chương I giới thiệu chung, chương II tổng quan các bài nghiên cứu trước đây, chương III phương pháp nghiên cứu và dữ liệu được sử dụng để phân tích, chương IV phân tích kết quả nghiên cứu và chương V kết luận. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG II. TỔNG QUAN CÁC BÀI NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Giới thiệu Trong nhiều năm qua, một số mô hình và lý thuyết đã được phát triển để giải thích sự tồn tại và sự phát triển của các hoạt động quốc tế của các công ty đa quốc gia thông qua FDI áp dụng cách tiếp cận tổ chức công nghiệp cho lý thuyết hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty nước ngoài.
Các công ty sở hữu và kiểm soát các cơ sở giá trị gia tăng nước ngoài, thì họ phải có một số lợi thế sở hữu, đó là sự thuận lợi đặc biệt cho họ để có thể có cơ hội đầu tư ra nước ngoài. Việc sở hữu như vậy là lợi thế đặc biệt cho công ty nước ngoài đủ để bù đắp nhiều hơn cho những bất lợi khi cạnh tranh với các công ty nội địa mà là quen thuộc với tình hình địa phương hơn và không bị cái gọi là “trách nhiệm của người ngoại quốc” (Ludo Cuyvers, 2008). Từ những năm 1980, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã phát triển mạnh ở hầu hết các nước đang phát triển. Điều này là do nhiều nước đang phát triển đã thực hiện chính sách mở rộng nhằm giảm các rào cản FDI và cung cấp các ưu đãi về thuế và các khoản trợ cấp để thu hút nó.
Lý thuyết chung là dòng vốn FDI tăng cường và thể hiện sự tăng trưởng kinh tế ở nước sở tại. Vì vậy, nghiên cứu này tập trung vào việc nhận ra sự ảnh hưởng của FDI và đầu tư trong nước đến tăng trưởng kinh tế ở nước sở tại, và làm thế nào đo lường mức độ ảnh hưởng của các biến đến khả năng thu hút dòng vốn FDI của nước sở tại. Tuy nhiên, nghiên cứu này sẽ đánh giá tác động của FDI trên DI và tăng trưởng kinh tế. Điều này sẽ được thực hiện bằng cách tập trung vào lý thuyết tăng trưởng kinh tế hiện nay và các nghiên cứu thực nghiệm liên quan.
Họ sẽ cung cấp lời giải thích cho việc các kênh của dòng vốn FDI ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế ở nước sở tại (Elboiashi, 2011). Lý thuyết sự tăng trưởng nền kinh tế cho thấy sự đóng góp của FDI vào tăng trưởng kinh tế là sự đóp góp mạnh mẽ để tích lũy vốn, cũng như dòng vốn nước ngoài khác, nó có vai trò giống như là một phương tiện để chuyển giao kiến thức, công nghệ tiên tiến và kỹ năng quản lý doanh nghiệp. Những yếu tố này được dự kiến sẽ tăng cường mức năng suất và tiến bộ công nghệ, dẫn đến tăng trưởng kinh tế cao hơn (Elboiashi, 2011). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Một số bài nghiên cứu về tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế ở các nước phát triển và đang phát triển đã có kết qua và họ đưa ra các kết luận khác nhau như sau: - Ludo Cuyvers và cộng sự (2008) nghiên cứu về những yếu tố quyết định của FDI ở Campuchia từ năm 1995-2005, họ đưa ra một số yếu tố vào mô hình để phân tích sự ảnh hưởng lên đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Campuchia, đó là tổng sản phẩm quốc nội, tỷ lệ tăng trưởng, tỷ giá hối đoái, chính sách mở cửa thương mại, lãi suất, lạm phát, nguồn lao động, rủi ro về sự ổn định của chính trị, khủng hoảng kinh tế sau gia nhập thành viên của ASEAN và đối tác với Trung Quốc.
Phương pháp được sử dụng vào mô hình là Panel data, kiểm định nghiệm đơn vị ADF, ước lượng mô hình hồi quy OLS với kiểm định Breasch và LS, và kiểm tra độ dốc của tham số ước lượng. Sau khi chạy mô hình cho thấy các biến giải thích đều có chuỗi dừng ở mức 1% trừ hai biến FDI và lãi suất dừng ở mức 5%. Ngoài ra kết cho thấy yếu tố nguồn lao động có hệ số tương quan rất cao, cho nên yếu tố này được loại bỏ ra mô hình nghiên cứu. Còn kết quả ước lượng mô hình hồi quy cho thấy FDI không bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng kinh tế.
Cuối cùng bài nghiên cứu kết luận rằng một số biến ảnh hưởng tích cực đến FDI, đó là biến tăng trưởng kinh tế, chính sách mở cửa tỷ thương mại và tỷ giá hối đoái. - Nguyễn Thị Tuệ Anh và cộng sự (2006) sử dụng cách tiếp cận rộng hơn, kết hợp cả hai phương pháp phân tích định tính dữ liệu thống kê thức cấp và phân tích định lượng. Với chuỗi số liệu từ năm 1988-2003, nghiên cứu khẳng định FDI đã đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế Việt Nam thông qua kênh đầu tư và mức độ đóng góp tăng lên khi Việt Nam gia nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Kết luận rút ra từ phân tích định lượng là vốn con người không chỉ là yếu tố xác định tăng trưởng kinh tế Việt Nam, mà còn làm tăng đóng góp của FDI đến tăng trưởng kinh tế.
Bằng cách thử nghiệm ba chỉ tiêu khác nhau biểu thị cho vốn con người, nghiên cứu cho rằng vốn con người hay trình độ thấp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 của lao động đang hạn chế đóng góp tác động của FDI vào tăng trưởng. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đưa ra bằng chứng cho rằng FDI là nguồn vốn bổ sung cho vốn trong nước chứ không phải là nguồn vốn thay thế hoàn toàn vốn trong nước. Kết luận này cho phép bác bỏ tác động lấn át đầu tư của FDI trong tổng thể nền kinh tế. - Mahanta Devajit (2012) nghiên cứu về tác động của FDI tới nền kinh tế Ấn Độ năm 2008-2011.
Họ kết luận rằng là một chiến lược đầu tư mà Ấn Độ cần tiếp cận để đạt mục tiêu tăng trưởng và phát triển kinh tế bằng tạo việc làm, mở rộng hoạt động công nghiệp sản xuất, dự án ngắn và dài hạn trong ngành chăm sóc sức khỏe, giáo dục, nghiên cứu và phát triển.Chính phủ thiết lập các chính sách theo dòng vốn FDI, khuyến khích đẩy mạnh sản xuất trong nước, tiết kiệm và xuất khẩu thông qua việc phân phối công bằng giữa các quốc gia bằng cách cung cấp nhiều tự do cho các quốc gia, để họ có thể thu hút dòng vốn FDI cấp riêng của họ. FDI có thể giúp nâng cao sản lượng, năng suất và xuất khẩu ở cấp ngành của nền kinh tế Ấn Độ. Tuy nhiên, nó có thể quan sát kết quả của đầu ra cấp ngành, năng suất và xuất khẩu ở mức tối thiểu do dòng thấp của FDI vào Ấn Độ cả ở tầm vĩ mô cũng như ở cấp ngành. Vì vậy để biết thêm mở cửa của nền kinh tế Ấn Độ, đó là khuyến khích để mở ra các ngành định hướng xuất khẩu và tốc độ tăng trưởng cao của nền kinh tế có thể đạt được thông qua sự phát triển của các lĩnh vực này.
- Ngov Penghuy (2011) nghiên cứu về mối quan hệ tam giác giữa quản trị của chính phủ, FDI và tăng trưởng kinh tế qua phân tích các quốc gia và bằng chứng nước Campuchia trong giai đoạn năm 1986 đến năm 2003. Tác giả phân tích cả mô hình định tính và mô hình định lượng, trong bài nghiên cứu này tác giả áp dụng mô hình định tính của Narula và Dunning (năm 2000), họ cho rằng mối quan hệ tam giác cải cách quản trị của chính phủ, đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế thể hiện bằng cách ước tính rằng chính phủ là nhân tố tạo điều kiện cho cả đầu tư trong nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài, sau đó LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 họ suy ra vốn đầu tư này đóng góp vào nền kinh tế và làm cho xã hội phát triển, từ đó để có nền kinh tế ngày càng phát triển thì chính phủ tích cực và từng bước cải thiện chính sách ưu tiên về đầu tư. Còn về phân tích định lượng tác giả sử dụng mô hình hồi quy và ước lượng tương quan giữa biến phụ thuộc tăng trưởng kinh tế và các biến độc lập như tổng đầu tư trong nước, đầu tư trực tiếp nước ngoài, chính sách mở cửa thương mại, tỷ lệ lạm phát, chi tiêu của chính phủ, trình độ giáo dục, mức độ dân chủ và cải cách quản trị của chính phủ. Tác giả cho thấy FDI không chỉ tác động tích cực tới phát triển kinh tế bằng cách tạo công ăn việc làm mà còn làm thay đổi tích cực đến các doanh nghiệp trong nước và nâng cao chất lượng chính sách quản lý của chính phủ.
- Kim Antony Musau (2011) nghiên cứu về sự tác động của FDI đến tăng trưởng và phát triển kinh tế Kenya, trong giai đoạn năm 2000-2009 và họ sử dụng phương pháp đánh giá SPSS trên biến GDP, tỷ lệ lạm phát, FDI, tỷ giá hối đoái, thương mại, lãi suất. Bài nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy và được phân tích dữ liệu bằng ước lượng tương quan giữa các biến, qua kiểm định giả thuyết cho thấy đầu tư trực tiếp nước ngoài và tăng trưởng kinh tế không có mối quan hệ với tỷ giá hối đoái và lãi suất ở đất nước Kenya, nó thể hiện từ bảng kết quả tương quan có dấu hiệu âm của biến tỷ giá hối đoái và lãi suất trong mô hình nghiên cứu. Bằng chứng thực nghiệm cho thấy mối quan hệ mạnh mẽ giữa FDI và phát triển kinh tế Kenya với lạm phát và thương mại. - Rui Moura và Rosa Forte (2010) nghiên cứu về những ảnh hưởng của FDI đến tăng trưởng kinh tế nước chủ nhà bằng lý thuyết và thực nghiệm.
Bài nghiên cứu cho thấy tác động của FDI tới tăng trưởng kinh tế của nước chủ nhà là khá khác nhau. Trong thực tế, mặc dù phần lớn các nghiên cứu thực nghiệm chỉ ra tác động tích cực của FDI, có những người không thể chứng minh hiệu ứng này. Họ đánh giá tác động của FDI phụ thuộc vào điều kiện và chính sách của nước chủ nhà. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Mehdi Behname (2012) nghiên cứu về FDI và tăng trưởng kinh tế bằng chứng Nam Á.
Nghiên cứu cho thấy FDI tác động tích cựu đến tăng trưởng kinh tế khu vực Nam Á, họ kết luận rằng nhân tố thu hụt FDI gồm có vốn con người, thương mại, cơ sở hạ tầng và vốn đầu tư của nước chủ nhà. - Beatrice Farkas (2012) nghiên cứu về khả năng thu hút và sự tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế.