DALHOC QUOC GIA HA NỘI KHOA CÁC KIIOA HỌC LIÊN NGÀNII NGUYÊN THỊ BÍCI TỎN THƯƠNG SINII KE VÀ LUA CIION GIẢI PHÁP THICH UNG BIEN ĐỎI KHÍ HẬU CỦA CÁC CỘNG ĐỒNG DẪN TỘC THIẾU SÓ TẠI XÃ MỎ VÀNG, VĂN YEN, YEN BAIT LUAN VAN THAC SI BIEN ĐÔI KHÍ HẬU Chuyên nganh: BIEN DOI KHI HAU Mã số: 8900201.01QTD Người hướng dẫn khoa hoc: PGS. T8 NguyỄn An Thịnh HÀ NỘI —2019 LOI CAM DOAN Tôi xin cam đoạu luận văn này là công trình nghiên cứu do cả nhân tôi thực hiện đưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn An Thịnh, không sao chép các công, trình nghiên cứu gủa người khác. Số liệu và kết quả của luận văn chưa Lừng được công, bố ở bắt kì một công trình khoa học nào khác. Các thông tin thứ cấp sứ dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ rảng, được trích.
din dy đu, trung thực và đúng, qui cách. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về lính xác thực và nguyên bản của luận vẫn: Tác giả Nguyễn Thị Bích LOT CAM ON Trong suết quá trinh học tập và nghiên cứu tại Khoa Các khoa học liên ngành, Đại học Quốc gia Hà Nội; lác giá đã nhận được rât nhiều sự giúp đỡ của thấy cô, bạn bè và gia đình. Trước hết tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thây PGS 719 Nguyễn An Thịnh (Trường Đại học Kinh tế, ĐHQGHN) đã tâm huyết hướng dẫn và giúp đã tác giả. Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn tới G5.
8avah Thuưếy (Trường Đại học tong hep McGill, Canada} da tai trợ học bổng cho nghiên cứu này, Táo giả xin bảy tổ lòng biết ơn sâu sắc tới quỷ thầy, 6 giao Khoa các khoa học liên ngành, DIIQGIIM. Quý thây, cô đã giảng đạy, truyền đạt kiến thức, tạo điều kiện cho học viên trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn. Đảng thời, trong quá trình nghiên cứu, tác giả đá nhận được sự giúp đỡ rất tận tinh cia LBND xi Mé Vang, trướng thôn, bà con người Dao, người Mông. Chính những sự giúp đỡ quý báu đó, đã góp phan giúp tác giả đạt được kết quả nghiên cứu nay Đo những giới lạm vẻ kiến thức, kinh nghiệm, thời gián nên không tránh khỏi những thiếu sót.
Vì vậy, tác giả rất mong nhận được ỷ kiến dóng góp quý báu của quý thấy cô, các nhà nghiên cửu và các anh, chị học viễn. Xin tran trọng cắm ơn! 11a Nội, ngày 19 tháng 01 năm 2019 Táo giả Nguyễn Thi Bich DANIIMUC Cimtf VIET TAT Chữ viết Lắt Nguyên nghĩa Ngân hang phát triển Châu Á. (Asian Development Bank) Năng lực thích ủng {Adaptive Capacity} Bién déi khi hau Mức dô phơi nhiễm (Exposure) Mê hình số độ cao DEM (DEM-Digital Blevation Model) DEF Hiệu ứng thiết kế đesign cifcel DEFF Tổ chức Larang thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc FAO (food va Agriculture Organization of the United Nations) Hệ thông thông tind dia ly Gis. (Ggeographic Information System) Uy ban lién chinh phủ về BDKIT TPCC ntergovermmental Panel on Climate Change) Tổ chức Lao động Quốc tế ILO (International Labour Organization) Chỉ số ảnh hưởng sinh kế LiL (Livelihood Effect Index) Chỉ số lên thương sinh kế LVL (Livelihood Vulnerability Index) Văn phỏng dự phỏng và quản ly thién tai, Céng hoa ODPM Trinidad va Tobago Office of Disaster Preparedness va.
Management - Danh gia nông thôn có sự tham gia của người đân PRA (Participatory Rural Appraisal) Sinh kế bền vững. Mé tả vốn tự nhiên sử dụng trong chỉ số LEI tại xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái. TH HH HH Hari re ES) Tiẳng 3. Mô tả vốn xã héi sit dung trong chi s6 LEI tai xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tính Yên Bái 35 Bang 3.
M6 14 vén tai chinh str dung trong chi sé LET tại xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tình Yên Đái. coecee« Xemeereeeeoee SỐ, Bang 3. Mé ta vén bự nhiên sử đụng trong chỉ số LEI tại xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Hải. neo ~aeei SỐ Bang 3.
Tổng hợp kết quả LVI của cộng đồng người Mông và người Dao xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái. Giá trị LVI-IPCC của cộng đổng người Mông và người Dao tại xã Mỏö Vàng, huyện Văn Yên, tĩnh Yên Bái 66 Bảng 3. Kết quả chỉ số ảnh hướng sinh ké LET eda công dồng người Mông và người LÖBG. cụ chà nh nung greeriee Xerrseeoroo.ÖÐ xã Mö Văng, huyện Văn Yên, tính Yên Bái.
Hiểu diễn chỉ số ảnh hướng sinh kế của cộng đồng người Mông vả người Dao tại xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Hái. Giải pháp cụ thế cho cộng đồng người Mông và người Dao xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tĩnh Yên Bái. - - 74 vii DANH MỤC HÌNH. Khu vực Hindu Kush — Himalaya.
Khung sinh ké bén vimg ctia DFID - 16 Hình 3. Phương pháp kết hợp 3 chi sé LVL, LVLIPCC va LEL 29 Hinh 2. Vi tri địa lý, Sử dụng đât và phan bố tộc người ở xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tĩnh Yên Bái - - 31 Tình 2. Xu thế điễn biến chuẩn sai nhiệt độ Irung bình tại tram Văn Chân trong giải đoạn 196] 2010.
HH TH KH HH HH HH1 g0 grrưưc 3 Hình 2. Diễn biến dòng chảy trưng binh thập ký.---- cece BB trên hệ thống sông Hồng thời kỷ 1980 2009 BB 1lịnh 3.1, Mỗi liên hệ giữa ba chỉ số đánh giả tốn thương sinh kế LVI, LVI-IPCC, LUI giữa công đểng người Mông và người Dao xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái 72 viii (Vulnerability) Mé hinh lui dit liéu tam giac không đều TIN (Triangle Irregular Nework} m Quỹ¥ nbi nhí dàng déng LiénLiên HiépHiệp QuốcQué _ (The United Nations Chỉkbens Eimd) UNDP Chương rong,trinh Phátit triểntrién LiênLién Hop H‹ Quốcé (United Nations Developmen Programme) VCA we ian hang thé Ngã giới thể sisi (World Bank) WHO Tẻ chức y tế thể giới (World Health Organization) MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. ii MUCLUC iti DANH MỤC CHỮ VIBT TAT iv DANII MUC BANG, BIGU DG vi DANII MUC IDNIL viii MO DAU. TỎNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ TUẬN.
Tổng quan các công trình nghiên cứu. Cơ sở lý luận - - 14 CHƯƠNG 2. CÁCH TIẾP CẠN, PHƯƠNG PHÁP VẢ KHU VỤC NGHIÊN CỨU22 2. Cách tiếp cận.
Phương pháp nghiên cứu. Tổng quan vẻ khu vực nghiên cứu.-- co ccccccc se. Kir QUA VÀ THẢO LUẬN " AZ 3.1, Tac déng cua thién tại và biển đổi khi bậu đến sinh kẻ.2, Xây dựng bộ chỉ số tổn thương sinh kế " sects AS 3.3, 'Tinh toán và so sánh chỉ số tồn thương sinh kế (1.V1) giữa cộng đồng người Mông và người Dao - - 56 3. Tính toán và so sánh chỉ sô tốn thương sinh kế theo khung TPCC giữa công đồng người Mông vá người Dao.
Tính toán và so sánh chỉ số ảnh hưởng sinh kế (T.ED giữa công đồng người Mông và người Dao. „67 3,6, Đảnh giá tông thể vẻ tôn thương sinh kế do biến dỏi khí hậu giữa cộng đồng người Mông và người Dao. Dễ xuất giải pháp kép thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển sinh kẻ bên vững 73 KET LUAN VA KITUYEN NGI 7 TÀI LIỆU THAM KHẢO. - - - 79 PHU LUC - - - a in DANIIMUC Cimtf VIET TAT Chữ viết Lắt Nguyên nghĩa Ngân hang phát triển Châu Á.
(Asian Development Bank) Năng lực thích ủng {Adaptive Capacity} Bién déi khi hau Mức dô phơi nhiễm (Exposure) Mê hình số độ cao DEM (DEM-Digital Blevation Model) DEF Hiệu ứng thiết kế đesign cifcel DEFF Tổ chức Larang thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc FAO (food va Agriculture Organization of the United Nations) Hệ thông thông tind dia ly Gis. (Ggeographic Information System) Uy ban lién chinh phủ về BDKIT TPCC ntergovermmental Panel on Climate Change) Tổ chức Lao động Quốc tế ILO (International Labour Organization) Chỉ số ảnh hưởng sinh kế LiL (Livelihood Effect Index) Chỉ số lên thương sinh kế LVL (Livelihood Vulnerability Index) Văn phỏng dự phỏng và quản ly thién tai, Céng hoa ODPM Trinidad va Tobago Office of Disaster Preparedness va. Management - Danh gia nông thôn có sự tham gia của người đân PRA (Participatory Rural Appraisal) Sinh kế bền vững. (Sustainable Livelihood) Nhay cảm (Sensitivity) Tinh dé bị tốn thương iv Bang 3.
Mé tả vốn tự nhiên sử dụng trong chỉ số LEI tại xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái. TH HH HH Hari re ES) Tiẳng 3. Mô tả vốn xã héi sit dung trong chi s6 LEI tai xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tính Yên Bái 35 Bang 3. M6 14 vén tai chinh str dung trong chi sé LET tại xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tình Yên Đái.
coecee« Xemeereeeeoee SỐ, Bang 3. Mé ta vén bự nhiên sử đụng trong chỉ số LEI tại xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Hải. neo ~aeei SỐ Bang 3. Tổng hợp kết quả LVI của cộng đồng người Mông và người Dao xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái.
Giá trị LVI-IPCC của cộng đổng người Mông và người Dao tại xã Mỏö Vàng, huyện Văn Yên, tĩnh Yên Bái 66 Bảng 3. Kết quả chỉ số ảnh hướng sinh ké LET eda công dồng người Mông và người LÖBG. cụ chà nh nung greeriee Xerrseeoroo.ÖÐ xã Mö Văng, huyện Văn Yên, tính Yên Bái. Hiểu diễn chỉ số ảnh hướng sinh kế của cộng đồng người Mông vả người Dao tại xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Hái.
Giải pháp cụ thế cho cộng đồng người Mông và người Dao xã Mö Vàng, huyện Văn Yên, tĩnh Yên Bái. - - 74 vii MO DAU 1. Tính cấp thiết của để tài Biển đối khí hậu dang điển ra trên toản câu (Adger và cộng su, 2005; Abid và cộng sự, 2015), đo đọa đến sinh kế địa phương, đặc biệt là tại các khu vực miễn núi, vùng sâu, vúng xa vá vững khỏ tiếp cận (Chambwera vả cộng sự, 201 Christian Aid, 2010). Miễn núi phía Bắc của Việt Nam chịu tác động của thiền tai và đễ bị tốn thương, đo biển đối khí hậu (ADC, 2014).
Do khu vục này lệ nghèo đổi cao, dân Lộc thiếu: số chiếm t lệ lớn (48,6%), tý lê mù chữ cao, nông nghiệp vả cơ sở hạ tang han chế (Brodnig và Prasad, 2010). Công đồng dân tộc thiểu số là một trong những nhóm để bị tấn thương do phụ thuộc vào sinh kế nông nghiệp, tỷ lẻ đói nghẻo cao, năng suất nông, nghiệp thấp và hạn chế tiếp cận tín dụng (I3rodnig và cộng sự, 2010; UIND tính Yên Bái, 2011) Mỏ Vàng là xã vùng cao của huyện Văn Yên có địa hình chia cắt phức Tạp, mặc đủ điện tích tự nhiên rộng nhưng thiểu điện tích đất canh tác. Đây là nơi cư trủ chủ yêu.
