Luận văn thạc sĩ ueh mối liên hệ giữa lợi nhuân trên mỗi cổ phiếu eps và giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán việt nam luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích mối liên hệ giữa lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu EPS và giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Dương Tú Hoàng
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Mối Liên Hệ Giữa Lợi Nhuận Trên Mỗi Cổ Phiếu (EPS) Và Giá Cổ Phiếu Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. Kế toán thực chứng trên thị trường vốn
• 2.2. Giả thiết thị trường hiệu quả
• 2.3. Mô hình thị trường
• 2.4. Tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân
• 2.5. Vai trò của thông tin kế toán đối với hoạt động của thị trường chứng khoán
• 2.6. Các khái niệm liên quan đến cổ phiếu và giá cổ phiếu
• 2.7. Lãi trên cổ phiếu
• 2.7.1. Chuẩn mực kế toán số 30
• 2.7.2. Cách tính của Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.8. Mối liên hệ giữa lợi nhuận trên cổ phiếu và giá cổ phiếu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mẫu nghiên cứu
• 3.4. Phân tích dữ liệu định lượng
• 3.4.1. Xác định tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân tích lũy
• 3.4.2. Xác định thông tin EPS có lợi và thông tin EPS bất lợi
• 3.5. Kiểm định giả thuyết thống kê
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Tổng quan về thị trường chứng khoán Việt Nam
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên của từng doanh nghiệp
• 4.2.2. Thông tin EPS có lợi và bất lợi
• 4.2.3. Phản ứng của thị trường
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ CÓ LIÊN QUAN NHẰM NÂNG CAO TÍNH HỮU ÍCH CỦA THÔNG TIN EPS TRÊN BCTC
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Một số kiến nghị có liên quan
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Liên Hệ Giữa Lợi Nhuận Trên Mỗi Cổ Phiếu EPS Và Giá Cổ Phiếu

Mối liên hệ giữa lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) và giá cổ phiếu là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính và đầu tư. Nghiên cứu này nhằm làm rõ cách mà thông tin EPS ảnh hưởng đến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. EPS là chỉ số phản ánh khả năng sinh lời của một công ty, trong khi giá cổ phiếu là thước đo giá trị thị trường của công ty đó. Việc hiểu rõ mối liên hệ này sẽ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

1.1. Khái Niệm Về Lợi Nhuận Trên Mỗi Cổ Phiếu EPS

Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) là một chỉ số tài chính quan trọng, cho biết lợi nhuận mà mỗi cổ đông nhận được trên mỗi cổ phiếu đang lưu hành. EPS được tính bằng cách chia tổng lợi nhuận ròng của công ty cho số lượng cổ phiếu đang lưu hành. Chỉ số này không chỉ giúp nhà đầu tư đánh giá hiệu quả hoạt động của công ty mà còn là một yếu tố quan trọng trong việc định giá cổ phiếu.

1.2. Giá Cổ Phiếu Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Giá cổ phiếu là giá trị mà nhà đầu tư sẵn sàng trả để sở hữu một cổ phần của công ty. Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, giá cổ phiếu có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm thông tin tài chính, tâm lý thị trường và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Việc phân tích giá cổ phiếu giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định mua, bán hoặc nắm giữ cổ phiếu.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Phân Tích Mối Liên Hệ EPS Và Giá Cổ Phiếu

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc phân tích và đánh giá chính xác. Một trong những vấn đề lớn là sự biến động của giá cổ phiếu có thể không hoàn toàn phản ánh thông tin EPS. Ngoài ra, các yếu tố bên ngoài như chính sách kinh tế, tình hình chính trị cũng có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu mà không liên quan đến EPS.

2.1. Sự Biến Động Của Giá Cổ Phiếu

Giá cổ phiếu có thể biến động mạnh do nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm thông tin không liên quan đến EPS. Điều này tạo ra khó khăn trong việc xác định chính xác mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu. Các nhà đầu tư cần phải xem xét nhiều yếu tố khác nhau khi đưa ra quyết định đầu tư.

2.2. Tác Động Của Thông Tin Ngoài Lề

Thông tin ngoài lề, như tin tức kinh tế, chính trị, và các sự kiện toàn cầu, có thể ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư và do đó tác động đến giá cổ phiếu. Điều này có thể làm cho mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu trở nên phức tạp hơn.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Liên Hệ Giữa EPS Và Giá Cổ Phiếu

Để nghiên cứu mối liên hệ giữa lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) và giá cổ phiếu, cần áp dụng các phương pháp phân tích định lượng và định tính. Phân tích hồi quy là một trong những phương pháp phổ biến nhất để xác định mối quan hệ giữa các biến số này. Ngoài ra, việc thu thập dữ liệu từ các báo cáo tài chính và thị trường chứng khoán cũng rất quan trọng.

3.1. Phân Tích Hồi Quy

Phân tích hồi quy giúp xác định mối quan hệ giữa EPS và giá cổ phiếu bằng cách sử dụng dữ liệu lịch sử. Phương pháp này cho phép các nhà nghiên cứu kiểm tra xem liệu có sự tương quan giữa hai biến số này hay không và mức độ mạnh yếu của mối quan hệ đó.

3.2. Thu Thập Dữ Liệu Từ Báo Cáo Tài Chính

Việc thu thập dữ liệu từ các báo cáo tài chính của các công ty niêm yết là rất quan trọng để phân tích mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu. Dữ liệu này bao gồm thông tin về lợi nhuận, số lượng cổ phiếu đang lưu hành và các chỉ số tài chính khác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Về Mối Liên Hệ EPS Và Giá Cổ Phiếu

Nghiên cứu về mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin này để đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn. Ngoài ra, các công ty cũng có thể cải thiện chiến lược kinh doanh của mình dựa trên những hiểu biết từ nghiên cứu này.

4.1. Quyết Định Đầu Tư Của Nhà Đầu Tư

Nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin EPS để đánh giá khả năng sinh lời của công ty và từ đó đưa ra quyết định mua, bán hoặc nắm giữ cổ phiếu. Việc hiểu rõ mối liên hệ này giúp nhà đầu tư tối ưu hóa danh mục đầu tư của mình.

4.2. Cải Thiện Chiến Lược Kinh Doanh

Các công ty có thể sử dụng thông tin từ nghiên cứu để cải thiện chiến lược kinh doanh của mình. Bằng cách tối ưu hóa lợi nhuận và tăng cường thông tin tài chính, các công ty có thể nâng cao giá trị cổ phiếu và thu hút nhà đầu tư.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Mối Liên Hệ EPS Và Giá Cổ Phiếu

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy mối liên hệ giữa lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) và giá cổ phiếu là một vấn đề phức tạp nhưng quan trọng. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà thông tin EPS ảnh hưởng đến giá cổ phiếu mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới trong tương lai. Việc tiếp tục nghiên cứu sẽ giúp làm rõ hơn mối quan hệ này và cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có một mối liên hệ nhất định giữa EPS và giá cổ phiếu, mặc dù mối liên hệ này có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Việc hiểu rõ mối liên hệ này là rất quan trọng cho cả nhà đầu tư và doanh nghiệp.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn các yếu tố ảnh hưởng đến mối liên hệ giữa EPS và giá cổ phiếu, cũng như việc áp dụng các phương pháp phân tích mới để cải thiện độ chính xác của các dự đoán.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua những giai đoạn thăng trầm rõ nét kể từ khi vận hành vào năm 2000. Sau giai đoạn bùng nổ đỉnh điểm vào tháng 3/2007 khi chỉ số VN-Index lập kỷ lục 1.179 điểm, thị trường chịu tác động mạnh từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và điều chỉnh về quanh mức 500 điểm vào năm 2012. Song song đó, quy mô vốn hóa thị trường biến động mạnh từ mức 1% GDP giai đoạn 2000 - 2005 lên 43% GDP năm 2007, sụt giảm xuống 18% năm 2008 và hồi phục về mức 26% GDP vào năm 2012 với hơn 700 doanh nghiệp niêm yết trên cả hai sàn HOSE và HNX.

Trong bối cảnh quy mô thị trường mở rộng, thông tin trên Báo cáo tài chính (BCTC), đặc biệt là chỉ tiêu Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS), đóng vai trò cốt lõi định hình quyết định đầu tư và định giá tài sản. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là liệu thông tin EPS công bố có thực sự hữu ích và được phản ánh kịp thời vào giá cổ phiếu tại một thị trường cận biên như Việt Nam hay không. Mục tiêu chính của luận văn là kiểm định thực chứng mối liên hệ giữa việc công bố thông tin EPS và biến động giá cổ phiếu của 85 doanh nghiệp niêm yết trong giai đoạn 2009 - 2012.

Nghiên cứu tập trung giải quyết câu hỏi thị trường phản ứng ra sao trước thông tin EPS có lợi và bất lợi xung quanh tháng công bố thông tin. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng định lượng về mức độ hiệu quả dạng trung bình của thị trường vốn, giúp nhà quản trị tối ưu hóa chính sách kế toán và hỗ trợ nhà đầu tư nâng cao hiệu quả phân bổ danh mục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết kinh điển trong tài chính và kế toán thực chứng:

• Giả thiết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis - EMH): Được phát triển bởi Fama cùng các cộng sự vào năm 1969, lý thuyết phân định ba cấp độ hiệu quả gồm dạng yếu, dạng trung bình và dạng mạnh. Trong đó, thị trường hiệu quả dạng trung bình khẳng định giá cổ phiếu phản ánh nhanh chóng và đầy đủ mọi thông tin tài chính công khai, bao gồm lợi nhuận kế toán và chỉ tiêu EPS trên BCTC.
• Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM): Khởi xướng bởi William Sharpe, John Lintner và Jack Treynor, mô hình xác lập mối quan hệ tuyến tính giữa tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của chứng khoán và rủi ro hệ thống thông qua hệ số Beta, làm cơ sở tách biệt tỷ suất sinh lợi thông thường và tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 30 (VAS 30) về cách xác định lãi cơ bản và suy giảm trên cổ phiếu, tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân (AR) và tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân tích lũy (CAR) theo dõi sự dịch chuyển bất thường của giá cổ phiếu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện (Event Study) với các đặc điểm kỹ thuật cụ thể:

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Mẫu nghiên cứu gồm 85 doanh nghiệp niêm yết, được lựa chọn theo phương pháp phi xác suất có chủ đích. Tiêu chí chọn mẫu yêu cầu doanh nghiệp có năm tài chính kết thúc vào ngày 31/12, có chuỗi dữ liệu giá giao dịch liên tục và công bố đầy đủ BCTC kiểm toán trên cổng thông tin từ tháng 2/2009 đến tháng 9/2012. Với 3 kỳ công bố BCTC năm trong giai đoạn khảo sát, tổng số quan sát đạt 255 lượt sự kiện.
• Cửa sổ sự kiện: Khoảng thời gian khảo sát CAR kéo dài 18 tháng, bao gồm 12 tháng trước sự kiện (từ tháng -12 đến tháng -1), tháng công bố thông tin (tháng 0, quy ước là tháng 3 hàng năm theo Điều 31 Luật Kế toán quy định thời hạn nộp BCTC trong vòng 90 ngày) và 6 tháng sau sự kiện (từ tháng +1 đến tháng +6).
• Phân loại thông tin: Tác giả sử dụng phương pháp chênh lệch lợi nhuận của Benos và Rockinger (2000). Theo đó, thông tin được phân loại thành "có lợi" (Good News) nếu EPS kỳ này cao hơn kỳ trước và "bất lợi" (Bad News) nếu EPS sụt giảm.
• Công cụ phân tích: Phân tích hồi quy OLS xác định hệ số alpha và beta cho từng mã cổ phiếu, kết hợp kiểm định One-Sample T-test trên phần mềm SPSS để kiểm định giả thuyết thống kê về tính khác không của AR và CAR.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả phân tích định lượng trên 85 doanh nghiệp niêm yết trong giai đoạn 2009 - 2012 cho thấy những phát hiện quan trọng:

• Mối liên hệ rõ nét giữa thông tin EPS và giá cổ phiếu: Tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân tích lũy (CAR) của nhóm doanh nghiệp có thông tin EPS có lợi tăng trưởng tích cực, trong khi nhóm doanh nghiệp phát đi thông tin bất lợi chứng kiến sự sụt giảm liên tục của CAR trong suốt cửa sổ 18 tháng.
• Phản ứng sớm của thị trường trước ngày công bố: Khoảng 75% đến 85% mức độ điều chỉnh giá cổ phiếu đã diễn ra trong vòng 12 tháng trước khi BCTC chính thức được phát hành vào tháng 3. Điều này cho thấy thị trường có khả năng dự báo trước xu hướng lợi nhuận của doanh nghiệp từ các nguồn thông tin định kỳ hoặc báo cáo phân tích trung gian.
• Biến động mạnh tại tháng sự kiện: Tại tháng công bố BCTC (tháng 0), chỉ số AR ở cả hai nhóm đều ghi nhận sự phân hóa rõ nét với mức ý nghĩa thống kê 5% qua kiểm định T-test. Nhóm thông tin có lợi tạo ra tỷ suất sinh lợi dương vượt trội so với chỉ số chung VN-Index, trong khi nhóm thông tin bất lợi sụt giảm trung bình từ 3% đến 6% trong các tháng lân cận sự kiện.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được tổng hợp qua bảng phân tích tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên bình quân (AR) và đồ thị đường cong CAR minh chứng sự tách biệt rõ rệt giữa hai nhóm cổ phiếu. Đồ thị CAR của nhóm Good News dốc lên từ tháng -12 và đạt đỉnh sau tháng công bố, trong khi đường CAR của nhóm Bad News liên tục đi xuống, phản ánh cơ chế điều chỉnh giá logic của thị trường vốn.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu kinh điển thế giới như công trình của Ball và Brown (1968) trên sàn NYSE, khi phần lớn biến động giá đã phản ánh trước thời điểm công bố chính thức. Đồng thời, kết quả này bổ sung góc nhìn thực tiễn cho nghiên cứu của Fama et al. (1969) và Mazhar Hussain & Arshad Hasan (2010), chỉ ra rằng dù thị trường chứng khoán Việt Nam chưa đạt trạng thái hiệu quả hoàn hảo và vẫn tồn tại độ trễ thông tin, tín hiệu EPS vẫn là thước đo then chốt chi phối trực tiếp đến kỳ vọng và hành vi giao dịch của nhà đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, 4 nhóm giải pháp cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao tính minh bạch và giá trị sử dụng của thông tin EPS:

• Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý chuẩn mực kế toán VAS 30: Bộ Tài chính cần sớm ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết việc tính toán và trình bày chỉ tiêu EPS pha loãng đối với các công cụ tài chính phức tạp như trái phiếu chuyển đổi hay quyền chọn cổ phiếu. Đồng thời, quy định rõ ràng việc loại trừ quỹ khen thưởng, phúc lợi (thường chiếm từ 5% đến 15% lợi nhuận sau thuế) trước khi tính toán EPS cơ bản để tránh làm sai lệch số liệu công bố.
• Rút ngắn thời gian công bố BCTC và tăng cường giám sát: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cùng hai Sở Giao dịch Chứng khoán HOSE và HNX cần rút ngắn thời hạn nộp BCTC kiểm toán năm từ 90 ngày xuống tối đa 60 ngày sau ngày kết thúc năm tài chính. Biện pháp này nhằm giảm thiểu tình trạng bất đối xứng thông tin, hạn chế rủi ro rò rỉ số liệu nội bộ và ngăn chặn hiện tượng giao dịch nội gián trước ngày công bố chính thức.
• Chuẩn hóa công tác công bố thông tin tại doanh nghiệp niêm yết: Doanh nghiệp cần trình bày chuỗi số liệu EPS tối thiểu 5 năm liên tiếp trên báo cáo thường niên, thực hiện thuyết minh chi tiết phương pháp tính và điều chỉnh hồi tố kịp thời khi có các sự kiện chia tách, gộp cổ phiếu hoặc phát hành cổ phiếu thưởng.
• Nâng cao năng lực phân tích định lượng cho nhà đầu tư: Các công ty chứng khoán và tổ chức đào tạo cần đẩy mạnh việc hướng dẫn nhà đầu tư cá nhân sử dụng hệ số P/E kết hợp phân tích chuyên sâu về chất lượng dòng tiền và biến động EPS, thay vì chỉ dựa vào các tin đồn ngắn hạn trên thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ sinh thái tài chính:

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp cơ sở định lượng để xây dựng chiến lược giao dịch đón đầu sự kiện công bố BCTC, nhận diện bẫy giá và đánh giá chính xác giá trị thực của cổ phiếu thông qua chỉ tiêu EPS.
• Ban lãnh đạo và Giám đốc tài chính (CFO) doanh nghiệp: Hỗ trợ hoạch định chính sách phân phối lợi nhuận, chi trả cổ tức bằng cổ phiếu, quản trị kỳ vọng thị trường và tối ưu hóa thời điểm phát hành tăng vốn.
• Cơ quan quản lý thị trường (Bộ Tài chính, UBCKNN, HOSE, HNX): Đóng vai trò là tài liệu tham khảo thực chứng để rà soát, hoàn thiện các quy định pháp lý về công bố thông tin và chuẩn mực kế toán tài chính.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên kinh tế: Tài liệu nghiên cứu hữu ích về phương pháp nghiên cứu sự kiện (Event Study), mô hình CAPM và kế toán thực chứng trên thị trường vốn Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số EPS tác động tức thì hay có độ trễ đến giá cổ phiếu trên thị trường Việt Nam?
Nghiên cứu chỉ ra rằng thị trường phản ứng trước thời điểm công bố chính thức khoảng 12 tháng do nhà đầu tư dự phóng lợi nhuận từ trước. Tuy nhiên, tại tháng công bố chính thức (tháng 3), giá cổ phiếu vẫn tiếp tục điều chỉnh thêm từ 15% đến 25% biên độ biến động chung.

2. Vì sao tác giả chọn tháng 3 hàng năm làm mốc sự kiện (tháng 0)?
Căn cứ theo Điều 31 Luật Kế toán, các doanh nghiệp niêm yết có năm tài chính kết thúc vào ngày 31/12 phải nộp BCTC kiểm toán trong vòng 90 ngày. Do đó, tháng 3 là thời điểm tập trung công bố BCTC năm chính thức của hầu hết doanh nghiệp trên sàn.

3. Tại sao cần phân chia mẫu thành thông tin EPS có lợi và bất lợi?
Việc phân loại theo phương pháp của Benos & Rockinger (2000) giúp cô lập tác động đa chiều của dữ liệu. Nếu không tách nhóm Good News ($\Delta EPS > 0$) và Bad News ($\Delta EPS < 0$), các biến động trái chiều sẽ triệt tiêu lẫn nhau, làm sai lệch kết luận về phản ứng thị trường.

4. Ưu điểm nổi bật của phương pháp nghiên cứu sự kiện (Event Study) trong luận văn là gì?
Phương pháp này giúp loại bỏ ảnh hưởng của xu hướng thị trường chung thông qua mô hình CAPM, từ đó xác định chính xác tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên (AR) thuần túy do tác động của sự kiện công bố thông tin EPS gây ra.

5. Việc trích quỹ khen thưởng phúc lợi ảnh hưởng thế nào đến tính chính xác của EPS?
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam trích từ 5% đến 15% lợi nhuận sau thuế vào quỹ khen thưởng phúc lợi nhưng vẫn dùng toàn bộ lợi nhuận sau thuế để tính EPS. Điều này làm chỉ số EPS bị thổi phồng so với phần lợi nhuận thực tế thuộc về cổ đông phổ thông.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chứng minh bằng thực chứng rằng thông tin EPS trên BCTC có mối liên hệ mật thiết và chi phối trực tiếp đến biến động giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Thị trường có xu hướng phản ánh phần lớn thông tin lợi nhuận trước thời điểm công bố chính thức, ủng hộ một phần giả thiết thị trường hiệu quả dạng trung bình nhưng vẫn tồn tại độ trễ nhất định.
• Phương pháp nghiên cứu sự kiện và mô hình tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên tích lũy (CAR) là công cụ đo lường chuẩn xác tính hữu ích của thông tin kế toán trên thị trường vốn.
• Các cơ quan quản lý cần sớm hoàn thiện chuẩn mực VAS 30, chuẩn hóa quy tắc trừ quỹ khen thưởng phúc lợi và rút ngắn thời hạn nộp BCTC kiểm toán để bảo vệ nhà đầu tư.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng quy mô toàn bộ các mã niêm yết và đánh giá tác động của EPS theo từng quý để tối ưu hóa mô hình dự báo tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lời mở đầu Chương 2: Cơ sở lý luận Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và một số kiến nghị có liên quan nhằm nâng cao tính hữu ích của thông tin EPS trên BCTC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu trong nƣớc Các nghiên cứu tại Việt Nam hiện nay về thông tin EPS chủ yếu là ở mức độ hoàn thiện phương pháp xử lý kế toán đối với chỉ tiêu này trên BCTC chứ hầu như chưa có các nghiên cứu về tính hữu ích của thông tin này trên BCTC dựa trên những phản ứng của giá cổ phiếu khi thông tin EPS được công bố. Trần Xuân Nam (2010) trong nghiên cứu về những vấn đề cần hoàn thiện với báo cáo thường niên, trong đó có chỉ tiêu EPS, đã đưa ra một số các biện pháp nhằm hoàn thiện chỉ tiêu này trên BCTC: - EPS cần phải được trình bày ít nhất 5 năm để NĐT có thể so sánh được. - Nếu số cổ phiếu phổ thông hay cổ phiếu phổ thông tiềm năng đang lưu hành tăng như là kết quả của việc phát hành cổ phiếu thưởng trả cổ tức bằng cổ phiếu, thì việc tính EPS cơ bản và pha loãng cho tất cả các kỳ cần phải được điều chỉnh hồi tố tương ứng. - Khi DN có các khoản trái phiếu chuyển đổi, chứng quyền và lựa chọn quyền mua cổ phiếu hay các công cụ tài chính mà nó có thể chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông, thì cần trình bày cả chỉ tiêu EPS pha loãng (Diluted EPS) để NĐT ước tính EPS trong những năm tới.

- Chế độ kế toán của Việt Nam đưa ra cánh tính EPS chưa hợp lý. Đó là lãi dùng để tính EPS bao gồm cả các khoản quỹ khen thưởng phúc lợi không thuộc cổ đông. Nhiều công ty trích quỹ khen thưởng phúc lợi từ 5 - 15% lợi nhuận sau thuế, do vậy EPS của các công ty này bị sai lệch tương ứng. Mã Văn Giáp (2013) thực hiện nghiên cứu nhằm hoàn thiện phương pháp xử lý kế toán lãi trên cổ phiếu cho các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Việt Nam.

Bằng cách khảo sát ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán; các công ty cổ phần niêm yết; các nhà đầu tư chứng khoán nhằm đánh giá công tác xử lý kế toán lãi trên cổ phiếu tại các công ty cổ phần niêm yết hiện nay, những khó khăn, vướng mắc khi áp dụng chuẩn mực kế toán số 30, cũng như sự đầy đủ và thích hợp của thông tin này trên BCTC, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện chỉ tiêu này trên BCTC: - Cần phải hoàn thiện khung pháp lý kế toán lãi trên cổ phiếu cho các công ty cổ phần niêm yết. Các giải pháp cụ thể bao gồm hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế toán số 30 và các chuẩn mực kế toán khác có liên quan, đồng thời cũng phải hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thực hiện chuẩn mực kế toán. - Cần hoàn thiện quy trình quản lý, giám sát về công bố thông tin liên quan đến lãi trên cổ phiếu của các công ty cổ phần niêm yết. - Cần hoàn thiện quy trình tạo lập và công bố thông tin liên quan đến lãi trên cổ phiếu đối với các công ty cổ phần niêm yết.

Tuy nhiên, nghiên cứu của tác giả vẫn chưa lượng hóa được các nhân tố ảnh hưởng đến công tác xử lý kế toán lãi trên cổ phiếu tại các công ty cổ phần niêm yết, cũng như chưa đánh giá được mức độ thiếu hoàn chỉnh của các văn bản pháp lý kế toán về lãi trên cổ phiếu sẽ ảnh hưởng mới mức độ như thế nào đến thực tiễn công tác xử lý kế toán tại các doanh nghiệp này và cũng như đến quyết định của nhà đầu tư khi sử dụng thông tin chưa hoàn chỉnh được cung cấp bởi các công ty cổ phần. Đồng thời, tác giả cũng mới chỉ tiến hành khảo sát trên một số công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam mà chưa thực hiện rộng rãi cho các loại hình công ty cổ phần nói chung. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Các nghiên cứu trên thế giới Trên thế giới đã cũng có nhiều nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá tác động của lãi trên cổ phiếu đến giá cổ phiếu sau khi thông tin lợi nhuận công bố. Đây là vấn đề không mới và đã được các nhà nghiên cứu thực hiện từ rất lâu.

Brown (1968) thực hiện cuộc nghiên cứu nhằm đánh giá tính hữu ích của thông tin lợi nhuận đến quyết định của người đầu tư trên thị trường chứng khoán New York. Brown tiến hành khảo sát trong vòng 18 tháng, 12 tháng trước và 6 tháng sau sự kiện lợi nhuận trên báo cáo thu nhập được công bố. Kết quả cho thấy thông tin lợi nhuận trên báo cáo thu nhập là hữu ích và nó có mối liên hệ với giá cổ phiếu. Thị trường cũng đã dự đoán được thông tin bất lợi và có lợi của lợi nhuận và có những điều chỉnh về giá cổ phiếu phù hợp.

Hầu hết trong các trường hợp giá đã điều chỉnh theo sự thay đổi của lợi nhuận (85 – 90%) trước tháng mà thông tin được công bố. Tuy đã lượng hóa được mức độ thay đổi của giá cổ phiếu khi thông tin lợi nhuận được công bố nhưng nghiên cứu của R. Brown chỉ mới xem xét ảnh hưởng của thông tin lợi nhuận trên BCTC năm mà chưa xem xét tới ảnh hưởng của thông tin lợi nhuận trên BCTC quý tới giá cổ phiếu. Fama et al.

(1969) thực hiện cuộc nghiên cứu nhằm xem xét những điều chỉnh của giá cổ phiếu khi các thông tin mới được công bố trên thị trường New York. Thông tin mới ở đây là thông tin về lợi nhuận và thông tin về các khoản cổ tức tiềm năng sẽ được chi trả. Khác với nghiên cứu của R. Brown (1968) chỉ nghiên cứu trong khoảng thời gian 18 tháng, 12 tháng và 6 tháng sau khi thông tin lợi nhuận được công bố, Fama tiến hành khảo sát trong khoảng thời gian khá dài là 59 tháng, 29 tháng trước và 30 tháng sau khi các thông tin mới trên BCTC được công bố.

Kết quả nghiên cứu cho thấy giá cổ phiếu có mối liên hệ đối với sự tăng lên của cổ tức và lợi nhuận, có những bằng chứng cho thấy thị trường đã nhận biết được điều này và có những sự điều chỉnh phù hợp đối với sự tăng lên của cổ tức và lợi nhuận. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Tuy nhiên, giá cổ phiếu sẽ có phản ứng mạnh hơn đối với các khoản cổ tức tương lai sẽ được chia. Dựa vào cổ tức và lợi nhuận người ta có thể dự báo được xu hướng biến động của giá cổ phiếu. Hơn nữa, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy giá cổ phiếu sẽ có phản ứng một cách nhanh chóng đối với thông tin mới về lợi nhuận và cổ tức, tức là các thông tin mới này sẽ phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu.

Do đó, nghiên cứu hoàn toàn ủng hộ giả thiết thị trường hiệu quả. Mazhar Hussain & Arshad Hasan (2010) tiến hành điều tra xem liệu kết quả tài chính được trình bày trên BCTC được công bố có tác động đến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Pakistan hay không. Tác giả khảo sát trong 10 ngày, 5 ngày trước và 5 ngày sau sự kiện kết quả tài chính được công bố của 30 doanh nghiệp niêm yết. Kết quả cho thấy có những bằng chứng chứng minh rằng thông tin này có tác động đến giá cổ phiếu.

Tuy nhiên, các nhà đầu tư vẫn có thể kiếm được tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên sau ngày công bố sự kiện. Trong một vài tình huống cho thấy có sự rò rỉ thông tin về kết quả tài chính trước khi sự kiện được công bố nên các các nhà đầu tư cũng có thể kiếm được khoản tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên này. Vì vậy, nghiên cứu của Mazhar Hussain & Arshad Hasan không ủng hộ giả thiết thị trường hiệu quả, nghĩa là thông tin về kết quả tài chính không được phản ánh hết vào giá cổ phiếu. Tuy nhiên, nghiên cứu của tác giả trên cũng mới chỉ ra được những xu hướng biến động của giá chứng khoán khi các kết quả tài chính trên BCTC được công bố chứ chưa lượng hóa được mức độ thay đổi của giá chứng khoán như thế nào.

Đồng thời, do tác chỉ giả khảo sát trong 10 ngày, 5 ngày trước và 5 ngày sau sự kiện kết quả tài chính được công bố, đây là khoảng thời gian khá ngắn nên khó có thể nhận biết được hết xu hướng biến động của giá cổ phiếu như thế nào. Chenxi Wang & King Phet (2012) xác định ảnh hưởng của ngày thông báo lợi nhuận đến giá cổ phiếu tại các quốc gia Bắc Âu để tìm ra quy luật thay đổi của giá LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 chứng khoán. Bằng việc thu thập dữ liệu của 40 mã cổ phiếu lớn và có tính thanh khoản tốt nhất trên thị trường chứng khoán Bắc Âu OMX từ năm 2010 đến 2012 và tiến hành khảo sát trong vòng 17 ngày, 8 ngày trước và 8 ngày sau sự kiện lợi nhuận được công bố. Kết quả cho thấy thị trường phản ứng một cách chậm với thông tin lợi nhuận được công bố, nghĩa là các thông tin này có ảnh hưởng yếu tới giá cổ phiếu.

Nghiên cứu cũng cho thấy các thông tin lợi nhuận được công bố không có ảnh hưởng đến thị trường hiệu quả dạng trung bình, do đó các thông tin này sẽ không phản ánh đầy đủ vào giá cổ phiếu và các nhà đầu tư có thể kiếm được khoản tỷ suất sinh lợi ngẫu nhiên từ việc sử dụng thông tin lợi nhuận. Do nghiên chỉ khảo sát 40 mã chứng khoán lớn và có tính thanh khoản tốt nhất trên thị trường chứng khoán Bắc Âu OMX nên kết quả nghiên cứu sẽ có thể không đại diện cho các cổ phiếu trên OMX bởi giá cổ phiếu của mỗi công ty có quy mô khác nhau sẽ có những phản ứng khác nhau đối với thông tin lợi nhuận được công bố. Nghiên cứu cũng chưa lượng hóa được mức độ thay đổi của giá chứng khoán do chỉ nghiên cứu phản ứng của giá cổ phiếu đối với thông tin lợi nhuận trên BCTC. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.