CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THAM GIA CHUỖI CUNG ỨNG NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐIỆN TỬ 1. Tổng quan chuỗi cung ứng ngành công nghiệp điện tử 1. Chuỗi cung ứng 1. Định nghĩa Chuỗi cung ứng xuất hiện trong khoảng những năm 50 của thế kỷ XX tại Hoa Kỳ và đã phát triển qua 4 giai đoạn chính, và hiện nay đang ở giai đoạn phát triển thứ 5 (Wisner, J.
Trong xu thế toàn cầu hóa, chuỗi cung ứng ngày càng đóng vai trò quan trọng, then chốt trong các hoạt động kinh tế từ cấp độ địa phương cho tới toàn cầu. Cho đến nay, trên thế giới đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về chuỗi cung ứng, nhưng trong mỗi nghiên cứu lại đưa ra định nghĩa chuỗi cung ứng riêng, chưa có sự thống nhất. Dưới đây, Tác giả tổng hợp một số định nghĩa chuỗi cung ứng trong một số nghiên cứu đã công bố. Theo Ganeshan và cộng sự, “chuỗi cung ứng là một mạng lưới các lựa chọn sản xuất và phân phối nhằm thực hiện các chức năng thu mua nguyên liệu, chuyển đổi nguyên liệu thành bán thành phẩm, thành phẩm và phân phối chúng đến khách hàng.” (Ganeshan, Ram và Terry P.Harrison, 1995, An Introduction to Supply Chain Management).
Theo Lambert, Stock và Ellram, “chuỗi cung ứng là sự liên kết giữa các doanh nghiệp nhằm đưa sản phẩm hay dịch vụ ra thị trường. Theo Chopra và Meindl, “chuỗi cung ứng bao gồm mọi công đoạn có liên quan, trực tiếp hay gián tiếp đến việc đáp ứng nhu cầu khách hàng. Chuỗi cung ứng không chỉ gồm nhà sản xuất và nhà cung ứng, mà còn nhà vận chuyển, kho, người bán lẻ và bản thân khách hàng. Hay chuỗi cung ứng hiểu một cách đơn giản đó là sự kết nối các nhà cung ứng, khách hàng, nhà sản xuất và các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan đến quá trình kinh doanh.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Theo Wisner, Tan và Leong, chuỗi cung ứng là chuỗi các doanh nghiệp tham gia tạo ra sản phẩm, dịch vụ đáp ứng cho người tiêu dùng, bao gồm tất cả các chức năng cho phép thực hiện việc sản xuất, vận chuyển và tái thu hồi các nguyên vật liệu, bán thành phẩm và sản phẩm, dịch vụ cuối cùng.Wisner, Keah-Choon Tan, and G. Keong Leong, 2012, Principles of Supply Chain Management: A Balanced Approach, 3rd edition) Từ các định nghĩa trên rút ra một số vấn đề cơ bản của chuỗi cung ứng: - Về bản chất: Chuỗi cung ứng là một mạng lưới các tổ chức kinh tế với các mối liên kết trực tiếp hoặc gián tiếp. Các mỗi liên kết được hình thành dựa trên quan hệ sở hữu (ví dụ công ty mẹ - công ty con) hay dưới quan hệ hợp đồng. - Về mục đích: Chuỗi cung ứng thực hiện chức năng tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng cuối cùng.
- Về hoạt động: Chuỗi cung ứng bao ba hoạt động cơ bản: o Cung ứng các nguyên liệu, thành phần đầu vào cho quá trình sản xuất; o Sản xuất: Là quá trình chuyển đổi các nguyên liệu thành sản phẩm cuối cùng; o Phân phối: Là quá trình đảm bảo các sản phẩm sẽ được phân phối đến khách hàng cuối cùng thông qua mạng lưới phân phối, kho bãi, … Như vậy, chuỗi cung ứng có thể hiểu là một mạng lưới liên kết giữa các doanh nghiệp tham gia trực tiếp hay gián tiếp vào quá trình thu mua nguyên liệu ban đầu, sản xuất ra sản phẩm đến phân phối sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu khách hàng cuối cùng. Đặc điểm Một chuỗi cung ứng có những đặc điểm cơ bản sau: a) Chuỗi cung ứng bao gồm nhiều mắt xích Trong một chuỗi cung ứng luôn bao gồm rất nhiều các doanh nghiệp tham gia một cách trực tiếp hay gián tiếp vào chuỗi. Tương ứng với 3 hoạt động cơ bản trong chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp cũng được chia thành 3 nhóm cơ bản là nhà cung ứng, nhà sản xuất, nhà phân phối. Nhà cung ứng là những doanh nghiệp nằm ở đầu chuỗi.
Họ đảm nhận trách nhiệm thu mua các nguyên liệu cơ bản cho sản xuất hàng hóa để cung cấp cho các doanh nghiệp sản xuất. Nhà sản xuất là những doanh nghiệp sở hữu những nhà máy, xí nghiệp với những dây chuyền sản xuất để chuyển đổi từ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 nguyên liệu thu mua từ nhà cung ứng thành bán thành phẩm, thành phẩm cuối cùng. Nhà phân phối là những doanh nghiệp ở cuối mỗi chuỗi cung ứng. Họ đảm nhận nhiệm vụ đưa sản phẩm từ nhà máy tới người tiêu dùng cuối cùng thông qua các hệ thống các kênh phân phối.
b) Ba dòng chảy chính trong chuỗi cung ứng Hình 1. Ba dòng chảy trong chuỗi cung ứng Nguồn: Huỳnh Thị Thu Sương, 2012, tr.19 Dòng sản phẩm dịch vụ: Chiều dịch chuyển của dòng sản phẩm, dịch vụ bắt đầu từ nhà cung ứng, đi qua chuỗi và tới người tiêu dùng cuối cùng. Bắt đầu từ các nhà cung ứng, vật chất sẽ được nhà sản xuất thu mua dưới dạng các nguyên vật liệu. Qua quá trình sản xuất, nguyên vật liệu ban đầu biến đổi lý, hóa thành bán thành phẩm, thành phẩm và được tiếp tục hoàn thiện.
Tiếp theo, sản phẩm cuối cùng sẽ được nhà phân phối vận chuyển để cung cấp đến tay người tiêu dùng. Dòng tiền: Vì mục đích của chuỗi cung ứng nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ cho người tiêu dùng nên người tiêu dùng chính là đối tượng cung ứng nguồn tiền để chi trả cho tất cả các hoạt động tham gia tạo ra sản phẩm, dịch vụ. Vì vậy, chiều dịch chuyển của dòng tiền xuất phát từ người tiêu dùng, dịch chuyển qua các mắt xích trong chuỗi và hướng về nhà cung ứng. Chuỗi cung ứng dưới góc độ giá trị cũng được xem là một chuỗi giá trị.
Các mắt xích trong chuỗi đảm nhận việc tạo giá trị tăng thêm cho vật chất khi nó di chuyển qua mắt xích đó. Dòng tiền sẽ được phân bổ cho các mắt xích tương ứng với phần giá trị tăng thêm mà mắt xích đó tạo ra. Việc phân bổ dòng tiền này ở các mắt xích là không giống nhau. Dòng tiền sẽ phân bổ ít hơn ở những mắt xích liên quan tới các hoạt động sử dụng trình độ công nghệ thấp như sơ chế, lắp ráp; và phân bổ nhiều hơn ở những mắt xích liên quan tới hoạt động sử dụng công nghệ cao như thiết kế, phát triển sản phẩm mới.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Dòng thông tin: Dòng thông tin là một dòng chảy vô hình trong chuỗi nhưng có vai trò vô cùng quan trọng để kết nối dòng vật chất và dòng tiền, cũng như kết nối tất cả các mắt xích trong chuỗi, giúp chuỗi hoạt động trơn tru, nhịp nhàng và hiệu quả. Dòng chảy của thông tin là dòng có tính hai chiều: chiều từ phía khách hàng ngược về phía trước chuỗi mang những thông tin thị trường, đặc điểm sản phẩm, nhu cầu của khách hàng, và những ý kiến phản hồi của khách hàng sau khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ; chiều từ nhà cung cấp, phản ánh tình hình hoạt động của thị trường nguyên liệu (Huỳnh Thị Thu Sương, 2012, tr. Cấu trúc Trong một chuỗi cung ứng được cấu thành bởi các thành viên cơ bản: nhà cung ứng, nhà sản xuất, nhà phân phối/nhà bán lẻ trong mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau (Chopra, S. Ba bộ phận cơ bản trên của chuỗi cung ứng được gọi là thành viên chính của chuỗi.
Các thành viên chính thực hiện các công đoạn chính của quá trình tạo ra sản phẩm/dịch vụ. Bên cạnh các thành viên chính, mỗi chuỗi đều có các doanh nghiệp cung ứng cấp dịch vụ bảo hiểm, tư vấn, cho thuê tài sản, vận tải, kho bãi,… cho những thành viên chính gọi là các thành viên hỗ trợ. Cấu trúc chuỗi cung ứng Thành viên hỗ Nhà cung Nhà sản Nhà phân Nhà bán Người ứng xuất phối lẻ tiêu dùng Nguồn: Chopra, S.5 Nhà cung ứng: Đây là những tổ chức thực hiện chức năng chính là thu mua các nguyên vật liệu và sau đó cung cấp cho các nhà sản xuất. Trong chuỗi cung ứng có thể có nhiều lớp nhà cung ứng.
Mỗi nhà cung ứng ở lớp sau đóng vai trò là khách hàng của nhà cung ứng liền trước. Nhà sản xuất: Bao gồm các công ty sản xuất nguyên vật liệu, linh kiện, phụ kiện, hợp phần và các công ty sản xuất thành phẩm. Nhà phân phối: Là các doanh nghiệp đóng vai trò cầu nối giữa nhà sản xuất và khách hàng, thực hiện chức năng đưa sản phẩm từ nhà máy ra thị trường. Khi nhà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 phân phối thu mua sản phẩm với số lượng lớn từ nhà sản xuất để cung cấp cho những đơn vị bán hàng nhỏ hơn thì còn được gọi là nhà bán sỉ.
Nhà bán lẻ: là các tổ chức thực hiện chức năng chính là bán sản phẩm cho người tiêu dùng. Nhà bán lẻ có thể mua sản phẩm trực tiếp từ nhà sản xuất hoặc mua lại từ nhà phân phối. Nhà bán lẻ có thể là cửa hàng bán lẻ, hệ thống siêu thị hay các cửa hàng giới thiệu sản phẩm. Ngành công nghiệp điện tử 1.
Định nghĩa Ngành công nghiệp điện tử hiện đang được coi là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn trên thế giới. Các hoạt động trong ngành công nghiệp điện tử ngày càng phức tạp và các sản phẩm của ngành ngày càng phong phú, đa dạng. Chính vì vậy, việc bao hàm hết phạm vi ngành công nghiệp điện tử vào một định nghĩa là việc không dễ dàng. Một điểm chung ở trên thế giới và Việt Nam là ngành công nghiệp điện tử được xếp vào ngành công nghiệp sản xuất công nghệ thông tin, cụ thể là ngành sản xuất công nghệ thông tin.
Dưới đây là một số định nghĩa trên thế giới và ở Việt Nam đề cập tới phạm vi ngành công nghiệp điện tử. Theo định nghĩa về công nghiệp công nghệ thông tin theo Tiêu chuẩn quốc tế Phân loại công nghiệp của tất cả các hoạt động kinh tế của Liên Hiệp Quốc - ISIC (International Standard Industrial Classification of All Economic Activities) phiên bản 4 do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) ban hành, công nghiệp sản xuất công nghệ thông tin là ngành sản xuất các linh kiện, bảng mạch điện tử; máy tính và thiết bị ngoại vi; thiết bị thông tin liên lạc; điện tử tiêu dùng; dụng cụ từ tính và quang học (OECD/WTO, 2013, tr.