PHẦN MỞ ĐẦU : Nền kinh tế đa thành phần với nhiều loại hình sản xuất là một tổn tại khách quan trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam. Đặc biệt là loại hình sản xuất nhỏ tiền tư bắn vẫn tôn tại và phát triển cùng khắp, xen cài trong các khu đân cư thành phố. Cùng với sự phát triển chung của nền kinh tế, nhiều cơ sở sản xuất nhỏ muốn mở rộng quy mô sẵn xuất nhưng không thể mở rộng mặt bằng trên địa điểm cũ ở khu dân cư nội thành, họ rất lúng túng trong việc tìm kiếm một nơi để ổn định sản xuất lâu dài. Một số đã tự tìm, nhưng bản thân họ cũng rất băn khoăn về tính ổn định của mặt bằng do chính sách bất ổn về đất đai.
Ngoài ra, nhiều năm gần đây, tình hình ô nhiễm môi trường từ chất thải công nghiệp của các doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh ngày càng trở nên nghiêm trọng. Bằng nhiều biện pháp tích cực, TP chủ trương khắc phục ô nhiễm bằng việc di dời đối với các doanh nghiệp vừa và lớn vào khu công nghiệp hoặc xử lý tại chỗ (có điều kiện cho phép), bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên còn rất chậm không đạt được yêu cầu đặt ra. Riêng đối với sẩn xuất nhỏ tiểu thủ công nghiệp theo kiểu gia đình, nằm trong khu vực dân cư đang gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng (nước, không khí, tiếng ôn) làm ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ dân cư và bộ mặt đô thị, lại chưa có phương án giải quyết cụ thể.
Do sản xuất theo kiểu gia đình, quy mô sản xuất nhỏ, vốn ít. việc thực hiện chủ trương di đời vào các khu công nghiệp gặp rất nhiều khó khăn và không thể thực hiện được. Đặc biệt, do tự phát di đời, thiếu tính quy hoạch từ trước nên về lâu dài vẫn không giải quyết được việc khắc phục ô nhiễm và ảnh hưởng rất lớn đến mỹ quan TP. Thực tế cho thấy, nhu cầu có một địa điểm được thừa nhận ( giấy chứng nhận quyển sử dụng đất) vừa để sinh sống ổn định, vừa có thể mở rộng phát triển sản xuất lâu dài, lại vừa đắm bảo yêu cầu giảm thiểu ô nhiễm môi trường, đảm bảo tính mỹ quan của TP, là một yêu cầu thực tế.
Vì vậy việc nghiên cứu hình thành mô hình “Làng công nghiệp nhỏ ” trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh ở khu vực ngoại thành đã trở thành một nhu cầu cân thiết và cấp bách. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU MÔ HÌNH “LÀNG CÔNG NGHIỆP NHỎ * TRÊN ĐỊA BẢN TPHCM “Làng công nghiệp nhồ ” đơn thuần là một khu công nghiệp đặc biệt mà người sản xuất vừa tiến hành sản xuất vừa tổ chức sinh hoạt trong một phạm vỉ diện tích nhất định. Ngoài việc thu hút các cơ SỞ sản xuất nhỏ gây ô nhiễm từ nội ra ngoại thành, “làng công nghiệp nhỏ” còn thu hút các ngành nghề truyền thống, các cơ sở sản xuất đơn lẻ có nhu cầu phát triển.
bên cạnh việc giảm thiểu ô nhiễm, “Làng công nghiệp nhỏ” là hình thức tổ chức sắn xuất tập trung : vốn, công nghệ, lao động. Từ đó để có cơ hội phân công lao động, thu hút lao động ở khu vực nông thôn, các nghệ nhân có tay nghề cao, đễ tiếp cận các nguồn vốn vay, tìm kiếm các dịch vụ hỗ trợ pháp lý, thông tin thị trường, đặc biệt là liên doanh liên kết, kể cả với đối tác nước ngoài. Theo kinh nghiệm của một số nước như Nhật Bản, Trung Quốc, muốn phát triển tiểu thủ công nghiệp sản xuất nhỏ và đẩy mạnh công nghiệp hoá nông nghiệp nông thôn tất yếu phải dựa vào việc duy trì và phát triển các làng công nghiệp truyền thống và di đời công nghiệp nhỏ để xây dựng làng nghề kiểu mới gọi là “Làng công nghiệp nhỏ ”. Để khắc phục một số hạn chế của làng nghề hiện có, một số địa phương ở nước ta mà tiêu biểu là Bắc Ninh, Hà Tây đang “thai nghén” và triển khai ý tưởng xây dựng khu công nghiệp làng nghề.
Tuy chưa chính thức ra đời nhưng nhiều chuyên gia đã dự báo, nếu khu công nghiệp làng nghề sinh ra mà tổn tại được thì cùng một lúc nó sẽ thực hiện được hai sứ mệnh là công nghiệp hoá nông thôn và nâng nghề truyền thống lên một tầm cao mới. Về tình hình nghiên cứu “Tầng công nghiệp nhỏ” — một số nơi được gọi “Làng nghề truyển thống” một số địa phương đã “thai nghén” và đang triển khai thí điểm. Riêng “Làng công nghiệp nhỏ” ngoài TPHCM đang tổ chức nghiên cứu thì chưa có địa phương nào nghiên cứu mô hình này. Theo các chuyên gia, việc hình thành “Làng công nghiệp nhỏ” là một xu hướng tốt, và nhà nước cần sớm có ý kiến chính thức về việc hình thành và hoạt động của cac “Làng công nghiệp nhỏ” ở các thành phố lớn.
Để trên cơ sở đó, có thể bắt tay vào xây dựng một cơ chế, chính sách điều hành cụ thể và ban hành 2 đầu tư, ưu đãi thuế. Trên cả 3 một khuôn khổ pháp lý về giá thuê đất, ưu đãi các Làng nghề truyễn thống và mặt : giải quyết ô nhiễm môi trường, giữ gìn triể n các hình thức đầu tư mới. Cùn g với các chính sách ưu đãi về vốn, phát cân có sự hỗ trợ từ phía Nhà thuế, sử dụng đất, các “Làng công nghiệp nhỏ” về các điểu kiện bên “ngo ài hàng rào” như co sở hạ tâng giao thông, hệ nước sở cung Ứng trường, đặc biệt là các cơ thống thông tin liên lạc, thông tin thị nghiệp nhỏ” yêu cầu. lao động, dạy nghề mà các “Làng công CỨU CỦA ĐỀ TÀI : II MỤC TIÊU, NOI DUNG, GIỚI HẠN NGHIÊN ` 1/ Mục tiêu nghiên cứu : nghiệp nhỏ” nhằm thu hút các cơ 1.
Xây dựng mô hình “Làng công sản xuất công nghi ệp nhỏ, tiểu thủ công nghiệp biện đang phát triển một sở nội thành sang phát triển tự giác, tạo cách tự phát xen cài trong khu dân cư triển sản xuất. Trên cơ sở đó xây điểu kiện cho các cơ sở mở rộng và phát và bố trí lại sẩn xuất theo quy hoạ ch của Thành phố, góp phan lam dựng g các khu đân cư hiện hữu. giảm thiểu tình trạng 6 nhiễm môi trường tron biện pháp thực hiện nhằm thu hút 1. Dua ra hệ thống chính sách và nhỏ, tiểu thủ công nghiệp vào “Làng và tổ chức lại các cơ sở công nghiệp công nghiệp nhỏ ”.
2/ Phạm vị nghiên cửu : n L1, 5, 6, Tân Bình), nơi có nhiều - Tập trung ở 4 Quận nội thành ( Quậ nh u thủ công nghiệp trên địa bàn thà _ các cơ sở sản xuất công nghiệp nhỏ -tiể phố. là Một huy ện ngoạ i thà nh (Hó c môn hoặc Bình chánh), nơi dự kiến - thí điểm làng sản xuất công nghiệp. địa điểm xây dựng thành lập mô hình 3/ Đối tượng nghiên cứu : , các cơ sở sản xuất mang tính - Các cơ sở sản xuất công nghiệp nhỏ truyền thống gia đình đang có nhu cầu phát triển, cẦn một nơi ổn định để đầu các khu công nghiệp được. tư phát triển mà bản thân không thể vào ng diện phải di đời.
môi trường tro - Các cơ sở sẵn xuất nhỏ gây Ô nhiễm 3 Đề tài này không nghiên cứu các Xí nghiệp gây ô nhiễm quy mô vừa và lớn, vì đối tượng này đã có chương trình và kế hoạch xử lý riêng. 4/ Nội dung nghiên cứu : Tập trung vào 4 vấn để sau đây : 4. Làm rõ sự tổn tại khách quan của loại hình sản xuất nhỏ tiền tư ban trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt nam. Thực trạng và nhu cầu di đời để phát triển của các doanh nghiệp nhỏ ở thành phố.
Đánh giá thực trạng tình hình ô nhiễm môi trường của các cơ sở sản xuất nhỏ trên địa bàn TP. Hô Chí Minh.Tình hình di đời của các doanh nghiệp nhỏ, các cơ sở sản xuất TTCN gây ô nhiễm từ nội thành ra ngoại thành vừa qua. Nghiên cứu mô hình “Làng công nghiệp nhỏ ” để thu hút các cơ sở sản xuất nhỏ có nhu cầu mở rộng mặt bằng để phát triển, và các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm có nhu cầu di dời để hạn chế và khắc phục ô nhiễm. Đề xuất hệ thống các chính sách, giải pháp đỂ xây dựng được “làng công nghiệp nhỏ” ở vùng ngoại thành TP.
Hồ Chí Minh đủ sức thu hút các cơ sở sắn xuất nêu trên di đời để phát triển. %/ Phương pháp nghiên cứu : - Kế thừa các tài liệu nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm của các chuyên gia trong việc xây dựng cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về các khu chế xuất - khu công nghiệp, làng nghề thủ công truyền thống, di đời cơ sở sản xuất gây ô nhiễm. - Khảo sát thực tế các cơ sở sản xuất công nghiệp nhỏ và thủ công nghiệp truyền thống trên địa bàn TP. - Sử dụng các tài liệu có liên quan đến môi trường TP.
Hồ Chí Minh. - Điều tra kết hợp phỏng vấn trực tiếp để tiến hành phân tích tổng hợp về nhu cầu, nguyện vọng của chủ cơ sở sản xuất nhỏ về đi đời để phát triển, để giảm thiểu ô nhiễm, về mong muốn được cấp quyên sử dụng đất. - Tổ chức hội thảo, xin ý kiến các chuyên gia về giải pháp phát triển loại hình sản xuất nhỏ gắn kết nơi ở; giải pháp giảm thiểu ô nhiễm khi di dời thi. ra làng sản xuất công nghiệp; hệ thống chính sách, các biện pháp thực IV/ CAC BƯỚC TRIỂN KHAI NGHIÊN CỨU DE TAL: nghiên Tính đến khi hoàn thành bản báo cáo cuối cùng, việc triển khai cứu để tài này đã trải qua công việc chủ yếu như sau : 1/ Giai đoạn hình thànhý đồ và đề cương nghiên cứu : trên đã có Ý tưởng về một “Làng công nghiệp nhổ” với mục tiêu như cơ từ rất lâu.
Do vậy Ban Kinh tế Thành ủy đã tiến hành trao đổi với nhiều thí quan chức năng và kiến nghị với Thường trực Thành ủy về việc xây dựng điểm một “Làng công nghiệp nhỏ” cho TPHCM. Sau đó được sự nhất trí và ủy nghiên cứu chỉ đạo của Thường trực Thành ủy giao cho Ban Kinh tế Thành khoa học TP. Nhóm xây dựng mô hình này. Được sự chấp thuận của Hội đồng sau đây : nghiên cứu của Ban Kinh tế Thành úy đã thống nhất một số vấn để Chí Minh «© Việc nghiên cứu xây dựng “Làng công nghiệp nhỏ” ở TP.