Luận án tiến sĩ ảnh hưởng của bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng những chiều cạnh sức khỏe nghiên cứu trường hợp phường quảng tiến thành phố sầm sơn tỉnh thanh hóa

Luận án tiến sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của bạo lực trong hôn nhân đến sức khỏe tại phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.

• Tác giả: Đinh Phương Linh
• Người hướng dẫn: GS. Hoàng Bá Thịnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Bạo Lực Trong Mối Quan Hệ Vợ Chồng: Những Chiều Cạnh Sức Khỏe
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU
• DANH MỤC CÁC HỘP
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.2.1. Ý nghĩa lý luận
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.3. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.6. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.7. Bố cục của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm công cụ
• 2.2. Bạo lực vợ chồng. Giới và giới tính
• 2.3. Sức khỏe và hệ quả sức khỏe của BLVC
• 2.4. Tính đối xứng và bất đối xứng về giới
• 2.5. Mô hình sinh thái học
• 2.6. Tổng quan địa bàn nghiên cứu
• 2.7. Phương pháp nghiên cứu
• 2.7.1. Phân tích tài liệu
• 2.7.2. Phỏng vấn sâu
• 2.7.3. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG BẠO LỰC TRONG MỐI QUAN HỆ VỢ CHỒNG
• 3.1. Mức độ phổ biến của BLVC và khác biệt theo các nhóm xã hội
• 3.2. Các biểu hiện bạo lực vợ chồng
• 3.3. Bạo lực đối với người vợ trong giai đoạn mang thai và sau khi sinh con
• 3.4. Nguyên nhân của BLVC
• 4. CHƯƠNG 4: NHỮNG HỆ QUẢ CỦA BLVC ĐỐI VỚI SỨC KHỎE CỦA NẠN NHÂN
• 4.1. Hệ quả sức khỏe thể chất
• 4.2. Hệ quả sức khỏe tinh thần
• 4.3. Rối nhiễu tâm trí. Ý nghĩa và hành vi tự tử ở nạn nhân BLVC
• 4.4. Một số vấn đề sức khỏe tinh thần khác ở nạn nhân BLVC
• 4.5. Hệ quả sức khỏe của BLVC chia theo loại bạo lực
• 5. CHƯƠNG 5: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ QUẢ SỨC KHỎE Ở NẠN NHÂN BẠO LỰC VỢ CHỒNG
• 5.1. Khác biệt giới về hệ quả sức khỏe thể chất và tinh thần do BLVC
• 5.2. Khác biệt về hệ quả sức khỏe của BLVC theo nhóm tuổi của nạn nhân
• 5.3. Ảnh hưởng của số con và số lần mang thai đến sức khỏe phụ nữ là nạn nhân BLVC
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình, đặc biệt là bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng, đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện đại. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bạo lực gia đình không chỉ ảnh hưởng đến nạn nhân mà còn tác động đến toàn bộ gia đình và cộng đồng. Nghiên cứu cho thấy, ảnh hưởng của bạo lực gia đình đến sức khỏe vợ chồng là rất lớn, bao gồm cả sức khỏe thể chất và tinh thần. Bạo lực gia đình thường diễn ra dưới nhiều hình thức như bạo lực thể chất, tinh thần và tình dục, và nạn nhân chủ yếu là phụ nữ. Những số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ phụ nữ bị bạo lực gia đình ở nhiều quốc gia vẫn ở mức cao, cho thấy sự cần thiết phải nghiên cứu và can thiệp kịp thời.

II. Tác động đến sức khỏe vợ chồng

Nghiên cứu chỉ ra rằng sức khỏe vợ chồng bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi bạo lực gia đình. Các nạn nhân thường gặp phải các vấn đề sức khỏe thể chất như chấn thương, bệnh tật và các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm, lo âu. Theo một nghiên cứu, tỷ lệ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần ở phụ nữ là nạn nhân của bạo lực vợ chồng lên tới 47,6%. Hơn nữa, tác động tâm lý từ bạo lực không chỉ ảnh hưởng đến nạn nhân mà còn đến trẻ em trong gia đình, gây ra những sang chấn tâm lý lâu dài. Việc nhận thức rõ về tình trạng sức khỏe của nạn nhân là rất quan trọng để có những biện pháp hỗ trợ kịp thời.

III. Nguyên nhân và thực trạng bạo lực gia đình

Nguyên nhân của bạo lực gia đình rất đa dạng, bao gồm yếu tố văn hóa, xã hội và kinh tế. Tại Việt Nam, bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng thường bị xem nhẹ và không được báo cáo đầy đủ. Theo nghiên cứu, có khoảng 32% phụ nữ từng kết hôn cho biết họ đã trải qua bạo lực thể xác. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức của cộng đồng về bạo lực gia đình và các hệ quả của nó. Việc phân tích thực trạng bạo lực gia đình tại địa bàn nghiên cứu, như phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa, sẽ giúp xác định các yếu tố nguy cơ và đề xuất các giải pháp phòng chống hiệu quả.

IV. Hệ quả sức khỏe của bạo lực gia đình

Hệ quả sức khỏe của bạo lực gia đình không chỉ dừng lại ở những chấn thương thể chất mà còn bao gồm các vấn đề sức khỏe tâm thần nghiêm trọng. Nghiên cứu cho thấy, nạn nhân của bạo lực vợ chồng có nguy cơ cao mắc các rối loạn tâm lý như trầm cảm, lo âu và có ý định tự tử. Hơn nữa, sức khỏe tinh thần của nạn nhân cũng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như số lần mang thai và số con. Việc hiểu rõ các hệ quả sức khỏe này là cần thiết để xây dựng các chương trình hỗ trợ và can thiệp hiệu quả cho nạn nhân.

V. Giải pháp và khuyến nghị

Để giảm thiểu bạo lực gia đình và bảo vệ sức khỏe cho nạn nhân, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Các chương trình giáo dục về phòng chống bạo lực cần được triển khai rộng rãi, nhằm nâng cao nhận thức của người dân về vấn đề này. Bên cạnh đó, cần có các dịch vụ hỗ trợ tâm lý và y tế cho nạn nhân, giúp họ phục hồi sức khỏe và tái hòa nhập cộng đồng. Việc xây dựng một môi trường an toàn và hỗ trợ cho nạn nhân là rất quan trọng để giảm thiểu các hệ quả tiêu cực của bạo lực gia đình.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình "Ảnh hưởng của bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng: Những chiều cạnh sức khỏe (Nghiên cứu trường hợp phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa)" do nghiên cứu sinh Đinh Phương Linh thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Hoàng Bá Thịnh, bảo vệ chuyên ngành Xã hội học (mã số 62 31 03 01) tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2018.

Tính cấp thiết của luận án xuất phát từ thực tế bạo lực gia đình (BLGĐ), đặc biệt là bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng (BLVC), là một vấn đề mang tính toàn cầu và là một nguy cơ đe dọa sức khỏe cộng đồng cũng như quyền con người kể từ sau Hội nghị thế giới về quyền con người tại Vienna năm 1993. Theo số liệu nghiên cứu đa quốc gia của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2005), tỷ lệ phụ nữ từng bị bạo lực thể chất do bạn đời gây ra dao động từ 13% (đô thị Nhật Bản) đến 61% (các tỉnh Peru), trong đó có 4% tại Nhật Bản và 49% tại Peru chịu bạo lực thể chất nghiêm trọng; tỷ lệ bị kiểm soát hành vi hoặc bạo lực cảm xúc dao động từ 20% đến 75%. Tại Việt Nam, Nghiên cứu quốc gia về bạo lực gia đình đối với phụ nữ (2010) cho thấy 32% phụ nữ từng kết hôn trải qua bạo lực thể xác trong đời và 6% bị bạo lực thể xác trong vòng 12 tháng trước thời điểm khảo sát. Nghiên cứu của Hegarty K. (1999) chỉ ra 47,6% phụ nữ là nạn nhân BLVC mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần, 17,9% có ý định hoặc hành vi tự tử, 18,5% lạm dụng chất cồn và 8,9% lạm dụng chất gây nghiện.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: phần lớn các công trình trước đây chỉ nhìn nhận bạo lực theo một chiều (chồng bạo lực với vợ) và xem phụ nữ là nạn nhân duy nhất; các hệ quả của bạo lực thường chỉ được mô tả định tính hoặc gắn liền với các khía cạnh đạo đức, gia đình, trong khi chiều cạnh sức khỏe thể chất, tâm thần và sức khỏe sinh sản chưa được đo lường cụ thể dưới góc độ xã hội học y tế; đồng thời bạo lực đối với nam giới và các yếu tố nhân khẩu tác động đến mức độ tổn hại sức khỏe của nạn nhân chưa được làm rõ.

Mục đích nghiên cứu của luận án là tìm hiểu thực trạng và hậu quả sức khỏe của BLVC đối với nạn nhân nam và nữ tại phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa; từ đó đưa ra các khuyến nghị nâng cao nhận thức của người dân về tự bảo vệ sức khỏe khi xảy ra bạo lực và đề xuất mô hình hỗ trợ nạn nhân phù hợp với điều kiện địa phương.

Hệ thống nhiệm vụ nghiên cứu gồm 5 nội dung:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về bạo lực vợ chồng và hậu quả sức khỏe của bạo lực vợ chồng.
2. Tìm hiểu thực trạng bạo lực vợ chồng tại địa bàn nghiên cứu (hình thức, tần suất, mức độ, người gây bạo lực, nguyên nhân).
3. Tìm hiểu những hậu quả sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và sức khỏe sinh sản ở nạn nhân BLVC; hệ quả sức khỏe chia theo loại bạo lực.
4. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hệ quả sức khỏe của bạo lực vợ chồng như tuổi, số con, số lần mang thai.
5. Đề xuất giải pháp giúp giảm thiểu tình trạng bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng và giảm thiểu rủi ro sức khỏe cho nạn nhân của bạo lực.

Luận án đặt ra 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng hiện nay diễn biến như thế nào?
2. Bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe của nạn nhân?
3. Những yếu tố nào có tác động đến hệ quả sức khỏe do BLVC?

Tương ứng với các câu hỏi là 3 giả thuyết nghiên cứu:

1. Bạo lực vợ chồng xảy ra phổ biến, thường diễn biến ở mức độ ít nghiêm trọng. Nạn nhân của BLVC là cả người vợ và người chồng.
2. Bạo lực vợ chồng có ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần và sức khỏe sinh sản của nạn nhân.
3. Có sự khác biệt về hệ quả sức khỏe do BLVC ở các nhóm nạn nhân bị các loại BLVC khác nhau, các yếu tố giới tính, độ tuổi, số con, số lần mang thai có ảnh hưởng đến hệ quả sức khỏe do BLVC.

Đối tượng nghiên cứu: Ảnh hưởng của bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng: Những chiều cạnh sức khỏe. Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi không gian: Phường Quảng Tiến, Thành phố Sầm Sơn, Tỉnh Thanh Hóa (thời điểm khảo sát thực địa là phường Quảng Tiến, Thị xã Sầm Sơn).
• Phạm vi thời gian: Thu thập dữ liệu thực địa từ tháng 6/2016 đến tháng 8/2016.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào thực trạng và hệ quả sức khỏe thể chất, tinh thần của BLVC ở nạn nhân nam và nữ; giới hạn ở 3 dạng bạo lực (thể chất, tinh thần, tình dục). Luận án không phân tích tiền sử bệnh tật của nạn nhân trước đó và không phân tích chi tiết quy trình điều trị y tế phục hồi sau bạo lực. Khách thể nghiên cứu: Phụ nữ và nam giới đã hoặc từng kết hôn, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự; cán bộ y tế cấp phường.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu trong luận án được cấu trúc theo các nhóm chủ đề chính:

Nghiên cứu về bạo lực vợ chồng với nạn nhân là phụ nữ: Trong nước, Vũ Mạnh Lợi và cộng sự (1999) phân tích bạo lực giới từ thái độ cộng đồng và thể chế; Lê Thị Quý và Đặng Vũ Cảnh Linh (2007) hệ thống hóa lý luận về bạo lực giới và các mô hình phòng chống; Nguyễn Hữu Minh và Nguyễn Thị Vân Anh (2009) khảo sát thực trạng và nguyên nhân bạo lực đối với phụ nữ; Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (2001) nghiên cứu tại Thái Bình, Lạng Sơn, Tiền Giang cho thấy 6% phụ nữ bị chồng đánh phải nhập viện và 51,8% bị sưng tím da; Điều tra gia đình Việt Nam (2006) và Nghiên cứu quốc gia về Bạo lực gia đình đối với phụ nữ ở Việt Nam (2010) cung cấp số liệu dịch tễ học diện rộng. Nghiên cứu tại khu vực nông thôn của Trịnh Thái Quang (2005) nhấn mạnh ảnh hưởng của mô hình gia đình mở rộng; Lê Thị Phương Mai (1998), Belanger và Khuất Thu Hồng (1998), Vũ Song Hà (2008) tại Ninh Bình, Gammeltoft (1999), và Hoàng Bá Thịnh (2005) phân tích sự phụ thuộc vị thế, quan hệ mẹ chồng nàng dâu và áp lực tình dục; Nguyen D.V., Ostergren P.O., Krantz G. (2007) ghi nhận 31% phụ nữ nông thôn từng bị bạo lực thể chất và 33% chịu bạo lực thể chất kết hợp tinh thần. Trên thế giới, Aklimunnessa K. và cộng sự (2007) khảo sát tại Bangladesh ghi nhận tỷ lệ bạo lực thể chất là 68%, tình dục là 27%; Duvvury và cộng sự (2012), Clark C.J. (2010) tại Jordan, Kumar và cộng sự (2005) tại Ấn Độ chỉ ra 40% phụ nữ bị bạo hành có vấn đề tâm lý cần can thiệp y tế; Fernandez M. (1997) tại Bombay phân tích vai trò của thân tộc; Orte C. và cộng sự (2014), Weeks và LeBlanks (2011), Luoma M.L. và cộng sự (2014) khảo sát nhóm phụ nữ cao tuổi bị bạo lực tại Tây Ban Nha.

Quan điểm đối xứng giới về bạo lực vợ chồng: Luận án điểm lại các công trình thực nghiệm ủng hộ tính đối xứng giới của Fiebert (1997 - tổng hợp 79 nghiên cứu thực nghiệm), Archer (2000 - 82 nghiên cứu), Kimmel (2002 - hơn 100 nghiên cứu), Tendler (1999 tại Anh - 4,2% nam và nữ bị tấn công), Straus (2006 - khoảng 200 nghiên cứu) sử dụng thang đo xung đột gia đình (Conflict Tactics Scale - CTS). Steinmetz (1977) đề cập khái niệm "hội chứng những người chồng bị đánh"; Mills L.G. (1997), Kwong và cộng sự (1999) khảo sát 356 nam và 351 nữ; Saunders D.G. (1988) phân tích động cơ tự vệ của nữ giới; Hamberger L.K. và cộng sự (2003) sử dụng thang đo HITS tại khoa cấp cứu; khảo sát tội phạm tại Anh ghi nhận 2,5 triệu vụ bạo lực đối với nam giới mỗi năm; Trần Tuyết Ánh và cộng sự (2013) tại Việt Nam ghi nhận 17,8% người chồng bị bạo lực tinh thần, 1,6% bị bạo lực thể chất, 0,1% bị bạo lực tình dục và 1,7% bị bạo lực kinh tế.

Những chiều cạnh sức khỏe của bạo lực vợ chồng: Nghiên cứu quốc tế của Campbell J.C. (2002), Coker A.L. và cộng sự (2000, 2002) chỉ ra các chứng đau mãn tính, hội chứng ruột kích thích, bệnh phụ khoa; Blasco-Ros C. và cộng sự (2015) khảo sát 73 phụ nữ nạn nhân và 31 phụ nữ không bị bạo lực, kết hợp thang đo Beck (BDI) cùng xét nghiệm cortisol và DHEA; Mikaeili N. và cộng sự (2010) sử dụng thang MMPI và SCL-90-R tại Iran; Ali T.S. (2010) tại Pakistan ghi nhận 62% nạn nhân bị trầm cảm; Devries K.M. và cộng sự (2011), Ellsberg M. và cộng sự (2008) phân tích nguy cơ tự tử; Durevall D. (2014), Wagman J.A. và cộng sự (2015), Kishor S. (2014) phân tích mối liên hệ giữa bạo lực và lây nhiễm HIV tại châu Phi; Sorenson S.B. (1996) ghi nhận phụ nữ có nguy cơ bị thương tích cao gấp 3,9 lần nam giới; Kishor S. và Bradley S.E.K. (2012) tại Ghana và Uganda. Tại Việt Nam, Trần Anh Thư (2016), Ngô Thị Mai Diên (2011), Lý Thị Minh Hằng (2009), Nguyễn Thị Hoài Đức (2001), Đặng Phương Kiệt và Đinh Văn Lượng (2005 tại Nam Định ghi nhận 88,23% vụ tự tử liên quan đến BLGĐ) phân tích các biểu hiện tổn thương thể chất và tâm lý. Về bạo lực trong thai kỳ và chăm sóc y tế: Andrade và Pèrez (2008), Campbell C. (2004), Nascimento E.F. và cộng sự (2014 rà soát 71 nghiên cứu qua MEDLINE và SciELO), Coutinho E. và cộng sự (2015 trên 852 phụ nữ Bồ Đào Nha: 43,4% bị bạo lực thai kỳ), Chan K. và cộng sự (2008 trên 3.245 phụ nữ Hồng Kông dùng Chinese Abuse Assessment Screen), Raj A. và cộng sự (2011, 2015), Ribeiro M.R. (2014 trên 35 trường hợp: bạo lực thể chất tăng lên 77,1% sau sinh). Chi phí chăm sóc y tế do UNFPA (2011) ước tính chiếm 28,2% thu nhập của nạn nhân; các mô hình can thiệp y tế tại Bệnh viện Đức Giang và Đông Anh (2002-2009), nghiên cứu của Nguyễn Đăng Vựng và cộng sự (2009 tại Ba Vì: 58% nạn nhân tìm dịch vụ y tế), Lê Thị Phương và Lê Tuấn (2010), Vung N.D. và cộng sự (2005).

Vị trí của luận án: Luận án bổ sung khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam bằng việc đánh giá đồng thời cả nạn nhân nam và nữ dưới lăng kính đối xứng giới, định lượng hóa các tổn thương sức khỏe thể chất và tâm thần thông qua các thang đo tiêu chuẩn, đồng thời phân tích mối quan hệ giữa bạo lực và các biến số nhân khẩu học cụ thể.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng các khái niệm công cụ và lý thuyết xã hội học chuyên ngành:

• Khái niệm công cụ:
  • Hôn nhân: Dựa trên định nghĩa pháp lý của Lord Penzance (1866), Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam (2000, sửa đổi 2004), quan niệm cấu trúc xã hội của Khuất Thu Hồng (1996) và Endrweit & Trommsdoff (2002).
  • Bạo lực vợ chồng: Tiếp cận định nghĩa bạo lực của WHO (2002), John Macionis (2013), Luật Phòng, chống bạo lực gia đình (2007) và khái niệm bạo lực với đối tác tình cảm (IPV) của WHO (2013). Phân loại gồm 3 dạng theo WHO (2010): Bạo lực thể chất (tát, xô đẩy, đánh đấm, bóp cổ, sử dụng vũ khí...), Bạo lực tinh thần/tâm lý (kiểm soát đi lại, cấm đoán giao tiếp, lăng mạ, nghi ngờ lòng chung thủy...), Bạo lực tình dục (cưỡng ép quan hệ trái ý muốn, đe dọa tình dục).
  • Giới và giới tính: Phân biệt sự khác biệt sinh học (Ann Oakley, 1970; Luật Bình đẳng giới, 2007) và các chuẩn mực, vai trò mang tính kiến tạo xã hội (FAO, 1997; WHO, 2011).
  • Sức khỏe: Vận dụng quan điểm chức năng của Emile Durkheim (1994), Talcott Parsons (dẫn theo Iain Crinson, 2007) và Tuyên ngôn Alma Ata (WHO, 1978) về sức khỏe toàn diện. Sức khỏe thể chất được thao tác hóa qua: thương tích, khả năng đi lại, hoạt động thường ngày, cảm giác đau/khó chịu. Sức khỏe tinh thần được đo bằng: khả năng tập trung/ghi nhớ, các triệu chứng rối nhiễu tâm trí, điểm số SRQ-20, ý nghĩ và hành vi tự sát.
• Khung lý thuyết:
  • Lý thuyết bất đối xứng giới (tiếp cận nữ quyền tự do, nữ quyền xã hội, nữ quyền cấp tiến theo Cheyne và cộng sự, 2000; Eisenstein, 1980; Saunders, 1988; Kurz, 1989; Yllo, 1993): Xem bạo lực là công cụ duy trì quyền lực gia trưởng của nam giới.
  • Lý thuyết đối xứng giới (Straus, Gelles, Steinmetz, 1980; Johnson, 1996): Đặt giả định phụ nữ và nam giới đều có khả năng sử dụng và trở thành nạn nhân của bạo lực trong quan hệ tình cảm.
  • Mô hình sinh thái học (Ecological Model): Mô hình của WHO (2005), mô hình sinh thái xã hội phân tích bạo lực giới của Heise (2011), và mô hình sinh thái học về sức khỏe của Our Watch (2018), phân tích bạo lực qua các cấp độ cá nhân, mối quan hệ, cộng đồng và xã hội.
• Khung phân tích của luận án: Điều kiện kinh tế - văn hóa - xã hội tác động đến Hành vi bạo lực vợ chồng (loại bạo lực, số loại bạo lực); qua tương tác với các yếu tố nhân khẩu (giới tính, độ tuổi, số con, số lần mang thai) dẫn đến Hệ quả sức khỏe thể chất (thương tích, đi lại, hoạt động thường ngày, đau đớn) và Hệ quả sức khỏe tinh thần (tập trung/ghi nhớ, điểm SRQ-20, ý nghĩ/hành vi tự sát).

Yếu tố phân tích	Thành phần chỉ báo thao tác hóa trong luận án
Dạng bạo lực vợ chồng	Bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần, bạo lực tình dục
Chỉ báo sức khỏe thể chất	Thương tích (cần/không cần chăm sóc y tế), khó khăn đi lại, khó khăn thực hiện hoạt động thường nhật, cảm giác đau và khó chịu
Chỉ báo sức khỏe tinh thần	Rối nhiễu tâm trí, điểm thang đo SRQ-20 (ngưỡng $\ge 1$ và $\ge 8$), khả năng ghi nhớ/tập trung, ý nghĩ và hành vi tự sát, tần suất sử dụng thuốc
Biến số tác động / trung gian	Giới tính (nam/nữ), nhóm tuổi, số con, số lần mang thai

• Phương pháp nghiên cứu:
  • Phương pháp định tính: Phân tích tài liệu thứ cấp; phỏng vấn sâu (PVS) các cặp vợ chồng là nạn nhân bạo lực và cán bộ y tế trạm y tế phường.
  • Phương pháp định lượng: Khảo sát xã hội học bằng bảng hỏi cấu trúc trên mẫu cư dân đã kết hôn tại phường Quảng Tiến; sử dụng công cụ chuẩn SRQ-20 (Self-Reporting Questionnaire gồm 20 câu hỏi tự điền) của WHO; xử lý số liệu bằng phần mềm thống kê, áp dụng các kỹ thuật: thống kê mô tả, kiểm định so sánh tương quan nhóm tuổi và giới tính qua hệ số kiểm định $z_{obs}$, xoay ma trận nhân tố để xác định cấu trúc nhân tố của thang đo SRQ-20 trên mẫu nạn nhân.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các tài liệu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đề tài. Tác giả phân tích lịch sử nghiên cứu bạo lực vợ chồng từ trước thập niên 1980 đến các chương trình điều tra dịch tễ học hiện đại; đối chiếu hai trường phái lý thuyết đối xứng giới và bất đối xứng giới; điểm lại các bằng chứng y văn về tổn hại sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần, nguy cơ tự sát, các vấn đề sức khỏe trong thai kỳ và hậu sản, cũng như rào cản trong tiếp cận dịch vụ điều trị y tế của nạn nhân. Qua đó, chương này khẳng định sự cần thiết phải nghiên cứu bạo lực vợ chồng dưới chiều kích sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam.

Chương 2: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày khung lý thuyết và phương pháp luận của luận án. Tác giả định nghĩa và thao tác hóa 4 nhóm khái niệm công cụ cốt lõi: hôn nhân, bạo lực vợ chồng, giới/giới tính, sức khỏe và hệ quả sức khỏe. Các lý thuyết nữ quyền, lý thuyết đối xứng giới và mô hình sinh thái học đa tầng bậc (WHO 2005, Heise 2011, Our Watch 2018) được tổng hợp để xây dựng khung phân tích thực chứng. Tác giả trình bày phương pháp chọn mẫu khảo sát định lượng, bảng hỏi chuẩn hóa kết hợp thang đo SRQ-20, quy trình phỏng vấn sâu định tính và các phương pháp thống kê kiểm định.

Chương 3: Thực trạng bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng

Chương 3 trình bày các dữ liệu thực nghiệm mô tả thực trạng BLVC tại địa bàn phường Quảng Tiến:

• Phân tích cơ cấu mẫu khảo sát và tỷ lệ nạn nhân theo các đặc điểm nhân khẩu xã hội.
• Thống kê tỷ lệ nam và nữ từng là nạn nhân của các biểu hiện bạo lực thể chất, tinh thần và tình dục trong đời và trong 12 tháng trước thời điểm khảo sát (Biểu 3.1, 3.2, 3.3).
• Thực trạng bạo lực thể chất đối với phụ nữ trong giai đoạn mang thai và sau sinh, cùng mức độ chăm sóc sau sinh của người chồng (Bảng 3.4, 3.5).
• Phân tích nguyên nhân dẫn tới BLVC và tỷ lệ đồng tình của người dân với các quan điểm mang tính gia trưởng (Bảng 3.7, 3.8), kết hợp các trường hợp nghiên cứu định tính (cô Mai, chị Hoa, anh An - Hộp 3.1, 3.2, 3.3).

Chương 4: Những hệ quả của BLVC đối với sức khỏe của nạn nhân

Chương 4 tập trung đo lường các tác động tiêu cực của BLVC đến hai khía cạnh sức khỏe:

• Hệ quả thể chất: Tỷ lệ nạn nhân bị các loại thương tích (Bảng 4.9); số lần bị thương tích cần chăm sóc y tế (CSYT) và thương tích nhẹ không cần CSYT (Bảng 4.10); các rào cản, lý do nạn nhân không đến cơ sở y tế điều trị (Bảng 4.11); so sánh mức độ khó khăn khi đi lại, làm việc thường nhật và cảm giác đau đớn giữa nhóm bị bạo lực thể chất/tình dục và nhóm không bị bạo lực trong 12 tháng qua (Bảng 4.12, 4.13).
• Hệ quả tinh thần: Phân tích phân bố điểm SRQ-20 giữa nhóm chưa từng bị và nhóm từng bị BLVC (Bảng 4.14); tương quan giữa việc bị BLVC với tỷ lệ đạt điểm cắt SRQ-20 $\ge 1$ và SRQ-20 $\ge 8$ (Bảng 4.15); thống kê các dấu hiệu rối nhiễu tâm trí (Bảng 4.16); kết quả xoay ma trận nhân tố xác định cấu trúc nhân tố của SRQ-20 ở nạn nhân (Bảng 4.17, 4.18); tần suất sử dụng các loại thuốc điều trị trong 12 tháng (Bảng 4.19); mức điểm SRQ-20 theo từng biểu hiện bạo lực tinh thần và so sánh điểm trung bình giữa 3 nhóm bạo lực (Bảng 4.20, 4.21); tương quan giữa tần suất bạo lực thể chất với ý nghĩ và hành vi từng thử kết thúc cuộc sống (Bảng 4.22).
• Đánh giá tổng hợp hệ quả sức khỏe phân theo từng dạng bạo lực riêng biệt.

Chương 5: Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ quả sức khỏe ở nạn nhân bạo lực vợ chồng

Chương 5 phân tích các biến số tác động làm thay đổi mức độ nghiêm trọng của hệ quả sức khỏe:

• Khác biệt theo giới tính: So sánh giá trị trung bình điểm SRQ-20, số lượng thương tích, số lần cần CSYT và số lần thương tích nhẹ giữa nạn nhân nam và nạn nhân nữ (Bảng 5.25); phân tích tương quan giới tính với hành vi từng thử kết thúc cuộc sống (Bảng 5.26; Biểu 5.4).
• Khác biệt theo nhóm tuổi: Thống kê các vấn đề sức khỏe của nạn nhân theo các nhóm tuổi; so sánh tương quan nhóm tuổi với tình trạng sức khỏe giữa nhóm nạn nhân BLVC và nhóm chưa từng bị BLVC thông qua hệ số kiểm định $z_{obs}$ (Bảng 5.27, 5.28, 5.29).
• Ảnh hưởng của số con và số lần mang thai: Phân tích tương quan giữa số con, số lần mang thai với số thương tích trong đời, số lần cần CSYT và số lần bị thương tích nhẹ (Bảng 3.6); so sánh tương quan giữa số con và số lần mang thai với các vấn đề sức khỏe ở nhóm nạn nhân so với nhóm không bị bạo lực (Bảng 5.30, 5.31).

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận:

• Luận án vận dụng và kiểm chứng lý thuyết đối xứng giới kết hợp với mô hình sinh thái học đa cấp độ trong việc nghiên cứu bạo lực vợ chồng tại một địa bàn cụ thể ở Việt Nam, mở rộng góc nhìn nghiên cứu xã hội học giới không chỉ giới hạn ở nạn nhân nữ mà bao gồm cả nạn nhân nam.
• Hệ thống hóa và thao tác hóa bộ chỉ báo đo lường hệ quả sức khỏe thể chất và tâm thần của BLVC, chuẩn hóa việc sử dụng công cụ đánh giá rối nhiễu tâm trí SRQ-20 và kỹ thuật phân tích nhân tố trong nghiên cứu xã hội học y tế.

Đóng góp về mặt thực tiễn:

• Cung cấp bức tranh thực nghiệm về thực trạng BLVC hai chiều và các dạng bạo lực (thể chất, tinh thần, tình dục) tại phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
• Chỉ rõ mức độ tổn thương thể chất (thương tích cần và không cần CSYT, mức độ hạn chế vận động) và tổn thương tâm thần (rối nhiễu tâm trí, sử dụng thuốc an thần/giảm đau, ý định và hành vi tự sát) ở nạn nhân BLVC.
• Xác định mức độ ảnh hưởng và tương quan có ý nghĩa thống kê của các biến số nhân khẩu học (giới tính, nhóm tuổi, số con, số lần mang thai) đến mức độ tổn hại sức khỏe của nạn nhân.

Khuyến nghị và giải pháp đề xuất:

• Tăng cường truyền thông thay đổi nhận thức cộng đồng về bình đẳng giới, giảm thiểu các quan niệm gia trưởng dung túng cho bạo lực.
• Nâng cao nhận thức cho người dân về quyền tự bảo vệ sức khỏe và nhận diện sớm các tổn thương thể chất, tâm lý do bạo lực gây ra.
• Đề xuất mô hình can thiệp, hỗ trợ nạn nhân BLGĐ tích hợp tại tuyến cơ sở: kết hợp trạm y tế phường, các tổ hòa giải và Hội Phụ nữ nhằm cung cấp dịch vụ sơ cứu y tế, tư vấn tâm lý và bảo vệ an toàn cho nạn nhân.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Luận án không phân tích tiền sử bệnh tật của nạn nhân trước khi xảy ra bạo lực, do đó chưa tách biệt hoàn toàn ảnh hưởng của bệnh lý nền đối với tình trạng sức khỏe hiện tại.
• Nghiên cứu chưa đi sâu phân tích chi tiết quy trình điều trị lâm sàng và hoạt động phục hồi chức năng của nạn nhân sau các can thiệp y tế.
• Khảo sát thực địa trên mẫu dân cư thông thường không thu thập đủ dữ liệu để đánh giá mối liên hệ giữa BLVC và nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS như mục tiêu ban đầu đặt ra.
• Chưa đi sâu khảo sát dạng bạo lực kinh tế trong mối quan hệ vợ chồng.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Thực hiện các nghiên cứu chuyên biệt trên nhóm bệnh nhân đặc thù (như nhóm người nhiễm HIV hoặc bệnh nhân tại các khoa cấp cứu, điều trị tâm thần) để phân tích sâu mối liên hệ nhân quả với BLVC.
• Mở rộng nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các mô hình can thiệp y tế - xã hội kết hợp tại cộng đồng đối với việc phục hồi sức khỏe dài hạn cho nạn nhân của bạo lực gia đình.

Giá trị tham khảo

Công trình có giá trị tham khảo chuyên môn đối với:

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học thuộc các ngành Xã hội học, Công tác xã hội, Tâm lý học, Giới và Phát triển, Sức khỏe cộng đồng: Cung cấp khung lý thuyết, công cụ khảo sát thực địa (bảng hỏi, thang đo SRQ-20) và phương pháp phân tích thống kê đa biến.
• Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Y tế, Hội Liên hiệp Phụ nữ: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm phục vụ việc xây dựng chính sách phòng chống bạo lực gia đình và phát triển dịch vụ y tế công cộng hỗ trợ nạn nhân.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Luận án sử dụng công cụ tiêu chuẩn nào để đo lường mức độ ảnh hưởng của bạo lực vợ chồng đến sức khỏe tâm thần của nạn nhân? Trả lời: Luận án sử dụng thang đo SRQ-20 (Self-Reporting Questionnaire gồm 20 câu hỏi tự điền) do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xây dựng để đánh giá tình trạng rối loạn thần kinh và rối nhiễu tâm trí. Luận án phân tích mức độ tổn thương tâm lý dựa trên phân bố khoảng điểm, kiểm định điểm cắt (SRQ-20 $\ge 1$ và SRQ-20 $\ge 8$) và áp dụng phương pháp xoay ma trận nhân tố để xác định cấu trúc nhân tố của thang đo trên mẫu khảo sát.

Câu hỏi 2: Khung lý thuyết của luận án tiếp cận hiện tượng bạo lực vợ chồng dựa trên những lý thuyết chủ đạo nào? Trả lời: Luận án kết hợp hai trường phái lý thuyết đối lập là Lý thuyết bất đối xứng giới (chủ thuyết nữ quyền) và Lý thuyết đối xứng giới, đồng thời tích hợp Mô hình sinh thái học đa tầng bậc (mô hình của WHO năm 2005, mô hình sinh thái xã hội của Heise năm 2011 và mô hình sinh thái học về sức khỏe của Our Watch năm 2018) để giải thích nguồn gốc bạo lực và các hệ quả sức khỏe ở cấp độ cá nhân, quan hệ, cộng đồng và xã hội.

Câu hỏi 3: Luận án phân loại bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng thành những hình thức cụ thể nào? Trả lời: Theo khung phân loại chuẩn của WHO (2010), luận án tập trung khảo sát 3 dạng bạo lực: Bạo lực thể chất (các hành vi gây đau đớn, thương tích), Bạo lực tinh thần/tâm lý (kiểm soát hành vi, xúc phạm danh dự, cô lập quan hệ) và Bạo lực tình dục (cưỡng ép, đe dọa quan hệ tình dục trái ý muốn).

Câu hỏi 4: Vì sao luận án không đưa số liệu phân tích về mối quan hệ giữa bạo lực vợ chồng và nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS vào kết quả thực địa? Trả lời: Tác giả giải thích rằng do đề tài thực hiện phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên trong cộng đồng dân cư tại phường Quảng Tiến, số lượng người nhiễm HIV không xuất hiện đủ trong mẫu để phân tích thống kê có ý nghĩa; tác giả khuyến nghị việc kiểm định mối quan hệ này cần được thực hiện trên mẫu nghiên cứu chuyên biệt là bệnh nhân điều trị HIV.

Câu hỏi 5: Những biến số nhân khẩu học nào được luận án kiểm định có ảnh hưởng đến sự biến thiên hệ quả sức khỏe ở nạn nhân? Trả lời: Luận án phân tích 4 biến số nhân khẩu học chính gồm: Giới tính của nạn nhân (so sánh giữa nam và nữ), Nhóm tuổi của nạn nhân (sử dụng hệ số kiểm định $z_{obs}$ so sánh với nhóm không bị bạo lực), Số con hiện có và Số lần mang thai của người phụ nữ.

Kết luận

Luận án của tiến sĩ Đinh Phương Linh là công trình nghiên cứu xã hội học thực chứng về ảnh hưởng của bạo lực vợ chồng đến các chiều cạnh sức khỏe thể chất và tinh thần của nạn nhân tại phường Quảng Tiến, thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Bằng việc kết hợp phương pháp nghiên cứu định lượng (với thang đo chuẩn SRQ-20 và các kỹ thuật kiểm định thống kê) và phỏng vấn sâu định tính, tác giả đã làm rõ thực trạng bạo lực hai chiều, các dạng thương tích thể xác và mức độ rối nhiễu tâm trí ở cả nạn nhân nam và nữ. Công trình chỉ ra mối tương quan giữa các yếu tố giới tính, độ tuổi, số con, số lần mang thai với mức độ tổn hại sức khỏe, từ đó cung cấp các luận cứ khoa học phục vụ công tác can thiệp y tế - xã hội và hoạch định chính sách phòng chống bạo lực gia đình tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày tổng quan vấn đề nghiên cứu; chương 2 trình bày các lý thuyết áp dụng; các khái niệm công cụ; phương pháp nghiên cứu và vài nét về địa bàn nghiên cứu. Phần 3 là phần kết quả nghiên cứu, gồm có 3 chương. Chương 3 tìm hiểu thực trạng BLVC trong đó làm rõ các ý chính bao gồm: mức độ phổ biến của BLVC và khác biệt theo các nhóm xã hội, các biểu hiện BLVC, nguyên nhân của BLVC. Chương 4 phân tích những hệ quả về sức khỏe thể chất và 12 z sức khỏe tinh thần đối với nạn nhân BLVC và hệ quả SK do BLVC theo từng dạng BLVC.

Ở chương 5, tác giả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hậu quả sức khỏe của BLVC đối với nạn nhân, bao gồm yếu tố giới tính, số tuổi, số lần mang thai và số con. Phần 4 đưa ra những kết luận và khuyến nghị tương ứng với kết quả nghiên cứu của luận án. Cuối cùng là phần 5 - phụ lục gồm có danh mục tài liệu tham khảo, mẫu phiếu điều tra, đề cương hướng dẫn PVS, danh mục công trình khoa học của tác giả có liên quan đến luận án. 13 z Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Bạo lực gia đình nói chung và bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng nói riêng không phải là một chủ đề nghiên cứu mới mẻ trong khoa học xã hội.

Trước khoảng giữa những năm 1980, có rất ít những nghiên cứu trên thế giới về BLGĐ và nếu có thì cũng chỉ thường xem xét BLGĐ dưới khía cạnh lịch sử (Grovert J. Tuy nhiên, đến nay, xuất phát từ thực tế là bạo lực gia đình đã trở thành vấn đề toàn cầu, đe dọa sự ổn định và phát triển của mọi quốc gia, mọi dân tộc, rất nhiều nghiên cứu khoa học xã hội đã lựa chọn khai thác chủ đề này ở nhiều khía cạnh đa dạng. Tại Việt Nam, bạo lực gia đình cũng là một chủ đề nghiên cứu thu hút được sự quan tâm của các học giả, các cơ quan nghiên cứu, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ. Vũ Mạnh Lợi và cộng sự (1999) khi nghiên cứu BLGĐ trên cơ sở giới đã đi sâu xem xét thái độ của cộng đồng, các thể chế xã hội, cá nhân, luật pháp đối với nạn nhân BLGĐ và tìm ra những nguyên nhân dẫn đến BLGĐ.

Lê Thị Quý, Đặng Vũ Cảnh Linh (2007) lại đặt ra vấn đề lý luận, phương pháp luận của bạo lực giới trong gia đình, làm rõ bối cảnh xã hội, nguyên nhân, hậu quả của BLGĐ cũng như nhận thức của người dân và chính quyền đối với BLGĐ và phân tích những mô hình phòng chống BLGĐ hiện có tại Việt Nam. Ngoài ra, còn có nhiều nghiên cứu khác như của Nguyễn Hữu Minh và Nguyễn Thị Vân Anh (2009) tập trung phân tích thực trạng, diễn tiến và nguyên nhân của bạo lực gia đình đối với phụ nữ ở Việt Nam, trung ương Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam (2001) tìm hiểu nhận thức, thái độ của người dân, cán bộ hành pháp, các tổ chức xã hội về BLGĐ, những hậu quả của BLGĐ và phản ứng của nạn nhân tại 3 tỉnh Thái Bình, Lạng Sơn và Tiền Giang. Năm 2012, Vụ Gia đình thuộc Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch và Viện nghiên cứu Gia đình và Giới, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp thực hiện “Điều tra thực trạng bạo lực gia đình, đề xuất giải pháp có 14 z tính đột phá trong năm 2012 và giai đoạn 2012-2016” nhằm xác định thực trạng, nguyên nhân, xu hướng bạo lực gia đình để từ đó đưa ra các giải pháp phòng chống bạo lực gia đình hiệu quả. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả của các hình thức truyền thông và các biện pháp xử lý của chính quyền, đoàn thể đối với các vụ việc bạo lực gia đình.

Nhiều nghiên cứu khác của Dương Thị Thanh Mai; của Nguyễn Hồng Giang, trích theo Hoàng Bá Thịnh (2005) về hình thức, nguyên nhân và hậu quả của bạo lực gia đình cũng tập trung phác họa một bức tranh chung về thực trạng bạo lực gia đình nói chung và bạo lực trong mối quan hệ vợ chồng tại Việt Nam với các đặc điểm phổ quát. Các nghiên cứu về BLVC nạn nhân là phụ nữ Mặc dù bạo lực vợ chồng đã được nhận diện như một vấn đề toàn cầu, nhưng mỗi quốc gia, với các đặc thù về văn hóa, kinh tế, xã hội, vấn đề khác nhau, bạo lực vợ chồng lại mang những sắc thái, đặc điểm khác nhau. Trước tiên, không thể phủ nhận rằng hầu hết các nghiên cứu về BLVC đều xác định nạn nhân là phụ nữ. Chẳng hạn, theo Aklimunnessa K.

và cộng sự (2007), tỷ lệ bạo lực gia đình của chồng đối với vợ về thể chất, tình dục và tổng thể ở Bangladesh lần lượt là 68%, 27% và 72%. Trong đó tát (61%), giật/ném/ấn đầu (40%) là những hình thức bạo lực gia đình phổ biến nhất. Theo Vũ Mạnh Lợi và cộng sự (1999), 40% đến 50% phụ nữ được hỏi cho biết họ bị bạo hành tinh thần trong vòng 12 tháng trước thời điểm khảo sát; 13,2% phụ nữ bị đánh bởi chồng và từ 5% đến 23% cho biết họ phải chịu các hình thức lạm dụng thể chất và tình dục khác nhau [Duvvury và cộng sự, 2012]. Thứ hai, nội dung nghiên cứu về thực trạng BLVC cũng ít khi được nghiên cứu riêng lẻ mà thường được lồng ghép trong các nghiên cứu về bạo lực gia đình.

Chẳng hạn, kết quả “điều tra gia đình Việt Nam năm 2006” do Bộ văn hóa, thể thao và du lịch kết hợp với tổng cục thống kê, UNICEF và viện gia đình và giới tiến hành bên cạnh việc chỉ ra các đặc điểm nhân khẩu - xã hội hộ gia đình; đặc điểm hôn nhân và phân tích các mối quan hệ gia đình, 15 z cũng mô tả các hình thức bạo lực, lý do và hậu quả của bạo lực. Tuy vậy, nghiên cứu này chỉ dừng lại ở việc điểm sơ bộ hậu quả tâm lý của BLGĐ đối với phụ nữ và trẻ em. Nghiên cứu quốc gia về Bạo lực gia đình đối với phụ nữ ở Việt Nam do chính phủ Việt Nam và Liên Hợp Quốc (2010) phối hợp thực hiện được coi là nghiên cứu đầu tiên được tiến hành trên phạm vi toàn quốc nhằm tìm hiểu những thông tin chi tiết về mức độ phổ biến và các loại hình bạo lực đối với phụ nữ, các hậu quả về mặt sức khỏe của bạo lực gia đình, các yếu tố rủi ro, phòng ngừa bạo lực, cách xử trí của phụ nữ khi gặp phải bạo lực gia đình cũng như các dịch vụ trợ giúp mà họ đã sử dụng.Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu chuẩn mực từng được áp dụng trong nghiên cứu Đa quốc gia của Tổ chức Y tế Thế giới về Sức khỏe Phụ nữ và Bạo lực Gia đình, bao gồm một phiếu điều tra chuẩn đã được thử nghiệm, và một phương pháp đảm bảo so sánh được các số liệu của nghiên cứu với các số liệu tại các bối cảnh khác. Bên cạnh việc cung cấp những thông tin chi tiết về tỷ lệ bạo lực, tần suất, nghiên cứu còn đánh giá các chiến lược đối phó, nhận thức về bạo lực gia đình đối với phụ nữ và kiến thức của phụ nữ về quyền pháp lý của họ.

Đặc biệt, nghiên cứu khá chú trọng tìm hiểu những hậu quả về sức khỏe thể chất và tinh thần đối với phụ nữ cũng như hành vi điều trị các thương tích do BLGĐ. Những kết quả thu được từ nghiên cứu này tạo điều kiện cho các cơ quan Chính phủ và các tổ chức xã hội dân sự nâng cao nhận thức và xây dựng những chính sách và chương trình nhằm ngăn ngừa và giải quyết vấn đề về bạo lực gia đình đối với phụ nữ một cách hiệu quả hơn. Năm 2012, Vụ Gia đình thuộc Bộ Văn hóa, thể thao và du lịch phối hợp với Viện nghiên cứu gia đình và giới thực hiện “Điều tra thực trạng bạo lực gia đình, đề xuất giải pháp có tính đột phá trong năm 2012 và giai đoạn 2012-2016” với 1206 đại diện hộ gia đình tại 4 tỉnh, thành phố Yên Bái, Hải Phòng, Đà Nẵng và Hậu Giang. Nghiên cứu đã tìm hiểu được thực trạng nhận thức, hành vi bạo lực gia đình và các nguyên nhân, hậu quả của của tình trạng đó cũng như công tác phòng 16 z chống bạo lực gia đình ở các địa phương trên, từ đó đề xuất những giải pháp có tính đột phá nhằm giảm thiểu BLGĐ trong giai đoạn 2012-2016.

Thứ ba, BLVC tại nông thôn Việt Nam có những nét đặc thù. Tại Việt Nam, mô hình chung sống phổ biến ở nông thôn Việt Nam là gia đình mở rộng với với nhiều thế hệ chung sống, đôi khi bao gồm cả họ hàng. Trịnh Thái Quang (2005) trong khi nghiên cứu mâu thuẫn vợ chồng và bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình nông thôn, bên cạnh việc chỉ ra những yếu tố liên quan đến bạo lực gia đình như trình độ học vấn, mức sống vốn đã được đề cập đến nhiều ở các nghiên cứu trước, còn khai thác thêm ảnh hưởng của quy mô gia đình và mô hình sống chung đối với vấn đề bạo lực gia đình. Nghiên cứu cũng phân tích một cách có ý nghĩa mối quan hệ giữa mâu thuẫn gia đình và bạo lực gia đình, nhất là ở các gia đình trẻ tuổi.

(2010) lại nghiên cứu về vai trò của gia đình mở rộng trong nguy cơ bị bạo lực gia đình của phụ nữ tại Jordan, sử dụng phương pháp liên ngành. Nghiên cứu này đã kiểm định cách thức mà cách tổ chức và chức năng của gia đình có ảnh hưởng đến nguy cơ bị bạo lực gia đình ở phụ nữ và xác định những yếu tố rủi ro xuất phát từ gia đình và cả những yếu tố bảo vệ đối với phụ nữ trong vấn đề bạo lực gia đình. Việc tiếp xúc với bạo lực gia đình từ khi còn nhỏ; sống trong gia đình mở rộng; bị thành viên khác trong gia đình can thiệp vào chuyện hôn nhân; bị thành viên khác trong gia đình bạo lực làm gia tăng nguy cơ bạo lực gia đình ở phụ nữ là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ bạo lực gia đình đối với phụ nữ. Với thực tế là trình độ học vấn thấp, phụ thuộc kinh tế và ít được coi trọng so với nam giới đã được chứng minh là yếu tố nguy cơ cho BLGĐ qua những nghiên cứu trước đó, nhóm phụ nữ nông thôn - những người thường hội tụ các yếu tố trên là nhóm dễ bị tổn thương bởi BLGĐ.