Mô Hình Quy Hoạch Và Tổ Chức Không Gian Cho Cụm Công Nghiệp Vừa Và Nhỏ Ở Nông Thôn

Luận văn phân tích mô hình quy hoạch và tổ chức không gian cụm công nghiệp vừa nhỏ tại nông thôn, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Đề tài: Mô Hình Quy Hoạch Và Tổ Chức Không Gian Cụm Công Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Nông Thôn

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG I: PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu
• 1.2. Phương pháp và nội dung nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG II: CƠ SỞ NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUY HOẠCH VÀ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN CỦA CÁC CỤM CÔNG NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ NÔNG THÔN VÙNG TÂY NGUYÊN
• 2.1. Khái quát các đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hội của vùng Tây Nguyên
• 2.2. Thực tại phát triển mô hình công nghiệp vừa và nhỏ trong vùng Tây Nguyên
• 2.2.1. Đánh giá những loại hình cụm công nghiệp vừa và nhỏ trong vùng
• 2.2.2. Đánh giá khả năng phát triển công nghiệp trong vùng
• 2.3. Xác định các mô hình đặc trưng, cơ sở hình thành và phát triển mô hình đặc trưng trong địa bàn vùng Tây Nguyên
• 2.3.1. Sản phẩm công nghiệp chủ yếu của Tây Nguyên
• 2.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển các loại hình công nghiệp vùng Tây Nguyên
• 3. CHƯƠNG III: XÂY DỰNG CÁC MÔ HÌNH QUY HOẠCH VÀ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN CÁC CỤM CÔNG NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ NÔNG THÔN VÙNG TÂY NGUYÊN
• 3.1. Các định hướng phát triển chung
• 3.2. Cơ sở đề xuất mô hình tổ chức không gian cụm điểm công nghiệp nông thôn vùng Tây Nguyên
• 3.2.1. Đặc điểm và các yêu cầu phát triển
• 3.2.2. Hệ thống tiêu chí quy hoạch tổ chức không gian cụm công nghiệp nông thôn vùng Tây Nguyên
• 3.3. Mô hình quy hoạch tổ chức không gian cụm, điểm công nghiệp nông thôn vùng Tây Nguyên
• 3.3.1. Những yêu cầu về quy hoạch các cụm-điểm công nghiệp trên địa bàn Tây Nguyên
• 3.3.2. Những yêu cầu bố trí các cụm-điểm công nghiệp
• 3.3.3. Tổ chức không gian
• 3.3.4. Tổ chức hạ tầng kỹ thuật
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Quy Hoạch Công Nghiệp

Quy hoạch công nghiệp là một yếu tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông thôn. Mô hình quy hoạch này không chỉ giúp tổ chức không gian mà còn tạo ra các khu công nghiệp phù hợp với nhu cầu phát triển. Quy hoạch nông thôn cần được thực hiện một cách đồng bộ, kết hợp giữa công nghiệp vừa và nhỏ với các hoạt động sản xuất nông nghiệp. Việc này không chỉ tạo ra việc làm mà còn nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp. Theo nghiên cứu, việc phát triển khu công nghiệp tại nông thôn có thể giúp cải thiện hạ tầng và thúc đẩy kinh tế nông thôn. "Quy hoạch công nghiệp cần phải linh hoạt và thích ứng với điều kiện thực tế của từng địa phương".

1.1. Tổ Chức Không Gian

Tổ chức không gian trong quy hoạch công nghiệp là một yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động của các cụm công nghiệp. Việc phân bổ không gian hợp lý giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu chi phí. Tổ chức không gian cần phải dựa trên các yếu tố như địa hình, nguồn lực và nhu cầu thị trường. "Một không gian được tổ chức tốt sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của công nghiệp địa phương". Việc cải thiện hạ tầng cũng là một phần quan trọng trong tổ chức không gian, giúp kết nối các cụm công nghiệp với nhau và với thị trường tiêu thụ.

II. Phát Triển Nông Thôn

Phát triển nông thôn không chỉ là việc tăng cường sản xuất nông nghiệp mà còn bao gồm việc phát triển công nghiệp vừa và nhỏ. Mô hình quy hoạch cần phải chú trọng đến việc tạo ra các cụm công nghiệp phù hợp với điều kiện nông thôn. Việc này không chỉ giúp tăng cường kinh tế nông thôn mà còn tạo ra cơ hội việc làm cho người dân. "Phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu trong quy hoạch nông thôn". Các chính sách hỗ trợ đầu tư cho công nghiệp địa phương cũng cần được thực hiện để khuyến khích sự phát triển này.

2.1. Đầu Tư Công Nghiệp

Đầu tư vào công nghiệp tại nông thôn là một yếu tố quan trọng để thúc đẩy phát triển. Các chính sách đầu tư cần phải được thiết kế để thu hút các nhà đầu tư vào cụm công nghiệp. Việc này không chỉ giúp cải thiện hạ tầng mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi. "Đầu tư vào công nghiệp vừa và nhỏ sẽ tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế nông thôn". Các chương trình hỗ trợ từ chính phủ cũng cần được triển khai để khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực này.

III. Quản Lý Không Gian

Quản lý không gian trong quy hoạch công nghiệp là một thách thức lớn. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để đảm bảo rằng các cụm công nghiệp hoạt động một cách bền vững. Việc quản lý không gian không chỉ bao gồm việc phân bổ đất đai mà còn liên quan đến việc bảo vệ môi trường. "Quản lý không gian cần phải được thực hiện một cách khoa học và hợp lý". Các chính sách quản lý cần phải linh hoạt để thích ứng với sự thay đổi của thị trường và nhu cầu phát triển.

3.1. Cải Thiện Hạ Tầng

Cải thiện hạ tầng là một yếu tố quan trọng trong quản lý không gian. Hạ tầng tốt sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các cụm công nghiệp phát triển. Việc đầu tư vào hạ tầng không chỉ giúp kết nối các khu vực mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. "Một hệ thống hạ tầng hoàn chỉnh sẽ thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp địa phương". Cần có các chính sách hỗ trợ để cải thiện hạ tầng tại các khu vực nông thôn, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Mô Hình Quy Hoạch Và Tổ Chức Không Gian Cụm Công Nghiệp Vừa Và Nhỏ Nông Thôn Theo Hướng Công Nghiệp Hóa – Hiện Đại Hóa

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Đề tài Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Trọng điểm Cấp Nhà nước KC 07.23 (Đề tài nhánh 4) do Viện Quy hoạch Đô thị - Nông thôn (Bộ Xây dựng) chủ trì, dưới sự dẫn dắt của KTS. Trần Ngọc Chính, tập trung giải quyết câu hỏi cốt lõi: Làm thế nào để thiết lập mô hình quy hoạch và tổ chức không gian tối ưu cho các cụm công nghiệp (CCN) vừa và nhỏ nông thôn, đảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và bản sắc văn hóa từng vùng miền?

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận đa ngành: khảo sát thực địa diện rộng, đánh giá hiện trạng kinh tế - xã hội, phân tích địa kinh tế và mô hình hóa không gian phân vùng tại 7 vùng kinh tế trọng điểm (đặc biệt nhấn mạnh vùng Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, các khu vực liên xã và cụm cải tạo).

Kết quả nghiên cứu đã xác lập hệ thống tiêu chí quy hoạch hoàn chỉnh và đề xuất các mô hình tổ chức không gian đặc thù:

• Tại Tây Nguyên: Mô hình CCN chế biến nông lâm sản (10–30 ha) gắn với bán kính vùng nguyên liệu 5–10 km và mô hình làng nghề truyền thống gắn du lịch (10–15 ha).
• Tại Đông Nam Bộ: Mô hình tiểu khu kinh tế công nghiệp - dịch vụ (25–100 ha) và cụm làng nghề di dời (30–50 ha) tích hợp công nghệ sạch.

Nghiên cứu mang lại cơ sở khoa học và pháp lý vững chắc cho việc quản lý nhà nước, lập quy hoạch phân khu và định hướng chiến lược công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH-HĐH) nông thôn Việt Nam.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Giai đoạn đầu thế kỷ XXI, tiến trình CNH-HĐH nông nghiệp và nông thôn Việt Nam đứng trước những bước chuyển mình mạnh mẽ nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức sâu sắc. Các cơ sở tiểu thủ công nghiệp (TTCN) và doanh nghiệp vừa và nhỏ nông thôn chủ yếu phát triển tự phát, quy mô manh mún, công nghệ lạc hậu và thiếu sự kiểm soát về quy hoạch không gian. Tình trạng sản xuất xen lẫn trong các khu dân cư nông thôn không chỉ cản trở mở rộng quy mô sản xuất mà còn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng (nước thải, khí thải, chất thải rắn), làm suy thoái tài nguyên đất và nguồn nước đầu nguồn.

Trước khi nghiên cứu KC 07.23 được triển khai, hệ thống quy chuẩn - tiêu chuẩn xây dựng quốc gia còn thiếu các hướng dẫn cụ thể về quy hoạch không gian công nghiệp nông thôn. Các nhà quản lý đô thị và chính quyền địa phương gặp nhiều lúng túng trong việc phân bổ quỹ đất, bố trí hạ tầng kỹ thuật dùng chung và liên kết kinh tế liên xã, liên vùng. Khoảng trống lý luận này đòi hỏi một công trình nghiên cứu toàn diện cấp Nhà nước nhằm đưa ra khung lý thuyết, hệ thống tiêu chí định lượng và các giải pháp quy hoạch mang tính hướng dẫn thực tiễn.

Nghiên cứu này có ý nghĩa đặc biệt kịp thời và mang tính thời đại cao:

• Xác lập luận cứ khoa học để tái cơ cấu không gian kinh tế nông thôn giai đoạn 2001–2020.
• Giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển công nghiệp hóa và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, cảnh quan văn hóa bản địa.
• Đóng vai trò là công cụ chiến lược giúp các địa phương thu hút vốn đầu tư, chuyển dịch cơ cấu lao động từ thuần nông sang công nghiệp - dịch vụ mà không tạo ra các "cơn sốt" đô thị hóa tiêu cực.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết quy hoạch không gian và điều tra thực nghiệm liên ngành, được thiết kế theo quy trình 4 bước chặt chẽ:

1. Thu thập dữ liệu và khảo sát thực địa

Nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát diện rộng tại hàng trăm cơ sở công nghiệp, làng nghề truyền thống và các CCN đang vận hành trên khắp các vùng lãnh thổ (Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đồng bằng Bắc Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ...). Dữ liệu thu thập bao gồm: cơ cấu ngành nghề, hiện trạng sử dụng đất, công nghệ sản xuất, chất thải phát sinh, hạ tầng kỹ thuật (giao thông, cấp điện, cấp thoát nước) và đặc điểm kinh tế - xã hội địa phương.

2. Phân tích và đánh giá đa tiêu chí (Multi-criteria Evaluation)

Dữ liệu khảo sát được phân tích qua lăng kính đa ngành:

• Địa kinh tế - tài nguyên: Đánh giá lợi thế vị trí, nguồn nguyên liệu tại chỗ và khả năng kết nối mạng lưới giao thông đối ngoại (Quốc lộ, Tỉnh lộ, cụm cảng).
• Tác động môi trường và sinh thái: Đo lường tải lượng ô nhiễm, đánh giá độ nhạy cảm của các lưu vực sông đầu nguồn, các vùng bảo tồn thiên nhiên và khu dân cư liền kề.
• Hình thái không gian: So sánh hiệu quả sử dụng đất giữa các cấu trúc mạng lưới giao thông (dạng xương cá, trục nhánh, ô cờ hoặc phân tán).

3. Phương pháp mô hình hóa không gian và phân tầng sinh thái

Dựa trên các quy chuẩn xây dựng Việt Nam và đối chiếu kinh nghiệm quốc tế, đề tài xác lập các tiêu chí chuẩn hóa về cơ cấu sử dụng đất công nghiệp (tỷ lệ đất nhà xưởng, giao thông, cây xanh cách ly, hạ tầng kỹ thuật, nhà ở công nhân). Các mô hình không gian được thiết kế module hóa, cho phép tùy biến linh hoạt theo điều kiện địa hình (đồi núi, cao nguyên dốc thoải hay đồng bằng ngập mặn).

4. Độ tin cậy và giá trị pháp lý

Được thực hiện bởi Viện Quy hoạch Đô thị - Nông thôn cùng đội ngũ chuyên gia quy hoạch hàng đầu, kết quả nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, khoa học và khả thi cao, phản ánh chính xác thực tiễn phát triển của hệ thống công nghiệp vừa và nhỏ nông thôn Việt Nam.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện cốt lõi về bản chất, động lực và hình thái phát triển của cụm công nghiệp vừa và nhỏ nông thôn:

1. Sự phân hóa sâu sắc về nhu cầu không gian giữa các vùng sinh thái - kinh tế

• Vùng Tây Nguyên: Đặc trưng bởi địa hình chia cắt, phân bố dân cư thưa thớt (45 dân tộc), tài nguyên nông - lâm nghiệp trù phú (cà phê, cao su, bông, gỗ) nhưng xa cảng biển và khan hiếm nước mùa khô. Tại đây, công nghiệp chế biến thô và sơ chế chiếm tỷ trọng áp đảo (>60–70%). Do đó, mô hình tổ chức không gian phải ưu tiên cụm quy mô nhỏ và vừa (10–30 ha), đặt trọng tâm vào việc bảo vệ nguồn nước đầu nguồn và giữ gìn kiến trúc cảnh quan buôn làng.
• Vùng Đông Nam Bộ: Là cực tăng trưởng kinh tế năng động với tỷ lệ đô thị hóa cao (>59%), hạ tầng kết nối vượt trội. CCN tại đây mang tính chất vệ tinh hoặc hỗ trợ các KCN lớn, quy mô mở rộng (25–100 ha), đòi hỏi tích hợp không gian công nghiệp - đô thị - dịch vụ thương mại hoàn chỉnh và áp dụng công nghệ sản xuất sạch (chuyển đổi từ lò nung củi sang lò gas, tuynel).

2. Xác định quy mô tối ưu và bán kính phục vụ gắn với chuỗi cung ứng

Nghiên cứu chứng minh rằng hiệu quả của CCN nông thôn phụ thuộc chặt chẽ vào cự ly vận chuyển nguyên liệu:

• Cự ly lý tưởng từ CCN đến vùng nguyên liệu nông - lâm sản là 5–10 km, giúp giảm thiểu tối đa tổn thất sau thu hoạch và chi phí logistics nội vùng.
• Diện tích đất dành cho sản xuất nhà xưởng tối ưu chiếm 55–65%, đất cây xanh cách ly và cảnh quan phải đạt tối thiểu 10–12%, giao thông nội bộ chiếm 12–20% để đảm bảo lưu thông xe tải trọng lớn.

3. Yêu cầu tách biệt triệt để không gian cư trú và sản xuất

Phân tích hiện trạng cho thấy mô hình "sản xuất tại gia" truyền thống gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trường sống. Đề tài khẳng định: Đối với cụm làng nghề (quy mô 10–15 ha tại Tây Nguyên hoặc 30–50 ha tại Đông Nam Bộ), bắt buộc phải di dời các khâu sản xuất ô nhiễm ra khỏi khu dân cư hiện hữu vào phân khu sản xuất tập trung, đồng thời thiết lập trung tâm dịch vụ - trưng bày sản phẩm để phục vụ du lịch.

4. Giá trị đột phá của mô hình liên xã và hạ tầng dùng chung

Thay vì phát triển dàn trải mỗi xã một cụm công nghiệp gây lãng phí quỹ đất và ngân sách, nghiên cứu chứng minh giải pháp liên kết liên xã / liên khu vực giúp tiết kiệm 20–30% chi phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật (trạm biến áp, trạm cấp nước, hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn 100%).

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Đề tài KC 07.23 (Nhánh 4) mang lại những đóng góp nền tảng cho cả lý luận quy hoạch và thực tiễn quản lý phát triển:

Đóng góp về lý luận và phương pháp quy hoạch

• Thiết lập hệ thống lý luận hoàn chỉnh về quy hoạch không gian công nghiệp nông thôn theo đặc thù sinh thái vùng miền tại Việt Nam.
• Định hình khung tiêu chí phân loại, xác định quy mô, chỉ tiêu sử dụng đất và cấu trúc phân khu chức năng cho các loại hình CCN đa ngành, chuyên ngành và CCN làng nghề.

Đóng góp thực tiễn và ứng dụng chính sách

• Cung cấp bộ công cụ hướng dẫn thực hành quy hoạch cho các Viện quy hoạch, Sở Xây dựng và UBND các cấp trong việc lập, thẩm định và phê duyệt các đồ án quy hoạch chi tiết CCN nông thôn.
• Đặt nền móng cho việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn xây dựng và chính sách ưu đãi đầu tư, khuyến công giai đoạn 2005–2020.
• Đề xuất mô hình tích hợp giữa sản xuất công nghiệp nông thôn với phát triển du lịch làng nghề và chuỗi dịch vụ thương mại, thúc đẩy CNH nông thôn theo hướng bền vững.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

Báo cáo nghiên cứu là tài liệu tham khảo thiết yếu cho các nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý Nhà nước & Nhà hoạch định chính sách: Cán bộ thuộc Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp & PTNT; các Sở Xây dựng, Sở Công Thương tại các địa phương ứng dụng để xây dựng đề án phát triển CCN và quy hoạch nông thôn mới.
• Kiến trúc sư & Kỹ sư Quy hoạch: Các chuyên gia tư vấn thiết kế đô thị - nông thôn sử dụng hệ thống chỉ tiêu sử dụng đất, giải pháp tổ chức mạng lưới giao thông, san nền và hạ tầng kỹ thuật môi trường làm cẩm nang thiết kế.
• Doanh nghiệp & Chủ đầu tư hạ tầng CCN: Nắm bắt được các mô hình phân khu chức năng, tối ưu hóa chi phí đầu tư hạ tầng dùng chung và định vị các phân ngành công nghiệp ưu tiên theo từng vùng địa lý.
• Giảng viên & Nhà nghiên cứu học thuật: Tài liệu giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về quy hoạch xây dựng vùng, kinh tế phát triển nông thôn và bảo vệ môi trường công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ) (250-300 từ)

1. Phát hiện mang tính đột phá nhất của đề tài là gì?

Đó là việc chứng minh sự cần thiết phải từ bỏ tư duy quy hoạch cào bằng; thay vào đó, tổ chức không gian CCN nông thôn bắt buộc phải gắn liền với sinh thái vùng, chuỗi cung ứng nguyên liệu (bán kính 5–10 km) và mô hình liên kết hạ tầng liên xã nhằm tối ưu hóa nguồn lực.

2. Tiêu chuẩn tổ chức không gian giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ khác nhau như thế nào?

• Tây Nguyên: Quy mô cụm nhỏ (10–30 ha), mật độ xây dựng vừa phải, ưu tiên bảo vệ lưu vực sông và vi khí hậu cao nguyên, gắn kết kiến trúc buôn làng truyền thống.
• Đông Nam Bộ: Quy mô lớn hơn (25–100 ha), phát triển theo mô hình tiểu khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ, kết nối mạnh mẽ với các đô thị trung tâm và hệ thống cảng biển.

3. Nghiên cứu giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường tại các làng nghề nông thôn ra sao?

Bằng mô hình quy hoạch tách biệt khu sản xuất tập trung ra khỏi khu dân cư, bắt buộc xây dựng hệ thống thu gom và trạm xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn 100%, đồng thời thiết lập dải cây xanh cách ly đạt tối thiểu 10–12% diện tích.

4. Cụm công nghiệp liên xã mang lại lợi ích kinh tế - kỹ thuật gì?

Mô hình liên xã giải quyết triệt để vấn đề phân tán manh mún, cho phép chia sẻ dùng chung các công trình hạ tầng kỹ thuật đắt đỏ (cấp điện, cấp nước, xử lý rác thải), giúp giảm 20–30% tổng mức đầu tư hạ tầng ban đầu.

5. Khả năng ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu này hiện nay ra sao?

Các mô hình và bộ tiêu chí của đề tài đóng vai trò là khung hướng dẫn quy hoạch kỹ thuật mẫu, có thể áp dụng trực tiếp vào đồ án quy hoạch xây dựng vùng huyện, quy hoạch cụm công nghiệp và chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

---

Kết luận (150 từ)

Báo cáo nghiên cứu thuộc Đề tài cấp Nhà nước KC 07.23 là công trình khoa học quy mô và toàn diện, đặt nền móng vững chắc cho lý luận và thực tiễn quy hoạch không gian cụm công nghiệp nông thôn Việt Nam. Bằng việc phân tích sâu sắc các đặc trưng sinh thái - kinh tế của từng vùng miền (tiêu biểu như Tây Nguyên và Đông Nam Bộ), đề tài đã đưa ra các giải pháp tổ chức không gian hợp lý, kết hợp hài hòa giữa phát triển công nghiệp, bảo tồn làng nghề và bảo vệ môi trường sinh thái.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển bền vững hiện nay, các định hướng của đề tài tiếp tục là kim chỉ nam quan trọng để xây dựng các cụm công nghiệp sinh thái, cụm công nghiệp xanh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn vững chắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Mục tiêu: - Góp phần tạo nên một quy hoạch tổng thể cho sự phát triển ngành công nghiệp trên địa bàn Tây Nguyên. - La co sé khoa hoc quan trong để các nhà quy hoạch và quản lý xây dựng lựa chọn mô hình hình thành và phát triển một cụm điểm công nghiệp vừa và nhỏ nông thôn trên địa bàn Tây Nguyên phù hợp với đặc trưng của từng khu vực. - Mô hình này sẽ mang tính hướng dẫn, có thể vận dụng để phù hợp với dặc thù đa dạng của từng địa phương, các loại hình ngành nghề, quy mô phát triển.

mô hình quản lý,. Phương pháp và nôi dung nghiên cứu: - Điều tra, khảo sát tình hình hiện trạng hoạt động của các cụm, điểm công nghiệp và các làng nghề. - Đánh giá chất lượng và hiệu quả của các quy hoạch cụm, điểm công nghiệp đã và đang triển khai trên địa bàn. - Tổng hợp, để xuất mô hình quy hoạch và tổ chức không gian đặc trưng của các cụm, điểm công nghiệp.

CHƯƠNG II: CƠ SỞ NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG MÔ HÌNH QUY HOẠCH VÀ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN CỦA CÁC CỤM CÔNG NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ NÔNG THÔN VÙNG TÂY NGUYÊN 2. Khái quát các đặc điểm tư nhiên, kinh tế- xã hôi của vùng Tây Nguyên: 2. Vị trí địa lý: Vùng Tây Nguyên bao gồm 5 tinh: Kon Tum, Gia Lai, Dak Lik, Dak Nông và Lâm Đồng. Tây Nguyên nằm ở phía Tây Nam Việt Nam về cả phía Đông và Tây dãy núi Trường Sơn.

‘ Tây Nguyên có vị chiến lược quan trọng về kinh tế, chính trị, quốc phòng đối với cả nước và khu vực Đông Dương. Là lãnh thổ nối liền 2 miền Bác-Nam Việt Nam, là mái nhà của Đông Dương, tạo ra mối quan hệ chiến lược với các nước Lào và Campuchia. Sự phát triển kinh tế, xã hội Tây Nguyên là khâu nối các mối quan hệ Kinh tế piữa các nước trong khu vực. Vùng Tây Nguyên là đầu nguồn của hầu hết các con sông ở miền Trung và Đông Nam bộ.

Xây dụng mô hình CN và TCKC cúc cụm công nghiệp vừa nhỏ Ố nÔng thôn vùng Tây. Đề tài khoa học cấp nhà nước KC - O723 ----------------scScscssrerrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrerrrrree Nhánh 4 Tây Nguyên có dién tich dat tu nhién 1a 5.450 ha (Kon Tum, 961450 ha, Gia Lai: 1.571 ha, Đắk Lắk: 1.200 hạ, Đắk Nông: 651.438 ha, Lan Đồng: 976.479 ha) chiếm 16,49% diện tích đất tự nhiên của toàn quốc. Điều kiện tự nhiên: đ) Địa hình: Tây Nguyên nằm cả ở phía Đông và Tây của dãy Trường Sơn, bể mặt dia hình có hướng đốc thoải dần từ Đông sang Tây, thuộc chiều đón gió Tây và Tây Nam. Sườn Đông dốc đứng ngăn chặn gió Đông Nam xâm nhập vào Tây Nguyên.

Địa hình Tây Nguyên bị chía cắt phức tạp, nhưng có thể chia thành 3 dang chính: - Địa hình Cao nguyên: thuận lợi cho việc phát triển nông-lâm nghiệp quy mô lớn, những vùng cây công nghiệp lâu năm: cà phê, cao su, bông, hạt tiêu. hiện nay chủ yếu được phát triển ở vùng này. Tiểm năng mở rộng đất nông- làm nghiệp còn khá lớn. Tài nguyên bôxit tập trung chủ yếu ở vùng địa hình cao nguyên.

Khó khăn của vùng này là thiếu nước mùa khô, mực nước ngầm sâu, chỉ thích hợp với việc trồng cây lâu năm và chịu hạn. - Địa hình vùng núi: Địa hình vùng núi là nơi có địa hình chia cắt phức tạp, diện tích rừng của vùng Tây Nguyên tập trung chủ yếu ở đây, chủ yếu là rừng nguyên sinh và rừng đầu nguồn, trong vùng còn tồn tại nhiều hệ động vật, thực vật quý hiếm, các loại khoáng sản quý: Đá quý, vàng, kim loại,. phân bố tập trung Ở vùng núi, Dân số ở địa hình vùng núi còn rất thưa, chủ yếu là các dân tộc ít người. Do đặc điểm của địa hình nên việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho sản xuất, giao thông, thuy lợi, bưu chính viễn thông và cơ sở cho văn hoá xã hội của vùng rất khó khăn, đây là vùng có trình độ phát triển kinh tế xã hội yếu kém nhất.

- Địa hình thung lũng: Gồm cánh đồng An Khê rộng 15km, dài 45km. Vùng trũng Krông Pãk-Lãäk ở phía Nam cao nguyên Buôn Ma Thuột. Vùng có địa hình thung lũng là vùng phát triển cây lương thực, thực phẩm chủ yếu của Tây Nguyên, vùng này là vùng có tiểm năng phát triển thuỷ sản nuôi cá nước ngọt. b) Khí hậu: Khí hậu Tây Nguyên chịu ảnh hưởng chủ yếu của gió mùa Tây Nam; Mùa he va mia thu (a thang 6 đến tháng 12) là mùa mưa của Tây Nguyên và chiếm khoảng 75% lượng mưa hàng năm; Mùa đông và mùa xuân hầu như không có mưa (từ tháng † đến tháng 5), Khô hạn gay gắt do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc ở Đông Trường Sơn.

Mưa ở Tây Nguyên tăng dần từ vùng thấp lên vùng cao. Tây Nguyên có sự biến động khá lớn về phân bố lượng mưa từ năm này qua năm khác. Đặc biệt đã có năm lượng mưa gấp 2 lần lượng mưa năm ít mưa nhất. Nhiệt độ của Tây Nguyên cao, có xu thé tang dân từ Năm ra Bác và từ thấp lên cao.

Nhiệt độ trung binh nam cha Dak Lik la 23,5°C, Gia Lai la 24°C. Kon Tum là 22,4. Biên độ nhiệt độ trung bình năm tường đổi thấp, từ 4-5ˆC, nhưng biên độ trong một ngày cao từ TÓC -L%C, Xây dựng mô hình CJ{ và TCKG các cụm công nghiệp vừa nhỏ ở nông thôn vùng Tây Nguyễn Dé tai khoa hoc cap nha nước KC - 07.23 --- Tây Nguyên có chế nhiệt thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp phục vụ công nghiệp. Nhưng khó khăn lớn nhất vẫn là khó khăn thiếu nước vào mùa khô.

Co so ha tang: a) Hệ thống giao thông: - Hè thống đường giao thông quốc gia, đường liên huyện dược phát triển, khá đảm bảo cho Tây Nguyên giao lưu thuận tiện với vùng Đông Nam bộ, Duyên hải Nam Trung bộ, với Lào và Campuchia. Tây Nguyên gắn liền với vùng Duyên hải Nam Trung bộ và Đông Nam bộ thông qua các tuyến trục như đường Hỏ Chí Minh, đường 19, đường 14“, đường 20, 24, 25, 26. - 98% số xã có đường ô tô tới trung tâm xã. Đường liên tỉnh và liên huyện đã được trải nhựa, đường xuống xã chủ yếu là đường cấp phối và đường đất.

Khu vực Tây Nguyên có 3 sân bay là sân bay Buôn Ma Thuột, sân bay Pleiku và sân bay Liên Khương vừa được nâng cấp và kéo dài mở rộng đường băng, thuận lợi cho việc giao lưu trong nước và quốc tế, b) Thong tin liên lạc: 100% số huyện có tổng đài điện thoại tự động có thể liên lạc thuận tiện ở trong nước cũng như ở nước ngoài. Bình quân điện thoại trên 1. Đến năm 2003 tỷ lệ số huyện, số xã, số hộ dân có diện lưới quốc gia như sau: Tỉnh Kon Tum: 100% số huyện, 76% số xã và 53,3% số hộ dân; Tỉnh Gia Lai :100% số huyện, 76% số xã ÿà 39,4% số hộ dan; Tinh Dik Lak va Dak Nông: 100% số huyện, 68% số xã, 50,8% số hộ dân được dùng điện; Tỉnh Lâm Đồng: có 126/138 thị trấn, phường, xã có điện, trong đó có !I1 thị trấn, phường xã dùng điện lưới quốc gia, toàn tỉnh chỉ còn 12 xã chưa có điện. Hệ thống thuỷ lợi đã được đầu tư, đảm bảo tưới tiêu cho 100% diện tích lúa đông xuân, 50% diện tích lúa vụ mùa, gần 50% diện tích cà phê được tưới bằng hệ thống thuỷ lợi, số còn lại tưới bằng bơm Khai thác nguồn nước ngầm.

Về nước sạch mới đáp úng được cho các thị trấn thành phố. Cúc xã và vùng nông thôn chưa có hệ thống nước sạch. Nước ngầm cũng rất hạn chế. Thue tai phát triển mô hình công nghiệp vừa và nhỏ trong vùng Tây Nguyên: 2.

Đánh giá những loại hình cụm công nghiệp vừa và nhỏ trong vùng: a4) Xác định hiện trạng công nghiệp Tảáy Nguyên: STT Ngành công nghiệp Cơ cấu các ngành công nghiệp (%) I Kon Tum 100 1 Công nghiệp khai thác Khoáng sản [54 2 [Cong nghiép co ban 8,78 Xay dung md hinh QU va TCKS cic cum cGng aghiép via ahd d nông thôn vùng Tây Nguyễn Dẻ tài khoa học cấp nhà nước KC - O723 -----------ecsecsecrreereerserrrrrrrrerrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrre Nhành 4 3 Ngành CB nông lâm thuỷ sản 70,77 4 Ngành dệt may da giấy 7,90 5 Ngành SX vật liệu xây dựng 9/11 6 Điện ga và nước 0,81 7 Công nghiệp khác 1.09 Il Gia Lai 100 1 Công nghiệp khai thác khoáng sản 3,65 2 Công nghiệp cơ bản 8,16 3 Ngành CB nông lâm thuỷ sản 66.20 4 Ngành dẹt may da giầy 3.53) 5 Ngành SX vật liệu xây dựng 16,93 6 Dién ga va nude Il! 7 Công nghiệp khác 0,43 WI |Đấk Lák + Đắk Nông 100 L Công nghiệp khai thác khoáng sản 434 2 Công nghiệp cơ bản 19,49 3 Ngành CB nông lâm thuỷ sản 59,17 4 Ngành dệt may da giầy 3,06 5 Ngành SX vật liệu xây dựng 7,00 6 Điện ga và nước 1,80 7 Công nghiệp khác 3,15 IV |Lâm Đồng 100 1 Công nghiệp chế biến nông lâm sản 56,11 thực phẩm 2 Công nghiệp khai thác khoáng sản 2,66 3 Ngành SX vật liệu xây dựng 3,81 4 Ngành Dệt may, da giầy 20,91 5 Chế tạo máy và gia công kim loại 5,10 6 Hoá chất và các sản phẩm hóa chất 3,89 7 Công nghiệp khac 753 Những lĩnh vực công nghiệp vừa và nhỏ được ưu tiên phát triển ở Tây Nguyên là: 1. Công nghiệp khai thác khoáng sản: Hiện tại với mức độ điều tra địa chất ở Tây Nguyên cho thấy Tây Nguyên chưa phải là một vùng có nhiều tài nguyên khoáng sản có thể đưa ngay vào khai thác quy mô công nghiệp. Với những phát hiện có, đáng chú ý ở Tây Nguyễn có tài nguyên bô-xit, vàng, đá quý, bán quý và các Khoáng sản vật liệu xây dựng. "Xây dựng mô hình ÔH và TCKC các cụn công nghiệp vừa nhÒ Ở nông thôn vùng Tây Nguyễn Dé tai khoa học cấp nhà nước KC - O723 --------------------ssäooco+s22>nrnrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrer Nhánh 4 2.

Công nghiệp chế biến nông lám sản: * Chế biến gố: Ngành công nghiệp chế biến gỗ là một trong những ngành được dầu tư phát triển mạnh nhất ở Tây Nguyên, để khai thác sử dụng nguồn lâm sản phong phú và quý giá này. Đa phần các cơ sở chế biến vẫn trong tình trạng máy móc thiết bị lạc hậu, cũ kỹ, chủ yếu sản phẩm ở dạng chế biến thô. Chỉ có một số ít cơ sở chế biến như doanh nghiệp chế biến gỗ Hoàng Anh ở Gia Lai, hơn 10 doanh nghiệp ở Dak Lak đã mạnh dạn đầu tư thiết bị, công nghệ để sản xuất sản phẩm tỉnh chế, xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới. Đồ gỗ tỉnh chế chiếm khoảng 15% trong cơ cấu sản phẩm.