CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH THU VÀ PHÂN TÍCH DOANH THU 1.1: Cơ sở lý luận về doanh thu: 1.1: Khái niệm doanh thu: Có rất nhiều khái niệm, định nghĩa về doanh thu. Dưới đây em xin đề cập một số khái niệm về doanh thu như sau: Theo giáo trình phân tích hoạt động kinh doanh, TS Phan Đức Dũng - Giảng viên Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh làm chủ biên, NXB Thống Kê, 2006, trang 60 thì “Doanh thu bán hàng là toàn bộ tiền bán hàng hoá sản phẩm dịch vụ đã được khách hàng chấp nhận thanh toán không phân biệt đã thu hay chưa thu được tiền”. Theo chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” và theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC ngày 14-9-2006của bộ trưởng Bộ tài chính thì “Doanh thu được hiểu là tổng giá trị các lợi ích doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”.
Theo giáo trình tài chính doanh nghiệp, Bộ tài chính, NXB Tài chính, 2004, trang 207 thì “Doanh thu là toàn bộ số tiền bán sản phẩm, hàng hoá, cung ứng dịch vụ sau khi trừ (-) khoản giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại (nếu có chứng từ hợp lệ) được khách hàng chấp nhận thanh toán (không phân biệt đã thu hay chưa thu được tiền)”. Theo giáo trình phân tích kinh tế doanh nghiệp thương mại của trường Đại học Thương mại, do PGS.TS Trần Thế Dũng làm chủ biên, xuất bản năm 2008, trang 29 thì “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu” 1.2: Vai trò của doanh thu và ý nghĩa của tăng doanh thu: 1.1: Vai trò của doanh thu: * Đối với doanh nghiệp: - Doanh thu có ý nghĩa sống còn đối với doanh nghiệp.S Đặng Thị Thư 6 SV: Phạm Thị Thu Ba–K7HK1A2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học thương mại Khóa luận tốt nghiệp - Doanh thu giúp doanh nghiệp bù đắp chi phí, thu hồi vốn, thực hiện giá trị thặng dư. - Doanh thu thể hiện sức mạnh của doanh nghiệp và mở rộng thị trường. - Nâng cao doanh thu là biện pháp căn bản để tăng lợi nhuận doanh nghiệp, nâng cao uy tín và khả năng chiếm lĩnh thị trường.
* Đối với xã hội: - Đối với doanh nghiệp thương mại, doanh thu là nguồn thu góp phần ổn định cán cân thanh toán. - Doanh thu tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đối vơí Nhà nước và góp phần tích lũy thúc đẩy nền sản xuất xã hội. (thuế, lệ phí …) - Nghiên cứu doanh thu mang lại nhà đầu tư cơ sở để lựa chọn đối tác kinh doanh.2: Ý nghĩa của tăng doanh thu: Đối với xã hội: - Việc tăng doanh thu góp phần thoả mãn tốt hơn các nhu cầu tiêu dùng hàng hoá cho toàn xã hội. Doanh thu tăng tức là DN đã đáp ứng các nhu cầu về vật chất cho xã hội, làm cho đới sống vật chất nhân dân ngày càng được cải thiện.
Ngoài ra, khi doanh thu tăng DN có thể đóng góp vào quý Ngân sách Nhà nước, giúp nhà nước có điều kiện phát triển các công trình xã hội phục vụ nhân dân. - Khi doanh thu của DN tăng cũng có nghĩa DN đã có chỗ đứng trên thị trường, đã chiếm lĩnh thị phần, tạo vị thế và uy tín của mình trên thương trường. Vì vậy sản phẩm, hàng hoá của DN cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định cung, cầu, bình ổn giá trị thị trường. - Ngoài ra, việc tăng doanh thu còn có tác dụng thúc đẩy sản xuất, làm cho nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, thực hiện tốt chu kỳ tái sản xuất.
Đồng thời, góp phần mở rộng, giao lưu kinh tế giữa các vùng, miền trên đất nước và thế giới. Đối với doanh nghiệp - Doanh thu là nguồn tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp trang trải các khoản chi phí trong quá trình sản xuất kinh doanh góp phần đảm bảo cho quá trình kinh doanh của DN được liên tục và tạo ra doanh thu. Nếu doanh thu tiêu thụ nhanh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hồi vốn hay chu chuyển vòng quay của vốn GVHD: Th.S Đặng Thị Thư 7 SV: Phạm Thị Thu Ba–K7HK1A2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học thương mại Khóa luận tốt nghiệp nhanh. DN vì vậy có khả năng tự chủ về vốn, không phải lệ thuộc vào vốn bên ngoài và giảm chi phí lãi vay và khi vay vốn.
- Doanh thu tăng sẽ giúp doanh nghiệp có điều kiện thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của bản thân và là điều kiện để đạt được mục đích kinh doanh mà doanh nghiệp đề ra. Tăng doanh thu là một trong những điều kiện cơ bản để tăng thu nhập nhằm tái sản xuất mở rộng và cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ công nhân viên. - Doanh thu tăng là cơ sở quan trọng để xác định kết quả tài chính cuối cùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tạo điều kiện cho DN hoàn thành nghĩa vụ của mình đối với nhà nước. Tăng doanh thu chứng tỏ được vị thế và uy tín của DN trên thương trường củng cố vị thế vững chắc cho DN, duy trì sự tồn tại và phát triển cho DN.3: Nguồn hình thành doanh thu: Doanh thu bao gồm: doanh thu bán hàng, doanh thu hoạt động tài chính và doanh thu khác.
+ Doanh thu bán hàng là tổng số tiền mà doanh nghiệp đã thu về hoặc có quyền đòi về do việc bán sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ được xác định là đã hoàn thành trong một thời kỳ nhất định + Doanh thu hoạt động tài chính là những khoản thu do hoạt động đầu tư tài chính hoặc kinh doanh về vốn mang lại, như: thu lãi cho vay, lãi được chia từ liên doanh, liên kết, lãi kinh doanh chứng khoán, thu về cho thuê tài sản cố định,… + Doanh thu khác là những khoản thu mà doanh nghiệp không dự tính trước hoặc không mang lại tài chính thường xuyên như: thu tiền phạt do vi phạm hợp đồng, thu hồi các khoản nợ khó đòi đã xử lý, thu từ nhượng bán hoặc thanh lý tài sản cố định,… - Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thoả mãn tất cả 5 điều kiện sau: + DN đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hoá cho người mua. + DN không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hoá như người sở hữu hàng hoá hoặc quyền kiểm soát hàng hoá.S Đặng Thị Thư 8 SV: Phạm Thị Thu Ba–K7HK1A2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học thương mại Khóa luận tốt nghiệp + Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. + DN đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. + Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.4: Các chỉ tiêu phản ánh doanh thu - Tổng doanh thu: là tổng các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, tổng doanh thu góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.
- Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ: là tổng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ và các loại thuế gián thu. - Các khoản giảm trừ bao gồm: chiết khấu thanh toán, chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại. - Các loại thuế gián thu bao gồm: thuế xuất khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng (tính theo phương pháp trực tiếp).5: Các nhân tố ảnh hưởng tới doanh thu 1.1: Các nhân tố định tính Nhân tố định tính bao gồm: nhân tố khách quan và nhân tố chủ quan. + Nhân tố khách quan: là những nhân tố thuộc môi trường kinh doanh bên ngoài mà doanh nghiệp không thể làm chủ được.
- Thị trường: Nếu doanh nghiệp hoạt động kinh doanh trong địa phương có tình hình kinh tế phát triển tăng trưởng và mức thu nhập của dân cư tăng thì nhu cầu sức mua của nhu cầu tăng, do vậy sẽ ảnh hưởng tăng doanh thu bán hàng và ngược lại. - Môi trường chính trị, pháp luật: sự tác động này chi phối khá nhiều đến hoạt động kinh doanh của các DN thông qua sự tác động, can thiệp bằng văn bản, luật định của các chủ thể quản lý kinh tế vĩ mô. Sự ổn định của chính trị có thể làm tăng sản lượng hàng hoá, dịch vụ bán ra. - Môi trường văn hóa - xã hội: ảnh hưởng đến hành vi mua sắm của người tiêu dùng, qua đó ảnh hưởng đến doanh thu tiêu thụ của các DN.
Văn hóa hình thành nên thói quen, sở thích trong tiêu dùng của các nhóm dân cư, từ đó sẽ hình thành GVHD: Th.S Đặng Thị Thư 9 SV: Phạm Thị Thu Ba–K7HK1A2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường đại học thương mại Khóa luận tốt nghiệp nên các thói quen, thị hiếu và cách ứng xử của người tiêu dùng trên thị trường mà buộc các DN phải thích ứng. + Nhân tố chủ quan: - Mặt hàng kinh doanh: là nhân tố quan trọng quyết định sự thắng - bại của mỗi DN. Việc lựa chọn kinh doanh đúng mặt hàng xem mặt hàng kinh doanh của mình có đáp ứng đúng nhu cầu, thị hiếu của khách hàng hay không điều này ảnh hưởng rất lớn đến lượng tiêu hàng hoá của doanh nghiệp cũng như doanh thu của doanh nghiệp - Thị trường mục tiêu: việc hoạch định một kênh phân phối hiệu quả phải bắt đầu bằng việc xác định rõ thị trường trọng điểm. Nếu xác định chệch hướng thị trường mục tiêu tức là sản phẩm, dịch vụ của mình đã cung cấp nhầm chỗ như vậy lượng hàng hoá tiêu thụ cũng như doanh thu thu về cũng bị ảnh hưởng rất lớn.
- Cơ sở vật chất và vốn của DN: bao gồm nhà xưởng, văn phòng, kho bãi, cửa hàng…Nếu cơ sở vật chất kĩ thuật được trang bị đầy đủ phù hợp với mục đích kinh doanh sẽ góp phần đẩy mạnh hoạt động bán hàng tăng lượng doanh thu thu về. - Uy tín, thương hiệu của DN ảnh hưởng rất lớn đến doanh thu bán hàng. Một điều thực tế hiển nhiên là khách hàng sẽ không dám sử dụng hàng hoá, dịch vụ của một doanh nghiệp chưa có tên tuổi, chỗ đứng trên thị trường 1.