Luận văn thạc sĩ xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng từ thực tiễn huyện phước sơn tỉnh quảng nam

Luận văn thạc sĩ phân tích xử phạt vi phạm hành chính trong bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam, từ thực tiễn đến giải pháp.

• Tác giả: Ung Duy Ba
• Người hướng dẫn: TS. Trần Minh Đức
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Xử phạt vi phạm hành chính trong bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Phước Sơn, Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN RỪNG
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng
• 1.2. Nguyên tắc, hình thức và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng
• 1.3. Trình tự thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng
• 1.5. Kinh nghiệm áp dụng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong quản lý, bảo vệ rừng qua thực tiễn địa phương tỉnh Tuyên Quang
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN RỪNG TẠI HUYỆN PHƯỚC SƠN, TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. Những đặc điểm tự nhiên, kinh tế – xã hội tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam có liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng
• 2.2. Tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 2.3. Tình hình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 2.4. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN RỪNG TỪ THỰC TIỄN HUYỆN PHƯỚC SƠN, TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. Nhu cầu nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng từ thực tiễn huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 3.2. Phương hướng nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng từ thực tiễn huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• 3.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng từ thực tiễn huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm đặc điểm và vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng là một công cụ quan trọng của Nhà nước nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật trong quản lý rừng. Khái niệm này bao gồm các biện pháp xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến rừng, từ phá rừng trái phép đến khai thác lâm sản không đúng quy định. Bảo vệ và phát triển rừng không chỉ là việc duy trì diện tích rừng mà còn bao gồm các hoạt động trồng mới, phục hồi rừng, và quản lý bền vững tài nguyên rừng. Vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này là ngăn chặn các hành vi gây hại đến rừng, đảm bảo sự cân bằng sinh thái và phát triển kinh tế bền vững.

1.1. Khái niệm rừng và bảo vệ rừng

Rừng được định nghĩa là một hệ sinh thái bao gồm các loài động vật, thực vật, nấm, vi sinh vật, đất và các yếu tố môi trường khác. Bảo vệ rừng là hoạt động nhằm duy trì và phát triển hệ sinh thái này, bao gồm việc ngăn chặn các hành vi phá rừng, lấn chiếm đất rừng, và khai thác lâm sản trái phép. Phát triển rừng bao gồm các hoạt động trồng mới, phục hồi rừng sau khai thác, và cải tạo rừng tự nhiên nghèo kiệt.

1.2. Vai trò của xử phạt vi phạm hành chính

Xử phạt vi phạm hành chính đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tuân thủ pháp luật về bảo vệ rừng. Các biện pháp xử phạt không chỉ răn đe các hành vi vi phạm mà còn góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của rừng. Đồng thời, việc xử phạt kịp thời và nghiêm minh giúp ngăn chặn các hành vi gây hại đến rừng, đảm bảo sự phát triển bền vững của tài nguyên rừng.

II. Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Phước Sơn tỉnh Quảng Nam

Tại huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam, tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng vẫn còn diễn biến phức tạp. Các hành vi phá rừng, lấn chiếm đất rừng, và khai thác lâm sản trái phép vẫn tiếp tục xảy ra, đặc biệt là ở các khu vực rừng tự nhiên. Mặc dù chính quyền địa phương đã có nhiều nỗ lực trong việc xử lý các vi phạm, nhưng hiệu quả vẫn còn hạn chế do thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

2.1. Tình hình vi phạm hành chính

Theo thống kê từ năm 2015 đến 2019, số vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ rừng tại Phước Sơn đã tăng đáng kể. Các hành vi phổ biến bao gồm phá rừng trái phép, lấn chiếm đất rừng, và khai thác lâm sản không có giấy phép. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do áp lực dân số, thiếu đất sản xuất, và nhận thức của người dân về pháp luật còn hạn chế.

2.2. Hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính

Mặc dù chính quyền địa phương đã áp dụng nhiều biện pháp xử phạt, nhưng hiệu quả vẫn chưa đạt được như mong đợi. Số vụ vi phạm được xử lý chỉ chiếm một phần nhỏ so với tổng số vụ vi phạm được phát hiện. Nguyên nhân chính là do thiếu nguồn lực, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ, và các quy định pháp luật còn chưa đủ mạnh để răn đe các hành vi vi phạm.

III. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng

Để nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan chức năng và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường nguồn lực cho công tác quản lý rừng, và nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của rừng.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật

Cần sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ rừng để đảm bảo tính nghiêm minh và hiệu quả. Đồng thời, cần xây dựng các chế tài đủ mạnh để răn đe các hành vi vi phạm, đặc biệt là các hành vi phá rừng và khai thác lâm sản trái phép.

3.2. Tăng cường nguồn lực và sự phối hợp

Cần tăng cường nguồn lực cho công tác quản lý rừng, bao gồm cả nhân lực và vật lực. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, từ cấp trung ương đến địa phương, để đảm bảo hiệu quả trong việc phát hiện và xử lý các vi phạm.

3.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Cần đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của rừng và các quy định pháp luật liên quan. Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo vệ rừng, từ đó tạo sự đồng thuận và ủng hộ từ phía người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2019, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đã ghi nhận tổng cộng 828 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng, với bình quân khoảng 166 vụ mỗi năm. Diện tích rừng tự nhiên của huyện lên tới gần 97.776 ha, trong đó có hơn 19.000 ha rừng đặc dụng nguyên sinh, tạo nên một hệ sinh thái đa dạng và có giá trị kinh tế, sinh thái cao. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm như phá rừng, khai thác lâm sản trái phép, lấn chiếm đất rừng vẫn diễn ra phức tạp, gây suy giảm chất lượng rừng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Phước Sơn, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác xử phạt, góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn huyện Phước Sơn trong khoảng thời gian 2015-2019, với trọng tâm là các hành vi vi phạm phổ biến và công tác xử lý của các cơ quan chức năng.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng. Các chỉ số như số vụ vi phạm giảm từ 215 vụ năm 2015 xuống còn 103 vụ năm 2019 cho thấy sự chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước và pháp luật hành chính, trong đó có:

• Lý thuyết quản lý nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng: Nhấn mạnh vai trò của pháp luật như công cụ quản lý hiệu quả nhằm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là rừng, thông qua các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính.
• Lý thuyết xử phạt vi phạm hành chính: Định nghĩa và phân loại vi phạm hành chính, nguyên tắc xử phạt, các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng.
• Khái niệm về rừng và bảo vệ rừng: Rừng được xem là hệ sinh thái phức tạp, có khả năng tự phục hồi, đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững.

Các khái niệm chính bao gồm: vi phạm hành chính, xử phạt vi phạm hành chính, bảo vệ và phát triển rừng, thẩm quyền xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, thống kê và so sánh để đánh giá thực trạng xử phạt vi phạm hành chính tại huyện Phước Sơn. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các vụ việc vi phạm hành chính được phát hiện và xử lý trong giai đoạn 2015-2019, với tổng số 828 vụ.

Nguồn dữ liệu chính là hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính, báo cáo của Hạt Kiểm lâm huyện Phước Sơn, các văn bản pháp luật liên quan như Luật Lâm nghiệp 2017, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, Nghị định 35/2019/NĐ-CP. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo timeline nghiên cứu từ năm 2015 đến 2019, tập trung vào các chỉ số như số vụ vi phạm, mức phạt tiền, loại hình vi phạm và hiệu quả xử lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình vi phạm hành chính: Trong 5 năm, số vụ vi phạm giảm từ 215 vụ năm 2015 xuống còn 103 vụ năm 2019, tương đương giảm khoảng 52%. Tuy nhiên, năm 2018 có sự tăng nhẹ lên 182 vụ, cho thấy sự phức tạp và không ổn định trong công tác quản lý.

2. Loại hình vi phạm phổ biến: Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm lấn chiếm rừng, khai thác rừng trái phép, phá rừng trái pháp luật, vi phạm quy định về bảo vệ động vật rừng, vận chuyển và kinh doanh lâm sản trái phép. Trong đó, khai thác và vận chuyển lâm sản trái phép chiếm tỷ lệ lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài nguyên rừng.

3. Mức xử phạt và biện pháp áp dụng: Mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân là 500.000 đồng, tổ chức gấp đôi. Các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm cũng được áp dụng. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như trồng lại rừng còn hạn chế.

4. Thẩm quyền xử phạt: Lực lượng Kiểm lâm, Chủ tịch UBND các cấp, Công an và các cơ quan liên quan có thẩm quyền xử phạt. Việc phối hợp giữa các lực lượng còn chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý vi phạm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân giảm số vụ vi phạm có thể do sự tăng cường công tác tuyên truyền, kiểm tra, xử lý nghiêm minh của các cơ quan chức năng. Tuy nhiên, sự tăng trở lại năm 2018 phản ánh những khó khăn trong việc kiểm soát các hành vi vi phạm phức tạp, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa với địa hình đồi núi hiểm trở.

So sánh với kinh nghiệm tại tỉnh Tuyên Quang, nơi đã áp dụng đồng bộ các biện pháp tuyên truyền, kiểm tra và nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ, cho thấy hiệu quả rõ rệt trong giảm vi phạm. Điều này cho thấy việc nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường phối hợp liên ngành là yếu tố then chốt.

Việc áp dụng các biện pháp xử phạt hiện nay còn hạn chế về mức độ và tính triệt để, chưa đủ sức răn đe mạnh mẽ. Bên cạnh đó, các yếu tố kinh tế, xã hội như đời sống người dân còn khó khăn, tập quán canh tác truyền thống và địa lý phức tạp cũng ảnh hưởng đến hiệu quả xử phạt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số vụ vi phạm theo năm, bảng phân loại các hành vi vi phạm và mức phạt áp dụng, giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng xử lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hoàn thiện hệ thống pháp luật: Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng để đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì.

2. Nâng cao năng lực cán bộ thực thi pháp luật: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kiến thức pháp luật và kỹ năng xử lý vi phạm cho lực lượng Kiểm lâm, công chức địa phương và các cơ quan liên quan. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ xử lý đúng quy trình và hiệu quả xử phạt trong vòng 1 năm, do Sở Nông nghiệp và UBND huyện Phước Sơn thực hiện.

3. Tăng cường phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Kiểm lâm, Công an, UBND các cấp và các lực lượng chức năng khác trong công tác phát hiện, xử lý vi phạm. Đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát tại các vùng trọng điểm. Thời gian triển khai ngay và duy trì thường xuyên, do UBND huyện Phước Sơn chủ trì.

4. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng: Triển khai các chương trình tuyên truyền pháp luật về bảo vệ rừng, lợi ích của rừng và hậu quả của vi phạm cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Kết hợp vận động người dân tham gia bảo vệ rừng. Thời gian thực hiện liên tục, do các tổ chức chính trị - xã hội và UBND xã phối hợp thực hiện.

5. Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả triệt để: Buộc các đối tượng vi phạm phải trồng lại rừng, khôi phục hiện trạng môi trường, đồng thời tăng mức phạt tiền và tịch thu tang vật để nâng cao tính răn đe. Thời gian thực hiện ngay, do các cơ quan chức năng có thẩm quyền giám sát.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp: Giúp hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng.

2. Lực lượng Kiểm lâm và các cơ quan chức năng: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để nâng cao nghiệp vụ, kỹ năng xử lý vi phạm, phối hợp liên ngành hiệu quả.

3. Các nhà nghiên cứu, sinh viên ngành Luật và Môi trường: Là tài liệu tham khảo quý giá về pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, đồng thời cung cấp dữ liệu thực tiễn phong phú.

4. Cộng đồng dân cư, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số tại các vùng rừng: Nâng cao nhận thức về pháp luật bảo vệ rừng, từ đó tham gia tích cực vào công tác bảo vệ và phát triển rừng bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ rừng gồm những hình thức nào?
   Xử phạt bao gồm phạt tiền, cảnh cáo, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, tước quyền sử dụng giấy phép và đình chỉ hoạt động có thời hạn. Ví dụ, phạt tiền tối đa đối với cá nhân là 500.000 đồng, tổ chức gấp đôi.

2. Ai có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng?
   Các cơ quan như Kiểm lâm, Chủ tịch UBND các cấp, Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Quản lý thị trường và Hải quan đều có thẩm quyền xử phạt theo quy định pháp luật.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ rừng tại huyện Phước Sơn là gì?
   Nguyên nhân gồm áp lực dân số tăng, đời sống người dân còn khó khăn, tập quán canh tác truyền thống, lợi nhuận cao từ khai thác lâm sản trái phép và địa hình phức tạp gây khó khăn trong quản lý.

4. Các biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ rừng là gì?
   Bao gồm buộc khôi phục hiện trạng ban đầu, trồng lại rừng, tháo dỡ công trình xây dựng trái phép, nộp lại lợi bất hợp pháp và tiêu hủy tang vật vi phạm.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng?
   Cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh tuyên truyền và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả triệt để.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Phước Sơn, với 828 vụ vi phạm trong 5 năm, cho thấy sự cần thiết nâng cao hiệu quả xử lý.
• Phân tích các yếu tố ảnh hưởng như pháp luật, kinh tế, xã hội, địa lý và năng lực cán bộ giúp hiểu rõ nguyên nhân hạn chế trong công tác xử phạt.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, phối hợp liên ngành đến tuyên truyền và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
• Nghiên cứu có giá trị thực tiễn và lý luận, góp phần hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ rừng.
• Các bước tiếp theo gồm triển khai các giải pháp đề xuất, giám sát hiệu quả thực thi và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi để áp dụng cho các địa phương khác.

Kêu gọi hành động: Các cơ quan chức năng, nhà nghiên cứu và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ tài nguyên rừng, phát triển bền vững môi trường sinh thái và kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN RỪNG 1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng Để đưa ra được cách hiểu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng, trước hết cần làm rõ một số khái niệm sau: Bảo vệ và phát triển rừng là gì? Khái niệm rừng: Rừng là gì ? Rừng là một quần lạc sinh địa, trong đó sinh vật rừng, đất và khí hậu tạo thành một thể thống nhất, có quan hệ tương hỗ chặt chẽ với nhau. Nó được tạo nên bởi nhiều thành phần mà cây là thành phần chính. Vậy thì tại sao rừng lại có một ảnh hưởng lớn như vậy đến cuộc sống con người? Định nghĩa về rừng theo Khoản 3, Điều 2 của Luật Lâm Nghiệp 2017 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2019): Rừng là một hệ sinh thái gồm các loài động vật rừng, thực vật rừng, nấm và vi sinh vật rừng, đất rừng và những yếu tố môi trường khác, trong hệ sinh thái này có thành phần chính là một hay số loài cây thân gỗ, nứa, tre, cây họ cau có chiều cao được xác định theo hệ thực vật ở núi đất, núi đá, đất cát, đất ngập nước hoặc hệ thực vật đặc trưng khác; diện tích liên vùng có từ 0,3 ha trở lên; có độ tàn che từ 0,1 ha trở lên. Với khái niệm nêu trên, có thể chỉ ra các đặc điểm vốn có của rừng, đó là: Thứ nhất, rừng là một hệ sinh thái, mà ở đó có thành phần chính là những loài cây lâu năm thân gỗ có khả năng nguồn cung về gỗ và lâm sản ngoài gỗ, cùng những giá trị trực tiếp và gián tiếp khác như: bảo tồn sự đa dạng sinh học, bảo vệ cảnh quan và môi trường.

Thứ hai, rừng là một thể tổng hợp những mối quan hệ tác động qua lại giữa nhiều cá thể trong quần thể, giữa những quần thể trong quần xã và có sự hài hòa thống nhất giữa chúng với môi trường hoàn cảnh trong tổng hợp ấy. 7 Thứ ba, rừng luôn có sự cân bằng động với tính ổn định, tự điều hòa và tự tái sinh/ phục hồi để thích ứng với các biến đổi của hoàn cảnh cũng như các biến đổi về quy mô số lượng sinh vật. Sự hình thành các khả năng này là do kết quả của quá trình tiến hóa lâu dài và kết quả của quy luật chọn lọc tự nhiên của mọi thành phần của rừng. Thứ tư, rừng có khả năng tự phục hồi / tái sinh và trao đổi cao.

Rừng có sự cân bằng đặc trưng trong quá trình trao đổi vật chất và năng lượng, chúng luôn tồn tại quá trình tuần hoàn sinh vật, trao đổi năng lượng và vật chất, đồng thời nó luôn thải ra khỏi hệ sinh thái các chất và không ngừng bổ sung vào đó một số chất từ những hệ sinh thái khác. Sự vận động của quá trình này nằm trong những tác động tương hỗ tuy phức tạp nhưng chúng đem lại sự ổn định bền vững hệ sinh thái rừng. Khái niệm về bảo vệ và phát triển rừng Phát triển rừng là hoạt động trồng mới rừng, trồng lại rừng sau khai thác, bị thiệt hại do thiên tai hoặc do các nguyên nhân khác; khoanh nuôi xúc tiến tái sinh phục hồi rừng, cải tạo rừng tự nhiên nghèo kiệt và việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh khác để tăng diện tích, trữ lượng, chất lượng rừng. Bảo vệ và phát triển rừng là việc tổ chức, quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất, bao gồm diện tích có rừng và diện tích không có rừng đã được Nhà nước giao, cho thuê hoặc quy hoạch lâm nghiệp.

Bên cạnh đó, trong hoạt động quản lý nhà nước, các chủ thể quản lý tiến hành hoạch định và ban hành chính sách, pháp luật có hiệu lực; thông qua đó sử dụng pháp luật làm công cụ quản lý chính để đạt đến mục tiêu và yêu cầu bảo vệ, phát triển rừng mà Nhà nước vạch ra. Quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ, phát triển rừng là hoạt động đa dạng và phức tạp. Để điều khiển, chỉ đạo các hành vi xã hội trong lĩnh vực này phải đặt trong mối quan hệ với các lĩnh vực khác nhằm huy động sức mạnh vật chất của cộng đồng để đạt được mục đích bảo vệ rừng của nhà nước. Quản lý nhà nước ở lĩnh vực bảo vệ rừng có các nội dung chủ yếu dưới đây: 8 - Ban hành và tổ chức thực thi chính sách, pháp luật về bảo vệ rừng; Tổ chức hoạt động điều tra để xác định ranh giới mọi loại rừng trên thực địa và trên bản đồ; Giám sát, thanh kiểm tra và xử lý các vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng; - Tổ chức, quản lý các hoạt động bảo vệ hệ sinh thái rừng, phòng cháy và chữa cháy rừng, phòng trừ các sinh vật gây hại rừng; quản lý các hoạt động kinh doanh, vận chuyển, xuất - nhập khẩu, tạm xuất tái nhập, tạm nhập tái xuất, quá cảnh động vật rừng và thực vật rừng.

- Quản lý các hoạt động giao rừng, cho thuê rừng và thu hồi rừng, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, quản lý tổ chức đăng ký sở hữu và quyền sử dụng rừng. Hợp tác quốc tế ở lĩnh vực bảo vệ rừng, bảo tồn sự đa dạng sinh học và kiểm soát hoạt động buôn bán quốc tế về những loài động thực vật rừng; - Bảo đảm những điều kiện vật chất và những cân đối khác để đảm bảo phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước ở lĩnh vực bảo vệ rừng. Ý nghĩa của hoạt động bảo vệ và phát triển rừng: - Rừng được ví như lá phổi xanh của con người. Nên bảo vệ rừng chính là để bảo vệ cuộc sống bền vững của con người.

Rừng là khu vực tập hợp cây xanh phát triển, khi quang hợp cây xanh sẽ tiếp nhận khí CO2 và thải ra oxy nên chúng đóng vai trò rất cần thiết cho mọi quá trình hô hấp của động vật nói chung và con người nói riêng. Hệ cây xanh vốn dĩ chẳng những làm cho bầu không khí trong lành hơn mà còn giảm thiểu các tác nhân gây nên ô nhiễm môi trường. Ngoài ra rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn… góp phần phòng chống thiên tai, bão lũ vốn gây ra nhiều thiệt hại về người và của. Không những vậy, trồng rừng còn vì mục đích phát triển kinh tế - bởi rừng là nguồn cung quan trọng về các nguyên vật liệu phục vụ lĩnh vực xây dựng cơ bản và cho các nhà máy sản xuất giấy, các loại đồ nội thất.

- Bảo vệ và phát triển rừng đóng vai trò quan trọng trong việc gìn giữ và phát triển nguồn tài nguyên này. Vai trò của bảo vệ và phát triển rừng là để đảm bảo công tác phòng hộ và cân bằng giá trị sinh thái tài nguyên rừng, đảm bảo giá trị bảo tồn sự đa dạng sinh học cũng như giá trị kinh tế bền vững của tài nguyên 9 rừng. - Với vai trò ý nghĩa to lớn của tài nguyên rừng đối với môi trường sống đã cho thấy nhiệm vụ bảo vệ rừng là cấp thiết, quan trọng. Nên yêu cầu từ phía Nhà nước phải sử dụng một cách đồng bộ và hiệu quả những công cụ chính sách pháp luật, công cụ kế hoạch và những công cụ khác trong hoạt động quản lý nhằm bảo vệ rừng.

Trong hệ thống các công cụ và biện pháp nhà nước sử dụng để quản lý hành chính trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng thì pháp luật là công cụ hữu hiệu nhất và không thể thiếu ở bất kỳ quốc gia nào. Vi phạm hành chính lĩnh vực bảo vệ, phát triển rừng là gì Vi phạm hành chính, đó là một dạng vi phạm pháp luật diễn ra khá phổ biến ở mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nên việc làm rõ khái niệm vi phạm hành chính là quan trọng. Trong pháp luật Việt Nam, khái niệm “Vi phạm hành chính” được định nghĩa một cách chính thức tại Luật xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH2013 ngày 20 tháng 6 năm 2012 (sau đây gọi là Luật xử lý vi phạm hành chính), Khoản 1 Điều 2 của Luật này quy định: “VPHC là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt VPHC”. Vi phạm hành chính được định nghĩa trong Pháp lệnh về xử phạt vi phạm năm 1989, năm 1995, năm 2002 và được sửa đổi bổ sung năm 2007, năm 2008, cũng như đã được diễn đạt trong Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012.

Mặc dù chúng có khác nhau về cách diễn đạt ngôn ngữ, song xét về bản chất là giống nhau. Theo đó, những dấu hiệu căn bản của vi phạm hành chính, cụ thể đó là: + Vi phạm hành chính là những hành vi trái luật, vi phạm những quy định của pháp luật; hành vi trái luật gây ra nguy hiểm cho xã hội ở mức độ thấp, chưa hoặc không đủ cấu thành tội phạm hình sự; các hành vi này đã được quy định trong những văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính. + Vi phạm hành chính là các hành vi khách quan được thực hiện ở dạng hành động hoặc không hành động ( không phải dự định của con người hay chỉ 10 tồn tại trong ý thức). + Chủ thể của vi phạm hành chính là các pháp nhân (tổ chức) hoặc các cá nhân có năng lực trách nhiệm hành chính.

+ Hành vi vi phạm hành chính là những hành vi có lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý. Như vậy, VPHC trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản và bị xử phạt VPHC theo quy định của pháp luật mà chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự.