đặt vấn đề trong một bối cảnh không gian, thời gian cụ thể và có mối quan hệ liên đới nhau từ cá nhân - nhóm - cộng đồng. Với góc độ của Giáo dục đồng đẳng, các khía cạnh của mô hình cũng được nhìn nhận trong những mối tương đồng với nhau, hỗ trợ cho nhau. Vai trò của đồng đẳng viên cũng được xem xét trong cách nhìn động của sự phát triển, theo đó năng lực chăm sóc, hỗ trợ tại nhà của họ sẽ được nâng cao khi có những chính sách phù hợp. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp Trong nghiên cứu này, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về lĩnh vực liên quan đến dự án, các chương trình hành động giảm tác hại tại cộng đồng có sử dụng nhóm GDĐĐ được tham khảo. Những nguồn tài liệu này là cơ sở để xem xét vai trò của các đồng đẳng viên trong trong chăm sóc, hỗ trợ tại nhà cho người có HIV/AIDS. Bên cạnh đó, để có số liệu cụ thể gắn với địa bàn khảo sát, các báo cáo của các cơ quan huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể quần chúng liên quan được tham khảo sử dụng trong quá trình nghiên cứu. Phỏng vấn bán cấu trúc Mục đích của nghiên cứu là nhằm tìm hiểu mô hình chăm sóc tại nhà cho người có HIV/AIDS thông qua đồng đẳng viên.
Với mục đích này, chúng tôi sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích trong nghiên cứu định tính. Dựa trên những nhiệm vụ nghiên cứu, chúng tôi tiến hành nghiên cứu phỏng vấn sâu 27 mẫu thuộc các nhóm đối tượng khác nhau (chi tiết được thống kê tại bảng 1). Đối với từng đối tượng cụ thể, nội dung phỏng vấn được hướng vào các chủ đề riêng biệt nhằm khai thác các thông tin thích hợp. Các đối tượng được phỏng vấn sâu.
Số ngƣời đƣợc Nhóm đối tƣợng phỏng vấn Người có HIV (khách hàng PLHIV) 11 Người thân, người sống cùng, trực tiếp chăm sóc người có HIV 4 Nhân viên chăm sóc 3 Cán bộ y tế cấp huyện 1 Đại diện phòng khám OPC 2 Cán bộ y tế cấp xã (Nhóm trưởng) 2 Cán bộ các đoàn thể/tổ chức quần chúng 2 Đại diện các tổ chức tôn giáo 1 Đại diện cộng đồng dân cư 1 Tổng 27 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thảo luận nhóm tập trung Mục đích của thảo luận nhóm nhằm thu thập thông tin, ý kiến, quan điểm từ các đồng đẳng viên, những người đóng vai trò then chốt trong khách thể nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến công việc của họ, mà trọng tâm là: vai trò, nhiệm vụ, trách nhiệm, cách thức thực hiện và kết quả công việc của họ, những thuận lợi và khó khăn mà họ gặp phải, những ý kiến đóng góp của họ. Qua đó nhằm phân tích sâu thêm 02 chủ đề: 1/ Như thế nào là một ĐĐV tại cộng đồng?; 2/ Nhìn nhận về các hoạt động chăm sóc, hỗ trợ tại nhà cho người có HIV/AIDS của các ĐĐV?. Phương pháp quan sát không tham dự Trong quá trình thực hiện nghiên cứu, phương pháp quan sát thực trạng đời sống kinh tế xã hội; kiến thức, thái độ, hành vi của đồng đẳng viên từ đó để đánh giá một cách khách quan về vai trò của họ trong chăm sóc tại nhà cho người có HIV/AIDS.
Những quan sát này góp phần làm sáng tỏ, củng cố thêm những kết quả nghiên cứu định tính đã thu thập được trong đề tài luận văn. Phương pháp xử lý dữ liệu Các file ghi âm được ghi chép lại thành dạng văn bản để thuận tiện cho việc phân tích thông tin. Toàn bộ nội dung phỏng vấn và các bản ghi chép đều được đảm bảo về nguyên tắc khuyết danh của người trả lời. Ngoài ra, để có thể rút ra được xu hướng , trong quá trình xử lý số liệu, chúng tôi tiến hành lượng hóa các dữ liệu định tính bằng cách lọc các ý kiến trả lời giống nhau.
Cách tổ chức thông tin này giúp cho quá trình sử dụng thông tin vào việc phân tích kết quả nghiên cứu. Bố cục luận văn. Bố cục của luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị thì nội dung nghiên cứu chính được chia thành 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của ngiên cứu Chương 2: Thực trạng HIV/AIDS và nhận diện hoạt động của các đồng đẳng viên trong chăm sóc, hỗ trợ tại nhà cho người có HIV/AIDS tại Đông Triều, Quảng Ninh. Chương 3: Đánh giá mô hình chăm sóc, hỗ trợ tại nhà cho người có HIV/AIDS thông qua việc sử dụng đồng đẳng viên.
15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm liên quan 1. HIV HIV (Human Immunodeficiency Virus): nghĩa là vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch ở người. Có 2 loại vi rút là HIV1 và HIV2, cả 2 đều gây bệnh cho người.
Người mang HIV trong máu thì gọi là người nhiễm HIV. Virút này tấn công hệ thống bảo vệ của cơ thể và làm hệ thống này suy giảm. Một người được xác định là nhiễm HIV khi có mẫu huyết thanh dương tính cả 3 lần xét nghiệm kháng thể bằng 3 loại sinh phẩm khác nhau với nguyên lý phản ứng và phương pháp chuẩn bị kháng nguyên khác nhau. AIDS AIDS: là chữ viết tắt của từ tiếng Anh là Acquired Immune Deficiency Syndrome; là hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải, là bệnh liệt kháng; là giai đoạn cuối của nhiễm HIV - Cơ thể rất dễ bị nhiễm các nhiễm trùng cơ hội do không có khả năng chống đỡ như lao, phổi…mà người nhiễm HIV gặp phải do hệ miễn dịch của cơ thể bị tổn thương hoặc bị phá hoại nặng nề.
Các bệnh này gọi chung là bệnh nhiễm trùng cơ hội. AIDS được coi là gai đoạn cuối của HIV. Tuy nhiên, mỗi người khi bị AIDS thì có những triệu chứng khác nhau, tuỳ loại nhiễm trùng cơ hội mà người đó mắc phải, và khả năng chống đỡ của người đó. - Mắc phải là không do di truyền mà do bị nhiễm trong cuộc sống - Hội chứng suy giảm hệ miễn dịch mắc phải: Hội chứng: Nhóm các biểu hiện (triệu chứng) như sốt, tiêu chảy, lao, phổi, viêm não, các bệnh về da…do căn bệnh nào đó gây ra cho cơ thể.
16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Suy giảm hệ miễn dịch: Hệ miễn dịch là hệ thống phòng ngự bảo vệ cơ thể bảo vệ các mầm bệnh từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể, suy giảm miễn dịch là là tình trạng hệ miễn dịch trở nên yếu, giảm hoặc không có khả năng chống lại sự tấn công của tác nhân gây bệnh - Khi đó gọi là các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Nhiễm trùng cơ hội: Là các nhiễm trùng chỉ xảy ra khi hệ miễn dịch bị suy yếu - Giai đoạn AIDS. Các mầm bệnh gây NTCH là vi khuẩn, vi rút, nấm, kí sinh trùng… sẵn có trong môi trường, có thể sống chung và ít gây bệnh cho người có hệ miễn dịch khoẻ mạnh 1. Người có HIV/AIDS Là những người đã bị nhiễm HIV và đã được xét nghiệm có kết quả xét nghiệm dương tính với virút HIV.
Giai đoạn cuối của nhiễm HIV là AIDS. Xét nghiệm HIV là việc thực hiện các kỹ thuật chuyên môn nhằm xác định tình trạng nhiễm HIV trong mẫu máu, mẫu dịch sinh học của cơ thể người. HIV dương tính là kết quả xét nghiệm mẫu máu, mẫu dịch sinh học của cơ thể người đã được xác định nhiễm HIV. Đồng đẳng viên Đồng đẳng viên là những người có cùng lứa tuổi, hoàn cảnh.
với đối tượng tiếp cận. Họ được huấn luyện, đào tạo kiến thức, kỹ năng hoạt động về một lĩnh vực nào đó để chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm sống với những đồng đẳng của họ một cách tự giác, bình đẳng và không ép buộc. Theo Luật phòng, chống HIV/AIDS thì: “Nhóm giáo dục đồng đẳng là những người tự nguyện tập hợp thành một nhóm để thực hiện công tác tuyên truyền, vận động và giúp đỡ những người có cùng cảnh ngộ” Các đồng đẳng viên tham gia làm nhân viên trong chăm sóc, hỗ trợ tại nhà cho người có HIV/AIDS là những người có HIV+, những người sống chung với HIV sau khi được chương trình/dự án đào tạo về kiến thức, kỹ năng, hỗ trợ, cung cấp các vật dụng cần thiết quay lại cộng đồng tham gia vào giáo dục, chăm sóc, hỗ trợ cho những người khác bị nhiễm và ảnh hưởng bởi HIV/AIDS. Theo dõi và phản ảnh nhu cầu thực tế của họ và những người thân, những trẻ bị ảnh hưởng bởi 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HIV/AIDS tại địa phương, đóng góp ý kiến để các hoạt động chương trình/dự án đáp ứng đúng các nhu cầu đó.
Tham gia các hoạt động đào tạo nâng cao năng lực để có đủ khả năng thực hiện hiệu quả các hoạt động chăm sóc tại nhà tại cộng đồng. Có nhiều cách hiểu về giáo dục đồng đẳng. Giáo dục đồng đẳng là một hoạt động giáo dục, trong đó các thành viên của một cộng đồng hoặc nhóm người giáo dục và cung cấp thông tin cho những đồng đẳng viên ( những người cùng lứa tuổi, cùng địa vị xã hội , cùng môi trường .) nhằm giúp đỡ đưa ra quyết định cũng như tiếp nhận hành vi mới, góp phần ngăn ngừa các vần đề cụ thể về sức khoẻ hay xã hội, như những vấn đề về sức khoẻ sinh sản, HIV/AIDS, sử dụng ma túy. Giáo dục đồng đẳng liên quan đến việc chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức và kỹ năng giữa những người có cùng tình trạng xã hội, nhằm hỗ trợ và giúp đỡ lẫn nhau [35].
Theo ông Chu Quốc Ân, Phó Cục trưởng Cục Phòng chống HIV/AIDS Việt Nam cho biết: các tuyên tryền viên đồng đẳng (TTVĐD) là những người được các chương trình, dự án tuyển chọn, đào tạo để quay trở lại tiếp cận những người nghiện chích ma túy, người bán dâm, để tuyên truyền cho họ về phòng, chống HIV/AIDS; hỗ trợ, cung cấp cho họ phương tiện thực hiện các hành vi an toàn (bơm kim tiêm, BCS. Đồng thời vận động họ đến tiếp cận các dịch vụ, cao hơn nữa vận động họ từ bỏ ma túy, từ bỏ hành vi bán dâm của mình. Hiện dịch HIV/AIDS ở nước ta vẫn đang trong giai đoạn tập trung trong nhóm người nghiện chích ma túy, người bán dâm, nên công việc của các TTVĐĐ lại càng quan trọng hơn bao giờ hết. Họ được coi là một trong những lực lượng chủ lực để "tấn công" vào HIV/AIDS.