MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngày nay, thế giới đang bƣớc vào một kỉ nguyên phát triển sôi động đòi hỏi bất kì một quốc gia nào nếu không muốn rơi vào tình trạng lạc hậu, trì trệ đều phải dốc sức trang bị cho mình về mọi mặt. Trong đó, đầu tƣ phát triển giáo dục là một trong những biện pháp tích cực và thông minh nhất. Chính vì vậy giáo dục đƣợc xem là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Nhà nƣớc và của toàn dân” (theo Luật Giáo dục).
Giáo dục tiểu học (GDTH) là bậc giáo dục nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục ở bậc học này nhằm giúp học sinh (HS) hình thành nên những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn, lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để HS tiếp tục học lên các bậc học cao hơn, do vậy GDTH có vị trí, vai trò to lớn. Những yêu cầu trên đây sẽ không thể thực hiện đƣợc nếu không có đội ngũ giáo viên (GV) đủ năng lực. Đội ngũ GV là yếu tố hàng đầu quyết định chất lƣợng giáo dục.
Giáo viên tiểu học (GVTH) là ngƣời góp phần quyết định trong việc thực hiện có chất lƣợng hoạt động dạy và học, thực hiện phổ cập GDTH. Lời nói, cử chỉ, cuộc sống lao động sƣ phạm của họ có ảnh hƣởng rất lớn đến sự phát triển nhân cách của mỗi HS. Nhấn mạnh về ý nghĩa này, K.Usinxki đã chỉ ra: “Trong việc giáo dục, tất cả phải dựa vào nhân cách ngƣời giáo dục, bởi vì sức mạnh của giáo dục chỉ bắt nguồn từ nhân cách của con ngƣời mà có. Không một điều lệ, chƣơng trình, không một cơ quan giáo dục nào dù có đƣợc tạo ra một cách khôn khéo nhƣ thế nào cũng không thể thay thế đƣợc nhân cách của con ngƣời trong sự nghiệp giáo dục.
Không một sách giáo khoa, một lời khuyên răn nào, một hình phạt, một khen thƣởng nào có thể thay thế ảnh hƣởng cá nhân ngƣời thầy giáo đối với học sinh” (theo K. Tập II, Nxb Viện KHGD Nước CHLB Nga, 1948, tr.63), trong đó phƣơng pháp giảng dạy (PPGD) của ngƣời GV góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục. Vì thế Điều 24- Luật Giáo dục qui định: “Phƣơng pháp giảng dạy tiểu học phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học, rèn luyện kĩ năng 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”. Ngƣời GVTH có vị trí, vai trò quan trọng nhƣ vậy nên những yêu cầu cơ bản đối với GVTH phải bao gồm ba lĩnh vực: phẩm chất đạo đức, tƣ tƣởng chính trị; kiến thức và kĩ năng sƣ phạm.
Trong nhiều năm qua, GVTH nƣớc ta đƣợc đào tạo từ nhiều thế hệ khác nhau để đáp ứng nhu cầu học tập của trẻ em ở khắp mọi vùng đất nƣớc. Đến thời điểm hiện nay, sự phát triển GDTH đã đi vào ổn định, tình trạng thiếu GVTH dần dần đƣợc khắc phục. Công cuộc đổi mới Chƣơng trình GDTH đang đặt ra những yêu cầu mới về phẩm chất và năng lực đối với ngƣời GVTH. Do đó, để đánh giá (ĐG) đúng chất lƣợng GV, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng Chuẩn nghề nghiệp GVTH (theo Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ban hành ngày 04 tháng 5 năm 2007).
ĐG GV theo Chuẩn nghề nghiệp đã đƣợc các sở giáo dục trên toàn quốc tiến hành áp dụng kể từ cuối tháng 5 năm 2007, trong đó có sở Giáo dục Khánh Hoà. Việc ĐG GV tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp nhằm mục đích chủ yếu là giúp mỗi GV tự ĐG mình, từ đó tự đề ra kế hoạch rèn luyện phấn đấu, bồi dƣỡng phẩm chất, năng lực nghề nghiệp, qua đó góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục. Tuy nhiên, việc ĐG GV theo Chuẩn sau hơn ba năm thực hiện ở các trƣờng tiểu học đến nay chƣa có những nghiên cứu nhằm ĐG tác động của việc áp dụng Chuẩn đến hoạt động đổi mới phƣơng pháp dạy học (PPDH) của GV. Nhiều nghiên cứu trong thời gian qua cho thấy chất lƣợng giáo dục phổ thông nói chung và ở bậc tiểu học nói riêng trong cả nƣớc vẫn còn nhiều bất cập.
Hiện tƣợng này có nhiều nguyên nhân: việc đầu tƣ cho GDTH chƣa đáp ứng yêu cầu tối thiểu, cuộc sống của đội ngũ GV gặp nhiều khó khăn, việc đào tạo, bồi dƣỡng GV chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, cách dạy, học vẫn còn lạc hậu. Hiện tƣợng thầy giảng trò nghe, thầy đọc trò chép, thầy nói trò nhắc lại, đọc theo, nói theo, thầy tích cực giảng mọi điều trong khi trò chỉ ngoan ngoãn nghe thầy giảng, xem thầy làm diễn ra khá phổ biến trong các tiết dạy. Các phƣơng tiện, thiết bị dạy học hiện đại trong giảng dạy chƣa đƣợc GV chú trọng sử dụng, do đó chƣa phát huy đƣợc tính tích cực, tính ham học hỏi trong HS. Nói cách 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục khác, việc dạy học chủ yếu do GV tiến hành chủ yếu bằng các tiết giảng nhằm mục đích truyền thụ kiến thức do chƣơng trình qui định vào đầu HS bằng các PPDH truyền thống nhƣ: phƣơng pháp (PP) thuyết trình, PP giảng giải, PP vấn đáp…., thiếu sự sáng tạo và sự phối hợp nhuần nhuyễn các PP khác nhau trong dạy học.
Những hoạt động nhằm phát triển nhân cách cho HS cũng ít đƣợc chú ý. Là GVTH ở một trƣờng tiểu học ven nội thành, cách thành phố Nha Trang 10 km, nơi điều kiện kinh tế còn khó khăn, ngƣời dân chủ yếu sống bằng nghề làm nông, đánh bắt cá, trình độ dân trí còn thấp, cơ sở vật chất nhà trƣờng còn thiếu thốn, tôi nhận thấy hằng ngày đến lớp HS nơi đây tiếp thu kiến thức từ GV thông qua các tiết dạy với PP sử dụng chủ yếu là giảng giải: thầy giảng, trò nghe và ghi chép một cách thụ động, chƣa phát huy đƣợc tính sáng tạo, tính chủ động trong việc chiếm lĩnh tri thức của các em. PPDH nhằm phát huy tính tích cực của HS hầu nhƣ chỉ đƣợc GV sử dụng trong các tiết dạy khi có sự tham gia ĐG của Ban Giám hiệu, của các tổ chuyên môn nhƣ: thao giảng cấp tổ, hội giảng cấp trƣờng… Với cách dạy, cách học nói trên không thể đào tạo đƣợc một thế hệ trẻ thông minh, năng động, sẵn sàng đáp ứng đƣợc những yêu cầu của cuộc sống trong xã hội hiện đại. Thực trạng này theo tác giả có lẽ đang diễn ra không chỉ ở Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 mà còn ở nhiều trƣờng tiểu học khác tại TP.
Từ thực trạng trên, tác giả chọn đề tài: “Tác động của Chuẩn nghề nghiệp đến phƣơng pháp giảng dạy của giáo viên Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 – TP. Nha Trang” để nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu tại Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 – TP. Nha Trang, tác giả mong muốn đề xuất giải pháp ĐG GV theo Chuẩn nghề nghiệp nhằm góp phần cải tiến PPGD của GVTH theo hƣớng tích cực.
Mục tiêu nghiên cứu - Sự thay đổi về PPDH của GV Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 trƣớc và sau khi áp dụng Chuẩn. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục - Những lĩnh vực, yêu cầu, tiêu chí của Chuẩn góp phần làm thay đổi PPGD của GV theo hƣớng tích cực. - Cách thức tổ chức việc ĐG GV theo Chuẩn để góp phần cải tiến PPDH của GV theo hƣớng tích cực. Câu hỏi nghiên cứu - PPDH của GV Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 trƣớc và sau khi áp dụng Chuẩn thay đổi nhƣ thế nào? - Hình thức dạy học (HTDH) đƣợc GV áp dụng trong giảng dạy trƣớc và sau khi áp dụng Chuẩn thay đổi nhƣ thế nào? - Những thiết bị/đồ dùng dạy học (ĐDDH) nào đƣợc GV sử dụng trong tiết dạy trƣớc và sau khi áp dụng Chuẩn? - Thái độ học tập của HS trƣớc và sau khi áp dụng Chuẩn thay đổi nhƣ thế nào? - Những lĩnh vực, yêu cầu, tiêu chí nào của Chuẩn góp phần cải tiến PPDH của GV theo hƣớng tích cực? 5.
Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 5. Khách thể nghiên cứu - GV dạy tiểu học Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 - Cán bộ quản lí Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 5. Đối tượng nghiên cứu - Việc ĐG GV tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp - PPGD của GV Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 5. Mẫu khảo sát Việc khảo sát thu thập số liệu đƣợc tiến hành tại Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1.
Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 hiện có 29 GV tham gia giảng dạy. Trong đó có 24 GV dạy tiểu học, còn lại 5 GV dạy bộ môn. Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu PPGD của GV dạy tiểu học và với số lƣợng GV ít nên tác giả tiến hành khảo sát trên toàn bộ 24 GV dạy tiểu học ở trƣờng. Ngoài ra, tác giả còn tiến hành khảo sát lấy ý kiến của hai cán bộ quản lí nhà trƣờng.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn Thạc sĩ Chuyên ngành: Đo lường và đánh giá trong giáo dục 6. Giới hạn nghiên cứu 6. Giới hạn đối tượng nghiên cứu ĐG GV tiểu học theo Chuẩn nghề nghiệp có thể tác động đến nhiều mặt của GV. Tuy nhiên đề tài này chỉ giới hạn nghiên cứu tác động đến PPGD của GV.
Giới hạn khách thể và địa bàn nghiên cứu Nghiên cứu này chỉ đƣợc thực hiện đối với GV dạy tiểu học Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 – TP. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc mục đích nghiên cứu đã đề ra, đề tài xác định các nhiệm vụ sau: - Nghiên cứu và hệ thống hóa các vấn đề lí luận có liên quan đến đề tài nhƣ: Lí luận giáo dục học dạy học tiểu học: Tìm hiểu lí luận về quá trình, nguyên tắc, cũng nhƣ nội dung, PP và các HTDH tiểu học. Lí luận về vai trò của hoạt động ĐG GV. Tìm hiểu nội dung Chuẩn nghề nghiệp và qui trình ĐG GV tiểu học theo quyết định 14/2007/QĐ-BGDĐT của Bộ GDĐT.
- Tìm hiểu hoạt động ĐG GV tại Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 về quy trình và kết quả ĐG GV theo Chuẩn. - Tìm hiểu PPGD của GV Trƣờng tiểu học Vĩnh Lƣơng 1 trƣớc và sau khi áp dụng Chuẩn.