Xây Dựng Mô Hình Đại Học Đổi Mới Để Thích Ứng Với Cuộc Cách Mạng Công Nghiệp 4.0

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu ussh xây dựng mô hình đại học đổi mới nhằm thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Hữu Thành Chung
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Hải
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Xây Dựng Mô Hình Đại Học Đổi Mới Nhằm Thích Ứng Với Cuộc Cách Mạng Công Nghiệp Lần Thứ Tư (Nghiên Cứu Trường Hợp Đại Học Quốc Gia Hà Nội)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI
• 1.1. Sự phát triển của các mô hình đại học
• 1.2. Nghiên cứu và triển khai các mức độ sẵn sàng của công nghệ trong mô hình đại học đổi mới
• 1.3. Hoạt động đổi mới trong trường đại học
• 1.4. Các tiêu chí đánh giá trường đại học nghiên cứu
• 1.5. Hệ sinh thái đổi mới
• 1.6. Xây dựng ba trụ cột
• 1.7. Thực hiện hai chính sách
• 1.8. Kết hợp chính sách đổi mới
• 1.9. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI TRÊN THẾ GIỚI
• 2.1. Đào tạo đổi mới
• 2.2. Giáo dục đại chúng và khai phóng
• 2.3. Tăng cường đầu tư, nhân rộng và xây dựng hệ sinh thái
• 2.4. Động lực của đổi mới
• 2.5. Giáo dục suốt đời
• 2.6. Mở rộng cơ hội học tập khai phóng và liên ngành
• 2.7. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các trường đại học
• 2.8. Các đặc trưng của mô hình đại học
• 2.9. Áp dụng kinh nghiệm Hoa Kỳ
• 2.10. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3: ÁP DỤNG MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI NHẰM THÍCH ỨNG VỚI CMCN 4.0 Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
• 3.1. Kết quả xây dựng đại học định hướng nghiên cứu của ĐHQGHN
• 3.2. Các giá trị và đặc trưng đại học nghiên cứu của ĐHQGHN
• 3.3. Kết quả đánh giá mức độ phù hợp chuẩn đại học nghiên cứu của trường đại học và viện nghiên cứu thành viên thuộc ĐHQGHN
• 3.4. Nhận xét về Bộ tiêu chí đại học nghiên cứu của ĐHQGHN
• 3.5. Áp dụng xây dựng mô hình đại học đổi mới
• 3.6. Các đặc trưng của đại học định hướng đổi mới (Innovation – driven University)
• 3.7. Đo lường và đối sánh mức độ thích ứng của trường đại học đối với CMCN 4.0
• 3.8. Tiểu kết
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình đại học đổi mới tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Mô hình đại học đổi mới tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) được xây dựng nhằm thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Mô hình này không chỉ tập trung vào việc đào tạo mà còn chú trọng đến nghiên cứu và phát triển, tạo ra một môi trường học tập và làm việc sáng tạo. ĐHQGHN đã xác định rõ vai trò của mình trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế tri thức và khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động khởi nghiệp.

1.1. Đặc điểm nổi bật của mô hình đại học đổi mới

Mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN có những đặc điểm nổi bật như: tích hợp công nghệ vào giảng dạy, khuyến khích nghiên cứu ứng dụng và phát triển các chương trình đào tạo linh hoạt. Điều này giúp sinh viên phát triển kỹ năng mềm và khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại.

1.2. Vai trò của ĐHQGHN trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

ĐHQGHN đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế. Trường đã triển khai nhiều chương trình hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra các cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu khoa học phục vụ thực tiễn.

II. Thách thức trong việc áp dụng mô hình đại học đổi mới

Mặc dù mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như sự thiếu hụt nguồn lực, sự chênh lệch giữa nghiên cứu và thực tiễn, và sự cần thiết phải thay đổi tư duy trong giáo dục là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất để triển khai các chương trình đổi mới. ĐHQGHN cần đầu tư nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng và trang thiết bị hiện đại để phục vụ cho việc giảng dạy và nghiên cứu.

2.2. Sự chênh lệch giữa nghiên cứu và thực tiễn

Nhiều nghiên cứu tại ĐHQGHN chưa được ứng dụng vào thực tiễn, dẫn đến việc không phát huy được giá trị của tri thức. Cần có các chính sách khuyến khích việc chuyển giao công nghệ và kết nối giữa trường đại học và doanh nghiệp.

III. Phương pháp xây dựng mô hình đại học đổi mới hiệu quả

Để xây dựng mô hình đại học đổi mới hiệu quả, ĐHQGHN cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Việc phát triển các chương trình đào tạo linh hoạt và đa dạng cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Áp dụng công nghệ trong giảng dạy

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn. Các công cụ học tập trực tuyến và mô hình học tập kết hợp sẽ tạo ra môi trường học tập linh hoạt.

3.2. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp

Hợp tác với doanh nghiệp không chỉ giúp sinh viên có cơ hội thực tập mà còn tạo ra các dự án nghiên cứu ứng dụng. Điều này giúp nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN

Mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN đã được áp dụng thành công trong nhiều lĩnh vực, từ nghiên cứu khoa học đến khởi nghiệp. Các chương trình đào tạo đã được thiết kế lại để phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, đồng thời khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển.

4.1. Kết quả nghiên cứu và phát triển

Nhiều nghiên cứu tại ĐHQGHN đã được công bố trên các tạp chí quốc tế, góp phần nâng cao uy tín của trường. Các dự án nghiên cứu cũng đã nhận được sự hỗ trợ từ các tổ chức trong và ngoài nước.

4.2. Khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo

ĐHQGHN đã tạo ra một hệ sinh thái khởi nghiệp, hỗ trợ sinh viên và giảng viên trong việc hiện thực hóa các ý tưởng khởi nghiệp. Các cuộc thi khởi nghiệp và chương trình ươm tạo đã giúp nhiều dự án thành công.

V. Kết luận và tương lai của mô hình đại học đổi mới

Mô hình đại học đổi mới tại ĐHQGHN đang trên đà phát triển mạnh mẽ, với nhiều cơ hội và thách thức. Để tiếp tục phát huy hiệu quả, cần có sự đầu tư đồng bộ từ cả nhà nước và xã hội, cùng với sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

ĐHQGHN sẽ tiếp tục mở rộng các chương trình đào tạo và nghiên cứu, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc xây dựng các chương trình đào tạo liên ngành cũng sẽ được chú trọng.

5.2. Tầm nhìn dài hạn cho mô hình đại học đổi mới

Mô hình đại học đổi mới không chỉ là một xu hướng tạm thời mà còn là một tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển bền vững của giáo dục đại học tại Việt Nam. ĐHQGHN sẽ tiếp tục là một trong những đơn vị tiên phong trong việc thực hiện các đổi mới này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- NGUYỄN HỮU THÀNH CHUNG XÂY DỰNG MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI NHẰM THÍCH ỨNG VỚI CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƢ (NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI) LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Hà Nội – 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- NGUYỄN HỮU THÀNH CHUNG XÂY DỰNG MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI NHẰM THÍCH ỨNG VỚI CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƢ (NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI) Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Quản lý khoa học và Công nghệ Mã số: 834 041 201 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. Trần Văn Hải Hà Nội-2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . 1 DANH MỤC CÁC BẢNG . 2 DANH MỤC CÁC HÌNH. 3 PHẦN MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài . Tổng quan tình hình nghiên cứu . Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Nhiệm vụ nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu về thời gian . Phạm vi nghiên cứu về không gian . Đối tƣợng nghiên cứu và mẫu khảo sát . Đối tƣợng nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Giả thuyết nghiên cứu . Cách tiếp cận, phƣơng pháp nghiên cứu . Cách tiếp cận . Phƣơng pháp nghiên cứu . Kết cấu của Luận văn. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI . Sự phát triển của các mô hình đại học . Nghiên cứu và triển khai các mức độ sẵn sàng của công nghệ trong mô hình đại học đổi mới . Hoạt động đổi mới trong trƣờng đại học . Các tiêu chí đánh giá trƣờng đại học nghiên cứu . Hệ sinh thái đổi mới . Xây dựng ba trụ cột . Thực hiện hai chính sách . Kết hợp chính sách đổi mới . 27 Tiểu kết Chƣơng 1.THỰC TRẠNG ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI TRÊN THẾ GIỚI . Đào tạo đổi mới . Giáo dục đại chúng và khai phóng. Tăng cƣờng đầu tƣ, nhân rộng và xây dựng hệ sinh thái . Động lực của đổi mới. Giáo dục suốt đời . Mở rộng cơ hội học tập khai phóng và liên ngành . Nâng cao năng lực cạnh tranh của các trƣờng đại học . Các đặc trƣng của mô hình đại học 4. Áp dụng kinh nghiệm Hoa Kỳ . 43 Tiểu kết Chƣơng 2. 45 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 3. ÁP DỤNG MÔ HÌNH ĐẠI HỌC ĐỔI MỚI NHẰM THÍCH ỨNG VỚI CMCN 4.0 Ở ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI . Kết quả xây dựng đại học định hƣớng nghiên cứu của ĐHQGHN . Các giá trị và đặc trƣng đại học nghiên cứu của ĐHQGHN . Kết quả đánh giá mức độ phù hợp chuẩn đại học nghiên cứu của trƣờng đại học và viện nghiên cứu thành viên thuộc ĐHQGHN . Nhận xét về Bộ tiêu chí đại học nghiên cứu của ĐHQGHN . Áp dụng xây dựng mô hình đại học đổi mới . Các đặc trƣng của đại học định hƣớng đổi mới (Innovation – driven University) 58 3. Đo lƣờng và đối sánh mức độ thích ứng của trƣờng đại học đối với CMCN 4. 72 Tiểu kết Chƣơng 3 . 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 81 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CCHIE The Carnegie Classification of Institutions of Higher Education CMCN 4.0 Cách mạng Công nghiệp lần thứ tƣ ĐHQGHN Đại học Quốc gia Hà Nội IP Intellectual Property – Quyền sở hữu trí tuệ KH&CN Khoa học và Công nghệ QS Quacquelline Simons R&D Nghiên cứu và triển khai TCĐHNC Tiêu chí đại học nghiên cứu TRL Technology Readiness Level WEF World Economic Forum 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 So sánh các tham số công nghệ và kinh doanh của hai chính sách công nghệ đẩy và thị trƣờng kéo Bảng 3.1 Các tiêu chuẩn, tiêu chí, chuẩn đối sánh quốc tế, chỉ tiêu kế hoạch và trọng số của ĐHQGHN Bảng 3.2 Kết quả đánh giá theo chuẩn trƣờng đại học nghiên cứu nhóm 200 châu Á của một số đơn vị đào tạo thuộc ĐHQGHN. Số liệu năm 2017 Bảng 3.3 Các năng lực và kỹ năng cơ bản của nguồn nhân lực 4.4 Các công nghệ và ngành nghề nền tảng và mức độ tích hợp của các công nghệ đó trong các dòng sản phẩm của cuộc CMCN 4. Các dấu (×) và màu sắc đánh dấu các công nghệ đƣợc sử dụng vào các dòng sản phẩm đột phá đến năm 2025 Bảng 3.5 Bộ tiêu chí đối sánh mức độ thích ứng mô hình đại học 4.0 – đại học định hƣớng đổi mới 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1 Sự phát triển của các mô hình đại học tƣơng ứng với mức độ gia tăng giá trị Hình 1.2 TRL theo mô tả lớp vỏ quả hạch Hình 1.3 Các quá trình trong chuỗi các mức độ sẵn sàng công nghệ TRL Hình 1.4 Mô tả các mức độ sẵn sàng công nghệ trong mối quan hệ với chức năng, nhiệm vụ của các loại hình tổ chức KH&CN và nguồn tài trợ Hình 1.5 Mức độ hoàn thiện công nghệ theo tiếp cận chuyển giao tri thức và công nghệ Hình 1.6 Đặc điểm của các nhóm mức độ sẵn sàng công nghệ Hình 1.7 Thung lũng chết – Rào cản về mức độ sẵn sàng đầu tƣ của nhà nƣớc, các trƣờng đại học doanh nghiệp Hình 1.8 Thung lũng chết và khoảng trống của hoạt động đổi mới Hình 1.9 Dòng vốn đầu tƣ cho các hoạt động đổi mới trung vùng thung lũng chết trong mối tƣơng quan với các giai đoạn phát triển công nghệ và các nhà đầu tƣ tƣơng ứng Hình 1.10 Ba trụ cột đầu tƣ cho hoạt động đổi mới từ khu vực công (cho phát triển công nghệ) và từ khu vực doanh nghiệp (cho phát triển và sản xuất sản phẩm) Hình 1.11 Thách thức đầu tƣ từ thung lũng chết đƣợc hạn chế thông qua thực hiện chính sách công nghệ đẩy – kéo (Khoảng cách hai bờ thung lũng hẹp lại và độ sâu cũng giảm đi, cơ hội đầu tƣ tăng lên) Hình 1.12 Chu trình đổi mới push-pull trong mối tƣơng quan với thung lũng chết Hình 2.1 Các dự án khởi nghiệp về công nghệ kỹ thuật ở Trƣờng Đại học Nam Kinh, Trung Quốc 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Các dự án khởi nghiệp về công nghiệp văn hóa và sáng tạo ở Trƣờng Đại học Nam Kinh, Trung Quốc Hình 2.3 Động lực đổi mới sáng tại của Singapore Hình 2.4 Hệ sinh thái đổi mới của NUS Hình 2.5 Các đặc trƣng cơ bản trong mô hình đại học của Nga Hình 3.1 Mô hình “5 trong 1” với một (1) Chuẩn đầu ra với nhiều kỹ năng mới của công dân 4.0 và năm (5) thành tố của quá trình đào tạo Hình 3.2 Đặc điểm nghiên cứu trong đại học định hƣớng đổi mới Hình 3.3 Mô hình “4 trong 1” – cánh tay nối dài đến hoạt động đổi mới thông qua tái cấu trúc hệ thống tổ chức của trƣờng đại học Hình 3.4 Mô hình “3 trong 1” kết nối Trƣờng đại học - Doanh nghiệp - Chính phủ Hình 3.5 Mô hình “543” cho đại học định hƣớng đổi mới 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Theo chức năng truyền thống, cùng với nhiệm vụ đào tạo - truyền thụ kiến thức, các trƣờng đại học còn triển khai nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản (basic research) - sáng tạo ra các tri thức mới. Các tri thức mới đấy sẽ đƣợc chuyển giao đến các cơ sở nghiên cứu và triển khai (R&D) hoặc nghiên cứu ứng dụng phục vụ thực tiễn. Trong chuỗi 9 bƣớc nghiên cứu và phát triển mức độ sẵn sàng về công nghệ (Technology Readiness Level - TRL), sự khác biệt và khoảng cách giữa đặc trƣng nghiên cứu của các trƣờng đại học nghiên cứu truyền thống và doanh nghiệp là rất lớn, tạo nên cái gọi là thung lũng chết (the Valley of Death), ngăn cản quá trình thƣơng mại hoá các sản phẩm khoa học và công nghệ của nhà trƣờng. Giải pháp thƣờng đƣợc đƣa ra là kết nối trƣờng đại học và doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với các nƣớc phát triển, thực hiện giải pháp đó cũng không phải dễ dàng. Ở nƣớc ta, nền sản xuất công nghiệp về cơ bản chƣa phát triển. Các doanh nghiệp chủ yếu thuộc loại nhỏ và vừa, đầu tƣ phát triển sản phẩm còn ít mà thậm chí chỉ quan tâm đến làm dịch vụ. Đặc biệt, các doanh nghiệp khoa học và công nghệ còn rất hạn chế. Do đó, việc chuyển giao tri thức và công nghệ càng khó khăn. Trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tƣ (CMCN 4.0), các trƣờng đại học đang có xu hƣớng chuyển từ định hƣớng nghiên cứu (Research Oriented University) sang định hƣớng đổi mới và khởi nghiệp (Innovation Driven or Entrepreneurial University). Theo đó, việc vốn hoá tri thức của các trƣờng đại học trở nên cấp bách và hoạt động khởi nghiệp trở thành mục tiêu quan trọng. Các trƣờng đại học đang tích cực xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp có khả năng hiện thực hoá cả 9 mức độ sẵn sàng về công nghệ để phát triển sản phẩm KH&CN ngay trong khuôn viên nhà trƣờng. Cùng với việc 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đầu tƣ cơ sở vật chất, trang thiết bị xây dựng các phòng thí nghiệm, các không gian sáng tạo, vƣờn ƣơm, doanh nghiệp spin-off . Ngày 04/05/2017, Thủ tƣớng chính phủ Việt Nam đã ban hành chỉ thị số 16/CT-TTg về việc “Tăng cƣờng năng lực tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4”. Trong đó nêu rõ nhiệm vụ “nâng cao năng lực nghiên cứu, giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học; tăng cƣờng giáo dục những kỹ năng, kiến thức cơ bản, tƣ duy sáng tạo, khả năng thích nghi với những yêu cầu của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4” (Thủ tƣớng Chính phủ, 2017). Thêm vào đó, ngày 30/10/2017, Thủ tƣớng chính phủ còn ban hành quyết định số 1665/QĐ-TTg về việc “Phê duyệt Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025” nhằm mục tiêu “thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp của học sinh, sinh viên và trang bị các kiến thức, kỹ năng về khởi nghiệp cho học sinh, sinh viên trong thời gian học tập tại các nhà trƣờng.