đặt vấn đề không chỉ đơn giản về mặt tác phong mà còn quán triệt tư tưởng, quan điểm và ý thức phục vụ nhân dân. Người cho rằng viết dài dòng, rỗng tuếch “không có ích gì cho người xem, chỉ là tốn giấy mực, mất công người xem. Khác nào vải băng bó mụn lở, đã thối lại dài”. Người lên án bệnh nói và viết dài dòng, rỗng tuếch nhưng không hề phản đối những vấn đề cần diễn đạt dài, như sách lý luận chẳng hạn, vì tuy có dài nhưng mà cần, mỗi chữ có một ý nghĩa, có một mục đích, không phải rỗng tuếch.
Vấn đề đặt ra là biết cân đối liều lượng, tránh thái độ cực đoan “chống nói dài, viết rỗng, chứ không phải nhất thiết cái gì cũng phải ngắn mới tốt”. Hồ Chí Minh lên án thói “cầu kỳ” không chỉ vì Người có thói quen sống với tác phong khiêm tốn, giản dị, mà xuất phát từ quan điểm phục vụ nhân dân sâu sắc. Người đặt câu hỏi: Viết cho ai xem? Nói cho ai nghe? Có tinh thần phụ trách đối với dân, nghĩa là vì con người, trước hết là vì con người cụ thể. Vì dân, coi con người là trên hết, nên trong xây dựng nếp sống mới cho cán bộ, Người đòi hỏi phải có tinh thần phụ trách trước quần chúng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong cả cách nói năng, viết lách cho trong sáng.
Người phê phán thái độ coi thường quần chúng, thiếu tôn trọng quần chúng, dùng cả đoạn chứ Hán, dùng từng đống danh từ lạ, nói hoặc viết theo cách Tây, mỗi câu dài dằng dặc, thì quần chúng hiểu sao được. Hồ Chí Minh dạy cán bộ phải có tác phong hỏi quần chúng trong cách ăn nói. Theo Người, Cách nói của quần chúng đầy đủ, rất hoạt bát, thiết thực mà lại rất đơn giản. Chỉ vì cán bộ chưa học được cách nói đó nên mắc phải bệnh khô khan, lúng túng khó nói, khó viết, cứng nhắc, không hoạt bát, không thiết thực.
Người có quan điểm thực tiễn và khoa học trong việc dùng tiếng nước ngoài, làm thế nào cho ngôn ngữ trong sáng, không lai căng, phản đối thói dùng chữ nước ngoài một cách tùy tiện, chống mượn không phải lối khiến quần chúng không hiểu nổi. Nhưng đồng thời, chúng ta không chống mượn tiếng ngoại quốc để làm cho tiếng ta đầy đủ thêm. Một phần không nhỏ trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Hồ Chí Minh luôn đề cao vị trí của con người và vai trò của nhân dân. Người viết: Chúng ta thường kêu gọi làm làng kiểu mẫu, trại kiểu mẫu, bộ đội kiểu mẫu…khẩu hiệu đó rất đúng.
Nhưng đến nay chưa làm được, hoặc làm được nửa chừng rồi lại nguội…Muốn lập làng kiểu mẫu…thì trước hết phải đào tạo ra những người kiểu mẫu để làm cán bộ cho làng đó, cho đội đó. Làm được một làng, một đội rồi lấy đó làm kiểu mẫu để khuyến khích và cổ động nơi khác. Bác dạy trước tiên phải tạo ra những con người kiểu mẫu chính là phải tạo nên những nhân tố mới, điển hình mới để rồi từ đó nhân ra, phát triển lên. Việc xây dựng nếp sống mới cũng như các việc khác đều phải bắt đầu từ dân, vì lợi ích của nhân dân, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân mới có kết quả.
Người đặc biệt quan tâm đến vấn đề dân chủ, nguyện vọng, của quần chúng, nghiêm khắc phê phán bệnh chủ qua, hẹp hòi, thói ba hoa, xa LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com rời quần chúng của cán bộ, đảng viên. Đó là bài học rất quan trọng khi tiến hành xây dựng nếp sống mới. Hồ Chí Minh cũng đã chỉ cho chúng ta thấy nội dung của đạo đức cách mạng và cũng là đạo đức của con người mới mà cuộc vận động xây dựng nếp sống mới của chúng ta nhằm hướng tới. Người viết: Nói tóm tắt tính tốt ấy gồm 5 điều: Nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm.
Đồng thời, Người cũng chỉ rõ các “bệnh” thường mắc phải trong công tác. Người hướng dẫn cách sửa chữa những bệnh đó, phân tích tỷ mỷ các bệnh mà mỗi con người dễ mắc phải như: bệnh tham lam, bệnh lười biếng, bệnh kiêu ngạo, thiếu kỷ luật, óc hẹp hòi, óc địa phương, óc lãnh đạo, bệnh hữu danh vô thực, kéo bè kéo cánh, cận thị, cá nhân. Trong đó có nhiều bệnh liên quan tới việc xây dựng nếp sống, nếp làm việc. Khi nói về bệnh hội họp Bác cũng nghiêm khắc phê phán làm việc không đúng giờ: Hẹn khai hội 8h thì 9h, 10h mới đến…Họ không hiểu rằng giữ đúng thì giờ là một tính tốt của con người cách mạng, nhất là trong lúc kháng chiến này.
Trong tác phẩm, Người đã chỉ ra rất nhiều nhược điểm trong nếp sống cũ lạc hậu mà cho đến nay, qua nhiều cuộc vận động xây dựng nếp sống mới, chúng ta vẫn chưa khắc phục được. Từ những công việc cụ thể, giản dị hàng ngày, Hồ Chủ Tịch đã hướng dẫn cho chúng ta bỏ những thói xấu, tu dưỡng những đức tính tốt. Người đã chỉ rõ cho chúng ta những hình ảnh bằng xương bằng thịt những cán bộ, đảng viên kiểu mẫu, hình ảnh những con người mới trong xã hội mới. Đó là một bài học rất lớn để chúng ta noi theo khi xây dựng những điển hình, chuẩn mực trong việc xây dựng nếp sống mới.
Như vậy, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, đời sống mới là Cần, Kiệm, Liêm, Chính. Đời sống mới bắt đầu từ muôn mặt của đời sống hàng ngày, có liên quan tới mối quan hệ giữa con người với con người trong xã hội. Xây dựng đời sống mới phải bắt đầu từ dân, hết lòng vì dân. Để xây dựng đời sống mới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thì phải đào tạo ra những người kiểu mẫu, giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên, tạo ra những nhân tố mới để từ đó nhân ra, phát triển lên.Khái niệm lối sống Vào các thập niên 60 – 80 của thế kỷ XX, giới nghiên cứu Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu đưa ra hơn 50 định nghĩa tiêu biểu về “lối sống”.
Các định nghĩa này có thể qui về ba nhóm: Nhóm thứ nhất: định nghĩa lối sống bằng cách liệt kê càng nhiều càng tốt tất cả mọi hoàn cảnh có liên quan đến cuộc sống của con người và toàn xã hội. Lối sống được kiến giải như một phạm trù xã hội học bao hàm cả các kiều kiện sống, các hình thức hoạt động sống của con người, các quan hệ xã hội, sinh hoạt các hình thức thỏa mãn nhu cầu, thế giới quan. Cách định nghĩa này bị nhiều ý kiến phê phán vì sự mở rộng quá mức khái niệm lối sống, làm cho lối sống mất đi nội hàm riêng và đặc trưng của nó. Nhóm thứ hai: xem lối sống là phạm trù nói lên các nhu cầu của con người, những cách thức thỏa mãn những nhu cầu đó, nói lên những đặc trưng về chất lượng trong sự phồn vinh của con người hoặc cho rằng lối sống là phạm trù chỉ nếp nghĩ và nếp hành vi, nếp sống nội tâm của con người.
Cách định nghĩa này sẽ loại trừ những hoạt động sống quan trọng của con người như lao động, hoạt động chính trị - xã hội ra khỏi lối sống. Nhóm thứ ba: Quan niệm lối sống là phạm trù xã hội học, chỉ sự thống nhất hữu cơ của các hình thức hoạt động sống và những điều kiện nhất định. Ở đây, người ta không chú ý đến vai trò của yếu tố chủ quan trong lối sống. 17-18] Định nghĩa tiêu biểu và phổ biến nhất ở Liên Xô (cũ) có lẽ là định nghĩa gắn với hoạt động của con người.
“Từ điển Chủ nghĩa cộng sản khoa học” định nghĩa “lối sống xã hội chủ nghĩa” là “những hình thức hoạt động LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sống của con người vốn có của chủ nghĩa xã hội, được qui định bởi điều kiện sống của họ trong phạm vi giai đoạn đầu của chủ nghĩa cộng sản” [42, tr. Công trình “Lối sống xã hội chủ nghĩa”do G.Gle-dơ-man chủ biên định nghĩa: “Lối sống là một tổng thể, một hệ thống những đặc điểm chủ yếu nói lên hoạt động của các dân tộc, các giai cấp, các nhóm xã hội, các cá nhân trong những điều kiệncủa một hình thái kinh tế - xã hội nhất định” [13, tr. 45] Về cơ cấu thực chất nội dung của lối sống, các nhà nghiên cứu Liên Xô đã nêu lên một số quan niệm thống nhất.Bes-tu-jev La da viết: “Lối sống được kiến giải như là một phương thức hoạt động sống của con người, thì điều hợp lý là lấy các lĩnh vực hoạt động sống quan trọng nhất làm nền tảng cho cơ cấu của lối sống, các lĩnh vực đó ta đều biết là: lao động, sinh hoạt, hoạt động chính trị-xã hội và văn hoá-xã hội”[59, tr. Bu- chen-cô viết: “Những yếu tố cơ cấu của nó (lối sống) tuyệt nhiên không phải những điều kiện sống bên ngoài quyết định hoạt động sống của con người vô luận là những điều kiện xã hội hay tự nhiên (phương thức sản xuất, chế độ xã hội, môi trường địa lý, sinh hoạt, mức sống…) và cũng không phải những xung lực bên trong của hoạt động sống này vốn có ở chính bản chất con người-cơ cấu lối sống là một phạm trù lịch sử cả về nội dung lẫn về tương quan giữa các yếu tố hợp thành nó, cả về tính chất các mối liên hệ giữa những yếu tố đó” Nhìn chung, giới nghiên cứu ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa trước đây, khi bàn về khái niệm “lối sống”, thường nhấn mạnh vào tính chất xã hội chủ nghĩa và xác định các tiêu chí của nó từ sự đối lập với lối sống tư sản.
Trong nền văn hoá Việt Nam cổ truyền không có khái niệm lối sống. Trước cách mạng Tháng Tám, khái niệm phong hoá và phong tục được dùng rộng rãi trong ngôn ngữ nói và viết. Cuộc cải biến phong hoá dân tộc ở nước ta được mở đầu từ những năm 30 của thế kỷ XX và phát triển mạnh thành LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phong trào đời sống mới do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động từ năm 1946. Đời sống mới tạo ra nền văn hoá mới và con người mới với lối sống mới.
Lối sống mới trở thành thuật ngữ thông dụng trong lối sống hằng ngày và trong đời sống khoa học. Từ những năm 70 của thế kỷ XX, một hội đồng nghiên cứu về lối sống xã hội chủ nghĩa được thành lập và Việt Nam là một thành viên tích cực. Cho đến nay, chủ đề lối sống đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học xã hội và nhân văn ở nước ta.