chiếm gần 30% các trường hợp tử vong do chấn thương [42], (Phụ lục 1) Tai nạn giao thông là nguyên nhân hàng đầu dẫn đen tử vong ở Việt Nam. Chỉ tính riêng năm 2007, số người tử vong do tai nạn giao thông lên đến 12.800 người và gây thương tích cho 10.266 người khác [2]. Gần 40% trong tổng sổ trường hợp thương tích nghiêm trọng do TNGT gây ra íà thanh, thiếu niên trong độ tuổi từ 15 đển 24. Trong năm 2007, Bệnh viện Việt Đức đã điều trị cho 1.637 trẻ em dưới 15 tuôi, trung bình môi tháng có tới 136 em phải nhập viện do TNGT [9].
Chấn thương vùng đầu, cổ là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong, thương tích trầm trọng và tàn tật gây ra do TNGT đường bộ trong số những người điều khiển xe mô tô và xe đạp. Tại Châu Âu, chấn thương vùng đầu chiếm khoảng 75% các ca từ vong do TNGT của xe mô tô 2 bánh, và ở một sổ nước thu thập thấp và trung bình, 2 tỷ lệ chẩn thương vùng đầu chiếm khoảng 88% trong số các ca tử vong tương tự [40,41]. Các chấn thương vùng đầu làm gia tăng chi phí điều trị tại các bệnh viện do phải sử dụng phương tiện kỹ thuật cao và còn tạo ra phí tổn cho cá nhân, gia đình hoặc người chăm sóc và xã hội. Đội mũ bảo hiểm (MBH) là biện pháp duy nhất có hiệu quả nhằm làm giảm chấn thương vùng đầu và tử vong do tai nạn xe mô tô và xe máy.
Người điều khiển xe mô tô không đội mũ bảo hiểm có nhiều nguy cơ bị chấn thương đầu và tử vong vì những chấn thương đó [41]. Báo cáo quốc tế về phòng chống ĨNGT đường bộ đưa ra khuyến nghị rằng tất cà các quốc gia, không phân biệt mức độ thu nhập, nên thực hiện các biện pháp phòng chống, bao gồm cả việc ban hành pháp luật bắt buộc đội MBH đối với người điều khiển xe gắn máy [13]. Tại Việt Nam, vấn đề đội MBH được quan tâm từ những năm 2000: Bộ y tế có chỉ thị 03/CT-BYT về tăng cường tuyên truyền, vận động toàn dân đội MBH [12]. Năm 2001 luật bắt buộc đội MBH áp dụng cho tẩt cả người lái xe mô tô và ngồi trên xe mô tô được ban hành.
Luật áp dụng trên các tuyến đường cao tốc và các tuyến đường có biển báo bắt buộc đội MBH. Nhưng hiệu lực thực thi của luật chưa cao, tỷ lệ đội MBH chỉ đạt khoảng 30% [15]. Ngày 08/01/2003, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải ra thông tư số 01/2003/TT-BGTVT Hướng dẫn đội mũ bảo hiểm khi đi xe mô tô, xe gắn máy trên các tuyến đường có biển báo “Đường bắt buộc đội mũ bảo hiểm đối với người ngồi trên xe môtô, xe gắn máy”. Thông tư này áp dụng với tất cả người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy kể cả trẻ em và người tàn tật [6].
Để bảo đảm trật tự an toàn giao thông (ATGT) và giảm thiểu sô người chêt do TNGT gây ra, ngày 29-6-2007, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 32/2007/NQ-CP về một số giải pháp cấp bách nhằm kiềm chế TNGT và ùn tắc giao thông. Trong đó quy định: ‘Từ ngày 15-9-2007, người đi mô-tô, xe gắn mảy trên các quốc lộ bắt buộc phải đội MBH và từ 15-12-2007, bẳt buộc đội MBH trên tất cả các tuyến đường” [1]. Trong thời gian vừa qua tỷ lệ người lớn tham gia giao thông đội MBH đạt từ 90 3 - 99%, tỷ lệ này ở trẻ em dưới 7 tuổi là 15 53%, và trẻ từ 7 - 14 tuổi là 38 - 53%. Nghiên cứu chỉ ra rằng 67% phụ huynh lo sợ rằng đội MBH gây ra chấn thương vùng cổ cho con, và đây là nguyên nhân lớn nhất để họ không đội MBH cho con [15].
Như vậy, hiện nay ở Việt Nam tỷ lệ đội MBH xe mô tô ở trẻ em chưa cao do một số hiểu nhẩm của phụ huynh. Phòng chống TNGT nói chung và TNGT ở trẻ em nói riêng là trách nhiệm của các cá nhân, gia đình và toàn xã hội; đội MBH là biện pháp hiệu quả làm giảm chấn thương vùng đầu và tử vong do TNGT. Vì vậy cần có những biện pháp phù hợp làm tăng tỷ lệ đội MBH trẻ em ở VỊệt Nam. Tài liệu tổng quan về vấn đề đội mũ bảo hiểm xe mô tô cho trẻ em ở Việt Nam nhằm: - Trình bày được những số liệu về tình trạng tử vong, gánh nặng bệnh tật do TNGT trên thể giới và Việt Nam.
- Trình bày hiệu quả của MBH trong giảm chẩn thương vùng đầu và tử vong do TNGT. - Trình bày một số chương trình can thiệp làm tăng tỷ lệ đội MBH xe mô tô tại một số nước trên thế giới và Việt Nam. MỤC TIÊU CHUNG • Tổng hợp các thông tin về tổn thất của chấn thương vùng đầu trong tai nạn giao thông và tác dụng của mũ bảo hiểm xe máy đối với trẻ em dưới 14 tuổi khi tham gia giao thông và sự cần thiết của việc đội mũ bảo hiểm cho trẻ em ở Việt Nam. MỤC TIÊU CỤ THÊ 1.
Mô tả gánh nặng bệnh tật và tử vong do chấn thương vùng đầu trong tai nạn giao thông đường bộ trên thế giới và Việt Nam. Mô tả tác dụng của mũ bảo hiểm trong việc giảm chẩn thưong vùng đầu và tử vong do tai nạn giao thông đường bộ. Trình bày một số chương trình can thiệp nhằm làm tăng tỷ lệ đội mũ bảo hiểm trẻ em trên thế giới và Việt Nam. Đưa ra những khuyến nghị nhàm nâng cao hiệu quả của việc đội mũ bảo hiểm xe mô tô, xe gắn máy cho trẻ em.
PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SÓ LIỆU I. PHẠM VI TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Tiêu chuẩn lựa chọn tài liệu tham khảo - Tài liệu viết bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh.