Xây Dựng Mô Hình Đại Học Đổi Mới Để Thích Ứng Với Cuộc Cách Mạng Công Nghiệp 4.0

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu ussh xây dựng mô hình đại học đổi mới nhằm thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Hữu Thành Chung
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Hải
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Xây Dựng Mô Hình Đại Học Đổi Mới Nhằm Thích Ứng Với Cuộc Cách Mạng Công Nghiệp Lần Thứ Tư (Nghiên Cứu Trường Hợp Đại Học Quốc Gia Hà Nội)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI
• 1.1. Sự phát triển của các mô hình đại học
• 1.2. Nghiên cứu và triển khai các mức độ sẵn sàng của công nghệ trong mô hình đại học đổi mới
• 1.3. Hoạt động đổi mới trong trường đại học
• 1.4. Các tiêu chí đánh giá trường đại học nghiên cứu
• 1.5. Hệ sinh thái đổi mới
• 1.6. Xây dựng ba trụ cột
• 1.7. Thực hiện hai chính sách
• 1.8. Kết hợp chính sách đổi mới
• 1.9. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Đào tạo đổi mới
• 2.2. Giáo dục đại chúng và khai phóng
• 2.3. Tăng cường đầu tư, nhân rộng và xây dựng hệ sinh thái
• 2.4. Động lực của đổi mới
• 2.5. Giáo dục suốt đời
• 2.6. Mở rộng cơ hội học tập khai phóng và liên ngành
• 2.7. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các trường đại học
• 2.8. Các đặc trưng của mô hình đại học
• 2.9. Áp dụng kinh nghiệm Hoa Kỳ
• 2.10. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: ÁP DỤNG MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI NHẰM THÍCH ỨNG VỚI CMCN 4.0 Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
• 3.1. Kết quả xây dựng đại học định hướng nghiên cứu của ĐHQGHN
• 3.2. Các giá trị và đặc trưng đại học nghiên cứu của ĐHQGHN
• 3.3. Kết quả đánh giá mức độ phù hợp chuẩn đại học nghiên cứu của trường đại học và viện nghiên cứu thành viên thuộc ĐHQGHN
• 3.4. Nhận xét về Bộ tiêu chí đại học nghiên cứu của ĐHQGHN
• 3.5. Áp dụng xây dựng mô hình đại học đổi mới
• 3.6. Các đặc trưng của đại học định hướng đổi mới (Innovation – driven University)
• 3.7. Đo lường và đối sánh mức độ thích ứng của trường đại học đối với CMCN 4.0
• 3.8. Tiểu kết
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình đại học đổi mới tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Mô hình đại học đổi mới tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) được xây dựng nhằm thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Mô hình này không chỉ tập trung vào việc đào tạo mà còn chú trọng đến nghiên cứu và phát triển, tạo ra một môi trường học tập và làm việc sáng tạo. ĐHQGHN đã xác định rõ vai trò của mình trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế tri thức và khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động khởi nghiệp.

1.1. Đặc điểm nổi bật của mô hình đại học đổi mới

Mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN có những đặc điểm nổi bật như: tích hợp công nghệ vào giảng dạy, khuyến khích nghiên cứu ứng dụng và phát triển các chương trình đào tạo linh hoạt. Điều này giúp sinh viên phát triển kỹ năng mềm và khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại.

1.2. Vai trò của ĐHQGHN trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

ĐHQGHN đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế. Trường đã triển khai nhiều chương trình hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra các cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu khoa học phục vụ thực tiễn.

II. Thách thức trong việc áp dụng mô hình đại học đổi mới

Mặc dù mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như sự thiếu hụt nguồn lực, sự chênh lệch giữa nghiên cứu và thực tiễn, và sự cần thiết phải thay đổi tư duy trong giáo dục là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất để triển khai các chương trình đổi mới. ĐHQGHN cần đầu tư nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng và trang thiết bị hiện đại để phục vụ cho việc giảng dạy và nghiên cứu.

2.2. Sự chênh lệch giữa nghiên cứu và thực tiễn

Nhiều nghiên cứu tại ĐHQGHN chưa được ứng dụng vào thực tiễn, dẫn đến việc không phát huy được giá trị của tri thức. Cần có các chính sách khuyến khích việc chuyển giao công nghệ và kết nối giữa trường đại học và doanh nghiệp.

III. Phương pháp xây dựng mô hình đại học đổi mới hiệu quả

Để xây dựng mô hình đại học đổi mới hiệu quả, ĐHQGHN cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Việc phát triển các chương trình đào tạo linh hoạt và đa dạng cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Áp dụng công nghệ trong giảng dạy

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn. Các công cụ học tập trực tuyến và mô hình học tập kết hợp sẽ tạo ra môi trường học tập linh hoạt.

3.2. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp

Hợp tác với doanh nghiệp không chỉ giúp sinh viên có cơ hội thực tập mà còn tạo ra các dự án nghiên cứu ứng dụng. Điều này giúp nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN

Mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN đã được áp dụng thành công trong nhiều lĩnh vực, từ nghiên cứu khoa học đến khởi nghiệp. Các chương trình đào tạo đã được thiết kế lại để phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, đồng thời khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển.

4.1. Kết quả nghiên cứu và phát triển

Nhiều nghiên cứu tại ĐHQGHN đã được công bố trên các tạp chí quốc tế, góp phần nâng cao uy tín của trường. Các dự án nghiên cứu cũng đã nhận được sự hỗ trợ từ các tổ chức trong và ngoài nước.

4.2. Khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo

ĐHQGHN đã tạo ra một hệ sinh thái khởi nghiệp, hỗ trợ sinh viên và giảng viên trong việc hiện thực hóa các ý tưởng khởi nghiệp. Các cuộc thi khởi nghiệp và chương trình ươm tạo đã giúp nhiều dự án thành công.

V. Kết luận và tương lai của mô hình đại học đổi mới

Mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN đang trên đà phát triển mạnh mẽ, với nhiều cơ hội và thách thức. Để tiếp tục phát huy hiệu quả, cần có sự đầu tư đồng bộ từ cả nhà nước và xã hội, cùng với sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

ĐHQGHN sẽ tiếp tục mở rộng các chương trình đào tạo và nghiên cứu, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc xây dựng các chương trình đào tạo liên ngành cũng sẽ được chú trọng.

5.2. Tầm nhìn dài hạn cho mô hình đại học đổi mới

Mô hình đại học đổi mới không chỉ là một xu hướng tạm thời mà còn là một tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển bền vững của giáo dục đại học tại Việt Nam. ĐHQGHN sẽ tiếp tục là một trong những đơn vị tiên phong trong việc thực hiện các đổi mới này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: - Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về mô hình đại học đổi mới - Chƣơng 2. Thực trạng đại học đổi mới trên thế giới - Chƣơng 3. Áp dụng mô hình đại học đổi mới nhằm thích ứng với CMCN 4.0 vào đại học tại Việt Nam 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI 1. Sự phát triển của các mô hình đại học Trong lịch sử phát triển, đại học thế giới luôn thích ứng với các bối cảnh kinh tế xã hội và trong nhiều trƣờng hợp đã tham gia dẫn dắt sự phát triển của các cuộc cách mạng công nghiệp. Sự phát triển từ đại học 1.0 thƣờng đƣợc phân chia tùy theo mục tiêu và phƣơng thức tạo ra giá trị gia tăng của đại học đó. Theo Engovatova và Kuznetsov (Kuznetsov,2016), Đại học 1.0 thực hiện chức năng truyền thụ kiến thức thức, bồi dƣỡng nhân tài và đào tạo chuyên gia.0 thực hiện cả hai chức năng đào tạo và nghiên cứu, góp phần tạo ra tri thức mới thông qua nghiên cứu và có thể triển khai dịch vụ tƣ vấn cho cộng đồng.

Ở mức độ này, đại học có thể phát triển một số công nghệ theo đặt hàng của doanh nghiệp. Mặc dù, đại học chƣa thực thi đƣợc hoạt động sở hữu trí tuệ, nhƣng có thể thƣơng mại hóa tri thức thông qua hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) (Kuznetsov,2016). Cùng với hoạt động đào tạo và nghiên cứu, đại học 3.0 thực hiện chức năng chuyển giao công nghệ. Ở đó, sở hữu trí tuệ đƣợc quản lý hiệu quả.

Công nghệ đƣợc thƣơng mại hóa. Văn hóa khởi nghiệp bằng công nghệ đƣợc thiết lập.0 có thể đáp ứng nhanh yêu cầu của doanh nghiệp trong việc đào tạo chuyên gia hoặc nghiên cứu cung cấp các giải pháp công nghệ mới mà doanh nghiệp quan tâm.0 là đại học sáng nghiệp (Entrepreneurial University) (Kuznetsov,2016). 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1: Sự phát triển của các mô hình đại học tƣơng ứng với mức độ gia tăng giá trị (Kuznetsov, 2016) Đại học 4.0 hoạt động nhƣ là một nơi cung cấp tri thức của tƣơng lai; trở thành ngƣời dẫn dắt sự phát triển công nghiệp công nghệ cao và thực thi việc vốn hóa nguồn tài sản tri thức và công nghệ của mình. Theo quan điểm của tác giả, khái niệm đại học đổi mới là: đại học 3.0 (mang tinh thần khởi nghiệp) đƣợc trang bị công nghệ thông minh (Web 3.0, IoT…) Xu thế phát triển đại học với tinh thần đổi mới và sáng nghiệp thể hiện rất nổi bật.

Đại học đổi mới gồm các đặc trƣng riêng, tạo nên sự khác biệt với đại học thông thƣờng. Nghiên cứu và triển khai các mức độ sẵn sàng của công nghệ trong mô hình đại học đổi mới Khả năng ứng dụng và chuyển giao công nghệ vào thực tiễn không chỉ phụ thuộc việc nắm bắt các qui luật tự nhiên, các nguyên lý khoa học mà còn phụ thuộc vào khả năng thiết kế ý tƣởng công nghệ, phát triển thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, thử nghiệm ở qui mô nhỏ, chế tạo và kiểm tra trong môi trƣờng thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm và vận hành trong môi trƣờng thực. Điều này có nghĩa là khả năng ứng dụng và chuyển giao kết quả nghiên cứu rất phụ thuộc và mức độ sẵn sàng công nghệ (Technology Readiness Level – TRL). 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khái niệm mức độ sẵn sàng của công nghệ đƣợc sử dụng rất hữu ích để xác địch mức độ hoàn thiện của các công nghệ đặc thù, cung cấp một sự hiểu biết chung và định vị trạng thái của công nghệ đó trong toàn bộ chuỗi đổi mới.

Bằng cách đánh giá một dự án công nghệ theo các tham số của mỗi mức TRL, ngƣời ta có thể chỉ ra mức độ sẵn sàng về công nghệ và tiến trình, hiện trạng của dự án.2: TRL mô tả theo mô hình lớp vỏ quả hạch (Thompson, 2015). Mức độ sẵn sàng của công nghệ đƣợc chia thành 9 mức. Mức TRL 1 là mức độ sẵn sàng thấp nhất, và mức TRL 9 là mức độ sẵn sàng cao nhất. Theo sơ đồ lớp vỏ quả hạch (nutshell) (Thompson, 2015), các mức TRL đƣợc trình bày trên hình 1.

Theo đó, các mức độ sẵn sàng của công nghệ là: - TRL 1: Phát hiện các nguyên lý cơ bản - TRL 2: Định hình khái niệm công nghệ - TRL 3: Kiểm chứng mức độ khả thi của công nghệ - TRL 4: Thử nghiệm công nghệ trong phòng thí nghiệm - TRL 5: Thử nghiệm công nghệ trong môi trƣờng thích hợp - TRL 6: Trình diễn công nghệ trong môi trƣờng thích hợp - TRL 7: Mô hình trình diễn trong môi trƣờng thực - TRL 8: Hệ thống đƣợc hoàn thiện và kiểm định 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - TRL 9: Hệ thống hoàn chỉnh đƣợc thƣơng mại hóa Qui trình nghiên cứu phát triển các mức độ sẵn sàng của công nghệ 9 TRL đƣợc trình bày ở hình 1.2, đƣợc Việt hóa và trình bày dƣới đây. Trong chuỗi phát triển đổi mới này: - TRL 1: Mức độ sẵn sàng công nghệ thấp nhất. Ở mức này, các nghiên cứu khoa học cơ bản mới là chủ yếu, các nghiên cứu ứng dụng và phát triển mới chỉ đƣợc manh nha. - TRL 2: Sau khi các nguyên lý cơ bản đƣợc phát hiện, các nghiên cứu định hƣớng ứng dụng mới đƣợc hình thành.

- TRL 3: Các nghiên cứu và phát triển ý tƣởng công nghệ bắt đầu đƣợc triển khai. - TRL 4: Các cấu phần, mô đun công nghệ đƣợc thiết kế, lắp đặt và thử nghiệm trong phòng thí nghiệm. - TRL 5: Các mô đun công nghệ cơ bản, tách rời đƣợc tích hợp và kiểm tra trong môi trƣờng thử nghiệm. - TRL 6: Mẫu thử đầu tiên đƣợc chế tạo và kiểm tra trong môi trƣờng thử nghiệm.

- TRL 7: Mẫu chế tạo thử lần hai đƣợc trình diễn trong môi trƣờng hoạt động thực tế. Ở mức độ này, quá trình kiểm tra, mô phỏng có thể đƣợc áp dụng. - TRL 8: Công nghệ đƣợc tích hợp trong sản phẩm hoàn chỉnh và thử nghiệm trong điều kiện thực tế. - TRL 9: Công nghệ đƣợc tích hợp trong sản phẩm thƣơng mại hóa cuối cùng.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3: Các quá trình trong chuỗi các mức độ sẵn sàng công nghệ TRL (Thompson, 2015). Nhƣ vậy, các mức độ sẵn sàng của công nghệ có vai trò rất quan trọng. Chúng rất tiện ích trong việc xác định trạng thái, mức độ phát triển của một công nghệ cụ thể. Từ đó, cho phép đƣa ra các quyết định liên quan đến chuyển giao công nghệ.

Đó là thƣớc đo khả năng chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, khi sử dụng tiếp cận TRL cũng có một số hạn chế nhƣ: - Các trở ngại khi hoàn thiện công nghệ chƣa đƣợc tính đến. Trạng thái của công nghệ khi sản xuất thử có thể quay trở lại mức TRL khác nếu có vấn đề phát sinh ở bất kỳ giai đoạn nào. - Phƣơng pháp tiếp cận công nghệ hoàn thiện khá đơn giản: Mức TRL cao rất khó áp dụng để phát triển phần cấu tạo sản phẩm.

- Chỉ tập trung vào phát triển sản phẩm. Sự sẵn sàng của sự đổi mới để tiếp cận thị trƣờng, hoặc sẵn sàng của tổ chức để thực hiện đổi mới không đƣợc tính đến trong quy trình TRL. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Bối cảnh cụ thể về quy mô của TRL: Trạng thái công nghệ cần sử dụng phải đƣợc lựa chọn cẩn thận dựa trên nhu cầu của tổ chức. Trong một cách diễn đạt khác, quy trình 9 TRL đƣợc mô tả trong mối liên hệ với chức năng, nhiệm vụ của các loại hình tổ chức KH&CN nhƣ trên hình 1.

Theo đó, ba mức TRL đầu tiên thực chất là hoạt động sáng tạo tri thức mới, các nghiên cứu cơ bản thực hiện tại các phòng thí nghiệm của các trƣờng đại học. Trong giai đoạn này, trƣờng đại học phải tìm kiếm các khoản tài trợ và cơ hội hợp tác nghiên cứu.4: Mô tả các mức độ sẵn sàng công nghệ trong mối quan hệ với chức năng, nhiệm vụ của các loại hình tổ chức KH&CN và nguồn tài trợ (Mahidol University, 2016) Giai đoạn phát triển công nghệ tập trung vào ba mức tiếp theo: TRL 4 – mẫu thử quy mô phòng thí nghiệm; TRL 5: Mẫu thử trong môi trƣờng thích hợp và TRL 6 – Mẫu thử hệ thống. Quá trình phát triển công nghệ đƣợc triển khai tại các trung tâm đổi mới (Innovation Centers), cần phải có sự hợp tác của nhiều đối tác và tài trợ của các nhà tài trợ thiên thần (Angel inventor), cựu sinh viên. để hỗ trợ cho các hoạt động tiền ƣơm tạo.

Về bản chất, giai đoạn phát triển công nghệ thứ hai nêu trên đã manh nha các yếu tố kinh doanh. Tuy nhiên, quá trình phát triển kinh doanh thực sự tập 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trung vào ba mức sẵn sàng công nghệ cuối cùng: TRL 7 – Trình diễn mẫu thử hệ thống; TRL 8 – chuẩn bị thƣơng mại hóa (kiểm định, đăng lý kinh doanh) và TRL 9 – Thƣơng mại hóa sản phẩm cuối cùng. Giai đoạn phát triển công nghệ và sản phẩm thƣơng mại này chủ yếu thực hiện tại các trung tâm ƣơm tạo công nghệ (Innotech and Business Incubator) nhờ các nguồn tài trợ của các nhà tài trợ thiên thần, đối tác khai thác bằng sở hữu trí tuệ, quỹ đầu tƣ mạo hiểm và các nguồn tài trợ khác… Lƣu ý rằng, cách mô tả này cho thấy rất rõ là: các sản phẩm thƣơng mại hóa cuối cùng hoàn toàn có thể tiếp cận đến khách hàng, ngƣời dùng và do các công ty khởi nghiệp thực hiện.5: Mức độ hoàn thiện công nghệ theo tiếp cận chuyển giao tri thức và công nghệ (Mahidol University, 2016) Theo tiếp cận chuyển giao công nghệ, thang bậc của 9 TRL đƣợc mô tả nhƣ trên hình 1. Rõ ràng là, theo tiếp cận này, nghiên cứu cơ bản, hàn lâm ở các mô hình trƣờng đại học truyền thống với ba mức TRL đầu tiên chỉ có thể chuyển giao đƣợc các dịch vụ tƣ vấn, dịch vụ nghiên cứu và đào tạo tiến sĩ.

Ba mức TRL tiếp theo phải đƣợc thực hiện thông qua hợp tác giữa trƣờng đại 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] học và doanh nghiệp. Kết quả nhận đƣợc trong giai đoạn này nhận đƣợc thông qua thực hiện các dự án nghiên cứu và hình thành các sáng chế.