Luận văn thạc sĩ vận dụng thuyết đa trí thông minh vào dạy học môn tiếng anh lớp 5 tại trường tiểu học anh việt mỹ quận 4 tp hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng thuyết đa trí thông minh trong dạy học tiếng Anh lớp 5 tại trường tiểu học Anh Việt Mỹ, quận 4.

• Tác giả: Bành Tú Phụng
• Trường học: Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Vận dụng thuyết Đa trí thông minh vào dạy học môn tiếng Anh lớp 5 tại trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• MỤC LỤC
• DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ, ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.4.1. Khách thể nghiên cứu
• 0.4.2. Đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.6. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
• 0.7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 0.7.3. Phương pháp khác
• 0.8. Đóng góp của Luận văn
• 0.9. Cấu trúc của Luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TIẾNG ANH LỚP 5 TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO THUYẾT ĐA TRÍ THÔNG MINH
• 1.1. Vài nét về đề tài nghiên cứu
• 1.1.1. Nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Nghiên cứu ở trong nước
• 1.2. Thuyết Đa trí thông minh
• 1.3. Dạy học tiếng Anh lớp 5
• 1.3.1. Một số vấn đề về dạy học tiếng Anh lớp 5
• 1.3.2. Dạy học môn tiếng Anh lớp 5
• 1.3.2.1. Đặc điểm môn tiếng Anh lớp 5
• 1.3.2.2. Mục tiêu dạy học và yêu cầu đạt được ở môn tiếng Anh lớp 5
• 1.3.2.3. Đặc điểm tâm lý học sinh lớp 5 trong học tập
• 1.4. Một số vấn đề ứng dụng thuyết Đa trí thông minh vào dạy học
• 1.4.1. Ứng dụng thuyết Đa trí thông minh trong phương pháp dạy học
• 1.4.2. Môi trường ứng dụng thuyết Đa trí thông minh
• 1.4.3. Đa trí thông minh của học sinh và việc vận dụng vào dạy học
• 1.4.4. Hướng tiếp cận thuyết Đa trí thông minh đối với học sinh
• 1.5. Dạy học môn tiếng anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh
• 1.5.1. Biểu hiện các dạng trí thông minh của học sinh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh
• 1.5.2. Định hướng chung về phương pháp dạy học tiếng Anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh
• 1.5.3. Phương pháp dạy học phát huy trí thông minh ngôn ngữ
• 1.5.4. Phương pháp dạy học phát huy trí thông minh lôgic-toán học
• 1.5.5. Phương pháp dạy học phát huy trí thông minh không gian
• 1.5.6. Phương pháp dạy học phát huy trí thông minh giao tiếp
• 1.5.7. Phương pháp dạy học phát huy trí thông minh nội tâm
• 1.5.8. Phương pháp dạy học phát huy trí thông minh âm nhạc
• 1.5.9. Phương pháp dạy học phát huy trí thông minh vận động cơ thể
• 1.5.10. Phương pháp dạy học phát huy trí thông minh tự nhiên
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 5 TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ANH VIỆT MỸ THEO THUYẾT ĐA TRÍ THÔNG MINH
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Thông điệp và giá trị cốt lõi
• 2.1.3. Cơ sở vật chất
• 2.2. Tổ chức khảo sát
• 2.2.1. Mục đích khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Đối tượng khảo sát
• 2.2.4. Phạm vi khảo sát
• 2.2.5. Phương pháp khảo sát
• 2.3. Thực trạng dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ, quận 4, TP. Hồ Chí Minh
• 2.3.1. Thực trạng sách giáo khoa môn tiếng Anh tiểu học hiện hành với việc dạy học theo thuyết Đa trí thông minh
• 2.3.2. Thực trạng dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• 2.4. Đánh giá chung về thực trạng
• 2.4.1. Những điểm còn tồn tại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH LỚP 5 THEO THUYẾT ĐA TRÍ THÔNG MINH TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ANH VIỆT MỸ, QUẬN 4, TP. HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Định hướng xây dựng và thực hiện các phương pháp dạy học môn tiếng Anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• 3.1.1. Định hướng 1: Đảm bảo sự thống nhất giữa tính đồng loạt và tính phân hóa trong dạy học
• 3.1.2. Định hướng 2: Đảm bảo phát huy tính tích cực, độc lập và sáng tạo của học sinh trong học tập
• 3.1.3. Định hướng 3: Tạo môi trường dạy học để học sinh có điều kiện thảo luận, trao đổi ý tưởng với giáo viên, bạn bè
• 3.1.4. Định hướng 4: Hướng tới mục đích phát triển toàn diện cho học sinh, phát huy những dạng trí thông minh nổi trội và khắc phục những khiếm khuyết của các dạng trí thông minh còn thiếu ở mỗi học sinh
• 3.1.5. Định hướng 5: Đảm bảo tính khả thi, dễ áp dụng đối với giáo viên và học sinh
• 3.2. Đề xuất phương pháp dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ, quận 4, TP. Hồ Chí Minh
• 3.3. Vận dụng các phương pháp dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ, quận 4, TP. Hồ Chí Minh
• 3.3.1. Vận dụng phương pháp dạy học trải nghiệm trong dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• 3.3.2. Vận dụng phương pháp đóng vai trong dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• 3.3.3. Vận dụng hoạt động trò chơi trong dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• 3.3.4. Vận dụng phương pháp theo cặp/ nhóm trong dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• 3.3.5. Vận dụng kỹ thuật mảnh ghép trong dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ
• 3.4. Thiết kế giáo án dạy học tiếng Anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh tại trường tiểu học Anh Việt Mỹ
• 3.5. Thực nghiệm sư phạm
• 3.5.1. Mục đích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
• 3.5.2. Tổ chức thực nghiệm và nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.5.3. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Thuyết Đa Trí Thông Minh Trong Dạy Tiếng Anh Lớp 5

Thuyết Đa trí thông minh của Howard Gardner đã mở ra một hướng đi mới trong giáo dục, đặc biệt là trong việc dạy tiếng Anh cho học sinh lớp 5. Việc áp dụng thuyết này không chỉ giúp học sinh phát huy tối đa khả năng của mình mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo. Tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ, việc áp dụng thuyết này đang được nghiên cứu và triển khai nhằm nâng cao chất lượng dạy học.

1.1. Khái Niệm Về Thuyết Đa Trí Thông Minh

Thuyết Đa trí thông minh đề xuất rằng mỗi cá nhân có nhiều dạng trí thông minh khác nhau, bao gồm trí thông minh ngôn ngữ, logic, không gian, và nhiều dạng khác. Điều này có nghĩa là mỗi học sinh có thể học tập theo cách riêng của mình, từ đó phát huy tối đa tiềm năng.

1.2. Lợi Ích Của Việc Áp Dụng Thuyết Đa Trí Thông Minh

Việc áp dụng thuyết Đa trí thông minh trong dạy tiếng Anh giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện và khả năng sáng tạo. Học sinh sẽ được khuyến khích tham gia vào các hoạt động học tập đa dạng, từ đó tạo ra sự hứng thú và động lực học tập.

II. Thực Trạng Dạy Tiếng Anh Lớp 5 Tại Trường Tiểu Học Anh Việt Mỹ

Thực trạng dạy tiếng Anh lớp 5 tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ cho thấy nhiều thách thức trong việc áp dụng thuyết Đa trí thông minh. Mặc dù có những nỗ lực trong việc đổi mới phương pháp dạy học, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc phát huy trí thông minh của học sinh.

2.1. Những Hạn Chế Trong Dạy Tiếng Anh

Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, dẫn đến việc học sinh không có cơ hội phát huy trí thông minh của mình. Các hoạt động học tập thường thiếu tính tương tác và sáng tạo.

2.2. Đánh Giá Thực Trạng Học Sinh

Học sinh lớp 5 tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ thường gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức tiếng Anh do thiếu sự hỗ trợ từ giáo viên trong việc phát triển các dạng trí thông minh khác nhau.

III. Phương Pháp Dạy Tiếng Anh Theo Thuyết Đa Trí Thông Minh

Để nâng cao chất lượng dạy tiếng Anh lớp 5, cần áp dụng các phương pháp dạy học phù hợp với thuyết Đa trí thông minh. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết.

3.1. Phương Pháp Học Tập Tích Cực

Phương pháp học tập tích cực khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập thông qua các hoạt động nhóm, thảo luận và thực hành. Điều này giúp học sinh phát huy trí thông minh giao tiếp và hợp tác.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Dạy Học

Việc tích hợp công nghệ vào dạy học tiếng Anh giúp tạo ra môi trường học tập sinh động và hấp dẫn. Học sinh có thể sử dụng các ứng dụng học tập để rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ một cách hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Thuyết Đa Trí Thông Minh Trong Dạy Tiếng Anh

Việc áp dụng thuyết Đa trí thông minh trong dạy tiếng Anh tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn phát triển tư duy sáng tạo và khả năng làm việc nhóm.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Nghiệm

Kết quả từ các cuộc thực nghiệm cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động học tập theo thuyết Đa trí thông minh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc sử dụng tiếng Anh. Học sinh tự tin hơn trong giao tiếp và thể hiện khả năng tư duy độc lập.

4.2. Phản Hồi Từ Giáo Viên Và Học Sinh

Giáo viên và học sinh đều nhận thấy sự thay đổi tích cực trong phương pháp dạy học. Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với việc học tiếng Anh và giáo viên cũng dễ dàng hơn trong việc truyền đạt kiến thức.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai

Việc vận dụng thuyết Đa trí thông minh trong dạy tiếng Anh lớp 5 tại Trường Tiểu học Anh Việt Mỹ là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học phù hợp để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

5.1. Định Hướng Phát Triển Giáo Dục

Trong tương lai, cần có những chính sách hỗ trợ giáo viên trong việc áp dụng thuyết Đa trí thông minh vào dạy học. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện cho học sinh.

5.2. Khuyến Khích Nghiên Cứu Và Đổi Mới

Khuyến khích các nghiên cứu về thuyết Đa trí thông minh và các phương pháp dạy học mới sẽ giúp tạo ra những giải pháp hiệu quả hơn trong việc dạy tiếng Anh cho học sinh lớp 5.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục toàn diện theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI, yêu cầu "chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học" đặt ra thách thức cấp thiết cho các nhà trường tiểu học. Thực tế cho thấy, hơn 80% giáo viên tiểu học hiện vẫn sử dụng phương pháp thuyết trình truyền thống trong dạy học ngoại ngữ, dẫn đến tình trạng học sinh thụ động, thiếu hứng thú và chưa phát huy được tiềm năng vốn có.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Giáo dục học "Vận dụng thuyết Đa trí thông minh vào dạy học môn tiếng Anh lớp 5 tại trường Tiểu học Anh Việt Mỹ, quận 4, TP. Hồ Chí Minh" được thực hiện nhằm trả lời trực tiếp cho bài toán đó. Nghiên cứu tập trung khảo sát thực trạng dạy học tiếng Anh tại môi trường trường tiểu học ngoài công lập, nơi có điều kiện cơ sở vật chất tương đối đầy đủ nhưng phương pháp giảng dạy vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của người học.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đề xuất hệ thống phương pháp dạy học tiếng Anh lớp 5 dựa trên 8 dạng trí thông minh theo lý thuyết của Howard Gardner, qua đó phát triển đồng thời cả bốn kỹ năng nghe – nói – đọc – viết cho học sinh. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong năm học 2020–2021, với đối tượng là học sinh và giáo viên khối lớp 5 tại trường Tiểu học Anh Việt Mỹ, quận 4. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu không chỉ dừng ở một trường học cụ thể mà còn cung cấp khung tham chiếu có thể nhân rộng cho các trường tiểu học tại TP. Hồ Chí Minh và các địa phương có điều kiện tương đương.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của hai lý thuyết chủ đạo, kết hợp với các khái niệm chuyên ngành liên quan.

Lý thuyết Đa trí thông minh (Theory of Multiple Intelligences – MI) do nhà tâm lý học người Mỹ Howard Gardner công bố năm 1983 trong tác phẩm "Frames of Mind" là trụ cột lý thuyết xuyên suốt luận văn. Gardner xác định mỗi con người sở hữu 8 dạng trí thông minh riêng biệt: ngôn ngữ, logic-toán học, không gian, hình thể-động năng, âm nhạc, giao tiếp, nội tâm và tự nhiên học. Điểm đột phá của lý thuyết này là phủ nhận quan điểm trí thông minh đơn nhất đo bằng chỉ số IQ, thay vào đó khẳng định mỗi học sinh đều thông minh theo cách riêng. Các nhà nghiên cứu kế thừa như Thomas Armstrong (2000) với "Đa trí thông minh trong lớp học" và Linda Campbell, Bruce Campbell & Dee Dickinson (1992) với "Dạy và học tập theo thuyết Đa trí thông minh" đã cụ thể hóa lý thuyết này thành các chiến lược giảng dạy thực tiễn.

Lý thuyết dạy học lấy học sinh làm trung tâm là khung lý thuyết bổ trợ, nhấn mạnh học sinh không phải là đối tượng thụ động tiếp nhận kiến thức mà là chủ thể tích cực trong quá trình học tập. Theo PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, dạy học là quá trình học sinh tự giác, tích cực, chủ động dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm thực hiện mục tiêu dạy học đã định.

Năm khái niệm cốt lõi được xác định trong nghiên cứu gồm: dạy học, phương pháp dạy học, dạy học tiếng Anh lớp 5, thuyết Đa trí thông minh và dạy học tiếng Anh theo thuyết Đa trí thông minh. Trong đó, khái niệm trung tâm được định nghĩa là: tổ chức các hoạt động dạy học dựa trên sự khác biệt về các dạng trí thông minh của học sinh nhằm tạo ra kết quả học tập tốt nhất cho từng cá nhân, đồng thời phát triển các kỹ năng tiếng Anh cụ thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed methods), kết hợp nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tiễn theo quy trình 4 giai đoạn tương ứng với năm học 2020–2021.

Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu thu thập dữ liệu từ hai nguồn chính. Dữ liệu định lượng thu qua phiếu khảo sát dành cho giáo viên và học sinh khối lớp 5. Dữ liệu định tính thu qua phỏng vấn sâu với chuyên gia giáo dục, cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh; kết hợp với dự giờ quan sát trực tiếp và phân tích giáo án.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Thực nghiệm sư phạm được tiến hành trên 2 lớp thuộc khối lớp 5 của trường Tiểu học Anh Việt Mỹ, áp dụng thiết kế nhóm thực nghiệm – nhóm đối chứng (experimental-control group design). Phương pháp chọn mẫu theo mục đích (purposive sampling) được sử dụng để đảm bảo tính tương đồng giữa hai nhóm về trình độ tiếng Anh đầu vào.

Phương pháp phân tích: Dữ liệu định lượng được xử lý bằng thống kê toán học, bao gồm các tham số thống kê mô tả và đồ thị đường lũy tích để so sánh kết quả bài kiểm tra trước và sau thực nghiệm giữa hai nhóm. Lý do lựa chọn phương pháp thực nghiệm sư phạm là để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả thực tế của các phương pháp dạy học đề xuất trong điều kiện lớp học cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở đề xuất lý thuyết.

---

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện 1: Thực trạng dạy học còn nhiều hạn chế so với yêu cầu của thuyết Đa trí thông minh. Khảo sát cho thấy đa số giáo viên tại trường Tiểu học Anh Việt Mỹ nhận thức được tầm quan trọng của thuyết Đa trí thông minh, nhưng chưa có sự đổi mới thực chất trong phương pháp giảng dạy. Hoạt động dạy học vẫn bị ảnh hưởng nặng nề bởi lối dạy truyền thống, chủ yếu phát huy trí thông minh ngôn ngữ và trí thông minh logic-toán học. 6 dạng trí thông minh còn lại – gồm không gian, hình thể-động năng, âm nhạc, giao tiếp, nội tâm và tự nhiên học – gần như bị bỏ ngỏ trong các tiết học tiếng Anh thông thường. Dữ liệu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ứng dụng từng dạng trí thông minh trong giờ học quan sát.

Phát hiện 2: Sách giáo khoa hiện hành chưa hỗ trợ đủ cho dạy học theo thuyết Đa trí thông minh. Phân tích nội dung chương trình tiếng Anh tiểu học hiện hành cho thấy tài liệu dạy học theo lối tái hiện kiến thức vẫn chiếm tỷ lệ lớn, ít có các hoạt động thiết kế để khai thác đa dạng các dạng trí thông minh. Điều này khiến giáo viên thiếu công cụ triển khai ngay cả khi có nhận thức đúng về lý thuyết.

Phát hiện 3: Học sinh chưa được tạo điều kiện phát huy tiềm năng theo thế mạnh riêng. Kết quả khảo sát thái độ học tiếng Anh cho thấy một bộ phận học sinh lớp 5 học tập thụ động, ít hứng thú với các giờ học theo phương pháp truyền thống. So sánh với lý thuyết phát triển các dạng trí thông minh, học sinh chưa phát huy được hết tiềm năng, đặc biệt ở nhóm có trí thông minh hình thể-động năng, âm nhạc và tự nhiên học nổi trội – những em thường bị đánh giá là "kém tập trung" trong giờ học.

Phát hiện 4: Các phương pháp dạy học đề xuất có tính khả thi cao sau thực nghiệm. Sau khi áp dụng hệ thống 5 phương pháp gồm học trải nghiệm, đóng vai, trò chơi, làm việc theo cặp/nhóm và kỹ thuật mảnh ghép vào nhóm thực nghiệm, đồ thị đường lũy tích kết quả bài kiểm tra cho thấy sự chênh lệch rõ rệt giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng, với nhóm thực nghiệm đạt kết quả vượt trội hơn. Bảng tham số thống kê sau thực nghiệm minh chứng cho tính hiệu quả của các phương pháp được đề xuất.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với nhận định của Hoerr (2000): "Tất cả mọi học sinh đều thông minh, nhưng thông minh theo những cách khác nhau." Nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế trong thực trạng dạy học là sự thiếu hụt kép: giáo viên chưa được đào tạo bài bản về ứng dụng thuyết Đa trí thông minh vào thiết kế bài dạy, đồng thời chưa có hệ thống công cụ đánh giá đa dạng trí thông minh học sinh phù hợp với bối cảnh tiểu học Việt Nam. So sánh với nghiên cứu của Hoàng Thị Thu Thủy (2017) về ứng dụng thuyết Đa trí thông minh trong dạy tiếng Trung tại bậc đại học, bối cảnh tiểu học đòi hỏi sự điều chỉnh lớn hơn do đặc điểm tâm lý học sinh lớp 5 – tư duy hình tượng trực quan, chú ý chưa bền vững, thiên về ghi nhớ máy móc – đòi hỏi các hoạt động đa dạng, sinh động và có tính tương tác cao hơn.

---

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm, luận văn đưa ra 5 nhóm giải pháp cụ thể:

Giải pháp 1: Xây dựng hồ sơ trí thông minh học sinh ngay từ đầu năm học. Giáo viên cần triển khai hệ thống quan sát, ghi chép và phân tích biểu hiện học tập của từng học sinh trong 4 tuần đầu năm học, kết hợp trao đổi với phụ huynh và các giáo viên bộ môn khác, nhằm xác định profile trí thông minh của từng em. Mục tiêu là 100% học sinh được lập hồ sơ trí thông minh cơ bản trước khi bước vào học kỳ I.

Giải pháp 2: Thiết kế lại kế hoạch bài dạy theo định hướng Đa trí thông minh. Tổ chuyên môn tiếng Anh cần cải tiến mẫu giáo án theo hướng tích hợp ít nhất 3–4 dạng trí thông minh trong mỗi tiết học, thay vì chỉ tập trung vào ngôn ngữ và logic. Áp dụng 5 phương pháp đã được thực nghiệm – trải nghiệm, đóng vai, trò chơi, làm việc theo nhóm và kỹ thuật mảnh ghép – vào thiết kế hoạt động cụ thể theo từng chủ đề trong chương trình tiếng Anh lớp 5. Thời gian thực hiện: triển khai đại trà từ học kỳ I năm học tiếp theo.

Giải pháp 3: Cải thiện môi trường lớp học theo mô hình Đa trí thông minh. Ban giám hiệu cần chỉ đạo bố trí lại không gian lớp học linh hoạt, cho phép chuyển đổi từ sắp xếp truyền thống sang bố trí nhóm, hình chữ U hoặc không gian mở tùy theo hoạt động dạy học. Trang trí lớp học kết hợp yếu tố thị giác (bản đồ tư duy, hình ảnh), âm nhạc (góc nghe) và tự nhiên (cây xanh, quan sát thực tế). Thực hiện trong năm học 2021–2022.

Giải pháp 4: Đổi mới hệ thống đánh giá học sinh. Thay thế phần đánh giá thuần túy bằng bài kiểm tra viết bằng hệ thống đánh giá đa dạng gồm: trình bày miệng, thực hành dự án nhóm, biểu diễn sáng tạo và tự đánh giá. Mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh bị đánh giá sai lệch do phương pháp kiểm tra chưa phù hợp với dạng trí thông minh nổi trội của các em xuống dưới 10%.

Giải pháp 5: Bồi dưỡng năng lực ứng dụng thuyết Đa trí thông minh cho giáo viên. Ban giám hiệu phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo quận 4 tổ chức ít nhất 2 chuyên đề/học kỳ về thiết kế bài dạy tiếng Anh theo thuyết Đa trí thông minh, có thực hành mô phỏng và phản hồi đồng nghiệp.

---

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Giáo viên tiếng Anh bậc tiểu học là đối tượng được hưởng lợi trực tiếp và nhiều nhất. Luận văn cung cấp hệ thống 5 phương pháp dạy học cụ thể có kèm giáo án mẫu, quy trình thực hiện từng bước và bộ công cụ nhận diện trí thông minh học sinh. Giáo viên có thể áp dụng ngay các phương pháp đóng vai, trò chơi vận động và kỹ thuật mảnh ghép vào bài dạy tiếng Anh mà không cần thay đổi toàn bộ chương trình hiện hành.

Cán bộ quản lý giáo dục – hiệu trưởng, hiệu phó và tổ trưởng chuyên môn – có thể sử dụng luận văn như tài liệu tham chiếu để xây dựng định hướng đổi mới phương pháp dạy học toàn trường. Đặc biệt, 5 định hướng xây dựng phương pháp dạy học theo thuyết Đa trí thông minh được trình bày rõ ràng, có tính hệ thống và phù hợp để đưa vào kế hoạch phát triển chuyên môn năm học.

Sinh viên và học viên cao học ngành Giáo dục học, Sư phạm tiếng Anh có thể khai thác luận văn như nguồn tài liệu lý luận về thuyết Đa trí thông minh, tổng quan nghiên cứu trong nước và quốc tế từ Armstrong (2000), Campbell (1992) đến các tác giả Việt Nam giai đoạn 2013–2017, đồng thời học hỏi cách thiết kế nghiên cứu thực nghiệm sư phạm với nhóm đối chứng.

Phụ huynh học sinh tiểu học quan tâm đến sự phát triển toàn diện của con em có thể tham khảo phần mô tả 8 dạng trí thông minh và cách nhận biết thiên hướng trí thông minh của trẻ thông qua quan sát hành vi hằng ngày, từ đó hỗ trợ việc học tập ở nhà và phối hợp hiệu quả với nhà trường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thuyết Đa trí thông minh của Howard Gardner có gì khác so với chỉ số IQ truyền thống? IQ truyền thống đo lường trí thông minh theo một thang điểm duy nhất, chủ yếu dựa vào năng lực ngôn ngữ và logic-toán học. Thuyết Đa trí thông minh của Gardner, công bố năm 1983, thừa nhận 8 dạng trí thông minh độc lập và bình đẳng nhau. Một học sinh có thể điểm IQ trung bình nhưng sở hữu trí thông minh âm nhạc hay vận động cơ thể nổi trội, điều đó không đồng nghĩa với việc học sinh đó "kém thông minh".

2. Áp dụng thuyết Đa trí thông minh vào dạy tiếng Anh lớp 5 có làm tăng gánh nặng soạn bài cho giáo viên không? Theo kết quả thực nghiệm tại trường Tiểu học Anh Việt Mỹ, sau giai đoạn làm quen ban đầu khoảng 4–6 tuần, giáo viên có thể tích hợp các phương pháp như trò chơi vận động, đóng vai và làm việc nhóm vào khung bài dạy hiện có mà không cần soạn hoàn toàn mới. Điều quan trọng là thay đổi tư duy thiết kế hoạt động, không phải thay đổi toàn bộ giáo án.

3. Làm thế nào để nhận biết dạng trí thông minh nổi trội của học sinh lớp 5? Nghiên cứu đề xuất 6 cách kết hợp: quan sát hành vi trong và ngoài giờ học, sưu tập tư liệu sản phẩm học sinh, xem học bạ nhiều năm, trao đổi với giáo viên bộ môn khác, trò chuyện với phụ huynh, và tổ chức các hoạt động trải nghiệm đa dạng để học sinh tự bộc lộ. Ví dụ, học sinh có trí thông minh giao tiếp nổi trội thường chủ động trò chuyện với bạn ngay trong giờ học, trong khi học sinh có trí thông minh nội tâm thường hay mơ màng nhưng lại viết nhật ký rất sâu sắc.

4. Phương pháp nào trong số 5 phương pháp được đề xuất phù hợp nhất để dạy kỹ năng nói tiếng Anh? Phương pháp đóng vai và phương pháp làm việc theo cặp/nhóm là hai phương pháp đặc biệt hiệu quả cho phát triển kỹ năng nói, vì chúng tạo ra ngữ cảnh giao tiếp có mục đích thực tế. Trong đó, đóng vai khai thác đồng thời trí thông minh ngôn ngữ, giao tiếp và hình thể-động năng; còn kỹ thuật mảnh ghép phù hợp để luyện đọc hiểu và trình bày thông tin trong nhóm nhỏ.

5. Kết quả thực nghiệm sư phạm của nghiên cứu có đủ độ tin cậy để nhân rộng không? Thực nghiệm được thực hiện trên 2 lớp khối 5 trong năm học 2020–2021 với thiết kế nhóm thực nghiệm – đối chứng, sử dụng bài kiểm tra chuẩn hóa và xử lý số liệu bằng thống kê toán học. Đồ thị đường lũy tích và bảng tham số thống kê sau thực nghiệm cho thấy sự khác biệt có ý nghĩa giữa hai nhóm. Tuy nhiên, cỡ mẫu giới hạn trong một trường nên cần thêm nghiên cứu lặp lại ở nhiều trường khác nhau trước khi nhân rộng toàn diện.

---

Kết luận

• Lý luận được làm rõ: Luận văn đã hệ thống hóa và luận giải các khái niệm cốt lõi về dạy học tiếng Anh lớp 5 theo thuyết Đa trí thông minh, kết hợp tổng quan nghiên cứu quốc tế và trong nước từ năm 1983 đến 2017.
• Thực trạng được chỉ ra: Khảo sát tại trường Tiểu học Anh Việt Mỹ xác nhận khoảng cách lớn giữa nhận thức về thuyết Đa trí thông minh và thực hành dạy học thực tế, với phần lớn giáo viên còn bị ràng buộc bởi lối dạy truyền thống.
• Phương pháp được đề xuất và kiểm chứng: 5 phương pháp dạy học – trải nghiệm, đóng vai, trò chơi, theo cặp/nhóm và kỹ thuật mảnh ghép – đã được thực nghiệm sư phạm và cho kết quả khả quan.
• Đóng góp thực tiễn: Hệ thống giáo án mẫu và 5 định hướng xây dựng phương pháp dạy học có thể được sử dụng trực tiếp bởi giáo viên tiểu học mà không cần đầu tư lớn về cơ sở hạ tầng.
• Hướng phát triển tiếp theo: Trong giai đoạn 2022–2024, cần mở rộng thực nghiệm ra nhiều trường tiểu học tại TP. Hồ Chí Minh, đồng thời phát triển bộ công cụ đánh giá trí thông minh chuẩn hóa phù hợp với học sinh tiểu học Việt Nam.

Giáo viên, cán bộ quản lý và các nhà nghiên cứu quan tâm đến đổi mới phương pháp dạy học ngoại ngữ tích cực có thể liên hệ tham khảo toàn văn luận văn để khai thác hệ thống giáo án và công cụ đánh giá được xây dựng trong nghiên cứu này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TIẾNG ANH LỚP 5 TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO THUYẾT ĐA TRÍ THÔNG MINH 1. Vài nét về đề tài nghiên cứu 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Nhà tâm lý học người Mỹ Howard Gardner trên cơ sở tận dụng các tiến độ trong y học, dựa trên các phân tích về khả năng hệ thần kinh của con người, đã công bố tác phẩm “Frames of Mind – The Theory of Multiple Intelligences” năm 1983. Và ông cũng xác định rằng con người tồn tại bảy dạng trí thông minh riêng biệt: Trí thông minh ngôn ngữ, Trí thông minh logic/toán, Trí thông minh không gian, Trí thông minh hình thể - động năng, Trí thông minh âm nhạc, Trí thông minh giao tiếp, Trí thông minh nội tâm.

Kể từ khi công bố, thuyết Đa trí thông minh đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học thuộc ngành Tâm lý học, Giáo dục học, tiêu biểu như: Thomas Armstrong (2000), Linda Campbell, Bruce Campbell & Dee Dickinson (1992), Thomas R. Hoerr (2000), Mark Wahl (1997)… Các nhà nghiên cứu đã tập trung tìm ra những cách thức, con đường để đưa các phương pháp ứng dụng thuyết Đa trí thông minh vào DH trong các nhà trường để nâng cao chất lượng DH, đồng thời, có những chỉ dẫn cụ thể giúp cho các bậc phụ huynh HS biết cách phát huy hết tiềm năng trí thông minh tiềm ẩn trong bản thân mỗi HS. Thomas Armstrong đã tập trung nghiên cứu về thuyết Đa trí thông minh dựa trên nền tảng thuyết “Đa trí thông minh” (1983) của Howard Gardner, những nỗ lực nghiên cứu của ông đã giúp cho thuyết Đa trí thông minh tỏa sáng trong giáo dục. Đặc biệt, với những công sức nghiên cứu về thuyết Đa trí thông minh, ông đã viết một số cuốn sách rất nổi tiếng xung quanh về trí thông minh con người, như: “7 loại hình thông minh” (Thomas Armstrong, 2011), “Bạn thông minh hơn bạn nghĩ” 7 (Thomas Armstrong, 2011) … Trong các cuốn sách tác giả chủ yếu nghiên cứu và chỉ ra về cách nhận biết các dạng trí thông minh nổi trội của HS để giúp các nhà quản lý giáo dục, GV và phụ huynh HS đưa ra các phương pháp giáo dục phù hợp với các dạng trí thông minh nổi trội đó.

Bước ngoặt trong nghiên cứu về thuyết Đa trí thông minh của Thomas Armstrong là vào năm 2000 ông đã công bố công trình “Đa trí thông minh trong lớp học”. Cuốn sách đi sâu nghiên cứu chương trình, môi trường học, chiến lược học, cách quản lý, đánh giá và thiết kế kế hoạch DH Đa trí thông minh. Đây thực sự là một gợi ý quan trọng để thực hiện DH theo thuyết Đa trí thông minh chung cho tất cả các môn học, các cấp học. Tác giả đã có hướng dẫn tương đối cụ thể về tám cách DH Đa trí thông minh, như: (1) Trí thông minh ngôn ngữ, gồm có hoạt động dạy, thuyết trình, thảo luận, chơi chữ, đọc đồng thanh, viết nhật kí; tài liệu dạy, sách băng đĩa, dụng cụ để viết, giấy, sổ nhật kí; kỹ thuật dạy, đọc một tài liệu sau đó thực hiện viết, nói, trao đổi, thảo luận; (2) Trí thông minh logic/toán, gồm: Hoạt động dạy, các trò chơi đấu trí, các bài toán giải quyết vấn đề, các trò chơi với con số, tính nhầm, tư duy phê phán; tài liệu dạy, máy tính, các bài tập toán, các thiết bị khoa học, thiết bị toán; kỹ thuật dạy, DH theo logic/toán, phân tích, so sánh, tổng hợp…; (3) Trí thông minh không gian gồm có: Hoạt động dạy, trưng bày mẫu nhìn, hoạt động nghệ thuật, trò chơi cần trí tưởng tượng, vẽ trang trí, tìm ẩn dụ, tạo ảnh trong đầu; tài liệu dạy, biểu đồ, đồ họa, trò chơi xếp hình, máy ảnh, máy quay phim, các trưng bày hội họa; kỹ thuật dạy, quan sát mô hình, bảng biểu… Cùng với đó, tác giả còn gợi ý các soạn giáo án DH theo thuyết Đa trí thông minh gồm có 7 mục.

Theo Thomas Armstrong, khi điều khiển các hoạt động học tập, GV phải liên tục thay đổi cách dạy, khi sử dụng ngôn ngữ để thuyết trình (trí thông minh ngôn ngữ), khi sử dụng mô hình, vật thật, chiếu video, clip để minh họa cho bài học (trí thông minh không gian), dừng một khoảng thời gian nhất định để HS suy nghĩ (trí thông minh nội tâm), đặt câu hỏi cho HS suy nghĩ thảo luận (trí thông minh giao tiếp)… khuyến khích HS vận dụng kiến thức vào thực tế, HS được học trong môi trường tự nhiên, xem vật thật, tham quan dã ngoại (trí thông minh tự nhiên học). (Thomas Armstrong, 2011) 8 Linda Campbell, Bruce Campbell & Dee Dickinson cũng đã có những nghiên cứu tương đối kỹ về “Dạy và học tập theo thuyết Đa trí thông minh”. Trong công trình nghiên cứu của mình, các tác giả đã tập trung nghiên cứu chỉ ra phương pháp giáo dục truyền thống chỉ tập trung vào trí thông minh ngôn ngữ và trí thông minh logic/toán, còn lại sáu dạng trí thông minh phi truyền thống lại bị xem nhẹ, chưa tập trung khai thác. Nếu quá trình DH vận dụng theo thuyết Đa trí thông minh thì sẽ làm tăng khả năng thành công của HS; đồng thời, tạo ra một môi trường giáo dục lành mạnh, cởi mở và sáng tạo hơn, giúp HS có nhiều cơ hội phát triển tài năng và thỏa sức sáng tạo.

Theo các tác giả, để DH theo thuyết Đa trí thông minh, GV cần dựa vào các dạng trí thông minh nổi trội thực tế của HS được thể hiện trong lớp học, trên cơ sở đó tiến hành chia ra thành các nhóm tương ứng. Trong các nhóm có các chương trình học tập, như: chương trình giảng dạy theo chủ đề và từng nhóm được cung cấp tám cách khác nhau để học các môn học. Khi làm việc tại các nhóm, HS qua lại giữa các nhóm từ 15 đến 20 phút ở mỗi nhóm và từng cá nhân HS chia sẻ công việc của họ trong các nhóm. Hoerr (2000) cũng tập trung nghiên cứu về thuyết Đa trí thông minh, tác giả cho rằng: Thuyết Đa trí thông minh dạy chúng ta rằng tất cả mọi HS đều thông minh, nhưng chúng thông minh theo những cách khác nhau.

Từ quan điểm và cách tiếp cận đó, tác giả và các GV bắt đầu tìm kiếm các dạng trí thông minh nổi trội ở mỗi cá nhân và tạo điều kiện để mọi HS đều có cơ hội phát triển các dạng trí thông minh nổi trội đó. Tác giả khẳng định rằng, theo thuyết Đa trí thông minh, HS có nhiều con đường để đạt được thành công trong học tập. Trong quá trình nghiên cứu về thuyết Đa trí thông minh, tác giả đã đặt ra được các vấn đề trong DH làm thế nào để giúp HS biết phát huy được các dạng trí thông minh nổi trội. Nếu HS có trí thông minh ngôn ngữ nổi trội, làm thế nào để HS lợi dụng mặt mạnh này để học được môn toán hoặc các môn xã hội; nếu HS có trí thông minh logic toán thì lợi dụng những mặt mạnh ấy để học tốt môn toán và các môn khoa học tự nhiên; nếu HS có trí thông minh không gian nổi trội, GV giúp HS lợi dụng 9 thế mạnh này để học môn toán và môn địa lý và chia sẻ với HS khác về cách vẽ tác phẩm nghệ thuật; nếu HS có trí thông minh giao tiếp nổi trội, GV tổ chức các hoạt động học tập mà HS có nhiều cơ hội được tương tác với nhau; nếu HS có trí thông minh nội tâm, GV cần giúp HS tự đề xuất, kế hoạch, mục tiêu học tập cho mình… (Thomas R.

Như vậy, trên thế giới nghiên cứu về vận dụng thuyết Đa trí thông minh và DH nói chung và DH tiếng Anh cấp tiểu học nói riêng đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học giáo dục. Những kết quả nghiên cứu đó có thể tiếp cận, khai thác và luận giải dưới nhiều góc độ, khía cạnh và phạm vi khác nhau, song đều là nền tảng quan trọng để tác giả kế thừa có chọn lọc trong thực hiện đề tài của mình. Nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam, nghiên cứu về việc vận dụng thuyết Đa trí thông minh vào trong DH ở các cấp học đã được quan tâm nghiên cứu, thông qua các bài viết, luận văn, nhất là trong một số luận án cũng đã tập trung nghiên cứu làm rõ những vấn đề cơ bản về vận dụng thuyết Đa trí thông minh vào DH các môn học, trong đó có môn tiếng Anh. Có thể phân tích một vài công trình có liên quan tới DH theo hướng vận dụng thuyết Đa trí thông minh dưới đây: Trần Đình Châu-Đặng Thị Thuy Thủy (2013), Vận dụng thuyết Đa trí thông minh trong DH phổ thông.

Tác giả đã tập trung làm rõ được một số vấn đề lý luận về thuyết Đa trí thông minh, khái quát 8 loại trí thông minh nổi trội; làm rõ những đặc điểm trong DH ở bậc phổ thông như yêu cầu kiến thức, kỹ năng, đặc điểm đối tượng, đặc điểm môn học… từ đó chỉ ra hướng vận dụng thuyết Đa trí thông minh vào trong DH phổ thông. Đặc biệt, tác giả còn chỉ ra được cách thức, trình tự vận dụng thuyết Đa trí thông minh vào DH phổ thông một cách tương đối cụ thể, tương đối khả thi. Mặc dù, không đề cập tới DH tiếng Anh theo thuyết Đa trí thông minh, song những nội dung tác giả đề cập, phân tích, khơi gợi mang lại những giá trị quan trọng giúp tác giả kế thừa, phát triển để thực hiện đề tài của mình. (Trần Đình Châu- Đặng Thị Thuy Thủy, 2013) 10 Phan Văn Nhân (2013), DH theo thuyết Đa trí thông minh.Tác giả đã tập trung phân tích tương đối kỹ về thuyết Đa trí thông minh với 8 trí thông minh nổi trội mà GV cần biết để phát huy trong mỗi HS.

Với xu hướng đổi mới quá trình DH, tập trung vào phát huy tính tích cực, tự giác và khả năng của người học, việc DH theo thuyết Đa trí thông minh sẽ giúp cho GV và HS phát huy cao độ vai trò của mình cùng nâng cao chất lượng đào tạo. Trong công trình tác giả cũng khái quát về thực trạng hoạt động DH ở trường phổ thông hiện nay chủ yếu theo lối DH truyền thống, không phát huy được sở trường của HS, lối DH đó khiến HS thụ động, hiệu quả DH thấp. Tác giả cũng đề xuất một số biện pháp DH theo thuyết Đa trí thông minh có thể vận dụng vào DH ở cấp phổ thông. Đây cũng là nguồn tài liệu thiết thực để tác giả nghiên cứu trong quá trình thực hiện đề tài của mình.

Hồ Long Anh (2013), Vận dụng thuyết Đa trí thông minh vào DH chương “Cảm ứng điện từ” Vật lí 11 nâng cao.