Công Bằng Xã Hội Trong Phân Phối Ở Nước Ta Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh công bằng xã hội trong phân phối ở nước ta hiện nay, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Trần Thị Hằng
• Người hướng dẫn: PGS.
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Công Bằng Xã Hội Trong Phân Phối Ở Nước Ta Hiện Nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, của Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt Nam về công bằng xã hội trong phân phối
• 1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về công bằng xã hội trong phân phối

Tóm tắt

I. Tổng quan về công bằng xã hội trong phân phối ở nước ta hiện nay

Công bằng xã hội trong phân phối tài nguyên là một trong những vấn đề quan trọng trong phát triển bền vững của Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, việc đảm bảo công bằng xã hội không chỉ là mục tiêu mà còn là yêu cầu cấp thiết. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh của công bằng xã hội trong phân phối tài nguyên, từ đó đưa ra những giải pháp khả thi nhằm cải thiện tình hình hiện tại.

1.1. Khái niệm công bằng xã hội và phân phối tài nguyên

Công bằng xã hội được hiểu là sự công bằng trong việc phân phối tài nguyên và cơ hội cho tất cả mọi người. Phân phối tài nguyên không chỉ liên quan đến tài chính mà còn bao gồm giáo dục, y tế và các dịch vụ xã hội khác.

1.2. Tình hình công bằng xã hội trong phân phối ở Việt Nam

Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất bình đẳng trong phân phối tài nguyên. Sự chênh lệch giữa các vùng miền và các tầng lớp xã hội đang ngày càng gia tăng.

II. Những thách thức trong việc đảm bảo công bằng xã hội hiện nay

Mặc dù đã có nhiều chính sách nhằm cải thiện công bằng xã hội, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Các vấn đề như nghèo đói, thất nghiệp và sự phân hóa giàu nghèo đang là những trở ngại lớn trong việc thực hiện công bằng xã hội.

2.1. Bất bình đẳng trong thu nhập và cơ hội

Sự phân hóa thu nhập giữa các nhóm dân cư và vùng miền đang ngày càng gia tăng, dẫn đến tình trạng bất bình đẳng trong cơ hội tiếp cận các dịch vụ xã hội.

2.2. Tác động của chính sách phân phối tài nguyên

Các chính sách phân phối tài nguyên hiện tại chưa thực sự hiệu quả trong việc giảm thiểu bất bình đẳng. Cần có những điều chỉnh phù hợp để đảm bảo công bằng hơn trong phân phối.

III. Phương pháp cải thiện công bằng xã hội trong phân phối

Để cải thiện công bằng xã hội trong phân phối, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc xây dựng chính sách phân phối công bằng và hiệu quả là rất cần thiết.

3.1. Đề xuất chính sách phân phối công bằng

Cần xây dựng các chính sách phân phối tài nguyên dựa trên nguyên tắc công bằng và minh bạch, đảm bảo mọi người đều có cơ hội tiếp cận tài nguyên.

3.2. Tăng cường giáo dục và đào tạo

Giáo dục và đào tạo là yếu tố quan trọng giúp nâng cao nhận thức và khả năng tiếp cận tài nguyên cho mọi người, từ đó giảm thiểu bất bình đẳng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các chính sách công bằng xã hội trong phân phối tài nguyên có thể mang lại nhiều lợi ích cho xã hội. Các mô hình thành công từ các quốc gia khác có thể được áp dụng tại Việt Nam.

4.1. Các mô hình thành công từ quốc tế

Nhiều quốc gia đã áp dụng thành công các mô hình phân phối công bằng, từ đó tạo ra sự phát triển bền vững và giảm thiểu bất bình đẳng.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đánh giá

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện các chính sách công bằng xã hội có thể cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của người dân.

V. Kết luận và tương lai của công bằng xã hội trong phân phối

Công bằng xã hội trong phân phối tài nguyên là một vấn đề phức tạp nhưng cần thiết phải được giải quyết. Tương lai của công bằng xã hội phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả xã hội trong việc xây dựng các chính sách và giải pháp hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của công bằng xã hội

Công bằng xã hội không chỉ là một mục tiêu mà còn là một yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của đất nước.

5.2. Hướng đi tương lai cho công bằng xã hội

Cần có những chiến lược dài hạn để đảm bảo công bằng xã hội trong phân phối tài nguyên, từ đó tạo ra một xã hội công bằng và phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đổi mới toàn diện từ năm 1986 đã mang lại những thành tựu kinh tế vượt bậc cho Việt Nam, đưa tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ mức 3,9% mỗi năm trong giai đoạn 1986 - 1990 lên 8,4% vào năm 2007. Thu nhập bình quân đầu người tăng mạnh từ 400 USD năm 2000 lên 960 USD năm 2008, đồng thời tỷ lệ hộ nghèo trên cả nước giảm ấn tượng từ 58% xuống còn 14,8% vào năm 2007. Tuy nhiên, sự vận hành của cơ chế thị trường cũng làm nảy sinh những vấn đề xã hội phức tạp, đặc biệt là hiện tượng phân hóa giàu nghèo phi lý với hệ số Gini gia tăng từ 0,35 năm 1993 lên 0,43 năm 2006, cùng sự chênh lệch thu nhập giữa nhóm 20% giàu nhất và nhóm 20% nghèo nhất nới rộng từ 6,5 lần lên 8,4 lần. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để duy trì động lực tăng trưởng kinh tế đồng thời đảm bảo công bằng xã hội trong phân phối của cải vật chất.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là luận chứng tính tất yếu khách quan của việc đa dạng hóa các hình thức phân phối, phân tích toàn diện thực trạng phân phối thu nhập tại Việt Nam giai đoạn 1986 - 2009, chỉ rõ các nguyên nhân gây bất cập và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả phân phối. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế xã hội Việt Nam với trọng tâm là thời kỳ Đổi mới so sánh với giai đoạn tập trung quan liêu bao cấp 1975 - 1986. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách an sinh xã hội, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho hơn 85 triệu người dân và định hướng phát triển bền vững đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng hai hệ thống lý thuyết trụ cột: học thuyết hình thái kinh tế xã hội và lý luận phân phối của Chủ nghĩa Mác - Lênin (trọng tâm là tác phẩm Phê phán Cương lĩnh Gô-ta), kết hợp cùng Tư tưởng Hồ Chí Minh về công bằng xã hội. Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ biện chứng ba chiều giữa quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất, phương thức phân phối của cải và sự tiến bộ xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Khung phân tích của đề tài vận hành thông qua bốn khái niệm cốt lõi:

• Công bằng xã hội trong phân phối: Sự ngang bằng hợp lý giữa mức độ cống hiến sức lao động hoặc tài sản với mức độ hưởng thụ của cải vật chất, xóa bỏ đặc quyền đặc lợi và bóc lột bất công.
• Phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế: Hình thức phân phối chủ đạo dựa trên năng suất, chất lượng và giá trị đóng góp thực tế của người lao động.
• Phân phối theo mức đóng góp vốn và các nguồn lực khác: Cơ chế huy động nguồn lực xã hội thông qua lợi nhuận, lợi tức cổ phần và lãi suất tiền gửi hợp pháp.
• Phân phối thông qua quỹ phúc lợi xã hội: Công cụ điều tiết của Nhà nước nhằm chăm sóc người có công, bảo trợ nhóm yếu thế và cung cấp dịch vụ công về giáo dục, y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống số liệu thống kê chính thống của Tổng cục Thống kê, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cùng hệ thống Văn kiện Đảng từ Đại hội III đến Đại hội X. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích - tổng hợp, lịch sử - logic, so sánh đối chiếu và hệ thống hóa lý luận triết học chính trị.

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu: Đề tài khảo sát bộ dữ liệu quốc gia từ các cuộc khảo sát mức sống dân cư toàn diện trên phạm vi hơn 85.155.000 dân cư cả nước. Dữ liệu được chia theo phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên và phân tổ 5 nhóm ngũ phân vị thu nhập (mỗi nhóm đại diện 20% dân số) qua các mốc thời gian 1993, 1998, 2002, 2004 và 2006. Đồng thời, nghiên cứu phân tích sâu mẫu dữ liệu từ 58 huyện nghèo có tỷ lệ đói nghèo trên 50% và mẫu thống kê 8,5 triệu lao động cần bố trí việc làm trong giai đoạn 1996 - 2006. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm bảo đảm tính đại diện cao, phản ánh chân thực các biến động kinh tế vĩ mô và nắm bắt chính xác mức độ bất bình đẳng giữa các vùng miền. Tiến trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt từ năm 1975 đến năm 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra bốn phát hiện cơ bản mang tính bước ngoặt về thực trạng phân phối tại Việt Nam:

Thứ nhất, việc chuyển đổi từ cơ chế phân phối bình quân sang đa dạng hóa hình thức phân phối đã giải phóng triệt để lực lượng sản xuất. Tăng trưởng GDP đạt mức 8,4% vào năm 2007 so với 3,9% giai đoạn 1986 - 1990; kim ngạch xuất khẩu gạo đạt 4 đến 5 triệu tấn mỗi năm, đứng thứ hai thế giới; sản lượng lương thực bình quân đầu người tăng từ dưới 285 kg thời kỳ trước đổi mới lên 459 kg năm 2008; tuổi thọ trung bình của người dân tăng từ 63 lên 71,5 tuổi.

Thứ hai, thị trường lao động chịu áp lực thất nghiệp và thiếu việc làm rất lớn. Với tỷ lệ tăng dân số bình quân 2,2% và lực lượng lao động bổ sung từ 1,0 đến 1,1 triệu người mỗi năm, giai đoạn 1996 - 2006 đã ghi nhận 8,5 triệu người cần việc làm (trong đó thanh niên đến tuổi lao động không đi học chiếm 4,5 triệu người, học sinh tốt nghiệp các trường chuyên nghiệp chiếm 600 ngàn người). Tính riêng cuối năm 2008, suy giảm kinh tế đã khiến gần 30 ngàn lao động mất việc và năm 2009 tăng thêm khoảng 15 ngàn người.

Thứ ba, sự phân hóa giàu nghèo gia tăng nhanh chóng theo cả chiều dọc và chiều ngang. Khoảng cách thu nhập giữa nhóm 20% giàu nhất và 20% nghèo nhất nới rộng liên tục từ 6,5 lần năm 1994 lên 7,6 lần năm 1999, 8,1 lần năm 2002 và đạt 8,4 lần vào năm 2006. Hệ số Gini tăng tương ứng từ 0,35 năm 1993 lên 0,43 năm 2006, cho thấy bất bình đẳng thu nhập có xu hướng mở rộng.

Thứ tư, chính sách ưu đãi xã hội và trợ cấp người có công còn nhiều bất cập. Cả nước có hơn 60 vạn thương binh, 3,3 vạn bố mẹ liệt sĩ cô đơn, 150 ngàn người già không nơi nương tựa và hơn 4,4 triệu người tàn tật. Tuy nhiên, có đến 68,6% người có công ở nông thôn chỉ sử dụng dưới 50% thời gian lao động trong ngày và 14,6% gia đình liệt sĩ vẫn rơi vào tình trạng nghèo đói với mức thu nhập dưới 13 kg gạo mỗi người một tháng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự phân hóa giàu nghèo tại Việt Nam bắt nguồn từ hai yếu tố: sự chênh lệch tự nhiên về năng lực, vốn đầu tư trong nền kinh tế nhiều thành phần và các hành vi làm giàu bất chính như tham nhũng, buôn lậu, trốn thuế. Mức lương tối thiểu tuy được điều chỉnh từ 120.000 đồng mỗi tháng năm 1993 lên 650.000 đồng năm 2008 nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu tái sản xuất sức lao động trong bối cảnh lạm phát gia tăng, dẫn đến hiện tượng chảy máu chất xám từ khu vực công sang khu vực tư.

Khi so sánh quốc tế, hệ số Gini của Việt Nam năm 2004 là 0,41, ở mức thấp hơn Trung Quốc (0,47), Thái Lan (0,42) và Malaysia (0,46), cho thấy mức độ bất bình đẳng ở nước ta vẫn nằm trong ngưỡng kiểm soát tương đối tốt so với khu vực. Về mặt trình bày trực quan, dữ liệu nghiên cứu được mô tả tối ưu thông qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng tăng của hệ số Gini giai đoạn 1993 - 2006, kết hợp bảng ma trận so sánh thu nhập bình quân giữa 5 nhóm ngũ phân vị để phản ánh trực diện sự tương quan giữa tăng trưởng kinh tế và khoảng cách giàu nghèo.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, cải cách căn bản chính sách tiền lương và phân phối theo lao động. Thực hiện điều chỉnh thang bảng lương khu vực công hành chính sự nghiệp, bảo đảm tiền lương thực tế đáp ứng 100% nhu cầu sống tối thiểu của người lao động và gia đình. Mục tiêu đưa thu nhập bình quân của công chức tiệm cận thị trường lao động trong lộ trình 2010 - 2015 do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Nội vụ và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế điều tiết thu nhập và kiểm soát phân hóa giàu nghèo phi lý. Tăng cường thanh tra, thực thi nghiêm ngặt Luật Thuế thu nhập cá nhân đối với các nguồn thu nhập cao từ kinh doanh, chuyển nhượng tài sản và đầu tư tài chính. Mục tiêu kiềm chế hệ số Gini dưới mức 0,40 và thu hẹp khoảng cách giàu nghèo xuống dưới 7,0 lần trong giai đoạn 2010 - 2020 do Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế điều hành.

Thứ ba, mở rộng mạng lưới an sinh và đẩy mạnh các chương trình giải quyết việc làm. Phấn đấu tạo việc làm mới cho 1,2 đến 1,5 triệu lao động mỗi năm, tập trung hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho 58 huyện nghèo có tỷ lệ hộ nghèo trên 50%, giảm tỷ lệ nghèo chung toàn quốc xuống dưới 10% trước năm 2015. Chủ thể thực hiện là Ngân hàng Chính sách Xã hội cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố.

Thứ tư, chuẩn hóa và nâng cao mức trợ cấp cho đối tượng ưu đãi xã hội. Rà soát, cấp bổ sung nguồn ngân sách để bảo đảm 100% hộ gia đình chính sách, người có công có mức sống bằng hoặc cao hơn mức trung bình của dân cư địa phương. Nâng cấp hệ thống bảo trợ cho hơn 4,4 triệu người tàn tật và 150 ngàn người già neo đơn trước năm 2015 dưới sự điều phối của Chính phủ và các tổ chức xã hội từ thiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Các cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách kinh tế - xã hội tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính. Luận văn cung cấp hệ thống số liệu vĩ mô về hệ số Gini 0,43 và dữ liệu 8,5 triệu lao động cần bố trí việc làm, phục vụ trực tiếp công tác xây dựng quy hoạch an sinh xã hội.

Nhóm 2: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học thuộc các chuyên ngành Triết học, Kinh tế chính trị học, Xã hội học và Quản lý công. Công trình là tài nguyên học thuật giá trị, hệ thống hóa hơn 10 văn kiện Đại hội Đảng và các luận điểm kinh điển của Chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh về phân phối.

Nhóm 3: Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan tài trợ phát triển quốc tế hoạt động tại Việt Nam. Báo cáo cung cấp góc nhìn sâu sắc về thực trạng 58 huyện nghèo vùng sâu vùng xa cùng hơn 4,4 triệu người yếu thế, hỗ trợ thiết kế các dự án giảm nghèo và sinh kế cộng đồng chuẩn xác.

Nhóm 4: Lãnh đạo doanh nghiệp và cán bộ công đoàn tại các thành phần kinh tế. Nghiên cứu giúp doanh nghiệp nắm vững nguyên tắc kết hợp hài hòa giữa phân phối theo năng suất lao động và phân phối theo vốn đóng góp, từ đó xây dựng quy chế trả lương thưởng minh bạch cho hàng vạn người lao động.

Câu hỏi thường gặp

Phân phối bình quân trong thời kỳ trước Đổi mới đã để lại những hệ lụy gì cho nền kinh tế Việt Nam? Cơ chế phân phối bình quân giai đoạn 1975 - 1986 đã cào bằng mức hưởng thụ thông qua tem phiếu và chấm công điểm, triệt tiêu động lực sáng tạo của người lao động. Hậu quả là năng suất lao động sụt giảm nghiêm trọng, dù khu vực kinh tế nhà nước và tập thể chiếm 99,7% tài sản cố định vào năm 1975 nhưng tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 1986 - 1990 chỉ đạt 3,9%, đẩy đất nước vào khủng hoảng kinh tế xã hội.

Vì sao nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phải chấp nhận hình thức phân phối theo vốn? Trong thời kỳ quá độ, nguồn vốn tích lũy nội bộ của Nhà nước còn hạn hẹp nên việc phân phối theo mức đóng góp vốn là tất yếu khách quan để thu hút nguồn lực xã hội. Minh chứng là tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã đạt 300 nghìn tỷ đồng (tương đương 17 tỷ USD) vào năm 2009, tạo công ăn việc làm và động lực thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển vượt bậc.

Hệ số Gini và khoảng cách giàu nghèo tại Việt Nam giai đoạn 1993 - 2006 phản ánh điều gì? Hệ số Gini tăng từ 0,35 năm 1993 lên 0,43 năm 2006 và khoảng cách thu nhập giữa nhóm 20% giàu nhất và nhóm 20% nghèo nhất tăng từ 6,5 lần lên 8,4 lần. Điều này phản ánh sự phân hóa thu nhập ngày càng lớn, vừa do hiệu quả kinh tế thị trường tạo ra những người làm giàu hợp pháp, vừa do các yếu tố bất minh như tham nhũng, buôn lậu gây bất bình đẳng xã hội.

Những khó khăn lớn nhất trong việc thực hiện chính sách đối với người có công ở nông thôn là gì? Sau khi thực hiện khoán mười trong nông nghiệp, các hợp tác xã không còn bao cấp trực tiếp khiến các hộ chính sách phải tự bươn chải. Thực tế có 68,6% người có công ở nông thôn chỉ sử dụng dưới 50% thời gian lao động trong ngày và 14,6% gia đình liệt sĩ có mức thu nhập dưới 13 kg gạo mỗi người một tháng do thiếu vốn và kỹ năng sản xuất.

Làm thế nào để hạn chế sự phân hóa giàu nghèo phi lý mà không làm triệt tiêu động lực kinh tế? Nhà nước cần kết hợp chặt chẽ việc khuyến khích làm giàu hợp pháp theo nguyên tắc phân phối theo kết quả lao động và đóng góp vốn với việc siết chặt kỷ cương pháp luật nhằm chống tham nhũng, trốn thuế. Đồng thời, sử dụng công cụ thuế thu nhập cá nhân để tái phân phối qua các quỹ phúc lợi, hỗ trợ trực tiếp cho 58 huyện nghèo và các nhóm đối tượng yếu thế vươn lên.

Kết luận

• Đa dạng hóa các hình thức phân phối là quy luật tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo động lực đưa GDP tăng trưởng đạt 8,4% năm 2007.
• Sự chuyển đổi từ phân phối bình quân sang phân phối theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế và đóng góp vốn đã giảm tỷ lệ hộ nghèo ngoạn mục từ 58% xuống 14,8% năm 2007.
• Thách thức lớn nhất hiện nay là tình trạng phân hóa giàu nghèo phi lý với hệ số Gini chạm ngưỡng 0,43 và áp lực giải quyết việc làm cho 8,5 triệu lao động.
• Hệ thống chính sách an sinh xã hội cần được tái cấu trúc toàn diện để bảo đảm đời sống cho hơn 60 vạn thương binh, 4,4 triệu người tàn tật và các nhóm xã hội dễ bị tổn thương.
• Giải pháp cốt lõi giai đoạn 2010 - 2020 là kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và thực hiện công bằng xã hội ngay trong từng bước đi và từng chính sách phát triển.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã làm sáng tỏ cơ sở triết học của sự công bằng trong phân phối thu nhập thời kỳ quá độ, cung cấp bức tranh dữ liệu thực tiễn chân thực về đời sống các tầng lớp nhân dân. Các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và bạn đọc quan tâm có thể khai thác toàn diện luận văn để phục vụ công tác nghiên cứu chuyên sâu và hoạch định chiến lược an sinh xã hội bền vững cho đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 ViÖn khoa häc x héi ViÖt Nam §¹i häc quèc gia Hµ Néi Tr−êng §¹i häc KHoa häc X Héi vµ nh©n v¨n ViÖn triÕt häc TrÇn ThÞ H»ng C«ng b»ng x héi trong ph©n phèi ë n−íc ta hiÖn nay luËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Hà Nội - 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 ViÖn khoa häc x héi ViÖt Nam §¹i häc quèc gia Hµ Néi Tr−êng §¹i häc KHoa häc X Héi vµ nh©n v¨n ViÖn triÕt häc TrÇn ThÞ H»ng C«ng b»ng x héi trong ph©n phèi ë n−íc ta hiÖn nay Chuyªn ngµnh: TriÕt häc M· sè : 60 22 80 luËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS. Hà Nội – 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi HiÖn nay, qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa ®ang diÔn ra m¹nh mÏ trªn quy m« toµn thÕ giíi. Sù lan táa vµ t¸c ®éng cña qu¸ tr×nh ®ã ®· t¹o ra nh÷ng thay ®æi lín trong ®êi sèng x· héi, t¹o c¬ héi cho tÊt c¶ c¸c n−íc cïng ph¸t triÓn, ®ång thêi còng ®Æt ra nh÷ng th¸ch thøc cho tÊt c¶ c¸c n−íc nh− ®ãi nghÌo, thÊt nghiÖp, dÞch bÖnh, « nhiÔm m«i tr−êng, lµm ¨n phi ph¸p, kho¶ng c¸ch chªnh lÖnh giµu nghÌo gi÷a c¸c n−íc… Trong bèi c¶nh ®ã, vÊn ®Ò c«ng b»ng x· héi cµng trë nªn bøc thiÕt.

C«ng b»ng x· héi lµ mét trong nh÷ng môc tiªu xuyªn suèt cña sù nghiÖp c¸ch m¹ng mµ §¶ng ta vµ nh©n d©n ta ®· tiÕn hµnh gÇn 80 n¨m qua, ®ång thêi lµ mét ®éng lùc quan träng thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n−íc. Trong qu¸ tr×nh x©y dùng chñ nghÜa x· héi tr−íc ®æi míi víi môc ®Ých xo¸ bá bÊt c«ng, chóng ta chñ tr−¬ng thiÕt lËp chÕ ®é c«ng h÷u vÒ t− liÖu s¶n xuÊt vµ thùc hiÖn nguyªn t¾c ph©n phèi theo lao ®éng. Nh−ng nguyªn t¾c ph©n phèi theo lao ®éng ch−a ®−îc thùc hiÖn trªn thùc tÕ l¹i bÞ biÕn thµnh ph©n phèi b×nh qu©n, h¬n n÷a nÕu cã thùc hiÖn th× còng ch−a phï hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ - x· héi thùc tÕ cña n−íc ta lóc ®ã. V× vËy, tõ khi tiÕn hµnh ®æi míi, chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng theo ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa, chóng ta chñ tr−¬ng thùc hiÖn ®a d¹ng hãa c¸c h×nh thøc ph©n phèi (ph©n phèi theo kÕt qu¶ lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ, theo møc ®ãng gãp vèn, ph©n phèi th«ng qua phóc lîi x· héi).

Nhê sù ®æi míi ®ã n−íc ta ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu quan träng: ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ®−îc gi÷ v÷ng, kinh tÕ t¨ng tr−ëng liªn tôc víi tèc ®é cao, x· héi æn ®Þnh, ®êi sèng nh©n d©n ®−îc c¶i thiÖn, hÇu hÕt mäi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 ng−êi ®Òu h¨ng h¸i ®ãng gãp c«ng søc vµ vèn ®Ó x©y dùng ®Êt n−íc. Tuy nhiªn, trong x· héi l¹i n¶y sinh nhiÒu hiÖn t−îng tiªu cùc nh− tham nhòng, bu«n lËu, trèn thuÕ, nh÷ng hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt kh¸c. Bªn c¹nh ®ã, sù ph©n hãa giµu nghÌo trong x· héi ngµy cµng gia t¨ng. Thùc tÕ ®ã ®Æt ra c¸c vÊn ®Ò: Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng vµ thùc hiÖn nhiÒu h×nh thøc ph©n phèi cã ®i chÖch h−íng chñ nghÜa x· héi hay kh«ng? Ph©n phèi nh− thÕ nµo lµ c«ng b»ng? §Ò tµi “C«ng b»ng x· héi trong ph©n phèi ë n−íc ta hiÖn nay” liªn quan ®Õn c¸c vÊn ®Ò trªn, v× thÕ ®ã lµ ®Ò tµi cã ý nghÜa lý luËn vµ thùc tiÔn.

T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi C«ng b»ng x· héi lµ mét trong nh÷ng chñ ®Ò ®−îc nhiÒu nhµ lý luËn vµ ho¹t ®éng thùc tiÔn quan t©m. ë ViÖt Nam, ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÊn ®Ò c«ng b»ng x· héi vµ ph©n phèi thu nhËp. Trong nh÷ng n¨m qua, ®· cã c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu nh−: “Mét sè vÊn ®Ò vÒ c«ng b»ng x· héi ë n−íc ta hiÖn nay” (do Hoµng ChÝ B¶o chñ biªn, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1993); “§éng lùc cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi” (do Lª H÷u TÇng chñ biªn, Nxb Khoa häc x· héi, Hµ Néi, 1997); “T¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi ë mét sè n−íc Ch©u ¸ vµ ViÖt Nam” (do Lª Bé LÜnh chñ biªn, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1998); “C«ng b»ng x· héi trong tiÕn bé x· héi” (cña NguyÔn Minh Hoµn - LuËn ¸n tiÕn sü, 2005); “Ph©n phèi trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng” (cña Mai Ngäc C−êng - §ç §øc B×nh, Nxb Thèng kª, Hµ Néi, 1994); “Lý luËn chung vÒ ph©n phèi cña chñ nghÜa x· héi” (cña Lý B©n, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1999); “Nguyªn t¾c ph©n phèi v× môc tiªu c«ng b»ng x· héi ë n−íc ta hiÖn nay” (cña NguyÔn Ngäc Hµ, T¹p chÝ TriÕt häc, sè 8, 12-2002); “Vai trß cña Nhµ n−íc trong ph©n phèi thu nhËp ë n−íc ta hiÖn nay” (do Mai H÷u Thùc chñ biªn, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 2004). T¹i “Héi th¶o quèc tÕ vÒ vÊn ®Ò c«ng b»ng x· héi, tr¸ch nhiÖm x· héi vµ ®oµn kÕt x· héi” ®−îc tæ chøc n¨m 2007 t¹i ViÖn Khoa häc x· héi ViÖt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 ®· cã nhiÒu bµi nghiªn cøu vÒ c«ng b»ng x· héi d−íi nhiÒu gãc ®é kh¸c nhau nh− kh¸i niÖm c«ng b»ng x· héi, tiªu chÝ cña sù c«ng b»ng, quan ®iÓm chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ c«ng b»ng x· héi, c«ng b»ng x· héi trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam hiÖn nay, thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi vÒ gi¸o dôc… GÇn ®©y, ®· cã nhiÒu bµi viÕt, bµi nghiªn cøu ®Ò cËp mét c¸ch s©u s¾c vÒ vÊn ®Ò thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi ë n−íc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay nh−: - “C«ng b»ng x· héi, tr¸nh nhiÖm x· héi vµ ®oµn kÕt x· héi trong sù nghiÖp ®æi míi ë ViÖt Nam” cña t¸c gi¶ TrÇn §øc C−êng (T¹p chÝ TriÕt häc, sè 1 th¸ng 1/2008).

Trong bµi viÕt nµy, t¸c gi¶ ®· ®−a ra nh÷ng ®¸nh gi¸ kh¸i qu¸t vÒ thµnh tùu vµ h¹n chÕ trong thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi, tr¸ch nhiÖm x· héi vµ ®oµn kÕt x· héi ë ViÖt Nam tr−íc vµ trong nh÷ng n¨m ®æi míi ®Êt n−íc; ®ång thêi, gîi më nh÷ng vÊn ®Ò cÇn th¶o luËn ®Ó viÖc thùc thi c«ng b»ng x· héi, tr¸ch nhiÖm x· héi vµ ®oµn kÕt x· héi kh«ng chØ lµ mét môc tiªu phÊn ®Êu, mµ cßn lµ mét ®éng lùc m¹nh mÏ ®Ó ph¸t triÓn ®Êt n−íc vµ ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn cña ViÖt Nam lµ mét sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. - “Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn xung quanh viÖc thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi ë ViÖt Nam hiÖn nay” cña t¸c gi¶ Lª H÷u TÇng (T¹p chÝ TriÕt häc, sè 1 th¸ng 1/2008). Trong bµi viÕt nµy, t¸c gi¶ ®· ®−a ra vµ luËn gi¶i mét sè vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn xung quanh viÖc thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi ë ViÖt Nam hiÖn nay. Nh÷ng vÊn ®Ò ®ã lµ: 1.

Kh¸i niÖm c«ng b»ng x· héi, nh÷ng ®iÓm t−¬ng ®ång vµ kh¸c biÖt gi÷a nã vµ kh¸i niÖm b×nh ®¼ng x· héi; 2. C«ng b»ng x· héi theo chiÒu däc vµ c«ng b»ng x· héi theo chiÒu ngang; 3. C«ng b»ng vÒ c¬ héi vµ b×nh ®¼ng vÒ c¬ héi; vai trß cña tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ trong viÖc thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi; 4. Ph©n phèi theo kÕt qu¶ lao ®éng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ; 5.

Ph©n phèi theo cèng hiÕn cho x· héi; 6. C«ng b»ng x· héi vµ t¨ng tr−ëng kinh tÕ; 7. VÊn ®Ò thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi vµ b×nh ®¼ng x· héi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 - “C«ng b»ng x· héi trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr−êng vµ kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa” cña t¸c gi¶ Ph¹m Xu©n Nam (T¹p chÝ TriÕt häc, sè 2 th¸ng 2/2008).

Trong bµi viÕt nµy, t¸c gi¶ ®−a ra vµ luËn gi¶i: 1. ViÖc gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a thóc ®Èy t¨ng tr−ëng kinh tÕ víi thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi ë mét sè m« h×nh kinh tÕ tiªu biÓu trªn thÕ giíi, nh− m« h×nh kinh tÕ thÞ tr−êng tù do, m« h×nh kinh tÕ thÞ tr−êng x· héi, m« h×nh kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa tËp trung phi thÞ tr−êng; 2. Nh÷ng thµnh tùu vµ nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra trong viÖc kÕt hîp t¨ng tr−ëng kinh tÕ víi c«ng b»ng x· héi trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam h¬n 20 n¨m ®æi míi; cô thÓ hãa quan ®iÓm vµ ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p vÒ thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m tiÕp theo. - “B¶o ®¶m c«ng b»ng x· héi v× sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng” cña t¸c gi¶ NguyÔn Ngäc Hµ (T¹p chÝ TriÕt häc, sè 2 th¸ng 2/2009).

Trong bµi viÕt nµy, t¸c gi¶ ®· ph©n tÝch quan ®iÓm cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam coi c«ng b»ng x· héi lµ môc tiªu vµ ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn x· héi. §Ó cã ®−îc c«ng b»ng x· héi trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr−êng, cÇn ph¶i x¸c ®Þnh vµ thùc hiÖn ®óng nguyªn t¾c ph©n phèi phï hîp nh− §¹i héi X cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ®· ®Ò ra. §Ó ph¸t huy vai trß ®éng lùc cña c«ng b»ng x· héi, theo t¸c gi¶, cÇn kh¾c phôc nh÷ng thiÕu sãt trong viÖc thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi hiÖn ®ang cßn tån t¹i. C«ng t¸c lý luËn cÇn h−íng vµo viÖc nghiªn cøu vµ gi¶i quyÕt nhiÖm vô ®ã.

Vµ mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu kh¸c. Nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu trªn ®· gãp phÇn quan träng lµm râ nhiÒu vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn vÒ c«ng b»ng x· héi vµ ph©n phèi thu nhËp ë n−íc ta. Tuy nhiªn, ph©n phèi nh− thÕ nµo ®Ó ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, gi¶i ph¸p g× ®Ó ®Èy lïi thiÕu sãt trong ph©n phèi ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi? §ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn c«ng b»ng x· héi trong ph©n phèi cßn cã nh÷ng ý kiÕn kh¸c nhau, cÇn ®−îc lµm râ h¬n. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña luËn v¨n + Môc ®Ých cña luËn v¨n lµ luËn chøng sù cÇn thiÕt ph¶i tiÕp tôc quan t©m gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi trong ph©n phèi ë n−íc ta hiÖn nay. + §Ó ®¹t ®−îc môc ®Ých trªn, luËn v¨n tËp trung gi¶i quyÕt c¸c nhiÖm vô sau: - Tr×nh bµy kh¸i l−îc quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, cña Hå ChÝ Minh vµ §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vÒ c«ng b»ng x· héi trong ph©n phèi. - Ph©n tÝch thùc tr¹ng cña viÖc thùc hiÖn c«ng b»ng trong ph©n phèi ë n−íc ta hiÖn nay, nguyªn nh©n vµ mét sè gi¶i ph¸p kh¾c phôc thiÕu sãt trong ph©n phèi.