Mở Rộng Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại VPBank

Luận văn phân tích mở rộng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, đề xuất giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn và phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hảo
• Người hướng dẫn: Th. Trần Tất Thành
• Trường học: vpbank
• Chuyên ngành: tín dụng
• Đề tài: Mở Rộng Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại VPBank
• Loại tài liệu: chuyên đề tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: hà nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm ,đặc điểm,vai trò của các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.1. Khái niệm các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.2. Vai trò của các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2. Đặc điểm của các DNV&N
• 1.2.1. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm số lượng lớn trên thị trường, và tốc độ gia tăng cao
• 1.2.2. Các DNV&N có quy mô vốn nhỏ, lao động ít
• 1.2.3. Đa số các doanh nghiệp vừa và nhỏ là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.4. Kinh nghiệm hoạt động còn chưa nhiều
• 1.2.5. Trình độ công nghệ và phương pháp quản lý lạc hậu
• 1.2.6. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động linh hoạt, năng động
• 2. Hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của NHTM
• 2.1. Các hình thức cho vay của NHTM đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.1.1. Cho vay thấu chi
• 2.1.2. Cho vay trực tiếp từng lần

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mở Rộng Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại VPBank

Mở rộng cho vay đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNV&N) tại VPBank là một trong những chiến lược quan trọng nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế. VPBank đã xác định rõ vai trò của mình trong việc hỗ trợ tài chính cho các DNV&N, giúp họ vượt qua khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

1.1. Đặc Điểm Của Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Việt Nam

Các DNV&N tại Việt Nam có quy mô vốn nhỏ và số lượng lao động hạn chế. Theo quy định, DNV&N có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng và số lao động không quá 300 người. Đặc điểm này tạo ra nhiều thách thức trong việc tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng.

1.2. Vai Trò Của VPBank Trong Hỗ Trợ Tài Chính

VPBank đã khẳng định vị thế của mình trong việc cung cấp các sản phẩm cho vay phù hợp với nhu cầu của DNV&N. Ngân hàng không chỉ cung cấp vốn mà còn hỗ trợ tư vấn tài chính, giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh.

II. Thách Thức Trong Việc Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại VPBank

Mặc dù VPBank đã có nhiều nỗ lực trong việc mở rộng cho vay, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các DNV&N thường gặp khó khăn trong việc cung cấp hồ sơ vay vốn đầy đủ và minh bạch. Điều này dẫn đến rủi ro cho ngân hàng trong việc phê duyệt khoản vay.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Đánh Giá Hồ Sơ Vay Vốn

Nhiều DNV&N không có hồ sơ tài chính rõ ràng, điều này gây khó khăn cho VPBank trong việc đánh giá khả năng trả nợ. Việc thiếu thông tin minh bạch làm tăng rủi ro tín dụng cho ngân hàng.

2.2. Tình Trạng Lãi Suất Cao Đối Với DNV N

Lãi suất cho vay đối với DNV&N thường cao hơn so với các doanh nghiệp lớn. Điều này khiến cho nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng chi trả, dẫn đến tình trạng nợ xấu gia tăng.

III. Phương Pháp Mở Rộng Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại VPBank

Để mở rộng cho vay đối với DNV&N, VPBank cần áp dụng các phương pháp linh hoạt và hiệu quả. Việc cải thiện quy trình xét duyệt hồ sơ vay vốn và cung cấp các sản phẩm tài chính đa dạng là rất cần thiết.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Xét Duyệt Vay Vốn

VPBank cần đơn giản hóa quy trình xét duyệt hồ sơ vay vốn để tạo điều kiện thuận lợi cho DNV&N. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ sẽ giúp tăng tốc độ xử lý và giảm thiểu sai sót.

3.2. Cung Cấp Các Sản Phẩm Tài Chính Đặc Thù

Ngân hàng nên phát triển các sản phẩm cho vay linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của DNV&N. Các gói vay ngắn hạn, vay theo dự án sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mở Rộng Cho Vay Tại VPBank

Việc mở rộng cho vay đối với DNV&N tại VPBank đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã có cơ hội phát triển và mở rộng quy mô sản xuất nhờ vào nguồn vốn vay từ ngân hàng.

4.1. Kết Quả Tích Cực Từ Các DNV N

Nhiều DNV&N đã sử dụng vốn vay để đầu tư vào công nghệ mới, nâng cao năng suất lao động. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người lao động.

4.2. Tác Động Đến Nền Kinh Tế

Sự phát triển của DNV&N góp phần vào sự tăng trưởng chung của nền kinh tế. VPBank đã đóng góp vào việc cải thiện thu nhập và nâng cao mức sống cho người dân thông qua việc hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp.

V. Kết Luận Về Mở Rộng Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại VPBank

Mở rộng cho vay đối với DNV&N tại VPBank là một chiến lược cần thiết để thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình cho vay và phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

5.1. Định Hướng Tương Lai Của VPBank

VPBank cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các sản phẩm cho vay mới, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút thêm nhiều DNV&N tham gia.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Hỗ Trợ Tài Chính

Hỗ trợ tài chính cho DNV&N không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định và bền vững của nền kinh tế. VPBank cần tiếp tục phát huy vai trò này trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNV&N) chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng số các doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng vai trò nền tảng trong việc tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội. Tuy nhiên, do quy mô tài chính nhỏ, vốn tự có hạn chế và thiếu tài sản thế chấp đạt chuẩn, các DNV&N gặp nhiều trở ngại khi tiếp cận nguồn vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng thương mại nhà nước. Nhận diện được tiềm năng tăng trưởng to lớn của phân khúc này, Ngân hàng Thương mại Cổ phần các Doanh nghiệp Ngoài quốc doanh Việt Nam (VPBank) đã xác định mục tiêu chiến lược dài hạn là trở thành một ngân hàng bán lẻ hàng đầu, ưu tiên mở rộng hoạt động cấp tín dụng cho khối DNV&N và khối khách hàng cá nhân/tiêu dùng.

Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam có 63 ngân hàng thương mại cổ phần và VPBank vươn lên nhóm 10 ngân hàng lớn nhất, việc mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động cho vay DNV&N tại các chi nhánh trọng điểm trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Đề tài khóa luận tập trung nghiên cứu hoạt động cấp tín dụng tại VPBank Chi nhánh Thăng Long — một chi nhánh cấp I mới đi vào hoạt động nhưng giữ vị trí chiến lược trên địa bàn Hà Nội.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về DNV&N và hoạt động cho vay đối với DNV&N của các ngân hàng thương mại.
2. Đánh giá một cách tổng quát và có hệ thống thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNV&N cũng như hoạt động đầu tư tín dụng của VPBank Chi nhánh Thăng Long cho phân khúc này trong giai đoạn 2005 – 2007.
3. Chỉ ra những kết quả đạt được, các mặt hạn chế, phân tích nguyên nhân chủ quan và khách quan trong công tác tín dụng đối với DNV&N tại chi nhánh.
4. Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động cho vay DNV&N tại VPBank Chi nhánh Thăng Long.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động mở rộng cho vay đối với các DNV&N tại VPBank Chi nhánh Thăng Long.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Địa bàn hoạt động của VPBank Chi nhánh Thăng Long (quản lý 7 phòng giao dịch/chi nhánh cấp II: Giảng Võ, Trần Duy Hưng, Thanh Xuân, Cầu Giấy, Phạm Văn Đồng, Mỹ Đình, Trung Hòa – Nhân Chính).
  • Về thời gian: Phân tích số liệu hoạt động thực tế từ năm 2005 đến hết năm 2007 (có liên hệ với quá trình cơ cấu lại của VPBank giai đoạn 1997 – 2004).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu vận dụng hệ thống khái niệm, cơ chế điều hành và các văn bản pháp luật hiện hành trong quản lý hoạt động tín dụng và hỗ trợ doanh nghiệp:

• Tiêu chí phân loại DNV&N: Căn cứ theo Điều 3, Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 12/03/2001 của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNV&N (xác định DNV&N là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người) và quy định phân loại theo Luật Doanh nghiệp 2005 (doanh nghiệp siêu nhỏ dưới 10 lao động, doanh nghiệp nhỏ từ 10 đến 50 lao động, doanh nghiệp vừa từ 50 đến 300 lao động).
• Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng: Căn cứ theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành Quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng; cùng các văn bản điều chỉnh khác như Luật Doanh nghiệp, Luật Thương mại và Luật Các tổ chức tín dụng.
• Phương thức cho vay áp dụng cho DNV&N: Nghiên cứu phân loại chi tiết 6 phương thức cấp tín dụng phổ biến gồm:
  1. Cho vay thấu chi: Cho phép khách hàng chi vượt số dư tiền gửi thanh toán trong hạn mức xác định.
  2. Cho vay trực tiếp từng lần: Áp dụng cho khách hàng có nhu cầu vốn không thường xuyên, từng món vay tách biệt theo phương án và khế ước nhận nợ.
  3. Cho vay theo hạn mức tín dụng: Thỏa thuận duy trì số dư nợ tối đa trong một kỳ, phù hợp doanh nghiệp luân chuyển vốn thường xuyên.
  4. Cho vay luân chuyển: Tài trợ dựa trên chu chuyển hàng hóa và các khoản phải thu.
  5. Cho vay trả góp: Khách hàng hoàn trả gốc nhiều lần theo định kỳ từ dòng tiền tích lũy và khấu hao.
  6. Cho vay gián tiếp: Cấp vốn thông qua tổ chức trung gian, đoàn thể hoặc chuỗi cung ứng bán lẻ.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá mở rộng cho vay:
  • Chỉ tiêu quy mô và tăng trưởng: Doanh số cho vay, doanh số thu nợ, tổng dư nợ, tốc độ tăng trưởng dư nợ qua các năm, số lượng khách hàng vay vốn.
  • Chỉ tiêu cơ cấu: Tỷ trọng dư nợ DNV&N trên tổng dư nợ, cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn (ngắn hạn, trung và dài hạn).
  • Chỉ tiêu chất lượng và an toàn: Nợ quá hạn, tỷ lệ nợ quá hạn/tổng dư nợ, hệ số giới hạn an toàn vốn (không cho vay quá 15% vốn tự có đối với một khách hàng).
  • Chỉ tiêu hiệu quả tài chính: Lợi nhuận ròng, tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE).
  • Chỉ tiêu tác động kinh tế: Mức tăng thu nhập, cải thiện năng lực hạch toán và khả năng giải quyết việc làm của doanh nghiệp vay vốn.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp phân tích hoạt động kinh tế, phương pháp thống kê mô tả, phân tích cơ cấu, tổng hợp và so sánh chỉ số qua các năm tài chính.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ các báo cáo hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng nội bộ của VPBank Chi nhánh Thăng Long giai đoạn 2005 – 2007; số liệu thống kê vĩ mô từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Lý luận chung về hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng thương mại

Chương này tập trung làm rõ bản chất kinh tế, vị trí và các đặc thù của khối DNV&N trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.

Đặc điểm DNV&N	Biểu hiện thực tế tại Việt Nam	Tác động đến hoạt động cấp tín dụng
Quy mô số lượng và vốn	Chiếm tỷ trọng lớn, tăng nhanh (năm 2007 có khoảng 190.000 DNV&N, 2,9 triệu hộ cá thể, >20.000 HTX); vốn bình quân chỉ trên 2 tỷ đồng/DN.	Nhu cầu vay vốn lớn nhưng giá trị từng món vay nhỏ, chi phí quản lý món vay cao.
Hình thức sở hữu	Đa số là doanh nghiệp ngoài quốc doanh/tư nhân (chiếm khoảng 80%).	Khó kiểm soát thông tin, thiếu minh bạch trong báo cáo kế toán - tài chính.
Trình độ công nghệ và quản lý	Máy móc lạc hậu 15–20 năm; tỷ lệ đổi mới thiết bị chỉ 5–7%/năm; quản trị dựa nhiều vào cảm tính.	Chi phí sản xuất cao, năng lực cạnh tranh thấp, tiềm ẩn rủi ro trả nợ khi thị trường biến động.
Tính linh hoạt	Quy mô gọn nhẹ, dễ dàng chuyển đổi phương thức kinh doanh theo thị trường.	Khả năng thích ứng nhanh với các cơ hội thị trường mới.

Chương I cũng làm rõ sự cần thiết của việc mở rộng tín dụng DNV&N đối với ngân hàng thương mại, xác lập khung chỉ tiêu đánh giá mở rộng theo cả chiều rộng (tăng khối lượng, dư nợ, số lượng khách hàng) và chiều sâu (chuyển dịch cơ cấu kỳ hạn, đa dạng hóa sản phẩm, kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn). Đồng thời, tác giả phân tích hai nhóm nhân tố chi phối quá trình mở rộng cho vay:

• Nhân tố chủ quan: Quy mô nguồn vốn tự có của ngân hàng, mạng lưới địa bàn, hạ tầng công nghệ, trình độ quản trị điều hành và năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ tín dụng.
• Nhân tố khách quan: Môi trường kinh tế vĩ mô (lạm phát, lãi suất, tăng trưởng GDP), môi trường pháp lý, môi trường chính trị - xã hội và mức độ cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại.

Chương II: Thực trạng cho vay đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoài quốc doanh VPBank Chi nhánh Thăng Long

Chương II tổng kết lịch sử phát triển của VPBank qua 3 giai đoạn lớn:

1. Giai đoạn 1 (1993 – 1996): Thành lập theo Giấy phép 0042/NH-GP (12/8/1993) với vốn điều lệ 20 tỷ đồng, tăng lên 174,9 tỷ đồng vào tháng 3/1996, trở thành NHCP có vốn điều lệ lớn nhất Việt Nam thời điểm đó và tiên phong thu hút cổ đông nước ngoài (Dragon Capital, Vietnam Fund).
2. Giai đoạn 2 (1997 – cuối 2001): Rơi vào khủng hoảng nặng nề do sai lầm cấp tín dụng tín chấp lớn cho cổ đông, bảo lãnh L/C trả chậm (45,3 triệu USD), nợ quá hạn cuối năm 1997 vượt 1.000 tỷ đồng (gấp 5 lần vốn tự có). Ngân hàng bị đặt trong tình trạng Kiểm soát đặc biệt từ tháng 9/2002 đến tháng 6/2004.
3. Giai đoạn 3 (2002 đến thời điểm nghiên cứu): Thực hiện đề án tái cấu trúc toàn diện, thu hồi 210 tỷ đồng nợ quá hạn trong nước, xử lý 30,4 triệu USD L/C trả chậm, thoát kiểm soát đặc biệt trước hạn (07/06/2004). Vốn điều lệ tăng lên 500 tỷ đồng (tháng 8/2006) và tiếp tục bán 10% vốn cổ phần cho cổ đông chiến lược OCBC (Singapore) để nâng vốn lên trên 750 tỷ đồng.

VPBank Chi nhánh Thăng Long được khai trương ngày 21/10/2005 tại Tòa nhà M3–M4, 91 Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội, giữ vai trò chi nhánh cấp I quản lý 7 chi nhánh trực thuộc với đội ngũ hơn 100 nhân viên (87% có trình độ đại học và trên đại học). Chi nhánh đã triển khai ứng dụng phần mềm ngân hàng lõi Corebanking T24 từ tháng 10/2007, vận hành phần mềm BankAdvance và phát hành các dòng thẻ công nghệ chip EMV chuẩn quốc tế (VPBank Platinum EMV MasterCard, MC2 EMV MasterCard).

Tình hình hoạt động cho vay đối với DNV&N tại VPBank Chi nhánh Thăng Long giai đoạn 2005 – 2007 được thể hiện qua các chỉ tiêu cụ thể:

Bảng 1: Hoạt động cho vay khối DNV&N tại VPBank Chi nhánh Thăng Long (2005 – 2007)
(Đơn vị tính: Triệu đồng)

Chỉ tiêu	Năm 2005	Năm 2006	Năm 2007
Tổng doanh số cho vay toàn chi nhánh	1.865.364	3.014.204	4.300.000
Doanh số cho vay DNV&N	1.223.679	2.112.957	3.289.500
Tỷ trọng cho vay DNV&N / Tổng doanh số (%)	65,60%	70,10%	76,50%
Mức tăng doanh số cho vay DNV&N so với năm trước	—	+889.278	+1.176.543
Tốc độ tăng trưởng doanh số DNV&N (%)	—	72,67%	55,68%
Doanh số thu nợ từ DNV&N	479.874	828.844	1.204.004
Tổng dư nợ toàn chi nhánh	3.657.577	5.254.612	7.135.000
Dư nợ DNV&N	2.399.370	3.683.483	5.768.978
Tỷ trọng dư nợ DNV&N / Tổng dư nợ (%)	66,00%	71,00%	80,00%
Tốc độ tăng trưởng dư nợ DNV&N (%)	—	53,52%	56,62%

Bảng 2: Cơ cấu doanh số cho vay DNV&N theo kỳ hạn (2005 – 2007)
(Đơn vị tính: Triệu đồng)

Kỳ hạn vay	Năm 2005 (Số tiền)	Tỷ trọng (%)	Năm 2006 (Số tiền)	Tỷ trọng (%)	Năm 2007 (Số tiền)	Tỷ trọng (%)
Ngắn hạn	1.150.258	94,00%	1.901.661	90,00%	2.697.390	82,00%
Trung và dài hạn	73.421	6,00%	211.296	10,00%	592.110	18,00%
Tổng cộng	1.223.679	100%	2.112.957	100%	3.289.500	100%

Bảng 3: Tình hình nợ quá hạn và hiệu quả kinh doanh tại VPBank Thăng Long

Chỉ tiêu tài chính & Chất lượng tín dụng	Năm 2005	Năm 2006	Năm 2007
Tỷ lệ nợ quá hạn chung toàn chi nhánh (%)	0,31%	0,75%	0,40%
Tỷ lệ nợ quá hạn khối DNV&N (%)	0,45%	0,93%	0,50%
Lợi nhuận ròng (Triệu đồng)	600,80	826,89	1.500,00
Vốn chủ sở hữu (Triệu đồng)	1.996,00	2.432,00	3.947,00
Tổng tài sản (Triệu đồng)	4.000,00	5.875,00	7.712,00
Tỷ suất sinh lời trên tài sản - ROA (%)	1,45%	1,36%	1,875%
Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu - ROE (%)	30,10%	34,00%	38,00%

Về khách hàng điển hình, chi nhánh đã cung ứng vốn lưu động và tài trợ kinh doanh hiệu quả cho các doanh nghiệp: Công ty TNHH Hải Nguyên, Công ty TNHH Thành Mai, Công ty TNHH Phúc Dương, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Quang Phát.

Tác giả chỉ rõ các hạn chế và nguyên nhân:

• Hạn chế tồn tại: Quy trình xét duyệt và phán quyết tín dụng đôi khi thiếu khách quan; công tác kiểm tra trước, trong và sau khi cấp tín dụng chưa bám sát hoạt động thực tế của khách hàng; thủ tục cầm cố/thế chấp tài sản còn cứng nhắc và kéo dài thời gian xử lý; danh mục sản phẩm tín dụng chưa đa dạng; cán bộ tín dụng tuy có trình độ nhưng còn thiếu kinh nghiệm thực tế; hệ thống CNTT và phần mềm BankAdvance vẫn cần tiếp tục nâng cấp.
• Nguyên nhân khách quan: Hành lang pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm và bất động sản còn bất cập; đa số DNV&N chưa thực hiện kiểm toán bắt buộc khiến báo cáo tài chính thiếu độ tin cậy; sự cạnh tranh gay gắt từ các NHTM Nhà nước; biến động kinh tế vĩ mô và lạm phát.
• Nguyên nhân chủ quan: Quy trình nội bộ của ngân hàng còn thiếu linh hoạt; hậu quả từ giai đoạn khủng hoảng cũ (1997–2001) làm suy giảm một phần lợi thế thương hiệu; ngân hàng chưa xây dựng được hệ thống tiêu chí định lượng chuẩn mực để xếp hạng tín dụng nội bộ DNV&N.

Chương III: Giải pháp và kiến nghị về mở rộng hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần các Doanh nghiệp Ngoài quốc doanh VPBank Chi nhánh Thăng Long

Chương III trình bày hệ thống định hướng và giải pháp dựa trên chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần của Nhà nước và mục tiêu mở rộng mạng lưới bán lẻ của VPBank. Nội dung trọng tâm bao gồm:

• Định hướng điều chỉnh chính sách tín dụng theo hướng linh hoạt hạn mức và kỳ hạn vay phù hợp với chu kỳ kinh doanh của DNV&N.
• Đổi mới quy trình thẩm định, giảm thiểu các thủ tục hành chính cứng nhắc trong khâu định giá và quản lý tài sản bảo đảm.
• Phát triển các gói sản phẩm tín dụng chuyên biệt, kết hợp cho vay thấu chi, cho vay luân chuyển và cho vay trung - dài hạn tài trợ máy móc thiết bị.
• Đào tạo nâng cao kỹ năng nghiệp vụ thực tế và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ tín dụng; nâng cấp đồng bộ hệ thống công nghệ thông tin phục vụ quản trị rủi ro.
• Kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước về hoàn thiện cơ chế đăng ký giao dịch bảo đảm, hỗ trợ cung cấp thông tin tín dụng minh bạch và thúc đẩy quỹ bảo lãnh tín dụng DNV&N.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa chi tiết bức tranh tăng trưởng tín dụng tại VPBank Chi nhánh Thăng Long qua chuỗi số liệu 3 năm (2005 – 2007):

• Quy mô và tỷ trọng tín dụng: Doanh số cho vay DNV&N tăng từ 1.223,679 tỷ đồng (chiếm 65,60% tổng doanh số) năm 2005 lên 3.289,500 tỷ đồng (chiếm 76,50%) năm 2007. Dư nợ DNV&N tăng từ 2.399,370 tỷ đồng (chiếm 66,00% tổng dư nợ) lên 5.768,978 tỷ đồng (chiếm 80,00%).
• Chuyển dịch cơ cấu kỳ hạn: Tỷ trọng cho vay trung và dài hạn đối với DNV&N tăng từ 6,00% (năm 2005) lên 18,00% (năm 2007), đáp ứng tốt hơn nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ và máy móc của doanh nghiệp.
• Kiểm soát rủi ro và chất lượng tài sản: Sau giai đoạn tái cơ cấu, tỷ lệ nợ quá hạn của DNV&N tại chi nhánh được kiểm soát ở mức rất an toàn, giảm từ mức khủng hoảng cũ (32,04% năm 2003) xuống 0,45% (2005), 0,93% (2006) và 0,50% (2007), thấp hơn nhiều so với ngưỡng quy định an toàn 5% của Ngân hàng Nhà nước.
• Hiệu quả tài chính: Lợi nhuận ròng tăng từ 600,80 triệu đồng năm 2005 lên 1.500,00 triệu đồng năm 2007; chỉ số ROA năm 2007 đạt 1,875% và ROE đạt 38,00%.

Đóng góp chính của đề tài là việc gắn kết khung lý luận mở rộng tín dụng với dữ liệu thực tế tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần sau giai đoạn tái cấu trúc, chỉ ra được những rào cản cụ thể trong quy trình xét duyệt và thẩm định hồ sơ DNV&N.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dữ liệu nghiên cứu tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2005 – 2007 tại một đơn vị cơ sở (Chi nhánh Thăng Long), do đó chưa phản ánh được toàn diện sự biến động trong chu kỳ kinh tế dài hạn trên toàn hệ thống VPBank. Các giải pháp đề xuất chủ yếu dừng ở cấp độ chi nhánh và phân tích định tính từ thực tiễn công tác tín dụng.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Nghiên cứu có thể phát triển theo hướng xây dựng mô hình định lượng chấm điểm tín dụng nội bộ (Credit Scoring) dành riêng cho khối DNV&N, hoặc đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do và biến động kinh tế vĩ mô đối với khả năng hấp thụ vốn tín dụng của doanh nghiệp tư nhân.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Tham khảo phương pháp phân tích thực trạng tín dụng ngân hàng thương mại, cấu trúc trình bày khóa luận tốt nghiệp và cách thức tính toán các chỉ tiêu tăng trưởng, cơ cấu dư nợ, ROA, ROE.
• Cán bộ tín dụng và nhà quản trị ngân hàng: Tham khảo bài học thực tiễn về mở rộng cho vay khách hàng doanh nghiệp SME, các biện pháp quản trị rủi ro nợ quá hạn và giải pháp tái thiết quy trình cấp tín dụng sau giai đoạn cơ cấu lại tổ chức.

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm DNV&N được tác giả sử dụng dựa trên văn bản pháp lý nào?

Tác giả sử dụng định nghĩa tại Điều 3, Nghị định số 90/2001/NĐ-CP ngày 12/03/2001 của Chính phủ (doanh nghiệp có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động hàng năm không quá 300 người) kết hợp với các tiêu chí phân loại quy mô siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo Luật Doanh nghiệp 2005.

2. VPBank đã trải qua giai đoạn khủng hoảng tín dụng như thế nào trước khi mở rộng cho vay tại Chi nhánh Thăng Long?

Giai đoạn 1997 – cuối 2001, VPBank gặp khủng hoảng do cấp tín chấp quá lớn cho cổ đông và bảo lãnh L/C trả chậm (45,3 triệu USD), nợ quá hạn năm 1997 vượt 1.000 tỷ đồng (gấp 5 lần vốn tự có). Ngân hàng bị Ngân hàng Nhà nước đặt dưới tình trạng Kiểm soát đặc biệt (2002 – 2004) trước khi tái cấu trúc thành công, xử lý nợ và kết thúc kiểm soát đặc biệt trước hạn vào ngày 07/06/2004.

3. Tỷ trọng dư nợ cho vay DNV&N tại VPBank Thăng Long thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2005 – 2007?

Tỷ trọng dư nợ DNV&N trên tổng dư nợ chi nhánh tăng liên tục qua các năm: đạt 66,00% (2.399,370 triệu đồng) năm 2005, tăng lên 71,00% (3.683,483 triệu đồng) năm 2006 và đạt 80,00% (5.768,978 triệu đồng) vào năm 2007.

4. Tỷ lệ nợ quá hạn đối với DNV&N tại chi nhánh trong giai đoạn nghiên cứu là bao nhiêu?

Tỷ lệ nợ quá hạn của khối DNV&N tại VPBank Thăng Long duy trì ở mức rất thấp: năm 2005 là 0,45%, năm 2006 là 0,93% và năm 2007 giảm còn 0,50% (thấp hơn nhiều so với mức 32,04% trong thời kỳ khủng hoảng năm 2003 và dưới ngưỡng quy định 5% của NHNN).

5. Chi nhánh Thăng Long đã đưa những ứng dụng công nghệ nào vào phục vụ hoạt động ngân hàng?

Chi nhánh đã chính thức hoàn thành và đưa vào vận hành hệ thống phần mềm ngân hàng lõi Corebanking T24 từ tháng 10/2007, áp dụng phần mềm quản lý khoản vay BankAdvance, đồng thời phát hành các dòng thẻ quốc tế sử dụng công nghệ chip chuẩn EMV (VPBank Platinum EMV MasterCard và VPBank MC2 EMV MasterCard).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hảo đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cấp tín dụng cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời phân tích sâu sắc bức tranh thực tiễn tại VPBank Chi nhánh Thăng Long giai đoạn 2005 – 2007. Kết quả nghiên cứu chứng minh định hướng chiến lược bán lẻ và mở rộng cho vay DNV&N của VPBank đã đem lại sự gia tăng vượt bậc về doanh số, dư nợ và hiệu quả sinh lời (ROE đạt 38% năm 2007) trong khi vẫn duy trì tỷ lệ nợ quá hạn ở mức an toàn (<1%). Các phân tích hạn chế về quy trình thẩm định, công nghệ và nguồn nhân lực là căn cứ thực tế quan trọng để đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác tín dụng DNV&N tại các ngân hàng thương mại cổ phần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm ,đặc điểm,vai trò của các doanh nghiệp vừa và nhỏ 1.1 Khái niệm các doanh nghiệp vừa và nhỏ Doanh nghiệp vừa và nhỏ là bộ phận không thể thiếu được của nền kinh tế ,có mối quan hệ tương hỗ không thể tách rời với các chủ thể khác.Việc phân chia doanh nghiệp dựa vào tiêu thức quy mô doanh nghiệp .theo tiêu thức này doanh nghiệp bao gồm: Doanh nghiệp lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ. Có nhiều quan điểm về DNV&N nhưng khái niệm chung nhất về DNV&N có nội dung như sau. Doanh ngiệp vừa và nhỏ là những cơ sở sản xuất kinh doanh có tư cách pháp nhân kinh doanh vì mục đích lợi nhuận, có quy mô doanh nghiệp trong những giới hạn nhất định tính theo các tiêu thức vốn lao động doanh thu, giá trị gia tăng thu được trong từng thời kỳ, theo quy định của từng quốc gia. DNV&N là những doanh nghiêp có quy mô nhỏ bế về vốn, lao động, doanh thu.

DNV&N có thể chia làm 3 loại cũng căn cứ vào quy mô đó là doanh nghệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa. Theo luật doanh nghiệp Việt Nam 2005, doanh nghiệp siêu nhỏ là doanh nghiệp có số lao động nhỏ hơn 10,doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có số lao động từ 10 đến 50, doanh nghiệp vừa là doanh nghiệp có số lao động từ 50 đến 300 ngưới. Mỗi nước đều có tiêu chí để xác định DNV&N ở nước mình. Ở Việt Nam khái niệm DNV&N được đưa ra điều 3 ,nghị định 90/2001/ NĐ/CP- 12/03/2001 của chính phủ về trợ giúp phát triển DNV&N.

“DNV&N là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, Nguyễn Thị Hảo Lớp: TCDN 46Q Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 39 có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng, hoặc có số lao động hàng năm không quá 300 người”.2 Vai trò của các doanh nghiệp vừa và nhỏ đối với nền kinh tế quốc dân 1.1 Vai trò của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Trong nền kinh tế, chúng ta thường gặp khái niệm "doanh nghiệp" và được hiểu một cách thông thường là những đơn vị kinh tế được thành lập bởi một cá nhân hay bởi các tổ chức, được nhà nước cho hoạt động nhằm thực hiện hoạt động kinh doanh trong những lĩnh vực nhất định vì mục đích công ích hay lợi nhuận. Sự vận động của nền kinh tế nhất thiết phải có một yếu tố quan trọng đó là doanh nghiệp, không có hoạt động của các doanh nghiệp thì nền kinh tế không thể lưu thông và hoạt động. DNV&N có vai trò lớn trong sự tăng trưởng kinh tế của rất nhiều quốc gia, kể cả các nước phát triển và đang phát triển. Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và hội nhập với kinh tế khu vực và thế giới, DNV&N đã và đang đóng vai trò quan trọng về nhiều mặt: Đảm bảo nền tảng ổn định và bền vững của nền kinh tế; huy động tối đa các nguồn lực cho đầu tư phát triển; đáp ứng một cách linh hoạt nhu cầu của các ngành kinh tế quốc dân; cải thiện thu nhập và giải quyết việc làm cho một bộ phận đông đảo dân cư; góp phần xoá đói, giảm nghèo, nâng cao mức sống và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng đất nước.

Các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động và sản xuất của mình đã cung cấp hàng hoá, tạo ra sự lưu thông hàng hoá trong thị trường. Tuy nhiên để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh một cách có hiệu quả thì các doanh nghiệp phải có một chiến lược phát triển cụ thể trong quá trình kinh doanh của mình. Ở Việt Nam các DNV&N chủ yếu tập trung vào các ngành thương mại, sửa chữa động cơ, xe máy (chiếm 40,6% doanh nghiệp của cả nước), tiếp đến là các ngành chế biến (20,9%), xây dựng (13,2%) và các ngành còn lại như kinh doanh tài sản, tư Nguyễn Thị Hảo Lớp: TCDN 46Q Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 39 vấn, khách sạn, nhà hàng (25,3%). Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Tổng cục Thống Kê, chỉ tính riêng năm 2005, số lượng doanh nghiệp đăng ký mới (chủ yếu là DNV&N) đã là 45.162 doanh nghiệp, bằng tổng số doanh nghiệp trước giai đoạn 2000.

Có nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau, nếu phân loại doanh nghiệp theo hình thức sở hữu thì có doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp cổ phần… Nếu phân loại theo quy mô nguồn vốn thì có doanh nghiệp lớn và DNV&N. Trong đề tài này, tập trung vào DNV&N vì đây là một bộ phận chiếm tỷ trọng lớn trong hệ thống các doanh nghiệp Việt Nam và đây cũng là những doanh nghiệp đóng góp một vai trò không nhỏ trong nền kinh tế. Nếu chúng ta có một định hướng đúng đắn đối với các DNV&N thì sẽ có một sự thúc đẩy phát triển kinh tế to lớn, từ đó làm điểm tựa vững chắc để đưa đất nước phát triển. Từ khái niệm DNV&N “là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người”, cho thấy, tuyệt đại đa số doanh nghiệp của chúng ta nằm trong “bảng”.

Hiện nay, các DNV&N tập trung chủ yếu ở thành thị, chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng… Thực tế cho thấy, trong những năm gần đây, số lượng DNV&N ngày càng tăng mạnh. Như tên gọi của mình, DNV&N mang những đặc điểm riêng rất khác biệt so với các doanh nghiệp lớn trên thị trường. Đồng thời, do đặc điểm nền kinh tế nước ta đang trong thời kỳ xây dựng xã hội chủ nghĩa mà DNV&N mang những đặc trưng cơ bản sau: 1.2 Đặc điểm của các DNV&N Nguyễn Thị Hảo Lớp: TCDN 46Q Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 39 a) Các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm số lượng lớn trên thị trường, và tốc độ gia tăng cao Theo luật doanh nghiệp quy định, việc thành lập DNV&N yêu cầu số vốn thành lập nhỏ, vì vậy số lượng DNV&N chiếm một tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Với ưu điểm là vốn điều lệ thấp, điều này đã tạo một động lực to lớn cho các tổ chức kinh tế tư nhân đứng ra thành lập doanh nghiệp của mình.

Mặt khác, từ trước đó đã tồn tại không ít các doanh nghiệp nhà nước có quy mô vốn nhỏ, lao động ít như các hợp tác xã, các doanh nghiệp nhà nước mới thành lập hoặc được tách ra…Với đặc điểm là vốn pháp định nhỏ như vậy, số lượng các DNV&N đã chiếm phần lớn về số lượng trong nền kinh tế và có tốc độ gia tăng cao. Tính đến cuối năm 2007, số lượng DNV&N vào khoảng 190.000 doanh nghiệp; 2,9 triệu hộ kinh doanh cá thể và hơn 20.000 hợp tác xã, nước ta phấn đấu đến năm 2010, cả nước có 500. Con số này đã khẳng định sự phát triển không ngừng về số lượng của các DNV&N. Với tỷ trọng lớn như vậy trong nền kinh tế, đòi hỏi chính phủ phải có một chính sách hợp lý cho các DNV&N, đảm bảo sự phát triển ổn định của kinh tế.

b) Các DNV&N có quy mô vốn nhỏ, lao động ít Mặc dù tăng nhanh về số lượng nhưng nếu xét về quy mô vốn của các DNV&N trong những năm gần đây thì lại rất thấp, mới ở mức trung bình trên 2 tỷ đồng/doanh nghiệp. Theo quy định của Luật doanh nghiệp, DNV&N là các doanh nghiệp có số vốn pháp định không vượt quá 10 tỷ, và có số lao động không vượt quá 300 lao động. Với số vốn nhỏ như vậy, các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và nhất là khó khăn trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn sản xuất cùng một loại sản phẩm trong thị trường. Nhất là khi nền Nguyễn Thị Hảo Lớp: TCDN 46Q Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 39 kinh tế có biến động lớn, ví dụ biến động về đầu vào, DNV&N khó có khả năng chống đỡ và dễ bị dẫn đến phá sản.

Đồng thời, với số lao động ít (< 300 người), các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ gặp nhiều cản trở trong quá trình sản xuất kinh doanh và mở rộng sản xuất kinh doanh. Nhất là với tình trạng ít lao động, doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ khó có được các lao động với tay nghề cao. Với số lao động ít như vậy, sẽ khó mở các lớp đào tạo nâng cao tay nghề nghiệp vụ cho các nhân viên. Và vì đa số người lao động, nhất là người lao động có tay nghề nghiệp vụ, trình độ chuyên môn giỏi, khi tìm kiếm việc làm đều có xu hướng muốn vào các doanh nghiệp lớn trên thị trường, điều này khiến các doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn trong quá trình tuyển mộ và phải đầu tư nhiều hơn cho công tác marketing tuyển mộ lao động.

c) Đa số các doanh nghiệp vừa và nhỏ là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Các doanh nghiệp vừa và nhỏ chủ yếu là các doanh nghiệp tư nhân (chiếm khoảng 80%) do đặc điểm về quy mô vốn và số lượng lao động. Điều này tạo khó khăn cho việc quản lý các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhất là đối với các doanh nghiệp tư nhân hoạt động linh hoạt nhưng kém hiệu quả. Các doanh nghiệp tư nhân thường khi thành lập và trong quá trình hoạt động chưa có một tầm nhìn chiến lược cho doanh nghiệp của mình.

Và trong khi vận hành sản xuất kinh doanh, khi có một biến cố xảy ra thì không có kinh nghiệm chống đỡ hoặc không đủ khả năng chống đỡ, dẫn đến thua lỗ hoặc nặng hơn là phá sản. Việc quản lý các doanh nghiệp tư nhân cũng rất khó khăn. Nhiều doanh nghiệp còn cố tình làm ăn phi pháp, cố tình trốn thuế và không thực hiện đúng chế độ kế toán thống kê. Để quản lý tốt các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đòi hỏi một sự theo dõi sát sao và thực sự có hiệu quả.

Như vậy mới có thể mới kiểm soát được hoạt động của loại hình doanh nghiệp này. Nguyễn Thị Hảo Lớp: TCDN 46Q Luan van CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 39 d) Kinh nghiệm hoạt động còn chưa nhiều Không kể các doanh nghiệp nhà nước vừa và nhỏ đã thành lập lâu đời và hoạt động ổn định, đa số các doanh nghiệp vừa và nhỏ đều là các doanh nghiệp tư nhân được thành lập trong hoặc sau thời kỳ mở cửa nền kinh tế hoặc là các doanh nghiệp Nhà nước vừa được tách ra.