Chương Ill : HIỆN TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHAT TRIỂN CAY CAO SU, CA PHẾ Ch UPON GIÁ TẠI 22662á 2 0bi2icitiboiodziodceexesaseaual90 1 Hiện trạng phát triển cây cao su, cà phê ở tỉnh Gia Lai.1 Hiện trạng trồng cây cao su, cà phê.«¿eseeememeer=re=e=x=r=rrezarer.ĐỢ 12 C9ag sgiiệp chế SAB s16 14c22co 6c 66)0416ásccáceiaiocakooÐE, 1N TÔ. 120020050126 Oy OR REPRO nT SED ee REE TN EN) oe nce TORRY 2 Dinh hướng phát triển cây cao su, cà phê ở tỉnh Gia Lai.1 Quan điểm phát triển.2 Định hướng phát triển cao su, cà phê giai đoạn 1999 — 2010. 100 PHAN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 104 | y: | | SP Q0 ee ea a a a 107 1.
LÝ ĐO CHON DE TÀI: Cao su và cà phê là cây công nghiệp lâu năm vùng nhiệt đới, có giá trị kinh tế cao, dùng làm nguyên liệu cho ngành công nghiệp. Hàng năm, lượng cao su thiên nhiên trên thế giới là 6 triệu tấn, trong khi nhu cẩu thế giới khoảng 6-6,5 triệu tấn. Sử dụng nhiều cao su là các nước công nghiệp phát triển và hiện nay các nước đang phát triển cũng có nhu cẩu ngày càng tăng: Trung Quốc mỗi năm cần 700.000 tấn cao su tự nhiên nhưng chỉ trồng được 300.000 tấn; Ấn Độ hàng năm cẩn 300.000 tấn, trong nước không sản xuất đủ nên vẫn phải nhập khẩu; Nhật Bản mỗi năm sử dụng 1,7 triệu tấn cao su, song chỉ tự túc khoảng | triệu tấn cao su nhãn tao. những nước có nhu cầu nhập cao su này lại ở gần Việt Nam nên việc trong và bán mủ cao su ở nước ta có nhiều triển vọng.
Doi với cà phê, lượng sản xuất hàng năm trên thế giới từ 6-6,3 triệu tấn và sản lượng xuất khẩu của thế giới là 4,6-4,9 triệu tấn, trong khi nhu cẩu mua bán trên thế giới hàng nim khoảng 5-6 triệu tấn. Để đáp ứng nhu chu rộng lớn của thị trường vé nông sản cao su và cà phê, nước ta có điểu kiện tự nhiên thuận lợi, cùng nguồn lao động déi dào đã không ngừng phát triển ngành trồng cây công nghiệp này. Hiện nay, Việt Nam đang là một trong những nước trên thế giới sản xuất nhiều cao su (đứng thứ 6 trên thế giới và thứ4 ở Đông Nam A) và cà phê (chiếm 6%-7% sản lượng so với thế giới). Có thể nói trong nhiều năm qua, phát triển cao su và cà phê ở nước ta có vai trò góp phần “xoá đói giảm nghèo "ở một số tỉnh miền núi.
Ngoài ra, so với các cây trồng khác, chúng có ý nghĩa môi trườngcao hơn vì giúp tăng tỷ lệ rừng che phủ. Gia Lai là một tỉnh miễn núi phía bắc Tây Nguyên, là địa bàn chiến lược có thm quan trọng vé chính trị, kinh tế, quốc phòng trên biên giới phía Tay Nam Tổ Quốc nên đẩy mạnh chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh là chủ trương của Đảng và Nhà nước ta trong nhiều năm qua. Gia Lai có nhiễu tiểm năng phát triển kinh tế-xã hội, trong đó trồng cây lâu năm là thế mạnh của tỉnh. Diéu kiện tự nhiên Gia Lai với khí hậu nhiệt đới gió mùa, đất bazan chiếm diện tích lớn, thuận lợi phát triển cây công nghiệp lâu năm, đặc biệt cao su và cà phê làhai cây trồng chiếm ưu thế tuyệt đối.
Song trong thực tế sản xuất cao su và cà phê của địa phương còn gặp nhiều khó khăn, sự phát triển cao su và cà phê chưa đem lại những kết quả như mong muốn. Chính vì những lí do trên, tôi chọn dé tài: “Bước đầu tìm hiểu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đối với sự phát triển cây cao su và cà phê ở tỉnh Gia Lai” làm khoá luận tốt nghiệp, với mong muốn bước đầu tìm hiểu ảnh hưởng của diéu kiện tự nhiên đối với sự phát triển cây cao su và cà phê ở tỉnh Gia Lai. Qua đó, chúng tôi thử tìm hiểu phương hướng phát triển cây cao su và cà phê sao cho đạt hiệu quả cao mà vẫn dim bảo sự bền vững của môi trường.2 NHIỆM VỤ CUA ĐỀ TAI: Tìm hiểu điểu kiện tự nhiên của Gia Lai và dac điểm sinh thái của cây cao su và cà phê. -Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đổi với sự phát triển cây cao su và cà phê của tỉnh Gia Lai và tìm hiểu hiện trạng sản xuất cao su và cà phê để có phương hướng phát triển hai cây trồng này phù hợp với tiểm năng của tỉnh.
GIỚI HAN ĐỀ TÀI Trong chiến lược phát triển nông nghiệp của tỉnh Gia Lai, cao su và cà phê là hai cây trong chiến lược nên bên cạnh việc tìm hiểu diéu kiện tự nhiên, chúng tôi chọn cao su và cà phê làm đối tượng nghiên cứu trong để tài này. Theo nhiều kết quả nhiên cứu, thế mạnh trồng cao su và cà phê ở tinh Gia Lai chủ yếu tập trung ở huyện thành Tây Trường Sơn, các huyện thị Đông Trường Sơn diện tích hai cây trồng này không đáng kể do điểu kiện tự nhiên không phù hợp. Do vậy, sau khi nghiên cứu sự ảnh hưởng của diéu kiện tự nhiên Gia Lai đối với sự phát triển cây cao su và cà phê, chúng tôi sẽ chọn vùng có điểu kiện tự nhiên thuận lợi phát triển các cây trồng này để nghiên cứu đó là vùng Tây Trừơng Sơn. Ngoài các tài liệu những năm 1980, để tài nghiên cứu của chúng tôi chủ yếu dựa trên các tài liệu, số liệu những năm 1998- 2001.
NGHIÊN LICH SỬ CỨU Điều kiện tự nhiên có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội, nên nghiên cứu địa lí tự nhiên địa phương và khu vực là nhiệm vụ rất quan trọng của từng địa phương nói riêng, cả nước nói chung. Hiện nay, trong cao su và cà phê là thế mạnh kinh tế ở nước ta, Gia Lai là một trong những tỉnh có điểu kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển hai cây trồng trên nên đã có nhiều công trình nghiên cứu về tiểm năng này. Tuy nhiên, khi khảo sát thực tế chúng tôi thấy các để tài thường đi sâu nghiên cứu một vài yếu tố tự nhiên nào đó ảnh hưởng đến sự phát triển của cây cao su, cà phê ở tỉnh; hoặc khu vực Tây Nguyên. -Nước tưới cho cây cà phê Tây Nguyên-Minh Phúc-2001.
-Đặc điểm khí hậu và khí hậu nông nghiệp tỉnh Gia Lai- Nguyễn Minh Tâm- Pleiku- 2000, -Báo cáo kết quả rà xét hiện wang và dé xuất bố trí đất cao su, cà phê giai đoạn 1998- 2002- UBND tỉnh Gia Lai. Qua tim hiểu các công trình nghiên cứu của sinh viên khoa Địa lí Trường Dai Hoc Su Phạm Tp.HCM từ trước đến nay, tôi thấy chưa có để tài nào nghiên cứu về sự ảnh hưởng của điều kiện tư nhiên đối với sự phát triển cây cao su và cả phê ở tỉnh Gia Lai. Do vậy tôi chon để tài: “Bước đầu tìm hiểu ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đối với sự phát triển cây cao su và cà phê ở tỉnh Gia Lai” với mong muốn tìm hiểu diéu kiện tự nhiên và sự thích nghỉ diéu kiện tự nhiên của cây cao su và cà phê ở địa phương.1 PHƯƠNG PHÁP LUẬN : Cũng như nhiều khoa học khác, Địa lý học luôn phát triển theo sự phát triển của nhân loại. Ngày nay, Địa lý học không còn là khoa học đơn nhất mà trở thành một hệ thống các khoa học tự nhiên và xã hội.
Tuy khoa học tự nhiên và khoa học xã hội làhai ngành khác nhau nhưng giữa chúng lại có mối liên hệ chặt chẽ. Do vậy, khi nghiên cứu đẻ tài này, ngoài các quan điểm địa lý kinh tế xã-hội, chúng tôi luôn thống nhất một số quan điểm sau: §. Quan điểm lãnh thé : Trong môi trường tự nhiên, các thành phin tự nhiên có sự phân hoá theo không gian, làm cho chúng có sự khác biệt giữa nơi này với nơi khác. Sư khác biệt đó gọi là “sự sai biệt lãnh thé”.
Theo quy luật phân hóa này, tự nhiên Gia Lai cũng có sự phân phóa theo không gian. Chính vì thế, khi nghiên cứu để tài này, chúng tôi phải luôn chú ý đến "sự sai biệt lãnh thể" để dm ra những nét đặc trưng của tự nhiên địa phương. Đồng thời kết hợp quan điểm địa lý tự nhiên - kinh tế để phân tích đánh giá điểu kiện tự nhiên từng vùng ở tỉnh có ảnh hưởng gì đối với sự phát triển cây cao su, cà phê. Như thế, chúng ta dễ dàng quyết định việc lựa chọn địa bàn thích hợp để phát triển hai loại cây trồng này.
Quan điểm tổng hợp: Tựnhiên là một hệ thống gồm các thành phẩn tự nhiêncó mối liên hệ hữu cơ, luôn tác động ảnh hưởng lẫn nhau. Song giữa chúng lại hoàn toàn độc lập với nhau, các yếu tố tự nhiên hình thành và phát triển theo quy luật riêng của nó. Cây cao su và cà phê đều là những loại cây trồng nên chúng cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi điểu kiện tự nhiên. Trên một phạm vi lãnh thổ, tác động của các yếu tố tự nhiên không đơn điệu, có những yếu tố biểu hiện mạnh hoặc trực tiếp, có những yếu tố biểu hiện chậm hoặc gián tiếp làm chúng ta khó phân biệt đánh giá.
Như vậy, chỉ có quan điểm tổng hợp mới giúp chúng ta đánh giá chính xác tác động tổng hợp của điểu kiện tự nhiên đến sự phát triển cây cao su và cà phê. Kết hợp thêm quan điểm lãnh thổ, đánh giá tổng hợp tác động của các yếu tố tự nhiên từng vùng sẽ giúp chúng ta đánh giá những mặt thuận lợi hoặc khó khan của điều kiện tự nhiên. Từ đó, chúng ta có biện pháp khai thác diéu kiện tự nhiên phục vu phát triển cây cao su, cà phê cho phù hợp. Tóm lại, các biện pháp kinh tế chỉ thực hiện có hiệu quả khi chúng ta biết quán triệt quan điểm tổng hợp.
Quan điểm lịch sử viễn cảnh Điều kiện tự nhiên Gia Lai nói riêng và Tây Nguyên nói chung với khí hậu nhiệt đới gió mùa, địa hình cao nguyên khá bằng phẳng, đất bazan chiếm diện tích lớn được đánh giá là nơi thuận lợi trồng cây công nghiệp (đặc biệt cây cao su, cà phê) làm nguyên liệu cho công nghiệp, lịch sử và thực tế của vùng đã thể hiện rõ điều đó, Ở tỉnh Gia Lai, cao su và cà phê là hai cây trồng có thế mạnh vì chúng có ưu thế tuyệt đối, chiếm tỷ lệ cao vé điện tích và sản lượng trong cơ cấu của vùng và cả nước.Với tiểm năng phát triển sẩn có và giá trị kinh tế của cây cao su và cà phê, Gia Lai là một trong các tỉnh Tây Nguyên thu hút lớn nguồn lao động từ các miễn ở nước ta (đặc biệt là miền Bắc).