Luận văn thạc sĩ xây dựng mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho cho việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho, ứng dụng cho thị trường Việt Nam, nâng cao hiệu quả tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Quang Ngọc
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mô Hình Tín Dụng Dựa Trên Chứng Chỉ Lưu Kho Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• GIỚI THIỆU
• DANH MỤC BẢNG BIỂU & HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC HỘP
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHỨNG CHỈ LƯU KHO & MÔ HÌNH TÍN DỤNG DỰA TRÊN CHỨNG CHỈ LƯU KHO
• 1.1. Khái niệm & cơ chế vận hành của hệ thống chứng chỉ lưu kho
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Cơ chế vận hành của hệ thống chứng chỉ lưu kho
• 1.2. Lợi ích và rủi ro của hệ thống chứng chỉ lưu kho
• 1.2.1. Lợi ích của hệ thống chứng chỉ lưu kho
• 1.2.2. Rủi ro của hệ thống chứng chỉ lưu kho
• 1.3. Các điều kiện cần thiết để triển khai hệ thống chứng chỉ lưu kho
• 1.3.1. Hệ thống pháp lý
• 1.3.2. Hệ thống kho lưu trữ
• 1.3.3. Kiểm định & giám định hàng hóa
• 1.3.4. Cơ chế bảo lãnh/bảo hiểm
• 1.4. Kinh nghiệm triển khai hệ thống chứng chỉ lưu kho ở một số quốc gia
• 1.4.1. Kinh nghiệm của các quốc gia Châu Mỹ
• 1.4.2. Kinh nghiệm của các quốc gia Châu Phi
• 1.4.3. Mô hình tài trợ bằng chứng chỉ lưu kho Quedancor của Philippines
• 1.4.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG NÔNG NGHIỆP & QUẢN TRỊ RỦI RO BIẾN ĐỘNG GIÁ TRONG NÔNG NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng hoạt động tín dụng nông sản tại Việt Nam
• 2.1.1. Những kết quả đạt được
• 2.1.2. Một số hạn chế
• 2.2. Rủi ro biến động giá trong nông nghiệp và vấn đề quản trị rủi ro biến động giá đối với ngành nông nghiệp Việt Nam
• 2.2.1. Các rủi ro biến động giá trong hoạt động sản xuất nông nghiệp
• 2.2.2. Nhận thức và hành động phòng ngừa rủi ro biến động giá
• 2.2.3. Kênh thông tin và vai trò của các Hiệp hội
• 2.2.4. Chính sách của chính phủ đối với nhóm hàng nông sản
• 2.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG MÔ HÌNH TÍN DỤNG DỰA TRÊN CHỨNG CHỈ LƯU KHO CHO VIỆT NAM
• 3.1. Các điều kiện cần thiết
• 3.1.1. Hệ thống pháp lý & chính sách đối với sản xuất nông nghiệp
• 3.1.2. Hệ thống kho lưu trữ
• 3.1.3. Bảo hiểm hoạt động
• 3.1.4. Sự sẵn sàng tham gia của hệ thống ngân hàng
• 3.2. Mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho
• 3.2.1. Quy trình vận hành
• 3.2.2. Vai trò của các bên liên quan trong mô hình tín dụng dựa trên CCLK
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT & TỔNG HỢP KẾT QUẢ KHẢO SÁT
• CÁC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho cho Việt Nam

Mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho (CCLK) đang trở thành một giải pháp tiềm năng cho vấn đề tiếp cận tín dụng trong nông nghiệp tại Việt Nam. Mô hình này không chỉ giúp nông dân giảm thiểu rủi ro biến động giá mà còn tạo ra cơ hội cho họ tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn. Việc áp dụng mô hình này có thể giúp cải thiện thu nhập cho nông dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững trong ngành nông nghiệp.

1.1. Khái niệm về chứng chỉ lưu kho và tín dụng

Chứng chỉ lưu kho là một tài liệu pháp lý chứng minh quyền sở hữu hàng hóa đang được lưu trữ. Mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho cho phép nông dân sử dụng hàng hóa của mình làm tài sản bảo đảm cho khoản vay, từ đó giảm thiểu rủi ro tài chính.

1.2. Lợi ích của mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho

Mô hình này mang lại nhiều lợi ích cho nông dân như kéo dài thời gian tiêu thụ sản phẩm, giảm rủi ro biến động giá và tăng khả năng tiếp cận tín dụng. Điều này giúp nông dân có thể đầu tư vào sản xuất và cải thiện thu nhập.

II. Vấn đề và thách thức trong việc áp dụng mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho

Mặc dù mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho có nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức trong việc triển khai tại Việt Nam. Các vấn đề như thiếu hệ thống pháp lý rõ ràng, sự thiếu hụt kho lưu trữ đạt tiêu chuẩn và nhận thức của nông dân về mô hình này cần được giải quyết.

2.1. Thiếu hệ thống pháp lý và quy định

Việc thiếu một khung pháp lý rõ ràng cho mô hình chứng chỉ lưu kho có thể gây khó khăn trong việc thực hiện và quản lý. Cần có các quy định cụ thể để bảo vệ quyền lợi của nông dân và các bên liên quan.

2.2. Khó khăn trong việc xây dựng kho lưu trữ đạt tiêu chuẩn

Nhiều nông dân không có khả năng đầu tư vào kho lưu trữ đạt tiêu chuẩn, điều này làm giảm tính khả thi của mô hình. Cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính để xây dựng hệ thống kho lưu trữ hiệu quả.

III. Phương pháp xây dựng mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho hiệu quả

Để xây dựng mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho hiệu quả, cần thực hiện một số bước quan trọng. Các bước này bao gồm việc xác định các điều kiện cần thiết, xây dựng quy trình vận hành và phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp.

3.1. Xác định điều kiện cần thiết cho mô hình

Cần xác định các điều kiện như hệ thống pháp lý, kho lưu trữ và sự tham gia của các bên liên quan để đảm bảo mô hình hoạt động hiệu quả.

3.2. Xây dựng quy trình vận hành mô hình tín dụng

Quy trình vận hành cần được thiết kế rõ ràng, từ việc ký gửi hàng hóa đến việc cấp chứng chỉ lưu kho và cho vay. Điều này giúp đảm bảo tính minh bạch và an toàn cho các bên tham gia.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho tại Việt Nam

Mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho đã được áp dụng thành công tại một số quốc gia và có thể được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện tại Việt Nam. Việc học hỏi từ các mô hình thành công sẽ giúp Việt Nam phát triển mô hình này một cách hiệu quả.

4.1. Kinh nghiệm từ các quốc gia khác

Các quốc gia như Philippines đã áp dụng mô hình chứng chỉ lưu kho thành công, giúp nông dân tiếp cận tín dụng dễ dàng hơn. Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này để phát triển mô hình phù hợp.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho có thể giúp tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng cho nông dân, từ đó cải thiện thu nhập và phát triển bền vững trong ngành nông nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho tại Việt Nam

Mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho có tiềm năng lớn để cải thiện tình hình tài chính cho nông dân tại Việt Nam. Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính.

5.1. Tương lai của mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho

Với sự phát triển của công nghệ và hệ thống pháp lý, mô hình tín dụng chứng chỉ lưu kho có thể trở thành một công cụ quan trọng trong việc hỗ trợ nông dân tại Việt Nam.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ cho mô hình

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để phát triển mô hình này, bao gồm việc xây dựng hệ thống pháp lý, hỗ trợ tài chính và nâng cao nhận thức cho nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, trong đó nổi bật là rủi ro biến động giá và khó khăn trong tiếp cận tín dụng. Theo số liệu thống kê, dư nợ tín dụng đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn đã tăng từ 34.000 tỷ đồng năm 1998 lên đến 456.412 tỷ đồng vào giữa năm 2011, tuy nhiên tỷ lệ cho vay nông nghiệp so với tổng dư nợ nền kinh tế lại giảm từ 27,65% xuống còn 16%. Người nông dân thường phải bán sản phẩm ngay sau thu hoạch với giá thấp do thiếu vốn lưu trữ và không có tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng. Mức độ biến động giá các mặt hàng nông sản như gạo, cà phê, đường trên thị trường thế giới rất lớn, gây ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người sản xuất.

Nghiên cứu tập trung xây dựng mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho (CCLK) nhằm giải quyết hai vấn đề trên: giảm thiểu rủi ro biến động giá và tăng khả năng tiếp cận tín dụng cho khu vực nông nghiệp. Phạm vi nghiên cứu bao gồm khảo sát thực trạng tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, Đắk Lắk, Bình Định và Quảng Nam, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế như mô hình Quedancor của Philippines. Mục tiêu cụ thể là xác định điều kiện cần thiết và cơ chế vận hành hệ thống chứng chỉ lưu kho, từ đó xây dựng mô hình tín dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam. Việc nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả tín dụng nông nghiệp, ổn định thị trường và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quản trị rủi ro giá cả trong nông nghiệp và lý thuyết tín dụng dựa trên tài sản bảo đảm. Mô hình chứng chỉ lưu kho (Warehouse Receipt System) được xem là công cụ trung gian giúp người nông dân có thể sử dụng hàng hóa lưu kho làm tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng, đồng thời kéo dài thời gian tiêu thụ sản phẩm nhằm giảm thiểu rủi ro biến động giá. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Chứng chỉ lưu kho (CCLK): giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hàng hóa đang lưu trữ tại kho, có thể chuyển nhượng và dùng làm tài sản bảo đảm.
• Rủi ro biến động giá: sự thay đổi không ổn định của giá cả hàng hóa nông sản trên thị trường trong và ngoài nước.
• Tín dụng nông nghiệp: hoạt động cung cấp vốn cho sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.
• Hệ thống kho lưu trữ: các loại kho công cộng, kho chuyên dụng, kho khóa đơn và khóa đôi, đảm bảo chất lượng và số lượng hàng hóa.
• Mô hình tín dụng dựa trên CCLK: cơ chế cho vay dựa trên việc sử dụng chứng chỉ lưu kho làm tài sản bảo đảm, kết hợp với các công cụ phòng ngừa rủi ro giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Phần định tính dựa trên khảo sát thực trạng tại các tỉnh trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long, Đắk Lắk, Bình Định và Quảng Nam, đồng thời phân tích kinh nghiệm quốc tế từ các SGDHH lớn như CME, LME, SHFE, SICOM và mô hình Quedancor của Philippines. Phần định lượng sử dụng số liệu thống kê về giá cả nông sản, dư nợ tín dụng, cơ cấu chi phí sản xuất và khảo sát nhận thức của người nông dân, doanh nghiệp.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 51 doanh nghiệp và hộ sản xuất tại nhiều tỉnh, cùng với dữ liệu từ các báo cáo ngành và các tổ chức tài chính. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích tại các vùng nông nghiệp trọng điểm nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích mối quan hệ giữa các biến số. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2011, phù hợp với giai đoạn biến động giá và phát triển tín dụng nông nghiệp tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Rủi ro biến động giá nông sản rất cao: Giá gạo, cà phê và đường trên thị trường thế giới biến động mạnh, đặc biệt trong giai đoạn khủng hoảng 2008 với mức tăng vọt và dao động thất thường. Ví dụ, giá phân ure tăng gấp đôi từ đầu năm đến tháng 8/2008, đạt đỉnh 770 USD/tấn. Cơ cấu chi phí sản xuất lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy phân bón chiếm 42,4%, lao động 30,2%, trả lãi vay 17,2%, làm tăng áp lực chi phí cho người nông dân.

2. Khó khăn trong tiếp cận tín dụng: Mặc dù dư nợ tín dụng nông nghiệp tăng hơn 10 lần từ 1998 đến 2010, nhiều ngân hàng thương mại lớn như ACB chỉ có tỷ lệ cho vay nông nghiệp dưới 1%. Khoảng 80% nông dân phải vay tín dụng không chính thức với lãi suất cao. Việc thiếu tài sản thế chấp, đặc biệt là đất đai có giấy tờ hợp pháp, và rủi ro biến động giá làm giảm khả năng vay vốn chính thức.

3. Mô hình chứng chỉ lưu kho giúp tăng khả năng tiếp cận tín dụng: Hệ thống CCLK cho phép người nông dân ký gửi hàng hóa tại kho được cấp phép, nhận chứng chỉ lưu kho làm tài sản bảo đảm vay vốn ngân hàng với tỷ lệ cho vay lên đến 70-80% giá trị hàng hóa. Mô hình Quedancor của Philippines đã chứng minh hiệu quả khi tăng lợi nhuận cho nông dân lên đến 94%/năm và tỷ lệ hoàn trả khoản vay đạt 100% sau nhiều năm triển khai.

4. Hệ thống kho lưu trữ và pháp lý chưa hoàn thiện: Việt Nam chưa có hành lang pháp lý đầy đủ công nhận CCLK là tài sản bảo đảm hợp pháp. Hệ thống kho lưu trữ còn thiếu đồng bộ, chưa có tiêu chuẩn kiểm định và bảo hiểm phù hợp, làm giảm niềm tin của các bên tham gia và hạn chế phát triển mô hình tín dụng dựa trên CCLK.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của rủi ro biến động giá là do sự phụ thuộc lớn vào thị trường thế giới và chi phí đầu vào như phân bón, thuốc trừ sâu biến động mạnh. Cơ cấu chi phí sản xuất nông nghiệp cao khiến lợi nhuận của người nông dân không tăng tương ứng khi giá sản phẩm tăng. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn thiếu các công cụ phòng ngừa rủi ro giá hiệu quả như hợp đồng kỳ hạn hay quyền chọn bán.

Khó khăn trong tiếp cận tín dụng xuất phát từ thiếu tài sản thế chấp và rủi ro giá cả làm các ngân hàng e ngại. Mô hình tín dụng dựa trên CCLK được xem là giải pháp khả thi, giúp người nông dân có tài sản bảo đảm an toàn, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. Kinh nghiệm từ Philippines và các nước châu Phi cho thấy việc xây dựng hệ thống kho lưu trữ đạt chuẩn, pháp lý rõ ràng và bảo hiểm hợp lý là điều kiện tiên quyết để mô hình thành công.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động giá phân bón, cà phê, gạo giai đoạn 2002-2011, bảng cơ cấu chi phí sản xuất lúa và cà phê, cùng biểu đồ tỷ lệ tiếp cận tín dụng của các ngân hàng thương mại. Các bảng và biểu đồ này minh họa rõ ràng mối liên hệ giữa chi phí đầu vào, biến động giá và khả năng tiếp cận vốn của người nông dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hành lang pháp lý cho hệ thống chứng chỉ lưu kho: Ban hành các văn bản pháp luật công nhận CCLK là tài sản bảo đảm hợp pháp, quy định rõ quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan, tạo niềm tin cho người nông dân, ngân hàng và thương nhân. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Tư pháp và Bộ Nông nghiệp chủ trì.

2. Phát triển hệ thống kho lưu trữ đạt chuẩn: Đầu tư nâng cấp kho công cộng, kho chuyên dụng với tiêu chuẩn kỹ thuật và năng lực tài chính phù hợp, đồng thời xây dựng hệ thống kiểm định, giám định hàng hóa độc lập. Mục tiêu trong 3 năm, phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp, các địa phương và doanh nghiệp kho bãi.

3. Triển khai mô hình tín dụng dựa trên CCLK tại các vùng trọng điểm: Thí điểm mô hình tại Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên và các tỉnh có sản xuất nông nghiệp lớn, kết hợp với các tổ chức tín dụng để cung cấp vốn vay với lãi suất ưu đãi, tỷ lệ cho vay 70-80% giá trị hàng hóa lưu kho. Thời gian 2-3 năm, do Ngân hàng Nhà nước và Agribank phối hợp thực hiện.

4. Kết hợp công cụ phòng ngừa rủi ro giá: Khuyến khích sử dụng hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn bán trên sàn giao dịch hàng hóa để bảo vệ giá bán tối thiểu cho người nông dân và doanh nghiệp, giảm thiểu rủi ro giá cả. Thời gian triển khai song song với mô hình tín dụng, do Sở Giao dịch Hàng hóa và các tổ chức tài chính phối hợp.

5. Tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức: Tổ chức các chương trình tập huấn cho người nông dân, doanh nghiệp về lợi ích và cách thức sử dụng chứng chỉ lưu kho, tín dụng nông nghiệp và công cụ phòng ngừa rủi ro giá. Thời gian liên tục, do các tổ chức chính quyền địa phương và hiệp hội nông dân thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Nghiên cứu mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho để phát triển sản phẩm tín dụng nông nghiệp, giảm thiểu rủi ro và mở rộng thị trường cho vay.

2. Người nông dân và hợp tác xã: Hiểu rõ cơ chế vận hành chứng chỉ lưu kho, cách sử dụng làm tài sản bảo đảm để tiếp cận vốn vay, đồng thời quản trị rủi ro biến động giá hiệu quả hơn.

3. Cơ quan quản lý nhà nước: Xây dựng chính sách, hành lang pháp lý và các chương trình hỗ trợ phát triển hệ thống kho lưu trữ, thị trường giao dịch hàng hóa và tín dụng nông nghiệp.

4. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và thương nhân: Tận dụng chứng chỉ lưu kho để đảm bảo nguồn hàng, giảm chi phí lưu kho và giao dịch, đồng thời tham gia các công cụ phòng ngừa rủi ro giá trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Chứng chỉ lưu kho là gì và có vai trò gì trong tín dụng nông nghiệp?
   Chứng chỉ lưu kho là giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hàng hóa đang lưu trữ tại kho, có thể chuyển nhượng và dùng làm tài sản bảo đảm vay vốn. Nó giúp người nông dân có thể giữ hàng hóa lâu hơn, tránh bán rẻ ngay sau thu hoạch và tiếp cận vốn ngân hàng dễ dàng hơn.

2. Tại sao giá nông sản biến động mạnh lại ảnh hưởng đến tín dụng?
   Biến động giá làm giảm giá trị tài sản thế chấp là hàng hóa, tăng rủi ro cho ngân hàng khi cho vay. Người nông dân cũng khó dự báo thu nhập, dẫn đến khó trả nợ đúng hạn, làm tăng tỷ lệ nợ xấu.

3. Mô hình Quedancor của Philippines có điểm gì nổi bật?
   Quedancor cho phép người nông dân ký gửi hàng hóa tại kho được cấp phép, nhận chứng chỉ lưu kho làm tài sản bảo đảm vay vốn với lãi suất hợp lý. Mô hình này đã giúp tăng lợi nhuận cho nông dân và tỷ lệ hoàn trả khoản vay đạt 100% sau nhiều năm.

4. Làm thế nào để giảm rủi ro làm giả chứng chỉ lưu kho?
   Cần có cơ quan quản lý cấp phép, quy định mẫu biểu chuẩn, kiểm định kho lưu trữ nghiêm ngặt và áp dụng công nghệ như chứng chỉ lưu kho điện tử để tăng tính minh bạch và an toàn.

5. Người nông dân có thể sử dụng chứng chỉ lưu kho để làm gì ngoài vay vốn?
   Ngoài vay vốn, người nông dân có thể chuyển nhượng chứng chỉ lưu kho cho thương nhân hoặc nhà đầu tư, tham gia giao dịch trên sàn giao dịch hàng hóa, giúp tăng tính thanh khoản và giá trị tài sản.

Kết luận

• Hệ thống chứng chỉ lưu kho là công cụ hiệu quả giúp giảm thiểu rủi ro biến động giá và tăng khả năng tiếp cận tín dụng cho người nông dân Việt Nam.
• Mô hình tín dụng dựa trên CCLK đã được chứng minh thành công ở nhiều quốc gia, đặc biệt là Philippines và các nước châu Phi.
• Việt Nam cần xây dựng hành lang pháp lý, phát triển hệ thống kho lưu trữ đạt chuẩn và kết hợp công cụ phòng ngừa rủi ro giá để triển khai mô hình hiệu quả.
• Việc nâng cao nhận thức và đào tạo cho người nông dân, doanh nghiệp là yếu tố then chốt để mô hình phát huy tác dụng.
• Giai đoạn tiếp theo nên tập trung thí điểm mô hình tại các vùng trọng điểm, đồng thời hoàn thiện chính sách và cơ sở hạ tầng liên quan, nhằm thúc đẩy phát triển tín dụng nông nghiệp bền vững.

Hãy bắt đầu áp dụng mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho để nâng cao hiệu quả sản xuất và kinh doanh nông nghiệp, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM --------------- Họ và tên tác giả luận văn: Nguyễn Quang Ngọc XÂY DỰNG MÔ HÌNH TÍN DỤNG DỰA TRÊN CHỨNG CHỈ LƯU KHO CHO VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – Năm 2011 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM --------------- Họ và tên tác giả luận văn: Nguyễn Quang Ngọc XÂY DỰNG MÔ HÌNH TÍN DỤNG DỰA TRÊN CHỨNG CHỈ LƯU KHO CHO VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. TRẦN NGỌC THƠ TP. HỒ CHÍ MINH – Năm 2011 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i GIỚI THIỆU 1.

Sự cần thiết của đề tài Rủi ro biến động giá là một trong những rủi ro chính của nhà sản xuất. Tuy nhiên, so với các loại rủi ro khác như thời tiết, mùa vụ thì một trong những điểm khác biệt lớn của quản trị rủi ro giá cả là chúng dễ dàng được nhận biết hơn. Ngoài ra, rủi ro giá cả có thể giảm thiểu được do có nhiều công cụ tài chính để chuyển đổi rủi ro. Quản trị rủi ro biến động giá là mối quan tâm đặc biệt của các nhà hoạch định chính sách cũng như của tầng lớp nông dân ở các nước đang phát triển nhằm cải thiện thu nhập của họ và sau đó tái đầu tư vào nông nghiệp.

Một vấn đề tài chính khác mà người nông dân, nhà kinh doanh còn phải đương đầu là sự thiếu hụt nguồn vốn trong sản xuất do họ thường không có tài sản thế chấp để đi vay. Vì vậy, khu vực tư nhân thường không mặn mà trong việc cấp tín dụng hoặc nếu có vì lo sợ việc không thu hồi được nợ, những người cho vay thường cung cấp tín dụng với mức lãi suất cao. Chính phủ Philippines đã áp dụng thành công mô hình Quedancor trong việc hỗ trợ người nông dân thông qua những khoản tài trợ dựa trên chứng chỉ lưu kho. Sự tương đồng về trình độ phát triển giữa Việt Nam và Philippines là điểm mấu chốt để xem xét mô hình này như là một khảo cứu hữu ích cho Việt Nam trong việc xây dựng một sàn giao dịch hàng hóa có sự gắn kết với hoạt động tín dụng nông sản thông qua chứng chỉ lưu kho.

Nghiên cứu này sẽ đưa ra một trong những cách thức để đối phó với vấn đề bất ổn của giá và khó khăn trong tiếp cận tín dụng nêu trên thông qua việc xem xét hệ thống tín dụng dựa trên hàng hóa lưu kho. Mục tiêu nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu mối quan hệ tương hỗ giữa sàn giao dịch hàng hóa và hoạt động tín dụng nông sản. Để từ đó xây dựng cơ chế tín dụng dựa trên chứng TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ii chỉ lưu kho trên cơ sở một SGDHH được xây dựng bài bản, theo lộ trình phù hợp. Cụ thể hơn, luận văn sẽ giải quyết bốn mục tiêu sau:  Xác định các điều kiện cần thiết và cơ chế vận hành của một hệ thống chứng chỉ lưu kho.

 Xây dựng mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho cho Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Để giải quyết các nội dung nêu trên, tác giả luận văn đã khảo sát thực trạng rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh nông nghiệp tại một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, Dak Lak, Bình Định và Quảng Nam kết hợp với sử dụng phương pháp định tính dựa trên việc nghiên cứu hoạt động của các SGDHH lớn trên thế giới như CME, LME, SHFE, SICOM …, vai trò của thị trường giao sau đối với việc bình ổn giá gạo của Ấn Độ, vai trò của hệ thống chứng chỉ lưu kho đối với đời sống người dân châu Phi, vai trò của Hội nông dân trong quản trị rủi ro giá cả … Và đặc biệt là cơ chế Quedancor của Philippines trong việc hỗ trợ người nông dân. Luận văn cũng sử dụng các số liệu thống kê để minh họa cho thực trạng của vấn đề nghiên cứu. Các kết quả nghiên cứu Luận văn của tác giả đóng góp một số kết quả sau:  Xác lập các điều kiện cần thiết để áp dụng hệ thống chứng chỉ lưu kho cho Việt Nam.

 Xây dựng mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lưu kho nhằm phòng ngừa rủi ro biến động giá và tăng khả năng tiếp cận tín dụng cho khu vực sản xuất nông nghiệp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iii MỤC LỤC Giới thiệu. iii Danh mục bảng biểu & hình vẽ. vi Danh mục các hộp .vii Danh mục các từ viết tắt.

viii Chƣơng 1: Tổng quan về chứng chỉ lƣu kho & mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lƣu kho .1 Khái niệm & cơ chế vận hành của hệ thống chứng chỉ lƣu kho .2 Cơ chế vận hành của hệ thống chứng chỉ lưu kho .2 Lợi ích và rủi ro của hệ thống chứng chỉ lƣu kho .1 Lợi ích của hệ thống chứng chỉ lưu kho .2 Rủi ro của hệ thống chứng chỉ lưu kho .3 Các điều kiện cần thiết để triển khai hệ thống chứng chỉ lƣu kho .1 Hệ thống pháp lý .2 Hệ thống kho lưu trữ .3 Kiểm định & giám định hàng hóa .4 Cơ chế bảo lãnh/bảo hiểm .4 Kinh nghiệm triển khai hệ thống chứng chỉ lƣu kho ở một số quốc gia .1 Kinh nghiệm của các quốc gia Châu Mỹ .2 Kinh nghiệm của các quốc gia Châu Phi .3 Mô hình tài trợ bằng chứng chỉ lưu kho Quedancor của Philippines.4 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. 21 TÓM TẮT CHƢƠNG 1. 23 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động tín dụng nông nghiệp & quản trị rủi ro biến động giá trong nông nghiệp tại Việt Nam .1 Thực trạng hoạt động tín dụng nông sản tại Việt Nam .1 Những kết quả đạt được .2 Một số hạn chế .2 Rủi ro biến động giá trong nông nghiệp và vấn đề quản trị rủi ro biến động giá đối với ngành nông nghiệp Việt Nam .1 Các rủi ro biến động giá trong hoạt động sản xuất nông nghiệp .2 Nhận thức và hành động phòng ngừa rủi ro biến động giá .3 Kênh thông tin và vai trò của các Hiệp hội .4 Chính sách của chính phủ đối với nhóm hàng nông sản. 48 TÓM TẮT CHƢƠNG 2.

56 Chƣơng 3: Xây dựng mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lƣu kho cho Việt Nam .1 Các điều kiện cần thiết .1 Hệ thống pháp lý & chính sách đối với sản xuất nông nghiệp.2 Hệ thống kho lưu trữ .3 Bảo hiểm hoạt động .4 Sự sẵn sàng tham gia của hệ thống ngân hàng .2 Mô hình tín dụng dựa trên chứng chỉ lƣu kho .1 Quy trình vận hành .2 Vai trò của các bên liên quan trong mô hình tín dụng dựa trên CCLK. 78 Danh mục tài liệu tham khảo Bảng câu hỏi khảo sát & Tổng hợp kết quả khảo sát Các phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] v DANH MỤC BẢNG BIỂU & HÌNH VẼ Bảng 2.1: So sánh thuế suất một số hàng nông sản trước và sau khi gia nhập WTO .2: Tóm tắt cam kết TRQ của Việt Nam .3: Tóm tắt các loại trợ cấp nội địa trong nông nghiệp .1: Chú thích sơ đồ hệ thống tín dụng dựa trên CCLK .1: Cơ chế vận hành của một hệ thống CCLK .2: Mô hình chứng chỉ lưu kho ở Philippines.1: Giá gạo nội địa và xuất khẩu giai đoạn 2009 – 2011 .2: Giá cà phê thế giới giai đoạn 1960 – 2011 .3: Giá gạo thế giới giai đoạn 1980 – 2010 .4: Giá đường thế giới giai đoạn 1980 – 2010 .5: Cơ cấu chi phí sản xuất lúa gạo ở Đồng bằng sông Cửu Long.6: Cơ cấu chi phí sản xuất cà phê .7: Biến động giá phân bón – cà phê – gạo giai đoạn 2002 – 2011 .8: Mức độ thỏa thuận mua nguyên liệu đầu vào & bán sán phẩm .9: Chuỗi lúa gạo hàng hóa tại Đồng bằng sông Cửu Long (2010) .10: Nhận thức về tầm quan trọng của các loại rủi ro .11: Mức độ sẵn lòng tham gia sản phẩm phòng ngừa rủi ro .12: Các băn khoăn khi tham gia phòng ngừa rủi ro .13: Quyết định bán sản phẩm ngay sau thu hoạch .14: Kênh thông tin cho khu vực nông nghiệp .15: Chính sách hỗ trợ nông nghiệp giai đoạn 1999 – 2001 .16: Chi trợ cấp nông nghiệp giai đoạn 1999 – 2004 .1: Mô hình hệ thống kho lưu trữ .63 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vi DANH MỤC CÁC HỘP Hộp 1.1: Kinh nghiệm triển khai chứng chỉ lưu kho cho nông dân ở Ghana .2: Kinh nghiệm triển khai chứng chỉ lưu kho cho người trồng cà phê ở Tanzania 17 Hộp 1.3: Hệ thống chứng chỉ lưu kho đối với ngô của Zambia.18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Tiếng Việt ACB Ngân hàng TMCP Á Châu Agribank Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn Việt Nam BIDV Ngân hàng Đầu tư & Phát triển Việt Nam CCLK Chứng chỉ lưu kho DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa HĐGS Hợp đồng giao sau HTX Hợp tác xã MB Ngân hàng TMCP Quân đội NHNN Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHTM Ngân hàng thương mại NN & PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Sacombank Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín SGDHH Sàn giao dịch hàng hóa Techcombank Ngân hàng TMCP Kỹ thương TCTD Tổ chức tín dụng TSBĐ Tài sản bảo đảm VIB Ngân hàng TMCP Quốc tế Vietcombank Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam Vietinbank Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] viii Tiếng Anh ACFTA ASEAN – China Free Trade Agreement ADB Africa Development Bank ASEAN Association of Southeast Asia Nations ATIGA ASEAN Trade in Goods Agreement CMAs Collateral Management Agreements C/O Certificate of Origin CT Certificate of Title CP Certificate of Pledge IMF Internation Monetary Fund LIFFE London International Financial Futures and Options Exchange NGOs Non Governmental Organization NRI Natural Resources Institute PCS Primary Cooperative Societes SGS Société Générale de Surveillance TRQ Tariff–rate Quota UNCTAD United Nations Conference on Trade and Development WTO Word Trade Organization TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CHỨNG CHỈ LƢU KHO & MÔ HÌNH TÍN DỤNG DỰA TRÊN CHỨNG CHỈ LƢU KHO Một thực tế là nông dân tại các nước đang phát triển có xu hướng bán toàn bộ sản phẩm ngay sau khi thu hoạch, và thường thì ở mức giá rất thấp. Coulter và Poulton (2001) đã chỉ ra rằng trong suốt sáu tháng vụ mùa thì giá lại tăng đến 80%. Trong khi đó, ở những khu vực sử dụng hệ thống chứng chỉ lưu kho thì mức độ chênh lệch giữa giá bán sau khi thu hoạch và vài tháng sau đó lại khá thấp (xem Onumah, 2003; Giovannucci, 2001 …).