Luận án tiến sĩ mô hình phát triển bhutan và tác động quốc tế

Phân tích mô hình phát triển Bhutan và tác động quốc tế trong luận án tiến sĩ, đánh giá ảnh hưởng kinh tế xã hội và chính trị toàn cầu.

• Tác giả: Nguyễn Tất Lân
• Người hướng dẫn: GS. Đỗ Tiến Sâm
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quốc tế học
• Đề tài: Mô hình phát triển Bhutan và tác động quốc tế
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Một số nhận xét về các công trình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN HÌNH THÀNH MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN GNH BHUTAN
• 2.1. Lý luận mô hình phát triển quốc gia
• 2.2. Các cấp độ đo lường hạnh phúc
• 2.3. Khái niệm và Lý luận về quan hệ quốc tế
• 2.4. Cơ sở thực tiễn
• 2.5. Các điều kiện cấu thành mô hình phát triển GNH của Bhutan
• 2.6. Tiểu kết chương
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN TỔNG HẠNH PHÚC QUỐC GIA BHUTAN: THÁCH THỨC VÀ KHÓ KHĂN
• 3.1. Bốn trụ cột của mô hình phát triển GNH Bhutan
• 3.2. Phát triển kinh tế - xã hội bền vững
• 3.3. Bảo vệ môi trường
• 3.4. Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa
• 3.5. Thúc đẩy quản trị tốt
• 3.6. Bhutan tiến hành khảo sát thực tế mô hình phát triển GNH
• 3.7. Những thách thức, khó khăn trong việc xây dựng và triển vọng phát triển mô hình
• 3.8. Tiểu kết chương
• 4. CHƯƠNG 4: TÁC ĐỘNG QUỐC TẾ CỦA MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN TỔNG HẠNH PHÚC QUỐC GIA BHUTAN
• 4.1. Tác động đến các cá nhân
• 4.2. Các nhà lãnh đạo chính trị
• 4.3. Giới học giả
• 4.4. Tác động đến quốc gia Cộng hòa Ấn Độ
• 4.5. Tác động đến các tổ chức quốc tế
• 4.5.1. Liên hợp quốc
• 4.5.2. Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD)
• 4.6. Tiểu kết chương
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cách tiếp cận mô hình phát triển Bhutan bền vững và độc đáo

Mô hình phát triển Bhutan nổi bật với triết lý Tổng hạnh phúc quốc gia (GNH) thay thế cho chỉ số GDP truyền thống. Đây là cách tiếp cận toàn diện, cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa. Bhutan xác định mục tiêu phát triển không chỉ dựa trên tăng trưởng vật chất mà còn hướng tới sự hài hòa trong đời sống tinh thần và xã hội. Mô hình này được xây dựng dựa trên bốn trụ cột chính: phát triển kinh tế - xã hội bền vững, bảo vệ môi trường, bảo tồn văn hóa và thúc đẩy quản trị tốt. Qua đó, Bhutan đã tạo ra một mô hình phát triển bền vững Bhutan độc đáo, phù hợp với điều kiện tự nhiên và văn hóa đặc thù của quốc gia, đồng thời góp phần nâng cao chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan một cách bền vững.

1.1. Phát triển bền vững Bhutan qua chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan

Chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan (GNH) là thước đo chính sách phát triển kinh tế xã hội, thay thế cho GDP truyền thống. GNH đánh giá sự hài hòa giữa các yếu tố vật chất và phi vật chất, bao gồm sức khỏe, giáo dục, môi trường và quản trị. Đây là một chỉ số đa chiều, phản ánh sự phát triển bền vững Bhutan toàn diện, không chỉ tập trung vào tăng trưởng kinh tế mà còn chú trọng đến chất lượng cuộc sống và sự hài hòa xã hội.

1.2. Các trụ cột chính trong mô hình phát triển kinh tế Bhutan

Mô hình phát triển kinh tế Bhutan dựa trên bốn trụ cột cơ bản: phát triển kinh tế - xã hội bền vững, bảo vệ môi trường, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, và thúc đẩy quản trị tốt. Mỗi trụ cột đều được triển khai qua các chính sách phát triển xã hội Bhutan cụ thể, nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ các giá trị truyền thống, môi trường tự nhiên, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

II. Hướng dẫn phân tích thách thức và khó khăn mô hình phát triển Bhutan

Mặc dù mô hình phát triển Bhutan mang lại nhiều thành tựu về phát triển bền vững và nâng cao chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan, quốc gia này vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các khó khăn bao gồm áp lực từ toàn cầu hóa, sự cân bằng giữa hiện đại hóa và bảo tồn văn hóa, cũng như các vấn đề về phát triển kinh tế xanh Bhutan trong bối cảnh biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường. Việc duy trì mô hình phát triển dựa trên hạnh phúc đòi hỏi sự điều chỉnh linh hoạt chính sách phát triển xã hội Bhutan và quản trị tốt để thích ứng với các biến động quốc tế.

2.1. Thách thức phát triển kinh tế xanh Bhutan trong bối cảnh toàn cầu hóa

Toàn cầu hóa mang lại cơ hội và thách thức cho Bhutan trong việc phát triển kinh tế xanh Bhutan. Áp lực tăng trưởng kinh tế và hội nhập quốc tế có thể làm suy giảm các giá trị truyền thống và môi trường. Bhutan cần cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, đồng thời duy trì chính sách bảo tồn thiên nhiên Bhutan nhằm đảm bảo phát triển bền vững Bhutan lâu dài.

2.2. Khó khăn trong bảo tồn văn hóa và phát triển xã hội Bhutan

Việc hiện đại hóa và phát triển xã hội Bhutan đặt ra thách thức lớn trong việc bảo tồn văn hóa Bhutan. Sự xâm nhập của các giá trị bên ngoài có thể làm mai một các giá trị truyền thống, ảnh hưởng đến chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan. Chính sách phát triển xã hội Bhutan cần chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Bhutan để duy trì bản sắc dân tộc và nâng cao chất lượng cuộc sống.

III. Phương pháp xây dựng mô hình phát triển dựa trên hạnh phúc Bhutan hiệu quả

Mô hình phát triển dựa trên hạnh phúc Bhutan được xây dựng dựa trên cơ sở lý luận đa ngành, kết hợp các phương pháp nghiên cứu lịch sử, xã hội học, kinh tế và quan hệ quốc tế. Việc đo lường chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan được thực hiện qua các khảo sát toàn quốc định kỳ, đánh giá các cấp độ hạnh phúc cá nhân, gia đình, cộng đồng và quốc gia. Phương pháp này giúp Bhutan điều chỉnh chính sách phát triển xã hội Bhutan phù hợp với thực tiễn, đồng thời tạo ra các giải pháp phát triển bền vững Bhutan hiệu quả.

3.1. Phương pháp đo lường chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan toàn diện

Chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan được đo lường qua các khảo sát toàn quốc, đánh giá các yếu tố về sức khỏe, giáo dục, môi trường, quản trị và mức sống. Phương pháp này giúp phản ánh chính xác mức độ phát triển bền vững Bhutan và chất lượng cuộc sống người dân, từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng chính sách phát triển xã hội Bhutan phù hợp.

3.2. Giải pháp chính sách phát triển xã hội Bhutan dựa trên mô hình GNH

Chính sách phát triển xã hội Bhutan dựa trên mô hình GNH tập trung vào việc cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa. Các giải pháp bao gồm miễn phí giáo dục và y tế, bảo vệ thiên nhiên, phát triển du lịch Bhutan bền vững, và thúc đẩy quản trị tốt nhằm nâng cao chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan và đảm bảo phát triển bền vững Bhutan lâu dài.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu mô hình phát triển Bhutan

Mô hình phát triển Bhutan đã được áp dụng thành công trong thực tiễn, giúp quốc gia này duy trì tăng trưởng kinh tế ổn định, bảo vệ môi trường và nâng cao chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan. Các chính sách phát triển xã hội Bhutan đã góp phần giảm nghèo, cải thiện y tế và giáo dục, đồng thời bảo tồn văn hóa truyền thống. Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình phát triển bền vững Bhutan có thể là bài học quý giá cho các quốc gia khác trong việc xây dựng mô hình phát triển kinh tế xanh Bhutan và phát triển xã hội Bhutan dựa trên hạnh phúc.

4.1. Kết quả phát triển kinh tế và xã hội Bhutan qua mô hình GNH

Mô hình GNH đã giúp Bhutan đạt được tăng trưởng kinh tế ổn định, giảm nghèo và cải thiện các chỉ số y tế, giáo dục. Chính sách phát triển xã hội Bhutan dựa trên GNH đã tạo điều kiện cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế và giáo dục miễn phí, đồng thời bảo vệ môi trường và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan.

4.2. Ảnh hưởng quốc tế của mô hình phát triển Bhutan đến các quốc gia khác

Mô hình phát triển Bhutan đã tạo ra tác động tích cực trên bình diện quốc tế, truyền cảm hứng cho nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế trong việc tìm kiếm mô hình phát triển bền vững mới. Liên Hợp Quốc đã công nhận ngày 20/3 là ngày hạnh phúc thế giới, khẳng định tầm quan trọng của chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan trong việc định hướng phát triển toàn cầu. Mô hình này góp phần thúc đẩy hợp tác quốc tế về phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

V. Bí quyết phát triển bền vững Bhutan và tương lai mô hình quốc tế

Mô hình phát triển Bhutan dựa trên hạnh phúc và phát triển bền vững Bhutan là một bí quyết quan trọng trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với các thách thức về môi trường và xã hội. Tương lai của mô hình này hướng tới việc mở rộng ảnh hưởng quốc tế, thúc đẩy hợp tác đa phương và phát triển kinh tế xanh Bhutan. Việc áp dụng các nguyên tắc GNH trong hoạch định chính sách phát triển toàn cầu sẽ góp phần xây dựng một thế giới hòa bình, công bằng và bền vững hơn.

5.1. Hướng dẫn mở rộng mô hình phát triển dựa trên hạnh phúc Bhutan toàn cầu

Việc mở rộng mô hình phát triển dựa trên hạnh phúc Bhutan ra phạm vi toàn cầu đòi hỏi sự hợp tác giữa các quốc gia và tổ chức quốc tế. Các nguyên tắc của GNH như phát triển kinh tế xanh Bhutan, bảo vệ môi trường và phát huy văn hóa cần được tích hợp vào các chính sách phát triển bền vững toàn cầu, nhằm tạo ra sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và chất lượng cuộc sống.

5.2. Tương lai phát triển bền vững Bhutan và tác động toàn cầu của mô hình

Tương lai của mô hình phát triển bền vững Bhutan sẽ tiếp tục đóng vai trò là mô hình tham khảo cho các quốc gia đang tìm kiếm sự phát triển hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Tác động toàn cầu của mô hình này sẽ góp phần thúc đẩy nhận thức về phát triển bền vững, nâng cao chỉ số hạnh phúc quốc gia Bhutan và tạo ra các chuẩn mực mới trong quan hệ quốc tế, hướng tới một thế giới hòa bình và thịnh vượng.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quốc tế học với đề tài "Mô hình phát triển Bhutan và tác động quốc tế" của nghiên cứu sinh Nguyễn Tất Lân (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; người hướng dẫn khoa học: GS. Đỗ Tiến Sâm) đặt trong bối cảnh nhân loại thế kỷ XXI đang đối mặt với những nghịch lý phát triển sâu sắc: tăng trưởng kinh tế nhảy vọt dựa trên thước đo Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đi kèm với suy thoái môi trường toàn cầu, cạn kiệt tài nguyên, bất bình đẳng gia tăng và khủng hoảng niềm tin xã hội.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) mà luận án giải quyết là sự thiếu vắng các công trình học thuật tổng thể, liên ngành trong nước và quốc tế phân tích mô hình Tổng hạnh phúc quốc gia (Gross National Happiness - GNH) của Bhutan từ lăng kính lý luận Quan hệ quốc tế (IR), đặc biệt là việc làm rõ cơ chế chuyển hóa từ một triết lý phát triển đối nội đặc thù thành sức mạnh chuẩn tắc có sức lan tỏa và tác động đa tầng lên hệ thống chính trị toàn cầu.

Luận án giải quyết ba câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. Những tiền đề lý luận và cơ sở thực tiễn khách quan, chủ quan nào đã cấu thành nên mô hình phát triển Tổng hạnh phúc quốc gia (GNH) tại Vương quốc Bhutan từ năm 1972 đến nay?
2. Cấu trúc bốn trụ cột của mô hình GNH được vận hành, thể chế hóa và kiểm chứng thực nghiệm ra sao, đồng thời mô hình này đang đối diện với những nghịch lý và thách thức nội tại nào?
3. Mô hình GNH của Bhutan đã tác động như thế nào đến nhận thức chuẩn tắc, tư duy chiến lược và hành động chính sách trên ba cấp độ phân tích quan hệ quốc tế: cá nhân (lãnh đạo tinh hoa, học giả), quốc gia (tiêu biểu là Cộng hòa Ấn Độ) và các tổ chức quốc tế (Liên Hợp Quốc, OECD, SAARC)?

Khung lý thuyết của công trình tích hợp ba trường phái học thuật: Chủ nghĩa kiến tạo (Social Constructivism - Alexander Wendt), Chủ nghĩa tự do thể chế (Liberal Institutionalism - Andrew Moravcsik, Robert Keohane) và Lý thuyết Chính trị Xanh (Green Politics - Andrew Dobson). Luận án tạo bước đột phá khi lượng hóa và phân tích tác động quốc tế của một quốc gia Nam Á quy mô nhỏ (diện tích 47.000 km², dân số khoảng 800.000 người năm 2017) nhưng đã tạo nên sự chuyển dịch nhận thức toàn cầu, dẫn đến việc Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 65/309 và chính thức công nhận ngày 20/3 hằng năm là Ngày Quốc tế Hạnh phúc với sự đồng thuận của 193 quốc gia thành viên.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tài liệu trong luận án được tổng hợp và phân loại một cách hệ thống qua hai dòng học thuật chính:

Dòng nghiên cứu về bản chất mô hình GNH và phát triển bền vững: Các công trình tiên phong như Gross National Happiness and Development của Karma Ura và Karma Galay (2004), An Extensive Analysis of GNH Index của Sabina Alkire, Karma Ura, Tshoki Zangmo và Karma Wangdi (2012), cùng khảo cứu lịch sử sâu sắc The History of Bhutan của Karma Phuntsho (2013) đã định hình nền tảng khái niệm, cấu trúc đo lường và bối cảnh lịch sử của GNH. Song song đó, các nghiên cứu của Jeremy S. Brooks (2013) về Avoiding the Limits to Growth và Saamdu Chetri (2014) về chuyển dịch mô thức phát triển đã chỉ ra tính khả thi của một nền kinh tế không lấy GDP làm cứu cánh tối hậu.

Dòng nghiên cứu về hạnh phúc học và tác động quốc tế: Các công trình quốc tế quy mô lớn, tiêu biểu là First World Happiness Report do John Helliwell, Richard Layard và Jeffrey Sachs (Viện Trái đất, Đại học Columbia, 2012) biên tập, các công trình của Dasho Karma Ura và Dorji Penjore (2009), cùng nghiên cứu so sánh phúc lợi vật chất - tinh thần giữa Bhutan và Nhật Bản của Tashi Choden, Takayoshi Kusago và Kokoro Shirai (2012) đã đưa chỉ số hạnh phúc vào nghị trình học thuật toàn cầu.

Tuy nhiên, y học và lý luận kinh tế - chính trị trước đây tồn tại hai luồng quan điểm đối lập sâu sắc:

• Quan điểm vị kinh tế tân cổ điển (Neoclassical Economics) coi tăng trưởng GDP, mở rộng tư bản và tự do hóa thương mại là điều kiện tiên quyết duy nhất để nâng cao phúc lợi xã hội.
• Quan điểm phê phán sinh thái và kinh tế học Phật giáo (Buddhist Economics/Ecological Economics) cho rằng mô hình vị lợi ích vật chất vô hạn trong một hành tinh hữu hạn tất yếu dẫn đến tự hủy diệt sinh thái và tha hóa con người.

Luận án định vị chính xác khoảng trống học thuật khi chứng minh rằng các nghiên cứu tiền nhiệm chủ yếu dừng lại ở mô tả xã hội học hoặc kỹ thuật đo lường kinh tế vi mô, chưa đặt mô hình Bhutan vào khung phân tích quan hệ quốc tế để giải mã sự tương tác giữa bản sắc nội trị và sức mạnh mềm chuẩn tắc trên trường quốc tế. Luận án tiến hành so sánh đối chiếu đa chiều giữa mô hình GNH của Bhutan với mô hình kinh tế thị trường tự do phương Tây (Hoa Kỳ, Vương quốc Anh) và mô hình phúc lợi xã hội Bắc Âu (Đan Mạch, Na Uy, Phần Lan), từ đó làm sáng tỏ đóng góp riêng biệt của một nền kinh tế định hướng sinh thái - tâm linh Á Đông.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào việc mở rộng và bổ khuyết các lý thuyết quan hệ quốc tế và phát triển học hiện đại:

Thứ nhất, đối với Chủ nghĩa kiến tạo (Social Constructivism), nghiên cứu minh chứng sinh động cho luận điểm bản sắc và chuẩn tắc phi vật chất có thể tái cấu trúc lợi ích quốc gia và định hình lại hệ thống quốc tế. Dưới sự dẫn dắt của triết lý Phật giáo Kim cương thừa (Vajrayana Buddhism), Quốc vương Jigme Singye Wangchuck đã định hình bản sắc đối ngoại của Bhutan dựa trên sự tử tế, bảo tồn sinh thái và hạnh phúc tập thể. Nhận thức của giới tinh hoa (elites) đã thay đổi căn bản cách thức quốc gia tham gia vào đời sống quốc tế, biến một nước nhỏ thành "tác nhân chuẩn tắc" (norm entrepreneur) thúc đẩy chuẩn mực đạo đức mới tại Liên Hợp Quốc.

Thứ hai, đối với Lý thuyết Chính trị Xanh (Green Politics), luận án chứng minh môi trường sinh thái không chỉ là vấn đề kỹ thuật ngoại biên mà đã trở thành động lực an ninh - chính trị cốt lõi chi phối quan hệ quốc tế. Đạo đức sinh thái trong mô hình GNH đặt con người vào mối quan hệ hài hòa, tương thuộc (interdependence) với tự nhiên, nâng tầm bảo tồn môi trường thành tiêu chuẩn đo lường tính chính đáng của chính thể.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được thiết kế theo ma trận tương tác 4 trụ cột - 9 lĩnh vực - 3 cấp độ tác động:

[Bốn trụ cột GNH]
1. Phát triển KT-XH bền vững, công bằng
2. Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa
3. Bảo vệ môi trường sinh thái
4. Nâng cao năng lực quản trị tốt
       ↓
[Chín lĩnh vực & 33 chỉ số đo lường (Alkire-Foster)]
- Sức khỏe, Giáo dục, Mức sống, Đa dạng sinh thái, Sử dụng thời gian,
  Sức sống cộng đồng, Đa dạng văn hóa, Sức khỏe tâm thần, Quản trị
       ↓
[Tác động quan hệ quốc tế đa cấp độ]
- Cấp độ Cá nhân: Giới tinh hoa chính trị, Học giả quốc tế
- Cấp độ Quốc gia: Điển hình mối quan hệ đặc biệt với Ấn Độ
- Cấp độ Toàn cầu: Thể chế hóa tại LHQ, OECD, Mạng lưới SDSN

Mô hình thiết lập các điều kiện biên (boundary conditions) chặt chẽ: tính hiệu quả của mô hình gắn liền với quy mô dân số nhỏ, sự tương đồng văn hóa Phật giáo sâu sắc và mức độ tự chủ tương đối trước các áp lực mở cửa thị trường tài chính toàn cầu.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng thế giới quan hiện thực phê phán (Critical Realism) kết hợp triết lý kiến tạo luận, sử dụng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp đa phương pháp (Mixed Methods Research Design) nhằm đảm bảo tính chuẩn xác giữa diễn giải định tính và phân tích thực chứng định lượng. Thiết kế phân tích đa cấp độ (Multi-level Analysis) cho phép bóc tách vấn đề từ cấu trúc vi mô (nhận thức cá nhân, hộ gia đình) đến cấu trúc vĩ mô (chính sách nhà nước và thể chế quốc tế).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu đạt tiêu chuẩn học thuật nghiêm ngặt:

• Tam giác hóa nguồn dữ liệu (Data Triangulation): Tác giả kết hợp phân tích văn bản pháp quy chính thức của Chính phủ Hoàng gia Bhutan (Kế hoạch 5 năm lần thứ 11 giai đoạn 2013–2018, Tầm nhìn Bhutan 2020), các báo cáo mục tiêu phát triển SAARC 2013 và dữ liệu thống kê từ Trung tâm Nghiên cứu Bhutan (The Centre for Bhutan Studies & GNH Research - CBS).
• Khảo sát điền dã thực địa (Fieldwork Protocol): Nghiên cứu sinh trực tiếp thực hiện chuyến khảo sát thực địa kéo dài 10 ngày tại Bhutan (từ 23/8/2015 đến 01/9/2015), trải dài qua các địa bàn trọng điểm: Paro, thủ đô Thimphu, cố đô Punakha và Bumthang. Tác giả đã tiếp cận hệ thống thư viện quốc gia, pháo đài lịch sử (dzongs), trung tâm bảo tồn di sản nghệ thuật, đồng thời tiến hành phỏng vấn sâu trực tiếp Thủ tướng Bhutan Tshering Tobgay tại Bumthang khi ông đang chủ trì phiên đàm phán biên giới vòng 23 với Trung Quốc.
• Độ tin cậy và giá trị khoa học: Dữ liệu định lượng kế thừa phương pháp đo lường Alkire-Foster áp dụng cho 33 chỉ số thuộc 9 lĩnh vực của GNH, đảm bảo tính nhất quán nội tại (Cronbach's alpha > 0.8) và độ giá trị cấu trúc đã được kiểm định qua các hội thảo chuyên gia quốc tế.

Data và phân tích

Nghiên cứu xử lý bộ dữ liệu thứ cấp quy mô toàn quốc từ 3 cuộc điều tra khảo sát GNH của Bhutan vào các năm 2008, 2010 và 2015.

• Mẫu khảo sát đại diện quốc gia năm 2010 bao gồm 7.142 đối tượng trên khắp 20 huyện (dzongkhags) của Bhutan.
• Tác giả phân tích biến động các chỉ số cấu thành hạnh phúc: phân nhóm công dân thành 4 nhóm rõ rệt (chưa hạnh phúc, hạnh phúc hẹp, hạnh phúc sâu sắc, hạnh phúc trọn vẹn).
• Các kiểm định đa chiều cho thấy mối tương quan có ý nghĩa thống kê giữa chất lượng quản trị công, mức độ gắn kết cộng đồng và sự cân bằng tâm lý đối với chỉ số hạnh phúc tổng thể, vượt trội hơn tác động thuần túy của biến số thu nhập cá nhân.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Luận án rút ra năm phát hiện then chốt mang tính thực chứng cao:

1. Sự vượt trội của mô hình tăng trưởng cân bằng sinh thái: Nông nghiệp hữu cơ truyền thống và chăn nuôi đóng góp tới 37% GDP, tạo nền tảng ổn định xã hội vững chắc. Bhutan duy trì độ che phủ rừng trên 70% diện tích tự nhiên, trở thành quốc gia duy nhất trên thế giới có mức phát thải carbon âm (carbon negative).
2. Chính sách môi trường mang tính tiên phong toàn cầu: Bhutan đã ban hành lệnh cấm sử dụng túi nhựa nylon từ năm 1999 và ban hành luật cấm hoàn toàn việc kinh doanh, tiêu thụ thuốc lá tại các địa điểm công cộng từ năm 2004 - một đạo luật chưa từng có tiền lệ trên phạm vi toàn cầu.
3. Hiện đại hóa chính trị theo hướng trao quyền từ trên xuống: Quá trình chuyển đổi từ chế độ quân chủ chuyên chế sang quân chủ lập hiến dân chủ (Hiến pháp năm 1998/2008, bầu cử quốc hội dân chủ đầu tiên năm 2008) là sự chủ động từ bỏ quyền lực của nhà vua nhằm xây dựng thể chế quản trị tốt, thay vì hệ quả của xung đột giai cấp.
4. Chiến lược ngoại giao "chọn bạn mà chơi" (Selective Diplomacy): Bhutan thực thi chính sách đối ngoại thận trọng, chỉ thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với 52 quốc gia có cùng hệ giá trị phát triển bền vững và tôn trọng chủ quyền; duy trì quan hệ đặc biệt với Ấn Độ thông qua các thỏa thuận hợp tác phát triển thủy điện then chốt gồm Nhà máy Chukha (336 MW), Kurichhu (60 MW) và Tala (1.020 MW).
5. Cơ chế lan tỏa chuẩn mực quốc tế: Trích dẫn trực tiếp từ luận án khẳng định vai trò của cựu Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon tại cuộc họp phát động ngày hạnh phúc thế giới năm 2012:

"Chúng ta cần một mô hình kinh tế mới mà ở đó các bên phải công nhận sự phát triển bền vững của cả ba trụ cột xã hội, kinh tế và môi trường trong lành. Các yếu tố này kết hợp với nhau sẽ tạo ra khái niệm chỉ số chung về hạnh phúc toàn cầu." [Ban Ki-moon, 2012]

Điều này minh chứng luận điểm của Karma Ura và Karma Galay (2004, tr. 77) được luận án trích dẫn:

"Chính các nền kinh tế toàn cầu là nguồn gốc của nhiều cuộc khủng hoảng - từ nghèo đói tăng cao đến ô nhiễm môi trường và nguồn tài nguyên cạn kiệt, xung đột sắc tộc, tôn giáo đã phá vỡ kinh tế. Vì vậy, phải có một cái nhìn tổng quan và kiểm tra tác động ở cấp độ kinh tế, sinh thái và xã hội."

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật: Cung cấp khung lý thuyết dung hợp giữa Chủ nghĩa kiến tạo và Chính trị Xanh để nghiên cứu chính sách đối ngoại của các quốc gia quy mô nhỏ trong việc phát huy sức mạnh mềm chuẩn tắc.
• Về mặt phương pháp luận: Đưa ra quy trình nghiên cứu liên ngành tích hợp giữa phân tích dữ liệu khảo sát vi mô với lý thuyết quan hệ quốc tế vĩ mô.
• Về mặt chính sách thực tiễn (Gợi mở cho Việt Nam): Trong bối cảnh Việt Nam theo đuổi mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" nhưng đang đối diện với nghịch lý tăng trưởng kinh tế nhanh đi kèm nguy cơ suy thoái môi trường và xói mòn giá trị đạo đức, kinh nghiệm thể chế hóa chỉ số hạnh phúc, bảo tồn văn hóa bản địa và kiểm soát tác động môi trường của Bhutan là bài học tham khảo chiến lược cho việc hoạch định quy hoạch phát triển bền vững.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn nhìn nhận các hạn chế nghiên cứu mang tính khách quan:

1. Giới hạn khái quát hóa (Generalizability): Mô hình GNH vận hành trên nền tảng một quốc gia có quy mô dân số nhỏ, địa hình đồi núi biệt lập và nền văn hóa Phật giáo thuần nhất, do đó việc chuyển giao nguyên mẫu sang các nền kinh tế công nghiệp hóa quy mô lớn, đa sắc tộc sẽ gặp nhiều rào cản thích ứng.
2. Nghịch lý kinh tế nội tại: Bhutan vẫn đối mặt với thách thức phụ thuộc lớn vào nguồn viện trợ và thị trường năng lượng Ấn Độ, tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên thành thị gia tăng khi mở cửa truyền thông và Internet, cùng sức ép thương mại hóa khi gia nhập các thể chế toàn cầu.
3. Vấn đề tranh chấp lãnh thổ: Biên giới phía Bắc với Trung Quốc chưa được phân định đầy đủ, tạo ra những thách thức an ninh địa chính trị tiềm ẩn.

Định hướng nghiên cứu tương lai:

• Đo lường tác động dài hạn của công nghệ số và mạng xã hội đối với tâm lý và chỉ số GNH của giới trẻ Bhutan.
• Xây dựng mô hình định lượng đánh giá hiệu quả lan tỏa của các nghị quyết LHQ về hạnh phúc đối với việc điều chỉnh ngân sách công tại các quốc gia đang phát triển.
• Khảo cứu so sánh mô hình chỉ số hạnh phúc địa phương tại Việt Nam (như trường hợp tỉnh Yên Bái hoặc thành phố Đà Nẵng) với các tiêu chí của GNH Bhutan.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án khẳng định sức ảnh hưởng sâu rộng của mô hình Bhutan trên các bình diện:

• Ảnh hưởng học thuật: Mở ra hướng tiếp cận mới trong chuyên ngành Quốc tế học tại Việt Nam, phục vụ trực tiếp công tác giảng dạy chuyên đề Phát triển bền vững tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN.
• Ảnh hưởng chính sách toàn cầu: Mô hình GNH đã định hình các khung chỉ tiêu đo lường tiến bộ của nhân loại vượt ra ngoài GDP, thúc đẩy các sáng kiến của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD Better Life Initiative) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP).
• Thúc đẩy ngoại giao đa phương: Nâng cao vị thế quốc tế của các nước vừa và nhỏ thông qua các sáng kiến chuẩn tắc về sinh thái, khí hậu và hạnh phúc nhân loại.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học giả Quan hệ Quốc tế: Tiếp cận khung phân tích liên ngành chuẩn hóa giữa bản sắc văn hóa, chuẩn tắc môi trường và chính sách đối ngoại.
• Nhà hoạch định chính sách và chiến lược phát triển: Thu nhận các hàm ý chính sách thực tiễn về việc lồng ghép chỉ số an sinh, chất lượng sống và bảo vệ môi trường vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội quốc gia.
• Tổ chức phi chính phủ và các nhà hoạt động sinh thái: Có thêm cơ sở lý luận và thực chứng vững chắc để vận động cho mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và công bằng xã hội.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?
Trả lời: Luận án đã mở rộng Chủ nghĩa kiến tạo trong Quan hệ quốc tế bằng việc chứng minh bản sắc tâm linh - sinh thái (Phật giáo Kim cương thừa) của một quốc gia có thể chuyển hóa thành "sức mạnh chuẩn tắc" (normative power) trên trường quốc tế. Tác giả chứng minh rằng nhận thức của giới tinh hoa có thể tái định nghĩa lợi ích quốc gia vượt ra ngoài cạnh tranh quyền lực vật chất thuần túy, tạo ra chuẩn mực toàn cầu mới tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

2. Điểm mới về phương pháp luận nghiên cứu khi so sánh với các công trình tiền nhiệm?
Trả lời: Khác với công trình của Karma Ura (2004) chỉ thuần túy thống kê kinh tế học hay Karma Phuntsho (2013) tập trung vào lịch sử học, luận án của NCS. Nguyễn Tất Lân là công trình đầu tiên kết hợp phương pháp điền dã thực địa quốc tế (phỏng vấn trực tiếp Thủ tướng Bhutan Tshering Tobgay) với phân tích dữ liệu thứ cấp từ 3 cuộc điều tra khảo sát GNH toàn quốc (2008, 2010, 2015) và soi chiếu qua khung lý thuyết quan hệ quốc tế 3 cấp độ (cá nhân - quốc gia - hệ thống quốc tế).

3. Phát hiện thực chứng gây bất ngờ nhất được luận án chỉ ra là gì?
Trả lời: Phát hiện về tính nghịch lý trong tiến trình hiện đại hóa: Dù người dân Bhutan có mức độ hài lòng cuộc sống cao, việc chuyển đổi dân chủ năm 2008 ban đầu lại vấp phải sự lo ngại của chính người dân vì họ hoàn toàn tin tưởng vào sự trị vì anh minh của hoàng gia. Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh và làn sóng tiêu dùng phương Tây đang tạo ra xung đột giá trị gay gắt giữa thế hệ trẻ đô thị với hệ giá trị truyền thống của 9 lĩnh vực GNH.

4. Quy trình kiểm chứng và tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) có được đảm bảo không?
Trả lời: Luận án cung cấp hệ thống niên biểu GNH chi tiết, bảng danh mục phỏng vấn thực địa, hệ thống tài liệu gốc từ Kế hoạch 5 năm của Chính phủ Hoàng gia Bhutan và quy chuẩn đo lường 33 chỉ số theo phương pháp Alkire-Foster, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập kiểm chứng và tái lập quy trình phân tích.

5. Chương trình nghị sự nghiên cứu 10 năm tới mở ra từ luận án là gì?
Trả lời: Mở rộng nghiên cứu mô hình quản trị hạnh phúc tại các nền kinh tế đang nổi thuộc khối ASEAN, xây dựng bộ tiêu chí đo lường hạnh phúc cấp địa phương tại Việt Nam và phân tích động lực chính trị xanh trong việc định hình các cam kết giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) theo Thỏa thuận Paris.

Kết luận

Luận án "Mô hình phát triển Bhutan và tác động quốc tế" của NCS. Nguyễn Tất Lân đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp học thuật và thực tiễn nổi bật:

1. Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Làm sáng tỏ bản chất của mô hình Tổng hạnh phúc quốc gia (GNH) như một triết lý phát triển tiến bộ, cân bằng giữa giá trị vật chất và các giá trị phi vật chất, lấy con người và sự bền vững sinh thái làm trung tâm.
2. Phân tích thực chứng cấu trúc 4 trụ cột: Đánh giá sâu sắc cơ chế vận hành chính sách đối nội của Bhutan trong việc duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững (nông nghiệp đóng góp 37% GDP), giữ gìn hơn 70% diện tích che phủ rừng, bảo tồn bản sắc văn hóa và xây dựng nền quản trị dân chủ lập hiến.
3. Đột phá trong phân tích tác động quốc tế đa tầng: Minh chứng thuyết phục sự lan tỏa của mô hình GNH lên nhận thức của giới lãnh đạo, các học giả toàn cầu, thúc đẩy Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết công nhận Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3.
4. Nhận diện khách quan thách thức nội tại: Phân tích thẳng thắn các rào cản về an ninh biên giới, phụ thuộc kinh tế song phương với Ấn Độ (các dự án thủy điện Tala, Chukha, Kurichhu) và áp lực giữ gìn bản sắc trước làn sóng tiêu dùng toàn cầu hóa.
5. Hàm ý chính sách quý báu cho Việt Nam: Đề xuất các gợi mở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách Việt Nam trong việc giải quyết nghịch lý tăng trưởng kinh tế và xói mòn môi sinh - văn hóa, hướng đến hiện thực hóa trọn vẹn mục tiêu "Độc lập - Tự do - Hạnh phúc" trong kỷ nguyên phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và trích dẫn và phần phụ lục hình ảnh, luận án gồm 04 chương với bố cục như sau: C ƣơ Tổng quan tình hình nghiên cứu: Khái quát các công trình nghiên cứu khoa học của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước, đồng thời đưa ra những nhận xét và nêu lên những vấn đề luận án cần giải quyết. C ƣơ Cơ ở lý luận và thực tiễn: Nêu các khái niệm và lý luận về mô hình phát triển, khái niệm và lý luận về quan hệ quốc tế, khái niệm và các cấp độ hạnh phúc và khái niệm cùng các điều kiện cấu thành mô hình phát triển Bhutan. 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] C ƣơ Mô ì p át triển Tổng hạnh phúc quốc gia Bhutan từ 1972 đến nay: Phân tích chi tiết bốn trụ cột cơ bản của mô hình, thực thi chính sách tại Bhutan, đồng thời nêu lên những thách thức khó khăn trong việc xây dựng cũng như triển vọng phát triển mô hình. C ƣơ 4 Tác động quốc tế của mô hình phát triển Tổng hạnh phúc quốc gia Bhutan: Đánh giá vấn đề tác động cần nghiên cứu qua ba cấp độ cá nhân, quốc gia và các tổ chức quốc tế.

15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] C ƣơ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứ tro ƣớc Đối với nghiên cứu trong nước, sau khi Thủ tướng ban hành Quyết định số 2589/QĐ - TTg phê duyệt Đề án Tổ chức các hoạt động nhân ngày quốc tế hạnh phúc 20/3 hằng năm, chỉ có vài bài viết ngắn trên các trang mạng về ngày hạnh phúc có đề cập chút ít đến mô hình GNH này. Do đó, công trình nghiên cứu khoa học ở trong nước về vấn đề này không có, ngoại trừ bảy bài nghiên cứu của chính nghiên cứu sinh về Bhuatn và hệ giá trị GNH và tác động, gợi mở trên bình diện quốc tế, được đăng trên các tạp chí chuyên ngành. Về vương quốc Bhutan và hệ giá trị GNH, có ba bài, thứ nhất, Vương quốc Bhutan và Hệ giá trị tổng hạnh phúc quốc gia, Tạp chí nghiên cứu Ấn Độ và Châu Á, số 8 (33)/2015, tr.

Bài viết nêu rõ lịch sử hình thành và phát triển Bhutan qua các thời kỳ, cũng như sự ra đời của mô hình đặc trưng của vương quốc này. Bài báo chỉ hạn chế trong mô hình mà không khai thác được sự ảnh hưởng của nó trên bình diện quốc tế. Thứ hai, Sự khác biệt giữa Tổng sản phẩm trong nước và Tổng hạnh phúc quốc gia, Tạp chí Phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng, số 71/2015, tr. Đây là bài báo nêu lên hệ giá trị GNH Bhutan cũng như lịch sử và nội dung GDP, đồng thời so sánh GNH và GDP nhằm nêu lên sự khác nhau và giống nhau giữa hai hệ giá trị đo lường phát triển.

Đây chỉ là một khía cạnh nhỏ của việc nghiên cứu GNH, khi mà đưa ra mô hình mới để thay cho GDP. Chỉ là bước đệm cho việc làm rõ hai hệ đo lường phát triển này. Thứ ba, Phật giáo ảnh hưởng đến hệ giá trị tổng hạnh phúc quốc gia Bu-tan, Tạp chí Công tác Tôn giáo - Cơ quan của Ban tôn giáo Chính phủ, số 7(107)/2015, tr. Bài báo nêu lên tính chủ quan của các điều kiện khách quan cấu thành hệ giá trị Bhutan.

Nêu rõ những giá trị Phật giáo Kim cương thừa ảnh hưởng như thế nào đến nhận thức chủ quan của nhà vua để đề xuất ra mô hình GNH này. Đây chỉ là một khía cạnh nhỏ của vấn đề nghiên cứu, chưa đưa ra được trọng vẹn việc xây dựng một mô hình. 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Về tác động quốc tế của hệ giá trị GNH có ba bài. Thứ tư, Từ hệ giá trị Tổng hạnh phúc quốc gia Bhutan đến hành động của Liên hợp quốc, Tạp chí Nghiên cứu Ấn Độ và Châu Á, số 10 (35)/2015, tr.

Bài báo nêu lên tác động của GNH đến LHQ qua việc công nhận ngày 20/3 là ngày quốc tế hạnh phúc mà 193 nước tham gia ký kết, trong đó có Việt Nam. Từ lúc đề xuất, trải qua các kỳ hội nghị cũng như diễn đàn quốc tế, được tổ chức ở Bhutan, ở trụ sở LHQ hay các quốc gia khác. Tuy vậy, bài viết chỉ giới hạn đến LHQ cho các chính sách hướng đến phát triển bền vững mà không nêu chi tiết tác động trải qua các thời kỳ. Thứ năm, Hệ giá trị tổng hạnh phúc quốc gia Bhutan và đời sống quốc tế hiện nay, đăng trên Tạp chí Đối ngoại - Ban đối ngoại Trung ương, số 12(62)/2014, tr.

Bài viết nêu lên mô hình và tác động của nó đến đời sống quốc tế. Song đây chỉ là bài báo nghiên cứu sơ khởi, chưa đi sâu vào mô hình GNH cũng như so sách với các mô hình khác trước đây, cũng như chưa phân tích lý luận vấn đề một cách chi li, và chư nêu rõ thách thức, khó khăn mà Bhutan đang đối mặt. Thứ sáu, Từ hệ giá trị tổng hạnh phúc Bhutan nghĩ về thành phố Đà Nẵng, Tạp chí Phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng, số 66/2015, tr. 64; cũng như được đăng trong Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc gia Xây dựng mạng lưới các nhà khoa học xã hội và một số định hướng phát triển bền vững vùng Trung Bộ trong giai đoạn hiện nay, do Viện Khoa học Xã hội vùng Trung bộ tổ chức tại Đà Nẵng năm 2015.

Bài báo nêu lện mô hình phát triển Bhutan và liên hệ đến việc phát triển thành phố Đà nẵng. Dẫu đã có cái nhìn gợi ý việc phát triển Đà Nẵng qua mô hình này, song chưa đề xuất được nội dụng sao cho phù hợp với điều kiện khách quan và chủ quan của Đà nẵng, cũng như chưa có phương pháp để tác động đến việc xây dựng mô hình. Và thứ bảy “Từ hệ giá trị GNH Bhutan nghĩ về hướng đóng góp thiết thực của Phật giáo Việt Nam với phát triển kinh tế - xã hội bền vững, Kỷ yếu hội thảo khoa học Giáo hội Phật giáo Việt Nam 35 năm hình thành và phát triển, do Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia tp HCM và Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam đồng tổ chức, nhà xuất bản Hồng Đức, tr. Bài báo nêu lên mô hình GNH Bhutan và từ đó nghĩ về hướng đóng góp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam cho phát triển bền vững kinh tế xã hội.

Bài viết này cũng chỉ là gợi mở cho tầm ảnh hưởng của GNH đến tổ chức tôn giáo, góp phần vào an sinh xã hội. 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tình hình nghiên cứu ở ƣớc ngoài Với tình hình nghiên cứu nước ngoài, tác giả luận án cũng chia tác phẩm và bài viết làm hai phần (i) mô hình phát triển GNH và (ii) tác động trên bình diện quốc tế Về mô hình phát triển, tiếng Anh, phần một, các tác phẩm nghiên cứu gồm, thứ nhất, The history of Bhutan (Lịch sử Bhutan) của Tiến sĩ Lopen Karma Phuntsho được Random House India xuất bản năm 2013, dày 663 trang. Tác phẩm đề cập đến đất nước, con người, tập quán và tín ngưỡng Bhutan.

Đó là tác phẩm khái quát về lịch sử hình thành cũng như phát triển qua các triều đại. Đây có thể nói là một tập đại thành, một dung mạo trọn vẹn về Bhutan, về các cuộc chiến tranh chống xâm lược, các cuộc nội chiến cũng như thời kì hiện đại, chuyển tiếp dân chủ cũng như triết lý hạnh phúc phát triển của đất nước rồng sấm này. Tuy vậy, tác phẩm chỉ nêu khái quát mà chưa nêu rõ tác động quốc tế của vấn đề. Thứ hai, Gross National Happiness and Development (Tổng hạnh phúc quốc gia và phát triển) do Karma Ura and Karma Galay biên tập, xuất bản năm 2004, dày 755 trang.

Đây là tuyển tập các bài viết về GNH của nhiều tác giả là giáo sư, học giả, các chính khách qua các hội nghị quốc tế. Trong tác phẩm này, GNH được khái quát trên nhiều khía cạnh cũng như những đóng góp của GNH vào sự phát triển bền vững. Đây là tác phẩm mà tác giả luận án tham khảo nhiều nhất. Tác phẩm đề cập đến nền kinh tế hạnh phúc, đến sự cải thiện sự phát triển bền vững hệ thống kinh tế phương Tây, đến thời gian thích hợp cho việc xây dựng tổng hạnh phúc quốc gia, đến mô hình kinh tế mới phù hợp điều kiện cũng như nhu cầu hiện tại, đến việc Bhutan có nên tham gia vào WTO hay không, đến việc Bhutan nên làm gì để phát triển và quảng bá GNH, đến vai trò của Phật giáo trong việc xây dựng GNH, v.

Tuy nhiên tác phẩm chưa nêu rõ tác động quốc tế của mô hình này. Thứ ba, Democracy, Good Governance and Happiness (Dân chủ, Quản trị tốt và Hạnh phúc) của Renata Dessallien do Trung tâm nghiên cứu Bhutan xuất bản năm 2005. Tác phẩm chia làm hai phần, phần một đề cập đến nội dung quốc tế vấn đề dân chủ, chính sách quản lý của chính phủ, cũng như so sánh giữa lý thuyết và thực tế về dân chủ tự do; phần hai đề cập đến các chính sách của Bhutan về GNH, 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] về vấn đề dân chủ của quốc hội, vấn đề phát triển trong tương lai. Đây chỉ là tác phẩm nền tảng, có bàn đến mô hình mà chưa nêu tác động của nó.

Thứ tư, An Extensive Analysis of GNH Index (Bản phân tích phổ quát về chỉ số GNH) của các tác giả Karma Ura, Sabina Alkire, Tshoki Zangmo and Karma Wangdi do Trung tâm nghiên cứu Bhutan xuất bản năm 2012. Đây là tác phẩm trình bày chi tiết về GNH, từ lịch sử, nội dung đến cách thức xây dựng hạnh phúc cũng như chính sách phát triển GNH, mà chưa làm rõ tác động của nó. Đây cũng là tác phẩm mà tác giả tham khảo nhiều về nội dung GNH cho luận án của mình. Về tác động quốc tế, thứ năm, Gross National Happiness: Practice and Measurement (Tổng hạnh phúc quốc gia: Thực hành và Kiểm chứng) do các tác giả Dasho Karma Ura and Dorji Penjore biên tập, trung tâm nghiên cứu Bhutan xuất bản năm 2009.

Đây là tuyển tập các bài tham luận trong hội nghị quốc tế lần thứ tư về GNH vào tháng 11/2008. Tác phẩm khái quát GNH từ nhiều mặt, nêu lên những thách thức cũng như bàn đến lợi ích xã hội trong việc hướng đến phát triển hệ giá trị GNH. Đồng thời, có một vài bài tham luận bàn đến hạnh phúc và bất hạnh trong các trường hợp riêng về các quốc gia như Nhật bản, Thụy sĩ, v.