Luận văn ThS Trịnh Minh Vũ: Kỹ thuật trồng cây Hoàng Cầm tại Sapa

Luận văn thạc sĩ y tế phân tích vnua đánh giá ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến khả năng sinh trưởng năng suất và chất, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trịnh Minh Vũ
• Người hướng dẫn: PGS. TS Vũ Thị Thu Hiền
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Di truyền và chọn giống cây trồng
• Đề tài: Đánh giá ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng dược liệu, chất lượng hạt giống Hoàng Cầm (Scutellaria baicalensis Georgi) nhập nội trồng tại Sa Pa –Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục bảng
• Danh mục đồ thị và hình
• Trích yếu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Nguồn gốc, phân bố
• 2.2. Đặc điểm thực vật học
• 2.2.1. Vài nét về họ hoa môi
• 2.2.2. Đặc điểm thực vật học cây hoàng cầm
• 2.3. Bộ phận sử dụng, thành phần hóa học, tác dụng dược lý, tính vị công năng
• 2.3.1. Bộ phận sử dụng
• 2.3.2. Thành phần hóa học
• 2.3.3. Tính vị, công năng
• 2.4. Nghiên cứu kỹ thuật trồng trọt cây hoàng cầm
• 2.4.1. Nghiên cứu kỹ thuật trồng trọt cây hoàng cầm trên thế giới
• 2.4.2. Nghiên cứu kỹ thuật trồng trọt cây hoàng cầm trong nước
• 2.5. Cơ sở nghiên cứu
• 2.5.1. Cơ sở nghiên cứu về thời vụ
• 2.5.2. Cơ sở nghiên cứu về phân bón
• 2.5.3. Cơ sở nghiên cứu về mật độ
• 2.6. Điều kiện tự nhiên, khí hậu tại Sa Pa - Lào Cai
• 2.6.1. Vị trí địa lý
• 2.6.2. Đặc điểm địa hình
• 2.6.3. Khí hậu và thủy văn
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Nội dung và các phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt tới sinh trưởng, năng suất, chất lượng dược liệu và chất lượng hạt giống hoàng cầm tại Sapa tỉnh Lào Cai
• 3.2.2. Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của mật độ và phân bón tới sinh trưởng, năng suất, chất lượng dược liệu, chất lượng hạt giống hoàng cầm tại Sapa tỉnh Lào Cai
• 3.2.3. Phương pháp theo dõi
• 3.2.4. Phương pháp đánh giá các chỉ tiêu
• 3.2.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của thời vụ
• 4.1.1. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến thời gian sinh trưởng qua các giai đoạn của giống hoàng cầm
• 4.1.2. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến động thái tăng trưởng chiều cao của giống hoàng cầm
• 4.1.3. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến động thái tăng trưởng số lá của giống hoàng cầm
• 4.1.4. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến động thái tăng trưởng số nhánh của giống hoàng cầm
• 4.1.5. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến một số tính trạng số lượng của giống hoàng cầm
• 4.1.6. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến tình hình phát sinh phát triển sâu, bệnh trên giống hoàng cầm
• 4.1.7. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến một số đặc điểm hình thái của giống hoàng cầm
• 4.1.8. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến cấu trúc bông của giống hoàng cầm
• 4.1.9. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến chất lượng hạt giống hoàng cầm
• 4.1.10. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống hoàng cầm
• 4.1.11. Ảnh hưởng của thời vụ gieo hạt đến hàm lượng hoạt chất của giống hoàng cầm
• 4.2. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón
• 4.2.1. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến thời gian sinh trưởng qua các giai đoạn của giống hoàng cầm
• 4.2.2. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến động thái tăng trưởng chiều cao cây của giống hoàng cầm
• 4.2.3. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến động thái ra lá của giống hoàng cầm
• 4.2.4. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến động thái ra nhánh của giống hoàng cầm
• 4.2.5. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến một số tính trạng số lượng của giống hoàng cầm
• 4.2.6. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến cấu trúc bông của giống hoàng cầm
• 4.2.7. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến một số đặc điểm hình thái của giống hoàng cầm
• 4.2.8. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến tình hình phát sinh, phát triển sâu bệnh trên giống hoàng cầm
• 4.2.9. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến chất lượng hạt giống hoàng cầm
• 4.2.10. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống hoàng cầm
• 4.2.11. Ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón đến hàm lượng hoạt chất của giống hoàng cầm
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn thạc sĩ VNUA về cây hoàng cầm quý giá

Luận văn thạc sĩ của Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA) do tác giả Trịnh Minh Vũ thực hiện là một đề tài nghiên cứu khoa học nông nghiệp chuyên sâu, tập trung vào cây dược liệu hoàng cầm (tên khoa học: Scutellaria baicalensis Georgi). Nghiên cứu này đánh giá chi tiết ảnh hưởng của các biện pháp kỹ thuật canh tác đến sự sinh trưởng, năng suất và đặc biệt là chất lượng dược liệu cũng như chất lượng hạt giống. Hoàng cầm là một vị thuốc quý trong Y học cổ truyền, được sử dụng rộng rãi để điều trị các bệnh viêm gan, kiết lỵ, và mụn nhọt. Tuy nhiên, nguồn cung tại Việt Nam hiện nay chủ yếu phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Quốc, đi kèm với nhiều rủi ro về chất lượng không ổn định và dược liệu giả. Luận văn này ra đời nhằm mục tiêu xây dựng một quy trình trồng cây hoàng cầm chuẩn hóa, phù hợp với điều kiện khí hậu tại Sa Pa, Lào Cai. Công trình này không chỉ có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu về Scutellaria baicalensis cultivation tại Việt Nam mà còn mang giá trị thực tiễn to lớn. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở để phát triển các mô hình trồng hoàng cầm bền vững, chủ động nguồn cung dược liệu đạt tiêu chuẩn, nâng cao năng suất rễ hoàng cầm và hàm lượng baicalin trong hoàng cầm, hoạt chất chính quyết định tác dụng dược lý của hoàng cầm. Việc áp dụng các kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao được đề xuất trong luận văn hứa hẹn sẽ mở ra hướng đi mới, giúp nông dân và doanh nghiệp dược phẩm khai thác hiệu quả tiềm năng của loại cây này, hướng tới việc tự chủ nguồn dược liệu chất lượng cao theo tiêu chuẩn dược điển Việt Nam.

1.1. Giới thiệu cây dược liệu hoàng cầm Scutellaria baicalensis

Hoàng cầm (Scutellaria baicalensis Georgi) là cây thân thảo, sống lâu năm thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). Cây có chiều cao trung bình từ 30-50cm, thân vuông và phân nhánh nhiều. Bộ phận sử dụng chính làm dược liệu là rễ củ, có hình chùy, màu vàng sẫm. Thành phần hóa học quan trọng nhất trong rễ hoàng cầm là các hợp chất flavonoid, trong đó nổi bật là baicalin và baicalein, quyết định phần lớn tác dụng dược lý của hoàng cầm. Các nghiên cứu đã chỉ ra, các hoạt chất này có khả năng kháng khuẩn, chống viêm, bảo vệ gan và chống oxy hóa mạnh mẽ. Trong y học, hoàng cầm được dùng để thanh nhiệt, táo thấp, an thai và cầm máu, là thành phần không thể thiếu trong nhiều bài thuốc cổ phương. Việc phân tích hoạt chất dược liệu là bước quan trọng để đánh giá chất lượng sản phẩm cuối cùng.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học cây dược liệu

Các công trình nghiên cứu khoa học cây dược liệu như luận văn này đóng vai trò nền tảng cho việc phát triển ngành dược liệu bền vững. Việc nghiên cứu giúp xác định các điều kiện sinh thái tối ưu, hoàn thiện kỹ thuật canh tác hoàng cầm và chuẩn hóa quy trình từ gieo trồng đến thu hoạch. Điều này không chỉ giúp tối đa hóa năng suất rễ hoàng cầm mà còn đảm bảo hàm lượng hoạt chất ổn định, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như chất lượng dược liệu GACP-WHO. Một luận văn nông nghiệp VNUA chất lượng sẽ cung cấp những luận cứ khoa học tin cậy, làm cơ sở cho việc khuyến nông, chuyển giao công nghệ và xây dựng các vùng trồng dược liệu chuyên canh, góp phần tự chủ nguồn cung và nâng cao giá trị kinh tế cho cây thuốc Việt Nam.

II. Thách thức trong kỹ thuật canh tác hoàng cầm tại Việt Nam

Việc phát triển cây hoàng cầm tại Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức, là động lực chính thúc đẩy việc thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học nông nghiệp này. Thách thức lớn nhất là sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn dược liệu nhập khẩu, chủ yếu qua đường tiểu ngạch, dẫn đến chất lượng không đồng đều và khó kiểm soát. Thị trường tiềm ẩn nguy cơ dược liệu giả, dược liệu kém chất lượng do không tuân thủ quy trình bảo quản dược liệu sau thu hoạch. Một vấn đề khác là sự thiếu vắng một quy trình trồng cây hoàng cầm được chuẩn hóa và công nhận chính thức, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc thù của Việt Nam, đặc biệt là các vùng núi cao như Sa Pa. Các thử nghiệm di thực trước đây chỉ mang tính thăm dò, chưa có nghiên cứu hệ thống về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hạt giống và dược liệu. Nông dân thiếu thông tin về kỹ thuật canh tác hoàng cầm hiệu quả, từ việc chọn thời vụ gieo trồng, xác định mật độ hợp lý cho đến việc bón phân cân đối. Ảnh hưởng của phân bón đến cây dược liệu là rất lớn, nhưng nếu không có hướng dẫn cụ thể, việc lạm dụng phân bón hóa học có thể làm giảm hàm lượng hoạt chất và gây ô nhiễm đất. Do đó, việc xây dựng một quy trình canh tác khoa học, đảm bảo cả năng suất và chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng dược liệu GACP-WHO là một yêu cầu cấp bách, đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc vào nghiên cứu và thực nghiệm.

2.1. Nguồn cung dược liệu phụ thuộc và chất lượng không ổn định

Thực trạng ngành dược trong nước cho thấy, một lượng lớn hoàng cầm được sử dụng hàng năm đều có nguồn gốc từ Trung Quốc. Theo trích dẫn trong luận văn, chỉ riêng một bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương đã sử dụng trên 1 tấn hoàng cầm mỗi năm. Sự phụ thuộc này tạo ra rủi ro lớn về giá cả và nguồn cung, đồng thời đặt ra câu hỏi lớn về chất lượng. Dược liệu nhập khẩu thường không có nguồn gốc rõ ràng, không được kiểm soát về quy trình trồng trọt và thu hái, dẫn đến hàm lượng hoạt chất, đặc biệt là hàm lượng baicalin trong hoàng cầm, không đạt yêu cầu theo tiêu chuẩn dược điển Việt Nam.

2.2. Thiếu quy trình canh tác chuẩn hóa cho cây hoàng cầm

Mặc dù đã có những nỗ lực di thực hoàng cầm từ những năm 2000, Việt Nam vẫn chưa có một quy trình trồng cây hoàng cầm hoàn chỉnh và được công bố rộng rãi. Các nghiên cứu trước đây chỉ dừng lại ở mức độ thử nghiệm, chưa đi sâu vào việc tối ưu hóa các biện pháp kỹ thuật như thời vụ, mật độ, và chế độ dinh dưỡng. Việc thiếu một quy trình chuẩn khiến việc nhân rộng mô hình gặp nhiều khó khăn, năng suất và chất lượng không ổn định, chưa thể đáp ứng nhu cầu sản xuất dược liệu quy mô lớn. Đây chính là khoảng trống mà luận văn thạc sĩ VNUA này tập trung giải quyết.

III. Phương pháp xác định thời vụ gieo trồng hoàng cầm tối ưu

Để giải quyết bài toán về thời vụ, luận văn đã tiến hành một thí nghiệm bài bản nhằm xác định thời điểm gieo hạt lý tưởng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ vòng đời của cây. Nghiên cứu tập trung vào ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật, cụ thể là thời vụ gieo, đến các chỉ tiêu sinh trưởng của cây trồng như chiều cao, số lá, số nhánh, và quan trọng hơn là thời gian của các giai đoạn phát triển. Thí nghiệm được bố trí tại Sa Pa, Lào Cai, với bốn công thức thời vụ khác nhau: TV1 (gieo ngày 15/11), TV2 (15/12), TV3 (15/1), và TV4 (15/2). Kết quả thu thập được cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Công thức TV1 (gieo 15/11) có thời gian sinh trưởng dài nhất, đạt 295 ngày, tạo điều kiện cho cây tích lũy sinh khối cây hoàng cầm và dưỡng chất tối đa. Ngược lại, thời vụ gieo càng muộn (TV4) thì thời gian sinh trưởng càng bị rút ngắn, chỉ còn 186 ngày. Sự chênh lệch này tác động mạnh mẽ đến năng suất rễ hoàng cầm và chất lượng hạt giống hoàng cầm. Dữ liệu từ luận văn chỉ ra rằng, thời gian sinh trưởng kéo dài ở TV1 không chỉ giúp cây phát triển về mặt hình thái mà còn có khả năng ảnh hưởng tích cực đến việc tổng hợp hoạt chất. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để đưa ra khuyến nghị về khung thời vụ tốt nhất cho việc canh tác hoàng cầm thương phẩm tại các vùng có điều kiện tương tự Sa Pa.

3.1. Phân tích ảnh hưởng thời vụ đến chỉ tiêu sinh trưởng cây

Kết quả nghiên cứu trong luận văn của Trịnh Minh Vũ cho thấy thời vụ gieo hạt tác động mạnh mẽ đến động thái tăng trưởng. Cụ thể, chiều cao cây cuối cùng cao nhất ở công thức TV1 (62,3 cm), gieo vào thời điểm có nền nhiệt thuận lợi hơn cho giai đoạn đầu. Các công thức gieo muộn hơn trong mùa đông lạnh giá như TV3 có chiều cao thấp nhất (42,7 cm). Các chỉ tiêu sinh trưởng của cây trồng khác như thời gian ra hoa, đậu quả cũng cho thấy sự khác biệt đáng kể. TV1 mất 227 ngày để ra hoa, trong khi TV4 chỉ cần 122 ngày. Thời gian sinh trưởng sinh dưỡng kéo dài hơn ở TV1 cho phép cây quang hợp và tích lũy chất dinh dưỡng nhiều hơn trước khi bước vào giai đoạn sinh sản, là tiền đề cho năng suất và chất lượng dược liệu cao hơn.

3.2. Đánh giá tác động đến tỷ lệ nảy mầm và chất lượng hạt

Thời vụ gieo trồng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hạt giống. Luận văn chỉ ra rằng, thời vụ không chỉ tác động đến cây mẹ mà còn ảnh hưởng đến thế hệ sau. Các công thức có thời gian sinh trưởng kéo dài như TV1 có xu hướng cho tỷ lệ nảy mầm hạt giống và khối lượng 1000 hạt cao hơn. Điều này có thể được giải thích do cây mẹ có đủ thời gian và điều kiện để tích lũy dinh dưỡng, giúp hạt phát triển đầy đủ, chắc mẩy. Việc lựa chọn thời vụ gieo hạt tối ưu không chỉ giúp tăng năng suất dược liệu trong vụ hiện tại mà còn đảm bảo nguồn giống chất lượng cho các vụ trồng tiếp theo.

IV. Bí quyết tối ưu mật độ và phân bón cho cây hoàng cầm

Bên cạnh thời vụ, mật độ trồng và chế độ dinh dưỡng là hai biện pháp kỹ thuật then chốt quyết định thành công của một mô hình trồng hoàng cầm. Luận văn đã thiết kế thí nghiệm ô lớn - ô nhỏ để đánh giá đồng thời ảnh hưởng của phân bón đến cây dược liệu và tác động của mật độ. Bốn mức mật độ (từ 20 đến 35 cây/m²) và bốn công thức phân bón NPK khác nhau đã được thử nghiệm. Mục tiêu là tìm ra sự kết hợp hoàn hảo giúp tối ưu hóa không gian sinh trưởng và nguồn dinh dưỡng, từ đó đẩy mạnh việc tạo sinh khối cây hoàng cầm và tích lũy hoạt chất. Nghiên cứu cho thấy, yếu tố phân bón có tác động rõ nét hơn so với mật độ. Việc cung cấp đầy đủ và cân đối NPK giúp cây phát triển khỏe mạnh, tăng cường khả năng quang hợp và vận chuyển các chất về rễ. Tuy nhiên, mật độ trồng cũng đóng vai trò quan trọng. Mật độ quá dày sẽ gây ra sự cạnh tranh gay gắt về ánh sáng và dinh dưỡng, khiến cây còi cọc. Ngược lại, mật độ quá thưa sẽ gây lãng phí đất đai và không tối ưu hóa được sản lượng trên một đơn vị diện tích. Thông qua phân tích hoạt chất dược liệu, nghiên cứu đã xác định được công thức tối ưu, là cơ sở để xây dựng một quy trình trồng cây hoàng cầm khoa học và hiệu quả.

4.1. Tác động của phân bón đến sinh khối và năng suất rễ

Ảnh hưởng của phân bón đến cây dược liệu được thể hiện rất rõ trong nghiên cứu. Các công thức được bón phân đầy đủ cho các chỉ tiêu sinh trưởng vượt trội so với đối chứng. Phân đạm (N) thúc đẩy sự phát triển của thân lá, phân lân (P) cần thiết cho sự phát triển của bộ rễ, và phân kali (K) đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển các sản phẩm quang hợp về củ, làm tăng kích thước và trọng lượng rễ. Theo kết quả tóm tắt, công thức P3 (150 kg N + 100 kg P2O5 + 100 kg K2O) cho kết quả tốt nhất. Điều này khẳng định tầm quan trọng của việc bón phân cân đối để tối đa hóa năng suất rễ hoàng cầm.

4.2. Mối liên quan giữa mật độ và hàm lượng baicalin

Mật độ trồng ảnh hưởng đến sự phát triển của từng cá thể và chất lượng dược liệu. Luận văn đã tìm ra mối tương quan giữa mật độ và hàm lượng baicalin trong hoàng cầm. Mặc dù mật độ cao hơn có thể cho tổng sản lượng rễ tươi cao hơn trên một hecta, nhưng chất lượng của từng củ có thể giảm do cạnh tranh. Ngược lại, mật độ thưa giúp từng cây nhận đủ ánh sáng, phát triển bộ rễ lớn hơn và có khả năng tích lũy hoạt chất tốt hơn. Kết quả cuối cùng chỉ ra rằng, công thức có mật độ 25 cây/m² là sự cân bằng hợp lý, vừa đảm bảo năng suất, vừa duy trì được hàm lượng hoạt chất ở mức cao, đáp ứng yêu cầu của ngành dược.

V. Kết quả đột phá về năng suất và chất lượng dược liệu

Công trình nghiên cứu khoa học cây dược liệu này đã mang lại những kết quả mang tính ứng dụng cao, là cơ sở để xây dựng kỹ thuật canh tác hoàng cầm hiệu quả tại Việt Nam. Thông qua việc phân tích và tổng hợp dữ liệu từ các thí nghiệm, luận văn đã xác định được công thức kỹ thuật tối ưu nhất. Sự kết hợp giữa thời vụ gieo hạt vào ngày 15/11 (TV1), mật độ trồng 25 cây/m², và mức phân bón P3 (150 kg N + 100 kg P2O5 + 100 kg K2O) đã cho năng suất và hàm lượng baicalin trong hoàng cầm cao nhất. Đây là một phát hiện quan trọng, cung cấp một lộ trình rõ ràng cho người trồng. Kết quả này không chỉ chứng minh khả năng thích nghi tốt của giống hoàng cầm nhập nội tại Sa Pa mà còn khẳng định tiềm năng to lớn trong việc phát triển hoàng cầm thành cây dược liệu chủ lực. Việc áp dụng quy trình này vào thực tế sản xuất sẽ giúp nâng cao đáng kể năng suất rễ hoàng cầm, đồng thời đảm bảo chất lượng dược liệu ổn định, đáp ứng được các tiêu chuẩn dược điển Việt Nam và hướng tới tiêu chuẩn GACP-WHO. Những con số cụ thể về năng suất và hàm lượng hoạt chất được trình bày trong luận văn nông nghiệp VNUA này là minh chứng thuyết phục nhất về hiệu quả của việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp.

5.1. Công thức canh tác hoàng cầm cho năng suất baicalin cao

Điểm nổi bật nhất của luận văn là việc chỉ ra công thức vàng cho canh tác hoàng cầm. Cụ thể, tác giả Trịnh Minh Vũ kết luận: "Thông qua đánh giá đã lựa chọn công thức thời vụ TV1 (gieo hạt vào ngày 15/11) cho năng suất baicalin cao nhất" và "lựa chọn công thức có mật độ trồng 25 cây/m², mức phân bón P3: 150 kg N + 100 kg P2O5 + 100 kg K2O cho năng suất hàm lượng baicalin cao nhất". Sự kết hợp này tạo ra điều kiện синергетичний, giúp cây vừa đạt được sinh khối cây hoàng cầm lớn, vừa tối ưu hóa quá trình sinh tổng hợp hoạt chất, mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội.

5.2. Phân tích hoạt chất dược liệu theo phương pháp HPLC

Để đảm bảo tính chính xác và khách quan, chất lượng dược liệu được đánh giá bằng phương pháp hiện đại. Luận văn đã sử dụng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) để xác định hàm lượng baicalin trong hoàng cầm. Đây là phương pháp tiêu chuẩn, có độ nhạy và độ chính xác cao, được công nhận rộng rãi trong ngành dược. Việc áp dụng HPLC cho thấy sự nghiêm túc trong nghiên cứu và giúp các kết quả có độ tin cậy cao. Kết quả phân tích hoạt chất dược liệu không chỉ dùng để so sánh hiệu quả giữa các công thức thí nghiệm mà còn là cơ sở để khẳng định sản phẩm hoàng cầm trồng tại Sa Pa có chất lượng không thua kém, thậm chí vượt trội so với dược liệu nhập khẩu.

VI. Hướng đi mới từ luận văn VNUA cho mô hình trồng hoàng cầm

Luận văn thạc sĩ này không chỉ dừng lại ở những kết quả trong phòng thí nghiệm mà còn mở ra một hướng đi thực tiễn, đầy triển vọng cho ngành dược liệu Việt Nam. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu khoa học nông nghiệp này là vô cùng to lớn. Nó cung cấp một bộ khung kỹ thuật hoàn chỉnh, từ chọn giống, thời vụ, mật độ đến dinh dưỡng, để xây dựng các mô hình trồng hoàng cầm thương phẩm quy mô lớn. Dựa trên cơ sở khoa học vững chắc từ luận văn thạc sĩ VNUA, các địa phương có điều kiện khí hậu tương tự Sa Pa có thể tự tin phát triển vùng trồng hoàng cầm, tạo sinh kế bền vững cho người dân và giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Hướng đi tương lai là tiếp tục hoàn thiện quy trình trồng cây hoàng cầm theo tiêu chuẩn chất lượng dược liệu GACP-WHO, đồng thời nghiên cứu các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại một cách sinh học và hiệu quả. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu sâu hơn về bảo quản dược liệu sau thu hoạch cũng là một yếu tố quan trọng để duy trì chất lượng sản phẩm. Công trình này là một ví dụ điển hình cho sự kết hợp giữa nghiên cứu hàn lâm và ứng dụng thực tiễn, hứa hẹn sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của cây hoàng cầm nói riêng và ngành dược liệu Việt Nam nói chung.

6.1. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài khoa học nông nghiệp này

Kết quả của luận văn có ý nghĩa trực tiếp đối với sản xuất. Các thông số kỹ thuật được khuyến nghị có thể được áp dụng ngay để trồng thâm canh cây hoàng cầm tại Sa Pa và các vùng lân cận. Việc này giúp chủ động được nguồn dược liệu chất lượng tốt, ổn định, phục vụ nhu cầu trong nước. Hơn nữa, đây là cơ sở khoa học để xây dựng thương hiệu cho dược liệu hoàng cầm Việt Nam, tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường và mở ra cơ hội xuất khẩu trong tương lai. Đề tài nghiên cứu khoa học nông nghiệp này thực sự là một cầu nối quan trọng giữa khoa học và đời sống.

6.2. Triển vọng phát triển cây hoàng cầm bền vững tại Việt Nam

Với nền tảng khoa học từ nghiên cứu này, triển vọng phát triển hoàng cầm tại Việt Nam là rất sáng sủa. Việc nhân rộng các mô hình trồng hoàng cầm thành công sẽ tạo ra một chuỗi giá trị mới, từ người nông dân, đơn vị thu mua, chế biến cho đến các công ty dược phẩm. Để phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp và người nông dân. Cần tiếp tục các nghiên cứu khoa học cây dược liệu để chọn tạo ra những giống hoàng cầm có năng suất và hàm lượng hoạt chất cao hơn nữa, thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu, đưa hoàng cầm trở thành một trong những cây thuốc chiến lược của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng tiêu thụ dược liệu trong nước ghi nhận áp lực rất lớn đối với nguồn cung ứng sạch và ổn định. Theo thống kê y tế, chỉ riêng Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương đã sử dụng hơn 100 tấn dược liệu mỗi năm để phục vụ công tác khám chữa bệnh, trong đó lượng tiêu thụ hoàng cầm đạt trên 1 tấn mỗi năm trên tổng số 59 bệnh viện y học cổ truyền công lập toàn quốc. Hiện nay, dược liệu hoàng cầm trên thị trường có mức giá dao động từ 400.000 đến 500.000 đồng/kg, tuy nhiên gần như 100% nguồn cung phải nhập khẩu từ nước ngoài với chất lượng biến động và tiềm ẩn nguy cơ dược liệu kém chất lượng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định quy trình canh tác tối ưu cho giống hoàng cầm (Scutellaria baicalensis Georgi) nhập nội nhằm thay thế nguồn nhập khẩu và chủ động nguồn dược liệu chuẩn hóa. Mục tiêu cụ thể của đề tài là đánh giá tác động của 4 mốc thời vụ gieo hạt, 4 mật độ trồng và 4 mức phân bón NPK đến sinh trưởng sinh dưỡng, năng suất rễ củ, hàm lượng hoạt chất baicalin và chất lượng hạt giống. Nghiên cứu được triển khai tại Trạm nghiên cứu cây thuốc Sa Pa thuộc tỉnh Lào Cai (độ cao trên 1.500 m, nhiệt độ trung bình năm 13 đến 15°C) trong giai đoạn từ tháng 11/2017 đến tháng 10/2018.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được thể hiện qua các chỉ số định lượng: năng suất hạt giống đạt 77,5 kg/ha, cho phép 1 ha sản xuất giống cung ứng đủ nhu cầu gieo trồng cho 57,41 ha sản xuất thương phẩm với lượng giống 1,35 kg/ha. Nghiên cứu tạo tiền đề xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật khảo nghiệm và thâm canh cây thuốc quý tại các vùng sinh thái á nhiệt đới và ôn đới núi cao Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết di thực và thuần hóa thực vật kết hợp với học thuyết cân bằng dinh dưỡng khoáng cây trồng. Quá trình di thực đòi hỏi sự thích ứng của giống với các yếu tố sinh thái bản địa như độ dài chiếu sáng, lượng mưa và nhiệt độ tích lũy để hoàn thành chu kỳ sinh trưởng. Rễ hoàng cầm chứa hơn 31 hợp chất thuộc nhóm flavanon, trong đó hai hoạt chất chủ đạo quyết định giá trị dược liệu là baicalin và baicalein với các đặc tính kháng khuẩn, hạ sốt, bảo vệ gan và chống dị ứng.

Tại vùng núi cao Sa Pa, điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm kích hoạt quá trình chuyển hóa thứ cấp mạnh mẽ, giúp hàm lượng baicalein trong rễ đạt mức 1,09%, cao hơn 0,39% so với cây trồng tại vùng đồng bằng Hà Nội (0,70%). Khung phân tích tập trung vào mối quan hệ giữa sinh khối rễ củ, động thái tích lũy chất khô và hàm lượng hoạt chất dưới tác động tương hỗ của mật độ quần thể và liều lượng đạm, lân, kali.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm thời vụ được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần nhắc lại trên tổng diện tích 120 m2, gồm 4 công thức tương ứng 4 mốc gieo hạt: ngày 15/11, 15/12, 15/1 và 15/2. Thí nghiệm mật độ và phân bón được thiết kế theo kiểu ô lớn - ô nhỏ (Split-plot) với 3 lần nhắc lại, gồm 4 mức mật độ (20, 25, 30, 35 cây/m2) tại ô chính và 4 mức phân bón NPK (P1: 110N + 73P2O5 + 73K2O; P2: 130N + 87P2O5 + 87K2O; P3: 150N + 100P2O5 + 100K2O; P4: 170N + 113P2O5 + 113K2O kg/ha) tại ô phụ.

Quy mô mẫu theo dõi gồm 10 điểm ngẫu nhiên trên hai đường chéo góc của mỗi ô thí nghiệm (1 cây/điểm), quan trắc định kỳ 30 ngày một lần đối với các chỉ tiêu hình thái và sinh trưởng. Mẫu dịch hại được điều tra theo phương pháp 5 điểm chéo góc với quy mô 100 cây/điểm theo chuẩn của Viện Bảo vệ thực vật. Hàm lượng hoạt chất baicalin được định lượng chính xác bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) tại Khoa Hóa phân tích tiêu chuẩn. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý phương sai (ANOVA) và kiểm định Duncan qua phần mềm IRRISTAT 5.0 để đảm bảo tính chuẩn xác và loại trừ sai số ngẫu nhiên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, thời vụ gieo hạt chi phối toàn diện chu kỳ phát triển sinh học của cây. Công thức gieo hạt ngày 15/11 đạt thời gian sinh trưởng dài nhất là 295 ngày, kéo dài hơn 63 ngày so với thời vụ 15/12 (232 ngày), hơn 74 ngày so với thời vụ 15/1 (221 ngày) và dài hơn 109 ngày so với thời vụ 15/2 (186 ngày). Chiều cao cây cuối cùng ở thời vụ gieo ngày 15/11 đạt mức cực đại 62,3 cm, vượt 45,9% so với thời vụ gieo ngày 15/1 (42,7 cm).

Thứ hai, tốc độ tăng trưởng chiều cao cây diễn ra mạnh mẽ nhất vào tháng thứ 4 và tháng thứ 5 sau gieo với mức tăng từ 9,1 đến 19,2 cm/tháng trước khi bước vào giai đoạn sinh sản.

Thứ ba, sự kết hợp giữa mật độ 25 cây/m2 và mức phân bón P3 (150 kg N + 100 kg P2O5 + 100 kg K2O/ha) mang lại hiệu quả vượt trội, ghi nhận năng suất dược liệu và sản lượng hoạt chất baicalin cao nhất trên một đơn vị diện tích.

Thứ tư, phân tích phương sai chứng minh yếu tố phân bón có tác động rõ rệt và chi phối mạnh hơn đến năng suất hoạt chất baicalin so với yếu tố mật độ gieo trồng.

Thảo luận kết quả

Khí hậu vùng cao Sa Pa với nền nhiệt trung bình tháng 1 khoảng 8,5°C và số ngày sương mù trên 120 ngày mỗi năm tạo môi trường thuận lợi cho việc kéo dài thời gian sinh trưởng sinh dưỡng của giống hoàng cầm nhập nội. Gieo hạt sớm vào giữa tháng 11 giúp cây con trải qua quá trình xuân hóa tự nhiên, rễ hấp thu đầy đủ ẩm độ đất và tích lũy chất đồng hóa tốt hơn.

Sự phân hóa số liệu có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ đường động thái phát triển chiều cao theo 6 mốc quan trắc (từ 30 đến 180 ngày sau gieo) và biểu đồ cột so sánh tương quan giữa các mức bón phân P1 đến P4 với hàm lượng baicalin. Kết quả này tương thích với các nghiên cứu thực hiện tại vùng sông Mississippi, nơi năng suất baicalin biến thiên từ 15 đến 128 kg/ha tùy điều kiện tiểu khí hậu. Về sâu bệnh hại, cây biểu hiện tính kháng cao với côn trùng gây hại nhưng mẫn cảm với bệnh lở cổ rễ do nấm Rhizoctonia solani và thối rễ do nấm Pythium sp. khi đất thừa ẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa khung thời vụ gieo hạt cố định từ ngày 15/11 đến 30/11 hàng năm cho vùng sinh thái Sa Pa và các địa bàn lân cận nhằm đảm bảo chu kỳ tích lũy sinh khối 290 đến 295 ngày, do Trung tâm Nghiên cứu cây thuốc Sa Pa chủ trì hướng dẫn kỹ thuật cho các nông hộ từ quý 4 năm 2024.

Thứ hai, áp dụng đồng bộ mật độ trồng 25 cây/m2 (khoảng cách 20 x 20 cm) kết hợp công thức phân bón 150 kg N + 100 kg P2O5 + 100 kg K2O/ha. Kỹ thuật bón cần chia làm 1 lần bón lót toàn bộ lân cùng 30% đạm, kali và 3 lần bón thúc định kỳ trong 5 tháng đầu, hướng tới mục tiêu tăng năng suất rễ khô từ 15% đến 20% do các hợp tác xã nông nghiệp triển khai thực hiện trong niên vụ 2024-2025.

Thứ ba, thiết lập vùng sản xuất giống chuyên canh quy mô 2 đến 5 ha tại Lào Cai để khai thác tiềm năng năng suất hạt 77,5 kg/ha, chủ động cung cấp giống sạch cho 100 đến 250 ha trồng dược liệu thương phẩm, do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Viện Dược liệu đầu tư giai đoạn 2025-2027.

Thứ tư, kiểm soát nghiêm ngặt chế độ thoát nước bằng hệ thống luống cao 25 đến 30 cm để triệt tiêu nguồn nấm Pythium sp., đồng thời ứng dụng phương pháp HPLC định kỳ để kiểm tra chất lượng dược liệu đạt chuẩn hàm lượng baicalin trên 10% trước khi đưa vào sản xuất công nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm nghiên cứu và giảng viên chuyên ngành Nông học, Di truyền và Chọn giống cây trồng: Tài liệu cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm đầy đủ về cơ chế thích ứng, tương tác dinh dưỡng khoáng NPK và con đường tích lũy flavonoid trên cây dược liệu nhập nội, phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài lai tạo giống mới.

Cán bộ khuyến nông và nhà quản lý phát triển nông thôn: Nắm vững bộ thông số kỹ thuật chuẩn hóa (thời vụ 15/11, mật độ 25 cây/m2, định mức bón 150N - 100P2O5 - 100K2O) để quy hoạch vùng sản xuất dược liệu tập trung, xây dựng chuỗi liên kết giá trị tại các huyện vùng núi phía Bắc.

Doanh nghiệp sản xuất dược phẩm và Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao: Ứng dụng gói kỹ thuật thâm canh và nhân giống với năng suất hạt 77,5 kg/ha nhằm tự chủ 100% nguồn nguyên liệu đạt chuẩn GACP-WHO, cắt giảm chi phí thu mua và rủi ro từ nguồn nhập khẩu.

Học viên cao học và sinh viên đại học khối ngành Nông - Lâm - Dược: Tham khảo phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng, quy trình thiết kế ô lớn - ô nhỏ (Split-plot), phương pháp điều tra dịch hại và kỹ thuật định lượng hoạt chất bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao HPLC.

Câu hỏi thường gặp

Thời vụ gieo hạt ngày 15/11 mang lại ưu thế vượt trội nào cho cây hoàng cầm?

Thời vụ 15/11 giúp cây có thời gian sinh trưởng dài nhất đạt 295 ngày và chiều cao 62,3 cm. Thời gian sinh trưởng dài tạo điều kiện cho cây tích lũy tối đa hợp chất hữu cơ và đạt năng suất hoạt chất baicalin cao nhất so với các thời vụ gieo muộn trong tháng 1 hoặc tháng 2.

Tại sao mật độ 25 cây/m2 được lựa chọn là mật độ tối ưu?

Mật độ 25 cây/m2 (khoảng cách 20 x 20 cm) tạo sự cân bằng hoàn hảo giữa diện tích dinh dưỡng cá thể và tổng sinh khối trên đơn vị diện tích. Mật độ này hạn chế tình trạng cạnh tranh ánh sáng, giảm độ ẩm ứ đọng gây nấm bệnh và cho năng suất rễ thương phẩm cao hơn mật độ dày 35 cây/m2.

Yếu tố phân bón tác động như thế nào đến năng suất và hàm lượng baicalin?

Yếu tố phân bón có tác động rõ nét hơn mật độ trồng. Mức bón P3 (150 kg N + 100 kg P2O5 + 100 kg K2O/ha) cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho bộ rễ phát triển, thúc đẩy quang hợp và tối ưu hóa quá trình sinh tổng hợp baicalin trong mô rễ củ.

Biện pháp nào phòng trừ hiệu quả bệnh hại rễ trên cây hoàng cầm tại Sa Pa?

Cần thiết kế luống cao 25 đến 30 cm, xới xáo tạo độ thông thoáng đất để triệt tiêu điều kiện phát sinh của nấm Pythium sp. và Rhizoctonia solani. Đồng thời, tránh bón thừa đạm để giảm độ mềm yếu của mô tế bào thân rễ trong mùa mưa ẩm.

Tiềm năng nhân giống tại chỗ của giống hoàng cầm nhập nội đạt mức độ nào?

Kết quả thực nghiệm cho thấy năng suất thực thu hạt giống đạt 77,5 kg/ha với tỷ lệ nảy mầm trên 53%. Với định mức gieo 1,35 kg hạt/ha, 1 ha chuyên canh thu hạt giống có thể cung cấp đủ nguồn giống gieo trồng cho 57,41 ha sản xuất dược liệu thương phẩm.

Kết luận

Nghiên cứu mang lại 5 đóng góp khoa học và thực tiễn cốt lõi:

• Xác lập thời vụ gieo hạt tối ưu vào ngày 15/11 giúp kéo dài thời gian sinh trưởng lên 295 ngày và đạt chiều cao cây 62,3 cm.
• Xác định mật độ chuẩn 25 cây/m2 kết hợp mức phân bón P3 (150 kg N + 100 kg P2O5 + 100 kg K2O/ha) cho năng suất rễ và hàm lượng baicalin cao nhất.
• Chứng minh vai trò chi phối của chế độ phân bón đối với năng suất hoạt chất baicalin so với mật độ gieo trồng.
• Khẳng định tính khả thi của việc tự chủ sản xuất hạt giống tại chỗ với năng suất 77,5 kg/ha (1 ha giống đáp ứng cho 57,41 ha thương phẩm).
• Nhận diện nguy cơ nấm bệnh vùng rễ (Pythium sp., Rhizoctonia solani) và xây dựng giải pháp kỹ thuật canh tác phòng ngừa đồng bộ.

Công trình là luận cứ khoa học vững chắc để hoàn thiện quy trình canh tác chuẩn hóa cây hoàng cầm tại Việt Nam. Trong 6 tháng tới, quy trình kỹ thuật cần được đăng ký thẩm định cấp cơ sở; đồng thời trong 12 đến 24 tháng tiếp theo, triển khai mở rộng mô hình canh tác 10 ha tại vùng núi cao phía Bắc. Các đơn vị chế biến dược phẩm và hợp tác xã hãy chủ động kết nối chuyển giao kỹ thuật để xây dựng vùng nguyên liệu hoàng cầm bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Công tác nhập nội tạo nguồn nguyên liệu làm thuốc là một nhiệm vụ hàng đầu trong công tác nghiên cứu của Viện Dược liệu. Hàng trăm loại cây thuốc đã được di thực, nhập nội và nghiên cứu xây dựng quy trình trồng, quy trình sơ chế biến thành công, sản xuất nhiều loại dược liệu cung cấp cho nhu cầu sử dụng của y học cổ truyền trong nước, nghiên cứu và bào chế một số loại thuốc mới. Một số loài cây thuốc đã nhập nội, nghiên cứu xây dựng quy trình trồng và triển khai sản xuất lớn thành công góp phần vào chủ trương tự túc nguồn dược liệu trong nước như đương quy, bạch chỉ, ngưu tất, bạc hà, xuyên khung,. các loại cây thuốc có nguồn gốc từ các vùng khí hậu khác nhau đã được nghiên cứu di thực và khí hậu hóa theo từng quy trình khác nhau.

Nhập giống cây trồng nói chung và cây làm thuốc nói riêng là sự di chuyển cây trồng từ điều kiện môi trường sống ở vùng này tới điều kiện môi trường sống ở vùng khác nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng của con người. Đây là giải pháp quan trọng nhằm cung ứng giống cây thuốc mới cho nhu cầu sản xuất nguyên liệu làm thuốc. Trong quá trình di thực, khí hậu hóa, khu vực hóa từ quy trình trồng sơ bộ ban đầu cho đến vùng trồng có khả năng mở rộng nhất. Phần lớn các biện pháp kỹ thuật về cơ bản không nhiều thay đổi khi chuyển từ vùng tiểu khí hậu này đến các vùng tiểu khí hậu khác.

Nhiều loài cây thuốc nhập giống của Trung Quốc trong thập kỷ 1960 – 1970 càng ngày càng trở nên thích nghi với khí hậu ở nước ta, đã được trồng đại trà để cung cấp đủ nhu cầu sử dụng dược liệu trong nước, như: Bạch chỉ, ngưu tất, huyền sâm, trạch tả, vân mộc hương, hoàng cầm, sinh địa, bạch truật. Những năm tiếp sau đó đã nhập và nghiên cứu di thực đạt kết quả tốt một số cây như: Đương quy Triều Tiên, ba gạc Cu Ba (Rauwolfia canescens), cà Úc (Solanum laciniatum), các loài thuộc chi củ nâu (Dioscorea deltoidea, D. floribunda) nhập từ Liên Xô cũ, Mexhicô và Ấn Độ, sả hoa hồng từ Ấn Độ. Cây hoàng cầm là một cây thuốc quý, bộ phận sử dụng là rễ củ, dùng để chữa viêm gan mật, kiết lỵ, tiêu chảy, mụn nhọt, lở ngứa, động thai chảy máu.

Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Minh Tâm (2012), tại bệnh viện Y học cổ 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] truyền TƯ, mỗi năm sử dụng trên 100 tấn dược liệu để chế biến và sản xuất thuốc y học cổ truyền. Đây là con số không nhỏ đối với mức sử dụng dược liệu của 1/59 bệnh viện y học cổ truyền công lập trên toàn quốc. Riêng mức độ sử dụng của dược liệu hoàng cầm là trên 1 tấn mỗi năm. Đó là chưa kể đến lượng tiêu thụ của các hiệu thuốc đông dược và các cơ sở chữa bệnh khác ngoài bệnh viện, dược liệu hoàng cầm trên thị trường hiện nay có giá bán dao động từ 400.

Số lượng dược liệu đang được sử dụng trong nước hoàn toàn là nhập từ Trung Quốc theo các con đường khác nhau về Việt Nam đi kèm với chất lượng không ổn định, luôn tiềm ẩn nguy cơ dược liệu giả, dược liệu kém chất lượng. Hoàng cầm trồng nhiều ở Trung Quốc, tại Việt Nam từ những năm 2000 đã di thực trồng hoàng cầm ở các trại thuốc Sa Pa, Tam Đảo và Hà Nội. Cây sinh trưởng khá tốt và đã ra hoa, kết hạt.