Luận văn thạc sĩ ueh mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp ở các nước đang phát triển bằng chứng thực nghiệm tại việt nam

Nghiên cứu mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp tại các nước đang phát triển, với bằng chứng thực nghiệm từ Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Quản Trị Doanh Nghiệp và Giá Trị Doanh Nghiệp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC KÊT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY
• 2. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.2. Các biến số và các giả thuyết
• 2.2.1. Quy mô Hội đồng quản trị (BS-Board size)
• 2.2.2. Tính độc lập của Hội đồng quản trị (PO-Proportion of outside directors)
• 2.2.3. Cường độ hoạt động của Hội đồng quản trị (BM-Board meetings)
• 2.2.4. Sự kiêm nhiệm vị trí chủ tịch HĐQT và giám đốc điều hành (CEOdual-Chief executive officer duality)
• 2.2.5. Các cổ đông tổ chức (IO-Institutional ownership)
• 2.2.6. Các biến kiểm soát (Control variables)
• 2.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả thống kê mô tả
• 3.2. Kết quả phân tích tƣơng quan giữa các biến
• 3.3. Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM)
• 3.4. Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình hiệu ứng cố định (FEM)
• 3.5. Kết quả kiểm định Hausman
• 3.6. Kết quả kiểm định phƣơng sai thay đổi và tự tƣơng quan
• 3.7. Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình FEM bằng phƣơng pháp GLS
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Quản Trị Doanh Nghiệp và Giá Trị Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu, đặc biệt là trong bối cảnh các nước đang phát triển như Việt Nam. Nghiên cứu của Black và các cộng sự (2006) cho thấy rằng quản trị doanh nghiệp có tác động tích cực đến giá trị của doanh nghiệp. Điều này được củng cố bởi các nghiên cứu khác như của Gompers (2003) và Brown (2004), cho thấy rằng các yếu tố quản trị như quy mô hội đồng quản trị và sự độc lập của các thành viên có thể ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp. Tại Việt Nam, nghiên cứu của Đỗ Thị Bích (2013) và Bùi Thị Kim Hiệp (2013) cũng đã chỉ ra những mối liên hệ tương tự.

1.1. Định Nghĩa Quản Trị Doanh Nghiệp và Giá Trị Doanh Nghiệp

Quản trị doanh nghiệp được hiểu là các quy trình và cấu trúc nhằm điều hành và kiểm soát doanh nghiệp. Giá trị doanh nghiệp thường được đo bằng các chỉ số như ROA, ROE và Tobin's Q. Sự kết hợp giữa hai yếu tố này tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Doanh Nghiệp Đối Với Giá Trị Doanh Nghiệp

Quản trị doanh nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất tài chính mà còn đến lòng tin của nhà đầu tư. Một hệ thống quản trị tốt giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường giá trị doanh nghiệp. Theo nghiên cứu của Arora và Sharma (2016), các chỉ số quản trị doanh nghiệp như quy mô hội đồng quản trị và tính độc lập có tác động rõ rệt đến giá trị doanh nghiệp.

II. Các Vấn Đề và Thách Thức Trong Quản Trị Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ tích cực giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thực hiện quản trị hiệu quả tại Việt Nam. Các vấn đề như sự thiếu minh bạch trong quản lý, sự không đồng nhất trong quy định pháp lý và sự thiếu hụt về năng lực quản lý là những yếu tố cản trở sự phát triển của doanh nghiệp.

2.1. Thiếu Minh Bạch Trong Quản Lý

Thiếu minh bạch trong các hoạt động quản lý có thể dẫn đến sự nghi ngờ từ phía nhà đầu tư và cổ đông. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp mà còn làm giảm lòng tin của thị trường. Các doanh nghiệp cần cải thiện quy trình báo cáo và công khai thông tin để tăng cường sự minh bạch.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Tuân Thủ Quy Định Pháp Lý

Việc tuân thủ các quy định pháp lý là một thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam. Sự phức tạp và thay đổi liên tục của các quy định có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc duy trì hoạt động hiệu quả. Cần có sự hỗ trợ từ chính phủ để tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi hơn.

III. Phương Pháp Nâng Cao Giá Trị Doanh Nghiệp Qua Quản Trị Hiệu Quả

Để nâng cao giá trị doanh nghiệp, các công ty cần áp dụng các phương pháp quản trị hiệu quả. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tối ưu hóa quy mô hội đồng quản trị và tăng cường tính độc lập của các thành viên có thể mang lại lợi ích lớn cho doanh nghiệp.

3.1. Tối Ưu Hóa Quy Mô Hội Đồng Quản Trị

Quy mô hội đồng quản trị cần được điều chỉnh sao cho phù hợp với quy mô và lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp. Nghiên cứu cho thấy rằng các hội đồng nhỏ hơn thường hoạt động hiệu quả hơn trong việc ra quyết định và giám sát.

3.2. Tăng Cường Tính Độc Lập Của Hội Đồng Quản Trị

Sự hiện diện của các thành viên độc lập trong hội đồng quản trị có thể giúp giảm thiểu xung đột lợi ích và tăng cường sự giám sát. Điều này không chỉ cải thiện hiệu suất của doanh nghiệp mà còn nâng cao giá trị thị trường của doanh nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Trị Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Các doanh nghiệp tại Việt Nam đã bắt đầu áp dụng các phương pháp quản trị hiện đại nhằm nâng cao giá trị doanh nghiệp. Những ứng dụng này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất tài chính mà còn tạo ra một môi trường làm việc tích cực hơn cho nhân viên.

4.1. Các Mô Hình Quản Trị Hiện Đại

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng các mô hình quản trị hiện đại như quản trị theo mục tiêu (MBO) và quản trị theo quy trình (BPM) để tối ưu hóa hoạt động. Những mô hình này giúp doanh nghiệp định hướng rõ ràng hơn trong việc đạt được các mục tiêu chiến lược.

4.2. Tác Động Của Quản Trị Đến Giá Trị Doanh Nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp áp dụng quản trị hiệu quả có thể gia tăng giá trị doanh nghiệp thông qua việc cải thiện hiệu suất tài chính và tạo ra giá trị bền vững cho cổ đông.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Quản Trị Doanh Nghiệp Tại Việt Nam

Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam đang ngày càng trở nên quan trọng. Các doanh nghiệp cần tiếp tục cải thiện các phương pháp quản trị để nâng cao giá trị và cạnh tranh trên thị trường. Tương lai của quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các doanh nghiệp.

5.1. Tương Lai Của Quản Trị Doanh Nghiệp

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải nâng cao năng lực quản trị để cạnh tranh hiệu quả hơn. Việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình quản lý sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Doanh Nghiệp

Các doanh nghiệp nên chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời cải thiện quy trình quản trị để nâng cao giá trị doanh nghiệp. Sự đầu tư vào quản trị sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp và cổ đông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh các nước đang phát triển, mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp ngày càng được quan tâm sâu sắc. Tại Việt Nam, với sự phát triển nhanh chóng của thị trường chứng khoán, việc nghiên cứu tác động của các cơ chế quản trị doanh nghiệp đến giá trị doanh nghiệp trở nên cấp thiết. Nghiên cứu này sử dụng mẫu dữ liệu gồm 50 công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 2015-2017, nhằm kiểm tra mối quan hệ giữa các yếu tố quản trị doanh nghiệp như quy mô hội đồng quản trị (HĐQT), tính độc lập của HĐQT, cường độ hoạt động của HĐQT, sự kiêm nhiệm của CEO và sự hiện diện của cổ đông tổ chức với giá trị doanh nghiệp được đo lường qua các chỉ số ROA, ROE và Tobin’s Q.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là xác định xem các yếu tố quản trị doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến giá trị sổ sách và giá trị thị trường của doanh nghiệp tại Việt Nam hay không. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE, đại diện cho nhiều ngành nghề như nguyên vật liệu, thực phẩm, dược phẩm, vận tải và bất động sản. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm giúp các nhà quản trị và nhà đầu tư hiểu rõ hơn về vai trò của quản trị doanh nghiệp trong việc gia tăng giá trị doanh nghiệp, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị doanh nghiệp phổ biến, bao gồm:

• Thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích mối quan hệ giữa các cổ đông và ban quản trị, nhấn mạnh vai trò của HĐQT trong việc giám sát và giảm chi phí đại diện.
• Mô hình quản trị doanh nghiệp (Corporate Governance Model): Tập trung vào các yếu tố như quy mô HĐQT, tính độc lập, cường độ hoạt động, sự kiêm nhiệm CEO và sự hiện diện của cổ đông tổ chức.
• Khái niệm giá trị doanh nghiệp: Được đo lường qua các chỉ số tài chính như ROA (tỷ suất sinh lợi trên tài sản), ROE (tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần) và Tobin’s Q (giá trị thị trường so với giá trị sổ sách).

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: quy mô HĐQT (Board Size - BS), tính độc lập của HĐQT (Proportion of outside directors - PO), cường độ hoạt động của HĐQT (Board Meetings - BM), sự kiêm nhiệm CEO (CEO duality - CEOdual), sự hiện diện của cổ đông tổ chức (Institutional Ownership - IO), cùng các biến kiểm soát như tuổi doanh nghiệp (AGE), tỷ lệ đòn bẩy tài chính (LEV) và quy mô doanh nghiệp (SIZE).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mẫu gồm 50 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2015-2017, thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên. Quy trình nghiên cứu gồm ba bước chính: thu thập dữ liệu, xử lý và tính toán các biến số, phân tích hồi quy và kiểm định trên phần mềm Stata 13.

Phân tích dữ liệu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với hai mô hình chính: mô hình hiệu ứng cố định (FEM) và mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM). Kiểm định Hausman được áp dụng để lựa chọn mô hình phù hợp, kết quả cho thấy FEM là mô hình thích hợp hơn. Để khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan trong dữ liệu bảng, phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát (GLS) được sử dụng nhằm nâng cao độ chính xác và tin cậy của kết quả.

Các biến độc lập gồm BS, PO, BM, CEOdual, IO; biến phụ thuộc gồm ROA, ROE, Tobin’s Q; biến kiểm soát gồm AGE, LEV, SIZE. Mô hình hồi quy được xây dựng nhằm đánh giá tác động của các yếu tố quản trị doanh nghiệp lên giá trị doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô HĐQT (BS): Có tác động tiêu cực đến giá trị sổ sách của doanh nghiệp (ROA và ROE) với hệ số hồi quy âm và ý nghĩa thống kê (p-value < 0.01). Tuy nhiên, quy mô HĐQT lại có tác động tích cực đến giá trị thị trường (Tobin’s Q), dù mức độ tác động khá yếu.

2. Tính độc lập của HĐQT (PO): Có mối quan hệ tích cực và có ý nghĩa thống kê với giá trị doanh nghiệp, đặc biệt là với ROE và Tobin’s Q, cho thấy sự độc lập của HĐQT giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp.

3. Cường độ hoạt động của HĐQT (BM): Không tìm thấy tác động có ý nghĩa thống kê đến các chỉ số giá trị doanh nghiệp, cho thấy số lượng cuộc họp HĐQT không ảnh hưởng rõ rệt đến giá trị công ty trong mẫu nghiên cứu.

4. Sự kiêm nhiệm CEO (CEOdual): Không có tác động đáng kể đến giá trị doanh nghiệp, phản ánh không có sự khác biệt rõ ràng giữa các doanh nghiệp có hoặc không có CEO kiêm nhiệm vị trí chủ tịch HĐQT.

5. Sự hiện diện của cổ đông tổ chức (IO): Có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến giá trị doanh nghiệp trên cả ba chỉ số ROA, ROE và Tobin’s Q, cho thấy vai trò quan trọng của cổ đông tổ chức trong việc nâng cao giá trị doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy quy mô HĐQT lớn có thể làm giảm hiệu quả hoạt động nội bộ, dẫn đến giảm giá trị sổ sách, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về chi phí phối hợp và xung đột trong các HĐQT lớn. Tuy nhiên, quy mô lớn lại giúp tăng giá trị thị trường nhờ sự đa dạng ý kiến và tư vấn trong các quyết định chiến lược, đặc biệt với các doanh nghiệp hoạt động đa ngành.

Sự độc lập của HĐQT được khẳng định là yếu tố tích cực, giúp giảm mâu thuẫn lợi ích giữa quản lý và cổ đông, nâng cao hiệu quả giám sát và giá trị doanh nghiệp, phù hợp với thuyết đại diện. Ngược lại, cường độ hoạt động của HĐQT không ảnh hưởng rõ ràng, có thể do chi phí tổ chức họp và hiệu quả thực tế của các cuộc họp chưa được tối ưu.

Việc CEO kiêm nhiệm chủ tịch HĐQT không ảnh hưởng đáng kể đến giá trị doanh nghiệp, phản ánh thực tế tại Việt Nam có thể chưa rõ ràng về vai trò này hoặc do sự cân bằng quyền lực trong các doanh nghiệp. Sự hiện diện của cổ đông tổ chức được chứng minh là nhân tố quan trọng, giúp nâng cao cơ chế giám sát và thu hút đầu tư, từ đó gia tăng giá trị doanh nghiệp.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh hệ số hồi quy và mức ý nghĩa của từng biến quản trị doanh nghiệp đối với các chỉ số giá trị doanh nghiệp, giúp minh họa rõ ràng hơn về mức độ ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu quy mô HĐQT: Các doanh nghiệp nên duy trì quy mô HĐQT phù hợp với quy mô và lĩnh vực hoạt động, ưu tiên HĐQT nhỏ gọn để tăng hiệu quả giám sát và giảm chi phí phối hợp, đồng thời mở rộng khi doanh nghiệp phát triển đa ngành. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp.

2. Tăng cường tính độc lập của HĐQT: Nâng tỷ lệ thành viên độc lập trong HĐQT nhằm cải thiện cơ chế giám sát, giảm mâu thuẫn lợi ích và nâng cao giá trị doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Hội đồng quản trị và cổ đông.

3. Khuyến khích sự tham gia của cổ đông tổ chức: Thu hút và duy trì cổ đông tổ chức có kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả quản trị và tăng giá trị doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban điều hành và bộ phận quan hệ nhà đầu tư.

4. Đánh giá lại hiệu quả các cuộc họp HĐQT: Tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả các cuộc họp thay vì chỉ tăng số lượng, giảm chi phí không cần thiết. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Hội đồng quản trị.

5. Phân tách rõ ràng vai trò CEO và Chủ tịch HĐQT: Mặc dù chưa có tác động rõ ràng, doanh nghiệp nên cân nhắc phân tách hai vị trí để tránh xung đột quyền lực và nâng cao tính minh bạch. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Hội đồng quản trị.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của các yếu tố quản trị đến giá trị doanh nghiệp, từ đó áp dụng các biện pháp quản trị phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị công ty.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin về vai trò của cơ cấu quản trị trong việc bảo vệ quyền lợi và gia tăng giá trị đầu tư, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác hơn.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh các nước đang phát triển, đặc biệt là Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách và quy định về quản trị doanh nghiệp nhằm nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững thị trường chứng khoán.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô HĐQT ảnh hưởng thế nào đến giá trị doanh nghiệp?
   Quy mô HĐQT lớn có thể làm giảm giá trị sổ sách do chi phí phối hợp tăng, nhưng lại có tác động tích cực đến giá trị thị trường nhờ đa dạng ý kiến và tư vấn. Ví dụ, doanh nghiệp đa ngành thường cần HĐQT lớn để hỗ trợ quyết định.

2. Tính độc lập của HĐQT có quan trọng không?
   Rất quan trọng, vì HĐQT độc lập giúp giảm mâu thuẫn lợi ích giữa quản lý và cổ đông, nâng cao hiệu quả giám sát và giá trị doanh nghiệp, phù hợp với thuyết đại diện.

3. Số lượng cuộc họp HĐQT có ảnh hưởng đến hiệu quả doanh nghiệp không?
   Nghiên cứu không tìm thấy tác động rõ ràng, cho thấy chất lượng cuộc họp quan trọng hơn số lượng, tránh lãng phí chi phí và thời gian.

4. CEO kiêm nhiệm Chủ tịch HĐQT có lợi hay hại?
   Không có tác động rõ ràng đến giá trị doanh nghiệp trong mẫu nghiên cứu, tuy nhiên việc phân tách hai vị trí này được khuyến nghị để tránh xung đột quyền lực.

5. Vai trò của cổ đông tổ chức trong quản trị doanh nghiệp là gì?
   Cổ đông tổ chức giúp nâng cao cơ chế giám sát, cải thiện hiệu quả hoạt động và gia tăng giá trị doanh nghiệp nhờ kinh nghiệm và uy tín trên thị trường.

Kết luận

• Quy mô HĐQT tác động tiêu cực đến giá trị sổ sách nhưng tích cực đến giá trị thị trường doanh nghiệp tại Việt Nam.
• Tính độc lập của HĐQT có ảnh hưởng tích cực rõ rệt đến giá trị doanh nghiệp.
• Cường độ hoạt động của HĐQT và sự kiêm nhiệm CEO không có tác động đáng kể đến giá trị doanh nghiệp.
• Sự hiện diện của cổ đông tổ chức góp phần nâng cao giá trị doanh nghiệp trên cả giá trị sổ sách và thị trường.
• Nghiên cứu khuyến nghị doanh nghiệp cần tối ưu cơ cấu quản trị phù hợp với quy mô và lĩnh vực hoạt động để gia tăng giá trị doanh nghiệp.

Next steps: Mở rộng nghiên cứu với mẫu dữ liệu lớn hơn và thời gian dài hơn, đồng thời bổ sung các chỉ số quản trị đa dạng hơn để có cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam.

Các nhà quản trị và nhà đầu tư nên áp dụng các kết quả nghiên cứu này để cải thiện cơ cấu quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động và gia tăng giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ------------------------------ NGUYỄN VĂN TÂM MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP Ở CÁC NƢỚC ĐANG PHÁT TRIỂN - BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp.Hồ Chí Minh - Năm 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ----------------------------- NGUYỄN VĂN TÂM MỐI QUAN HỆ GIỮA QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP Ở CÁC NƢỚC ĐANG PHÁT TRIỂN - BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG (Hƣớng ứng dụng) Mã số: 80340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.LÊ ĐẠT CHÍ Tp.Hồ Chí Minh - Năm 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bài luận văn “Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp ở các nước đang phát triển - bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam” là bài nghiên cứu của cá nhân tôi. Nội dung bài luận văn không sao chép từ bất kỳ nghiên cứu nào trước đây. Dữ liệu nghiên cứu được thu thập, phân tích, tính toán đều có nguồn gốc rõ ràng và có độ tin cậy cao. Bài nghiên cứu được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS.

Lê Đạt Chí.HCM, ngày 14 tháng 06 năm 2019 Tác giả Nguyễn Văn Tâm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU TÓM TẮT ABSTRACT TÓM TẮT. TỔNG QUAN CÁC KÊT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu.

Các biến số và các giả thuyết. Quy mô Hội đồng quản trị (BS-Board size). Tính độc lập của Hội đồng quản trị (PO-Proportion of outside directors). Cường độ hoạt động của Hội đồng quản trị (BM-Board meetings).

Sự kiêm nhiệm vị trí chủ tịch HĐQT và giám đốc điều hành (CEOdual-Chief executive officer duality). Các cổ đông tổ chức (IO-Institutional ownership). Các biến kiểm soát (Control variables). Dữ liệu nghiên cứu.

Kết quả thống kê mô tả. Kết quả phân tích tƣơng quan giữa các biến. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM).

Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình hiệu ứng cố định (FEM). Kết quả kiểm định Hausman. Kết quả kiểm định phƣơng sai thay đổi và tự tƣơng quan. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình FEM bằng phƣơng pháp GLS. KẾT LUẬN VÀ KHUYỄN NGHỊ. Hạn chế của đề tài. 31 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

36 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT HĐQT - Hội đồng quản trị. HOSE - Sở giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh. FEM (Fix effect model) - Mô hình hiệu ứng cố định.

REM (Random effect model) - Mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên. GLS (Generalized least square) - Phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát. DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tóm tắt kết quả các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa các chỉ số quản trị doanh nghiệp và giá trị công ty.1: Mô tả các biến được sử dụng trong bài nghiên cứu.2: Kết quả thống kê mô tả các biến.3: Kết quả phân tích tương quan giữa các biến.1: Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình REM.2: Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình FEM.3: Kết quả kiểm định phương sai thay đổi.4: Kết quả kiểm định tự tương quan.5: Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp theo mô hình FEM bằng phương pháp GLS.6: Tổng hợp kết quả nghiên cứu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT Nghiên cứu này được thực hiện để kiểm tra tác động của quản trị doanh nghiệp đến giá trị của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.

Bài nghiên cứu thực hiện bằng phương pháp định lượng từ mẫu dữ liệu gồm 50 công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Tp.Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2015-2017. Dữ liệu sau khi được thu thập và xử lý tính toán sẽ được hồi quy theo mô hình hiệu ứng cố định (FEM). Bên cạnh đó, bài nghiên cứu sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát (GLS) để khắc phục các vấn đề về phương sai thay đổi và tự tương quan thường có trong các dữ liệu bảng. Qua đó, làm cho các kết quả có được từ phương pháp này sẽ chính xác và tinh cậy hơn.

Tất cả các mô hình hồi quy và kiểm định trong bài nghiên cứu đều được thực hiện bằng phần mềm Stata. Những phát hiện trong bài nghiên cứu chỉ ra rằng quy mô HĐQT có tác động tiêu cực đến giá trị sổ sách của doanh nghiệp (ROA và ROE) nhưng lại tác động tích cực đến giá trị thị trường của các công ty ở Việt Nam. Bên cạnh đó, sự độc lập của HĐQT có tác động tích cực đến giá trị của các doanh nghiệp. Sự hiện diện của các cổ đông tổ chức sẽ góp phần làm gia tăng giá trị của doanh nghiệp là kết quả được tìm thấy trong bài nghiên cứu này.

Ngoài ra, bài nghiên cứu không tìm thấy được bất kỳ tác động nào của việc CEO kiêm nhiệm vị trí chủ tịch HĐQT lên giá trị của các doanh nghiệp trong mẫu dữ liệu nghiên cứu. Từ những phát hiện trong bài nghiên cứu có thể thấy khi các công ty thực hiện hiệu quả công tác quản trị tại doanh nghiệp thì có thể góp phần làm gia tăng giá trị của doanh nghiệp cả về giá trị sổ sách và giá trị thị trường. Bài nghiên cứu cũng hàm ý rằng việc thực hiện tốt công tác quản trị thì có thể làm giảm chi phí đại diện trong doanh nghiệp. Qua đó, các nhà quản trị, các nhà điều hành có thể gia tăng giá trị của doanh nghiệp bằng cách áp dụng các biện pháp quản trị phù hợp với doanh nghiệp của mình.

Từ khóa: quản trị doanh nghiệp, giá trị doanh nghiệp, quy mô hội đồng quản trị. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This study was conducted to examine the impact of corporate governance on firm value of listed companies in Vietnam. The research is done by quantitative method based on data samples including 50 companies listed on Ho Chi Minh City Stock Exchange in the period 2015-2017. The data after being collected and processed for calculation will be regressed according to the fixed effect model (FEM).

In addition, the generalized least squares method (GLS) is used in the research model to overcome the variance change problems and autocorrelation that are often present in table data to secure the accuracy and reliability of the result. All regression and control models in the study are done on Stata software. The findings in the study show that the Board size scale negatively affects the book value of enterprises (ROA and ROE) but positively affects the market value of enterprises in Vietnam. Besides, the independence of the Board has a positive impact on the value of businesses.

The presence of institutional shareholders will contribute to increasing the value of the business as a result found in this research paper. In addition, the paper did not find any impact of CEO's position as chairman of the Board on the value of enterprises in the research data model. The results of the study show that when companies effectively implement corporate governance, they can contribute to increasing the value of businesses both in book value and market value. The paper also implies that good governance practices can reduce agency costs in businesses.

Thereby, administrators and executives can increase the value of the business by applying appropriate management measures to their businesses. Keywords: Corporate governance, Firm performance, Board size. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU Mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp với giá trị của doanh nghiệp đã và đang là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đặc biệt là ở các nước phát triển.

Black và các cộng sự (2006); Gompers và các cộng sự (2003) khi nghiên cứu tác động của quản trị doanh nghiệp đến giá trị của các công ty nhận thấy rằng quản trị doanh nghiêp có tác động cùng chiều đáng kể đến giá trị của doanh nghiệp. Điều này cũng được tìm thấy trong nghiên cứu của Brown và các cộng sự (2004) khi phân tích 2.327 doanh nghiệp tại Mỹ dựa trên 51 yếu tố về quản trị doanh nghiệp được cung cấp bởi ISS (Institutional Shareholder Services). Nghiên cứu của Lipton và Lorsch (1992); Mashayekhi và Bazaz (2008) chỉ ra rằng quy mô HĐQT, cũng như sự hiện diện của các cổ đông tổ chức tương quan nghịch với giá trị của công ty, nhưng khi các công ty thuê giám đốc bên ngoài để điều hành thì sẽ làm giá trị của công ty tăng lên. Mối quan hệ giữa cấu trúc ban quản trị và giá trị của công ty dường như không rõ ràng trong nghiên cứu này.

Khi quyền sở hữu của một doanh nghiệp tập trung phần lớn vào một cá nhân hay tổ chức sẽ làm giảm chi phí đại diện của doanh nghiệp này và làm gia tăng giá trị của doanh nghiệp. Nhưng khi CEO đảm nhiệm đông thời vị trí chủ tịch HĐQT của doanh nghiệp lại tác động tiêu cực đến giá trị của công ty. Kết luận này được tìm thấy trong các nghiên cứu của Bhagat và Bolton (2002); Ehikioya (2009). Ở các nước đang phát triển, vấn đề về mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp cũng đang được nghiên cứu và bàn luận ở khá nhiều nước như Ấn Độ, Nigeria, Thái Lan, Malaysia…Tại Việt Nam cũng có một vài nghiên cứu về vấn đề này như nghiên cứu của Đỗ Thị Bích (2013); Bùi Thị Kim Hiệp (2013)… Nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu kiểm tra mối quan hệ giữa quản trị doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp nhằm củng cố và bổ sung cho kết quả của các nghiên cứu trước đây ở Việt Nam.

Dựa trên nghiên cứu của Arora và Sharma (2016), trong bài nghiên cứu này sẽ sử dụng các chỉ số quản trị doanh nghiệp gồm: quy mô HĐQT, tính độc lập của HĐQT, cường độ hoạt động của HĐQT, giám đốc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 điều hành kiêm chủ tịch HĐQT, sự hiện diện của các cổ đông tổ chức và các biến kiểm soát khác. Dữ liệu được thu thập từ 50 công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 2015-2017. Các biến đại diện cho giá trị của công ty được đo lường bằng tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA), tỷ suất sinh lợi trên vốn cổ phần (ROE), và tobin’s Q (TQ).