Luận văn thạc sĩ xây dựng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Luận văn thạc sĩ phân tích chiến lược phát triển khoa học và công nghệ tại nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiệu quả và bền vững.

• Tác giả: Bounnhong Souvannabouth
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Hà
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Xây dựng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 1.1. Khái niệm và vai trò của khoa học và công nghệ
• 1.1.1. Khái niệm khoa học
• 1.1.2. Khái niệm công nghệ
• 1.1.3. Mối quan hệ giữa khoa học và công nghệ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO TRONG THỜI GIAN TỚI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chiến lược phát triển khoa học và công nghệ ở Lào

Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ (KH&CN) ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội. Việc xây dựng chiến lược này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, KH&CN trở thành yếu tố then chốt để Lào hội nhập và phát triển. Đặc biệt, việc xây dựng chiến lược KH&CN cần phải dựa trên thực trạng và nhu cầu cụ thể của đất nước.

1.1. Khái niệm và vai trò của khoa học và công nghệ

Khoa học và công nghệ là hệ thống tri thức và phương pháp nhằm cải thiện đời sống xã hội. Chúng không chỉ là công cụ phát triển kinh tế mà còn là nền tảng cho sự tiến bộ xã hội. Theo Điều 2 Luật Khoa học và công nghệ năm 2013 của Lào, KH&CN bao gồm các hiện tượng và quy luật của tự nhiên và xã hội, có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống.

1.2. Tình hình hiện tại của khoa học và công nghệ ở Lào

Hiện nay, Lào đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển KH&CN. Cơ sở vật chất và nguồn nhân lực còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng ứng dụng công nghệ mới. Việc thiếu kinh nghiệm trong quản lý và phát triển KH&CN cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự chậm phát triển của lĩnh vực này.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển khoa học và công nghệ ở Lào

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng chiến lược phát triển KH&CN, nhưng Lào vẫn gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Những khó khăn này không chỉ đến từ nguồn lực mà còn từ việc thiếu sự đồng bộ trong chính sách và quản lý. Để phát triển bền vững, Lào cần phải nhận diện rõ các vấn đề này và tìm ra giải pháp phù hợp.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở hạ tầng

Nguồn lực cho KH&CN ở Lào còn hạn chế, từ tài chính đến nhân lực. Cơ sở hạ tầng phục vụ cho nghiên cứu và phát triển cũng chưa đáp ứng được yêu cầu. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc triển khai các dự án KH&CN có quy mô lớn.

2.2. Thiếu kinh nghiệm trong quản lý và phát triển

Việc thiếu kinh nghiệm trong quản lý KH&CN là một trong những thách thức lớn. Các nhà quản lý chưa có đủ kiến thức và kỹ năng để xây dựng và thực hiện các chiến lược phát triển hiệu quả. Điều này cần được khắc phục thông qua việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý.

III. Phương pháp xây dựng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ hiệu quả

Để xây dựng chiến lược phát triển KH&CN hiệu quả, Lào cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế cũng là một yếu tố quan trọng giúp Lào có thể rút ra bài học và áp dụng vào thực tiễn.

3.1. Nghiên cứu thực trạng và phân tích SWOT

Phân tích SWOT giúp Lào nhận diện được điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong phát triển KH&CN. Việc này sẽ cung cấp cơ sở để xây dựng các mục tiêu và giải pháp cụ thể cho chiến lược phát triển.

3.2. Học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế

Việc tham khảo các mô hình phát triển KH&CN từ các quốc gia khác như Trung Quốc và Mỹ sẽ giúp Lào có cái nhìn tổng quan hơn về các phương pháp hiệu quả. Những bài học này có thể được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tế của Lào.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong phát triển KH CN

Kết quả nghiên cứu về phát triển KH&CN ở Lào cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp cụ thể có thể mang lại hiệu quả tích cực. Các dự án nghiên cứu và phát triển đã được triển khai và đạt được một số thành công nhất định, tuy nhiên vẫn cần nhiều nỗ lực hơn nữa để đạt được mục tiêu dài hạn.

4.1. Các dự án nghiên cứu thành công

Một số dự án nghiên cứu đã được triển khai thành công, góp phần nâng cao năng lực KH&CN ở Lào. Những dự án này không chỉ tạo ra sản phẩm mới mà còn nâng cao nhận thức về vai trò của KH&CN trong phát triển kinh tế.

4.2. Đánh giá tác động của các chính sách

Việc đánh giá tác động của các chính sách KH&CN hiện hành là cần thiết để điều chỉnh và hoàn thiện chiến lược phát triển. Các kết quả này sẽ giúp Lào có cái nhìn rõ hơn về hiệu quả của các chính sách đã thực hiện.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho phát triển KH CN ở Lào

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc xây dựng chiến lược phát triển KH&CN ở Lào là cần thiết và cấp bách. Để đạt được mục tiêu này, Lào cần phải có những bước đi cụ thể và quyết liệt hơn trong việc đầu tư cho KH&CN. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao năng lực con người và cải thiện cơ sở hạ tầng.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Lào cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững cho KH&CN, trong đó chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội. Điều này sẽ giúp Lào hội nhập tốt hơn vào cộng đồng quốc tế.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực KH&CN sẽ giúp Lào tiếp cận được nhiều nguồn lực và công nghệ tiên tiến. Việc này không chỉ nâng cao năng lực nghiên cứu mà còn tạo cơ hội cho các nhà khoa học Lào giao lưu và học hỏi kinh nghiệm từ các nước phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển khoa học và công nghệ (KH&CN) được xem là nhân tố then chốt thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của các quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay. Ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào, KH&CN vẫn còn là lĩnh vực mới mẻ với nhiều hạn chế về cơ sở vật chất, công nghệ và nguồn nhân lực. Từ năm 2013, Lào đã xây dựng Chiến lược phát triển KH&CN giai đoạn 2013 - 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 nhằm nâng cao năng lực khoa học và công nghệ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, do thiếu kinh nghiệm trong quản lý và phát triển KH&CN, chiến lược này còn nhiều khó khăn và hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng phát triển KH&CN ở Lào, đánh giá hiệu quả của chiến lược hiện hành và đề xuất các giải pháp xây dựng chiến lược phát triển KH&CN hiệu quả hơn trong thời gian tới. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2013 đến nay, với trọng tâm là các chính sách, cơ chế quản lý, nguồn lực và các lĩnh vực ưu tiên phát triển KH&CN tại Lào. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách, nâng cao năng lực quản lý và phát triển KH&CN, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước trong bối cảnh hội nhập khu vực và quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình quản lý chiến lược phát triển KH&CN, bao gồm:

• Khái niệm khoa học và công nghệ: Khoa học là hệ thống tri thức về tự nhiên, xã hội và con người, trong khi công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình và kỹ năng chuyển đổi nguồn lực thành sản phẩm phục vụ xã hội. Mối quan hệ biện chứng giữa khoa học và công nghệ là nền tảng cho sự phát triển KH&CN.

• Lý thuyết xây dựng chiến lược phát triển KH&CN: Chiến lược KH&CN là sự xác định các phương hướng chủ yếu, các con đường phát triển, các vấn đề ưu tiên và các nỗ lực hướng đích của Nhà nước trong lĩnh vực KH&CN. Chiến lược bao gồm mục tiêu dài hạn, trọng điểm ưu tiên, con đường phát triển và các biện pháp thúc đẩy.

• Phương pháp luận xây dựng chiến lược: Áp dụng các phương pháp như Technology Foresight (nhìn trước công nghệ), phân tích SWOT, xây dựng kịch bản, lộ trình công nghệ (Technology Roadmap - TRM) và tiến cận theo các chùm đổi mới (Innovation Clusters). Các phương pháp này giúp dự báo xu hướng, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp chiến lược phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, báo cáo chính phủ, tài liệu chiến lược KH&CN của Lào và các nước trong khu vực; dữ liệu thống kê về nguồn lực KH&CN, đầu tư, nhân lực và kết quả nghiên cứu khoa học; các báo cáo hợp tác quốc tế giữa Việt Nam và Lào trong lĩnh vực KH&CN.

• Phương pháp phân tích: Phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của phát triển KH&CN tại Lào; phân tích so sánh các chỉ tiêu phát triển KH&CN theo chiến lược giai đoạn 2013 - 2020; áp dụng phương pháp xây dựng kịch bản và lộ trình công nghệ để đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2013 đến 2017, đánh giá thực trạng và hiệu quả thực hiện chiến lược KH&CN giai đoạn 2013 - 2020, đồng thời đề xuất định hướng phát triển đến năm 2030.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các báo cáo chính thức, tài liệu pháp luật, số liệu thống kê và các kết quả khảo sát, điều tra thực tế tại các cơ quan quản lý KH&CN của Lào và các địa phương. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí tính đại diện và tính cập nhật của dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng phát triển KH&CN còn nhiều hạn chế: Đầu tư cho KH&CN chiếm khoảng 0,5% GDP năm 2015 và dự kiến đạt 1% GDP năm 2020, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực. Tỷ lệ nhà nghiên cứu khoa học đạt 1,1 người/10.000 dân năm 2011, tăng lên 3,3 người/10.000 dân năm 2015 và dự kiến 11 người/10.000 dân năm 2020, cho thấy sự cải thiện nhưng vẫn còn thấp so với chuẩn khu vực.

2. Cơ sở hạ tầng và tổ chức KH&CN được cải thiện nhưng chưa đồng bộ: Đến năm 2015, Lào có ít nhất một viện nghiên cứu đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN, dự kiến tăng lên hai viện vào năm 2020. Hệ thống tổ chức KH&CN được quy hoạch theo hướng trọng tâm, trọng điểm với các trung tâm ứng dụng và chuyển giao công nghệ vùng được thành lập tại các khu vực trọng điểm.

3. Cơ chế quản lý và chính sách còn nhiều bất cập: Cơ chế quản lý KH&CN vẫn mang tính hành chính, chưa phù hợp với đặc thù hoạt động KH&CN và cơ chế thị trường. Việc đổi mới cơ chế, chính sách sử dụng và trọng dụng cán bộ KH&CN chưa tạo được động lực mạnh mẽ cho đội ngũ nhân lực.

4. Nguồn nhân lực KH&CN còn yếu và thiếu đồng bộ: Mặc dù có các chính sách đào tạo và thu hút nhân lực, nhưng chất lượng và số lượng nhân lực KH&CN chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Việc thu hút các nhà khoa học Lào ở nước ngoài tham gia còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc Lào là quốc gia đang phát triển với nguồn lực tài chính và nhân lực hạn chế, đồng thời thiếu kinh nghiệm trong quản lý và xây dựng chiến lược KH&CN. So sánh với các nước ASEAN, Lào còn tụt hậu về đầu tư và năng lực đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, việc hợp tác quốc tế, đặc biệt với Việt Nam, đã giúp Lào tiếp thu kinh nghiệm và nâng cao năng lực quản lý KH&CN.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng tỷ lệ đầu tư KH&CN theo GDP, biểu đồ số lượng nhà nghiên cứu khoa học trên 10.000 dân qua các năm, bảng phân tích SWOT về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của phát triển KH&CN tại Lào. Những kết quả này cho thấy sự cần thiết phải đổi mới cơ chế quản lý, tăng cường đầu tư và phát triển nguồn nhân lực để KH&CN thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới cơ chế quản lý và chính sách KH&CN: Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách về KH&CN phù hợp với đặc thù hoạt động KH&CN và cơ chế thị trường. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ Lào phối hợp với các bộ ngành liên quan.

2. Tăng cường đầu tư tài chính cho KH&CN: Đẩy mạnh đầu tư ngân sách nhà nước và khuyến khích đầu tư ngoài ngân sách, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp. Mục tiêu đạt 1% GDP cho KH&CN vào năm 2025. Chủ thể thực hiện: Chính phủ Lào, các doanh nghiệp và nhà đầu tư.

3. Phát triển nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao: Mở rộng đào tạo trong và ngoài nước, thu hút các nhà khoa học Lào ở nước ngoài, áp dụng chính sách đãi ngộ và tạo động lực sáng tạo. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ.

4. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống tổ chức KH&CN trọng điểm: Thành lập các trung tâm nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ vùng, khu công nghệ cao và khu nông nghiệp công nghệ cao. Thời gian: 3-7 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với địa phương.

5. Tăng cường hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ: Mở rộng hợp tác với các nước ASEAN và các đối tác quốc tế để tiếp thu công nghệ, kinh nghiệm quản lý và nguồn lực. Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và quản lý nhà nước: Giúp hiểu rõ thực trạng, thách thức và giải pháp phát triển KH&CN tại Lào, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

2. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia KH&CN: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu, dự án ứng dụng công nghệ.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực KH&CN: Hiểu rõ môi trường phát triển KH&CN, cơ chế chính sách và các lĩnh vực ưu tiên để đầu tư và hợp tác.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành quản lý KH&CN: Là tài liệu tham khảo quý giá về xây dựng chiến lược phát triển KH&CN trong bối cảnh quốc gia đang phát triển.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phát triển KH&CN lại quan trọng đối với Lào?
   Phát triển KH&CN giúp nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hội nhập quốc tế, đồng thời góp phần xóa đói giảm nghèo và bảo vệ môi trường.

2. Chiến lược phát triển KH&CN giai đoạn 2013 - 2020 có những điểm nổi bật nào?
   Chiến lược đặt mục tiêu tăng tỷ lệ nhà nghiên cứu khoa học lên 11 người/10.000 dân vào năm 2020, đầu tư 1% GDP cho KH&CN, xây dựng hệ thống tổ chức KH&CN trọng điểm và đổi mới cơ chế quản lý.

3. Những khó khăn chính trong phát triển KH&CN ở Lào là gì?
   Nguồn lực tài chính hạn chế, cơ chế quản lý chưa phù hợp, nguồn nhân lực thiếu và yếu, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, và hạn chế trong đổi mới công nghệ doanh nghiệp.

4. Làm thế nào để tăng cường nguồn nhân lực KH&CN?
   Mở rộng đào tạo trong và ngoài nước, thu hút chuyên gia Lào ở nước ngoài, áp dụng chính sách đãi ngộ, tạo môi trường làm việc sáng tạo và hỗ trợ nghiên cứu ứng dụng.

5. Vai trò của hợp tác quốc tế trong phát triển KH&CN của Lào?
   Hợp tác quốc tế giúp Lào tiếp thu công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản lý, nguồn lực tài chính và đào tạo nhân lực, góp phần nâng cao năng lực KH&CN trong nước.

Kết luận

• KH&CN là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của Lào.
• Chiến lược phát triển KH&CN giai đoạn 2013 - 2020 đã đạt được một số thành tựu nhưng còn nhiều hạn chế cần khắc phục.
• Cần đổi mới cơ chế quản lý, tăng cường đầu tư và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao năng lực KH&CN.
• Hợp tác quốc tế và xây dựng hệ thống tổ chức KH&CN trọng điểm là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện chiến lược phát triển KH&CN đến năm 2030, góp phần đưa Lào trở thành quốc gia công nghiệp hiện đại trong khu vực.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý và nhà hoạch định chính sách cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện chiến lược để điều chỉnh kịp thời. Để biết thêm chi tiết và cập nhật các nghiên cứu mới, độc giả có thể liên hệ với Bộ Khoa học và Công nghệ Lào hoặc các tổ chức nghiên cứu liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận của việc xây dựng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào; Chương 2. Thực trạng xây dựng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào; Chương 3. Quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp xây dựng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào trong thời gian tới.

6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG CHIẾN LƢỢC PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ Ở NƢỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 1. Khái niệm và vai trò của khoa học và công nghệ 1. Khái niệm khoa học và công nghệ * Khái niệm khoa học Đã từ lâu, con người có nhiều khái niệm khác nhau về khoa học. Theo khoa học luận, đã rút ra khái niệm chung về khoa học đó là: Thứ nhất, khoa học là một hình thái ý thức xã hội.

Sự hình thành, phát triển của khoa học được quy định chủ yếu và trước hết bởi các yếu tố tồn tại của xã hội như các hình thái ý thức xã hội. Ngược lại, khoa học có sự tác động mạnh mẽ trở lại đối với sự phát triển của đời sống kinh tế, xã hội, của tồn tại xã hội nói chung. Sự tác động của khoa học đối với các yếu tố hợp thành xã hội của con người rất phong phú, đa dạng, có thể là trực tiếp, có thể là gián tiếp. Nhưng dù là trực tiếp hay gián tiếp, khoa học đều có ảnh hưởng ngày càng lớn đến đời sống xã hội [3, tr.

Là một hình thái ý thức xã hội, khoa học có quan hệ biện chứng với tồn tại xã hội và với các hình thái ý thức xã hội khác. Tuy nhiên, điều khác nhau căn bản giữa khoa học và các hình thái ý thức xã hội khác là ở chỗ: Trong các hình thái ý thức xã hội khác, nhận thức lý tính về sự tồn tại và về thế giới nói chung được sắp xếp một cách có hệ thống là mục đích thứ yếu, thì trong khoa học đó lại là mục đích chủ yếu [3, tr. Khoa học đóng vai trò như là tiền đề, cơ sở cho việc hình thành và phát triển các hình thái ý thức xã hội khác. Các hình thái ý thức xã hội khác lại có tác động quan trọng ở những mức độ khác nhau đối với việc khám phá, truyền bá, ứng dụng các tri thức khoa học.

Nhờ đó mà có tác động đến khoa học nói chung. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thứ hai, khoa học là một lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp xã hội. Sự phát triển của xã hội làm thay đổi hoạt động khoa học từ chỗ đơn lẻ, mang tính cá biệt của một hay một nhóm các nhà khoa học đến chỗ nó ngày càng trở thành nhu cầu không thể thiếu được của sản xuất, của hoạt động sản xuất nói chung và của nhân loại. Theo đó, đội ngũ những người lao động khoa học được hình thành và ngày càng đông đảo, lao động khoa học đã thực sự trở thành một lĩnh vực hợp thành đời sống xã hội.

Lao động họa học là sáng tạo ra các tri thức mới về quy luật của thế giới, về giải pháp, về những con đường, những biện pháp tác động ngày càng có hiệu quả và thế giới khách quan,… đã thực sự trở thành một nghề nghiệp xã hội đặc thù. Tính đặc thù trong lao động khoa học do chính những đặc trưng vốn của của hoạt động khoa học quy định. Đồng thời, tính đặc thù cũng thể hiện rất rõ trong quá trình đào tạo, sử dụng, đào tạo lại đội ngũ các nhà khoa học và những người lao động khác trong lĩnh vực này [3, tr. Thứ ba, khoa học là hệ thống tri thức của nhân loại về tự nhiên, xã hội và con người được tích lũy trong quá trình lịch sử.

Những hiểu biết ban đầu về thế giới khách quan của con người thường mới chỉ là các kiến thức dưới dạng kinh nghiệm về từng mặt, từng thuộc tính riêng lẻ của từng sự vật, từng hiện tượng. Trải qua quá trình lịch sử lâu dài, do nhu cầu của hoạt động thực tiễn, nhất là nhu cầu của sản xuất vật chất và sự phân công lao động xã hội, những kiến thức, kinh nghiệm đó ngày càng được tích lũy, bổ sung, được nâng lên và được tập hợp thành những tri thức. Cùng với sự phát triển của lịch sử, tập hợp đó cũng được không ngừng bổ sung, hoàn chỉnh, dần dần trở thành một hệ thống các tri thức ngày càng chân thực về thế giới khách quan dưới dạng trừu tượng - lô gic. Tập hợp tri thức đó dần dần có quan hệ mật thiết với nhau và khoa học với tư cách là một hệ thống chỉnh thể các tri thức của nhân loại đã ra đời.

Với ý nghĩa đó, khoa học trở thành sản phẩm của 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhân loại mà mục đích, phương hướng phát triển của nó là do đời sống xã hội quy định [4, tr.9-10] Điều 2 Luật Khoa học và công nghệ năm 2013 của nước CHDCND Lào cũng nêu rõ: “Khoa học là hệ thống tri thức về các hiện tượng và quy luật của tự nhiên và xã hội, bao gồm cả các đối tượng, sự vật, trí tưởng tượng đã được thực hiện trên thực tế”. Khoa học được chia thành hai lĩnh vực lớn và cơ bản là khoa học tự nhiên; khoa học xã hội và nhân văn. Hai lĩnh vực này liên quan mật thiết và tác động quan lại lẫn nhau. Nếu xét trong mối quan hệ giữa khoa học và đời sống xã hội thì khoa học còn bao hàm trong đó một lĩnh vực cơ bản quan trọng nữa là khoa học - kỹ thuật và công nghệ.

Tuy nhiên, dưới sự phát triển mạnh mẽ, đa dạng và phong phú của tri thức khoa học ngày nay thì sự phân loại trên chỉ là tương đối. * Khái niệm công nghệ Công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biết đổi các nguồn lực thành sản phẩm. Theo Điều 2 Luật Khoa học và công nghệ năm 2013 của nước CHDCND Lào đã nêu rõ: “Công nghệ là quá trình chuyện đổi các nguồn lực thành sản phẩm để phục vụ xã hội bằng việc sử dụng các phương tiện, công cụ, năng lượng, phương pháp và cách tiếp cận cụ thể”. Đôi khi người ta cũng gọi công nghệ là kỹ thuật; theo cách hiểu hiện đại thì công nghệ bao hạm các nội dung rộng hơn, ý nghĩa của mỗi từ được hiểu như sau: - Kỹ thuật thường được hiểu là tập hợp những máy móc, thiết bị, phương tiện và công cụ,… được con người tạo ra và sử dụng để tác động vào đối tượng lao động, tạo ra sản phẩm và phục vụ cho con người [3, tr.

9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Công nghệ là tập hợp những tri thức (tương ứng, phù hợp với một tập hợp kỹ thuật nào đó) bao gồm những tri thức về phương pháp, kỹ năng, kinh nghiệm, bí quyết,… được sử dụng theo một quy trình hợp lý tác động vào đối tượng lao động tạo ra sản phẩm để phục vụ con người. Công nghệ và kỹ thuật có mối liên quan mật thiết với nhau; trong nhiều trường hợp, về phương diện thuật ngữ, chúng có thể coi là thống nhất. Tuy nhiên, khái niệm công nghệ rộng hơn, hàm chứa trong nó những nội hàm nói về kỹ thuật (phần cứng) và tập hợp những tri thức (phần mềm). Cũng có thể tiếp cận khái niệm công nghệ dựa theo sự phân biệt các yếu tố vật chất, khả năng sáng tạo, chứ đựng và sử dụng tập hợp các tri thức như là những nguồn lực to lớn cần khai thác.

Theo đó, công nghệ bao hàm: Nguồn lực thông tin (I), nguồn lực kỹ thuật (T), nguồn lực con người (H) và nguồn lực tổ chức (O). Trong đó, nguồn lực thông tin (I) là trung tâm [3, tr. Bước vào thế kỷ XXI, hướng công nghệ chủ yếu của những thập kỷ đầu là bốn lĩnh vực công nghệ sau đây: (i) Công nghệ thông tin; (ii) Công nghệ sinh học; (iii) Công nghệ vật liệu mới; (iv) Công nghệ năng lượng mới. Trong đó, công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới được cọi là công nghệ cốt lõi.

Ngoài bốn công nghệ đã nói, còn có hai lĩnh vực công nghệ có tính chất bao trùm đối với toàn bộ hệ thống công nghệ, đó là: (i) Công nghệ vũ trụ; (ii) Công nghệ bền vững. * Mối quan hệ giữa khoa học và công nghệ Khoa học và công nghệ gắn bó chặt chẽ với nhau, dù trong lịch sử, chúng đã từng tách rời (hay có quan hệ lỏng lẻo) với nhau. Ngày nay, không thể tách rời công nghệ khỏi khoa học và cũng không thể nói đến khái niệm khoa học mà lại không bao hàm trong đó khái niệm công nghệ. Song, điều đó hoàn thoàn không có nghĩa là có một nền khoa học tiên tiến sẽ có trình độ công nghệ tiên tiến xét trong phạm vi từng khu vực, từng quốc gia, từng 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ngành cụ thể [3, tr.

Mối quan hệ giữa khoa học và công nghệ là mối quan hệ hai chiều, cụ thể là: - Khoa học là tiền đề, là cơ sở của công nghệ. Chỉ sau khi con người hiểu được bản chất của sự vật xung quanh và quy luật vận động của chúng, lúc đó con người mới nghĩ đến việc lợi dụng chúng như thế nào. - Công nghệ là điều kiện thúc đẩy, hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học, nhận thức thế giới. Chính vì vậy, con người phải cân đối trong nghiên cứu cơ bản (khoa học) và nghiên cứu ứng dụng (công nghệ).

Vai trò của khoa học và công nghệ * Vai trò của khoa học tự nhiên với công nghệ - Về khoa học tự nhiên. Con người sống trong thế giới tự nhiên nên chịu sự tác động của môi trường tự nhiên và biến tài nguyên thiên nhiên thành của cải vật chất phục vụ con người. Vì vậy, con người cần nắm được quy luật vận động của tự nheien mới lợi dụng được và tránh được thiệt hại do những vận động đó gây ra [4, tr. Vai trò của khoa học tự nhiên là chỉ ra cho con người biết được những quy luật vận động của tự nhiên để con người đón được cái lợi và tránh được cái hại cho mình.

- Về công nghệ. Công nghệ có vai trò quan trọng đối với xã hội và con người, cụ thể là: Trong công nghệ có cộng cụ lao động là yếu tố có ý nghĩa kinh tế - xã hội rất lớn.