CHƯƠNG 1: TRIBULA SO VOT VIRC TIRP NHAN MO BINH CUNT TRI TRUNG TIOA —-. Triểu Lê Sơ trong bồi cảnh chính trị thé ky xv. Sự thành lập vương triều Lê Sơ và những dic diém chú yếu. Bối cảnh chính trị của các nước trong khu vực Đông A cuỗi thế lý XIV- dau thé kp XV.
Khải lược về thiết chế chính trị triểu Minh 1. Quá trình ra đôi và tên tai ctia triéu Minh. Những đặc điểm chủ yêu của thiết chế hin t liễu ï Minh. Ảnh hưởng của thiết chế chỉnh trị triều Minh lời các nước trong kÌn vực.
Qua trình tiếp nhận thiết chế chính trị triểu Minh của nhà Lê Sơ. e xây dụng thiết chế chính trị thời Lê Ni 1. Qué trink tiếp nhận mồ hình chính œị Trung Hoa của tiểu Lễ Sơ Tiểu kết chương £ CHƯƠNG2: SO SẮNH TÔ GIỨC BO. QUYỀN GIỮA TRIỜU LÊ SO VA TRIEU MINH - - - -34- 2.
Tổ chức chính quyền trung ương. Khải quất về cách thức, mô hình tô chúc chính quyền trung ương triều Lê So. So sánh với tễ chức bộ máy chính tàn mtrung ương triều Minh -45- 2. Tổ chức chính quyền dịa phươilg.
Khái quáivề cách thức, mô hình tổ ciuứccác cấp chính quyền địa phương triều Lô Sơ. -51- So sánh về cách thức lễ chức chính quyền địa phương giữa triểuLê Sơ với Tiễu kết chương 2 - 56 - CHUGNG 3. SO SANH QUAN CHẾ GIỮA TRIÊU Lễ SƠ VỚI TRIỂU MINH- 58 - 3. Về chế độ tuyển bổ quan lại.
Cách thức tuyễn chon và quy định bốnh quan lại miềuLa So 3. So sdnh vei ché dé tuyén bd quan lai triều Ninh độ ban phong, chức tước, phẩm trật. Cách thức và quy định ban phong, chức tước triềubê Sơ,. Các quy dịnh về phẩm trật quan lại triểu Lê Sơ,.
So sánh với chỗ độ ban phong chức tước, phẩm trật triều Minh. So sánh chế độ lương bống giữa triển Lễ Sơ với triển Mĩnh. Về chế độ khão khoá và thưởng phạt quan: lại - -80- Tiều kết chương 3. KET LUẬN - TATLIEU THAM KHẢO - 88 - ĐANH MỤC SƠ ĐÓ, BẰNG BIEU Trang Sơ đồ] - Mô lính tổ chức chính quyền trung ương triểu Lễ Sơ (Tù thời Lê Thánh Tông 39 So dé 2 - Sơ để tổ chức chính quyền trung ương triều Minh 47 Sơ đỗ 3 — Cơ câu tẻ chức chỉnh quyền địa phương triệu Lê Sơ (Tử thời Lê Thành Tông) 52 So dé 4 - Sơ để tổ chức chính quyền địa phương triểu Minh 34 Bang 2.1 — Chức năng, dặc diễm của Lục Bộ triểu Lê So (Từ thời Lê Thành Tông) 42 Bang 2.
Cách thức tế chức những cơ quan trông coi việc giây tò bên cạnh Vua triểu Lé Se (Tử thời Lê Thánh Tông 43 Bang 2.3- Cách thức tổ chức các cơ quan chuyên môn triều Lê Sơ (Từ thời Lê Thánh Tông 44 Bằng 2. Lễ chức chính quyền cấp tỉnh dưới triểu Minh 35 Tiäng 3. Diễu kiện và quy định của lệ khoa cử triểu Lê Sơ ø1 Bang 3. So sánh số lượng chức quan triều Lê Sơ với triều Minh.
L¥ do chon dé tai Do những diều kiện về địa lý, lịch sử và nhiều nguyên nhân khách quan, chủ quan. khác, Trung Quốc và Việt Nam có khá nhiều điểm tương đồng, từ phương điện chính trị, tư tưởng, đến kinh tế, văn hóa, xã hôi. Trên các phương điện đó, giữa hai mước thậm chỉ còn có môi quan hệ tác động, ảnh hướng, qua lại lẫn nhau. Điều này đặt ra yêu cau cân phải có những nghiền cứu so sánh, xem xét tổng thế trên nhiều lĩnh vực, cũng, thir trong lừng khía cạnh cụ thế Trong nhiều năm gan day, lịch sử Nhà nước và Pháp quyền ở Việt Nam đã thu hứt được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều học giả trong nước và quốc t, với những hướng tiếp cận tuy có khác nhau, nhưng nhìn chúng đã toàn diện và sâu rộng hơn.
Đặc biệt, khi nghiên cứu về lịch sử Nhà nước quân chủ Việt Nam thi không thể nghiền cứu. riêng lẽ mà cần phải mổ rộng tiếp âm tong mỗi quan hệ so sánh, đối chiếu trên gà phương diện déng dai va lich dai. Vi vay, sé là thiểu sót rất lớn nếu nghiền cứu lịch sử nhà nước quân chủ ở Việt Nam mà không đặt trong mới liên hệ mật thiết với Trung, Quốc. 'Thực tế lịch sứ các nhà nước quân chú ở Trung Quốc và Việt Nam cho thấy, đã có những triểu đại đạt được sự phát triển cực thịnh, để lại nhiều thành tựu cho hậu thế cũng như ảnh hưởng đến lận ngày nay.
Chẳng lưm như nghiên cúu về lịch sử gác nhà nước quân chủ Trung Quốc thi không thể không nghiên cảu về nhà Dường, nhà Minh, nhà Tổng., cũng như khủ nghiền cứu về lịch sử các nhà nước quân chủ Việt, Nam thi không thể bỏ qua các triểu dại Lý, Trần hay Lê Sơ. Nhất là ở những thời điểm cả hai nước đều dat dén giai đoạn phát triển, có tâm ảnh hưởng lớn, lại cảng cẩn có sự nghiên cứu, sơ sánh, đối chiều một cách loàn diện và hệ thẳng. Trong đó, d tỉnh nhật có thể kể đến giai đoạn thể ký XV-XVI, tương ứng với thời kỷ tổn tại của triểu Lễ Sơ (Việt Nam) và triêu Minh (Trung Quéc) ‘Trong 100 nim tén tại (1428-1527), vương triểu Lê Sơ đã kế thừa những thánh. tựu phát triển của nhiều triểu đại trước đỏ (nhất là hai triển Lý, Trằn), đẳng thời chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nhà Minh (Trung Quốc) đương thời.
Ảnh hưởng của chế độ chính trị triéu Minh đối với Dại Việt gắn liên với bối cánh văn hóa lịch sử, là kết quả tật yên của quả trinh giao lưu chính trị-văn hóa-lich sử hàng ngàn năm của hai nước Trung — Việt. Mặc đủ không thể tránh khôi những nhận thức và hành động cục bộ, hạn hep do bi hạn chế bởi các yếu tả thời đại nhưng trong cách thức tổ chức bộ máy chỉnh quyền, cơ chế quan lại từ ung ương đến địa phương của triểu Minh và triều Lê đến nay vẫn còn giá trị và ứng dụng trong thực tiễn xây đựng và quân lý nhà nước. Chẳng, hạn như chế độ tuyển cử ở các cấp trung ương, địa phương, chế độ thưởng, phạt quan lai 'Lác giả luận văn là một học viên người Erang Quốc đã sinh sống và học tập tại Việt Nam hơn 5 năm, theo ngành Việt Nam học. Lảm việc trong lĩnh vực hảnh chính - công vụ nên hưởng nghiên cứu của dễ tải luận văn sẽ hỗ trợ rất lớn cho người viết trong quá trình học tập cũng như công tác.
Dông thời, với góc độ tiếp cận lịch sử hiện đại, những kết quả so sánh, phân tích của luận văn sẽ đưa tới cái nhìn toàn điện, tổng hep va 16 rang hon vé cơ cầu tổ chức và phương thức quản lý nhà nước quân chủ chuyên chế đương thời. Xuất phát từ những lý do nêu trên, học viên quyết định lựa chọn chủ để “Tổ chức chính quyên và quan chế thời Lê Sơ (Liệt Nam): Nghiên cứu sơ sảnh với triều Minh (Trung Quấc)” làm đề tài luận vần thạc sĩ. Lịch sử nghiên cứu vẫn dé Những nghiên cửu liên quan đến các triệu đại quân chủ Trung Quốc hay Việt Nam. đến nay đã có rất nhiều, đặc biệt là về Trưng Quốc.
Tuy nhiên, nghiên cứu từ góc độ so sánh, dỗi chiếu, nhất là phân tích sự ánh hưởng, qua lại giữa hai nhà nước, hai triểu đại. hoặc giữa các thời kỳ lịch sử giữa Trung Quốc và Việt Nam lại rất hạn chế. Tác giả trong quá trình thực hiện đề tải đã gặp khả nhiều khỏ khăn khi tìm kiêm, tổng hợp tài liệu. Hầu hết các nghiên cứu, công trình nêu có dé cập dẫn mỗi quan hệ giữa triều.
Minh (Trung Quốc) với triểu Lê Sơ (Việt Nam) chủ yếu chỉ đề cập dưới góc độ ảnh lưưởng của chính trị tiểu Minh lới tiểu T.ê Sơ, ít nghiên cứu phân tích dưới góc độ so sánh, đổi chiêu những điểm tương đồng và khác biệt. Những nghiên cứu ở Trung Quắc Tuy có rãi nhiều nghiên cứu về các khía cạnh, bình điện của lịch sử Trung — Việt nhimg nhin chung, hau hét các nghiên cứu đều chỉ khai thác đưới góc độ ảnh hưởng, của các triểu đại phong kiến Trung Quốc tới các triển đại phong kiến Việt Nam ma it khai thác dưới góc độ so sánh, đối chiều sự giống và khác nhau. Trước hết phải kế đến công trình nghiên cứu Äfinh sử giảng nghĩa của tác giả Mong Sen (Nxb. Shang bai Gu ji, 2002).
Quyền sách lây lịch sử triểu Minh. làm đổi tượng nghiên cứu Đây vốn dĩ là giáo trình nội bộ cho inh vién Trường Đại học Bắc Kinh, nhưng do giải đáp dược nhiều câu hỏi lién quan dén lich sit tigu Minh, có nhiều giá trị tham khảo nên từ lâu đã trỏ thảnh một trong những tư liệu tham. khảo điển hình khi nghiên cứu về triểu đại nhà Minh, Điểm độc đáo của cuốn sách này, là tác giá đã kết hợp phương pháp nghiên cửu lịch sứ cận đại, mở ra một cách tước tiếp cận vẫn đề lịch sử mới cho các nghiên cứu sau này Minh đại chính trị sử (Quyển thượng, hạ) cia Zhang Xian Qing, Lin Jin Shu, (Nxb Pai hoc Sư phạm Quang Tay, 2003) cfimg 1a một tác phẩm nỗi tiếng, về đẻ tải lịch sử chính trị triểu Minh. Lấy bối cảnh là quả trinh phát triển kinh tế đương, thời đang bước vào giai đoạn hội nhập với thể giới, tài liệu này có giá trị, góc độ tiếp cân mới, lập trường rõ ràng.
Quyển sách gồm 10 chương, chua thành các Tiết dã phân ảnh đây đủ, toàn diện nhiêu nội dung quan trọng như: kết câu giai cấp của triểu Minh, hinh thái quắc gia, cơ câu chính phú, chế độ quản lý quan liêu, chế độ pháp luật, oải cách chính trị, dâu tranh giữa cdc ding phái, chỉnh sách dân tộc, quan hệ bang giao (déi ngoại), tư tưởng chính trị. Từ đó thông qua phân tích vẻ các hoạt động chính trị triều Minh dễ thấy dược tâm ảnh hưởng, dối với nên kinh tế, vẫn hỏa, nghiên cứu sâu rộng, tem quy luật phát triển của xã hội Trung Quốc cổ đại, đẳng thời cũng mang đến những. giá trị tham khảo quý báu cho xã hội hiện đại Luận văn tiên sĩ Nghiên cứu về triều Minh và quan hệ với nước An Nam Dai học Ki Nam, 2005 của Chen Wen Yuan lại khai thác để tài dưới góc độ quan hệ bang giao giữa triểu Minh với các triểu đại Việt Nam cing thoi (đồng đại). Trong đó tác giá khẳng định triểu Minh là giai đoạn quan trọng trong lịch sử quan hệ bang giao Trung — Việt.