MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Trong xu thế hiện nay, khoa học công nghệ đặc biệt là ngành công nghệ thông tin đang phát triển vƣợt bậc. Sự phát triển nhƣ vũ bảo của Công nghệ thông tin đã tác động đến mọi hoạt động của đời sống, kinh tế - xã hội, làm thay đổi nhận thức và phƣơng thức sản xuất kinh doanh của nhiều lĩnh vực, nhiều ngành kinh tế khác nhau, trong đó có lĩnh vực Ngân hàng. Trƣớc bối cảnh đó, mọi mặt hoạt động của Ngân hàng nhƣ kênh phân phối, văn hóa bán hàng… đang dần dần đƣợc xây dựng, tích hợp thông qua môi trƣờng điện tử, từ đó những khái niệm Ngân hàng điện tử, giao dịch trực tuyến, thanh toán qua mạng, … đã bắt đầu trở thành xu thế phát triển và cạnh tranh của các Ngân hàng thƣơng mại ở Việt Nam.
Hơn nữa, Ngân hàng điện tử đem lại lợi ích rất lớn cho khách hàng, Ngân hàng, và cho nền kinh tế. Do đó, việc phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử mang tính tất yếu mang tính khách quan trong nền kinh tế hiện đại, trong thời đại hội nhập kinh tế quốc tế. Hòa nhập với xu hƣớng đó, Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã nỗ lực hết mình để bắt kịp tiến trình hiện đại hóa Ngân hàng. Vì vậy, BIDV phải chú trọng đến dịch vụ Ngân hàng điện tử để đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh hội nhập và phát triển.
Song thực tế hiện nay, các dịch vụ Ngân hàng điện tử còn rất hạn chế chủ yếu là các dịch vụ đơn giản, đƣợc thực hiện qua web nhƣ truy vấn thông tin số dƣ, sao kê tiền gửi, …do đó vấn đề đã và đang đặt ra bức thiết là BIDV cần phải tìm ra các giải pháp nhằm triển khai, phát triển thành công dịch vụ Ngân hàng điện tử giúp BIDV phát triển, duy trì khách hàng với quy mô lớn, tiết kiệm chi phí, gia tăng lợi nhuận, khẳng định vị trí và thƣơng hiệu của mình. Từ thực tế trên, việc đánh giá lại thực trạng dịch vụ Ngân hàng điện tử của Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam cũng nhƣ giúp ngân hàng có các giải pháp phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử trong thời gian tới, nhằm nâng cao LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com năng lực cạnh tranh của Ngân hàng, tác giả đã quan tâm và lựa chọn nghiên cứu đề tài “Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam”. Đề tài đƣợc thực hiện không ngoài mục đích trên và tác giả hy vọng sẽ nhận đƣợc nhiều ý kiến đóng góp để vấn đề nghiên cứu đƣợc hoàn thiện hơn. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá thực trạng dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam.
Đề xuất một số giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử cho Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam 3. Đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: dịch vụ Ngân hàng điện tử tại BIDV Phƣơng pháp nghiên cứu: Nghiên cứu định tính. Luận văn sử dụng phƣơng pháp điều tra, thống kê, phân tích, tổng hợp và so sánh để có kết luận chính xác về vấn đề nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu: Số liệu nghiên cứu tính đến 31/12/2011 tại BIDV.
Ý nghĩa thực tế của đề tài nghiên cứu Trên cơ sở đánh giá thực trạng dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử tại BIDV 5. Kết cấu của đề tài Đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về dịch vụ Ngân hàng điện tử Chƣơng 2: Thực trạng dịch vụ Ngân hàng điện tử tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam Chƣơng 3: Giải pháp phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử tại Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1.1 Khái niệm Thƣơng mại điện tử Thƣơng mại điện tử (TMĐT) đã ra đời từ lâu và ngày càng phát triển vƣợt bậc. Tuy nhiên, hiện nay định nghĩa TMĐT đƣợc rất nhiều tổ chức quốc tế đƣa ra song chƣa có một định nghĩa thống nhất nào về TMĐT, mỗi định nghĩa đều có những giá trị nhất định. Nhìn một cách tổng quát, các định nghĩa TMĐT đƣợc chia thành hai nhóm tùy thuộc vào quan điểm: Theo nghĩa hẹp, TMĐT chỉ đơn thuần bó hẹp TMĐT trong việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các phƣơng tiện điện tử, nhất là qua internet và các mạng liên thông khác.
- Theo Tổ chức thƣơng mại thế giới (WTO), “TMĐT bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm đƣợc mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhƣng đƣợc giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng nhƣ những thông tin số hóa thông qua mạng Internet”. - Theo Ủy ban Thƣơng mại điện tử của Tổ chức hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dƣơng (APEC), “TMĐT là công việc kinh doanh đƣợc tiến hành thông qua truyền thông số liệu và công nghệ tin học kỹ thuật số”. Theo nghĩa rộng, TMĐT là các giao dịch tài chính và thƣơng mại bằng phƣơng tiện điện tử nhƣ: trao đổi dữ liệu điện tử, chuyển tiền điện tử và các hoạt động nhƣ gửi/rút tiền bằng thẻ tín dụng. - Theo Luật mẫu về TMĐT của Ủy ban Liên hiệp quốc về Luật thƣơng mại quốc tế (UNICITRAL), “Thuật ngữ thƣơng mại cần đƣợc diễn giải theo nghĩa rộng để bao quát các vấn đề phát sinh từ mọi quan hệ mang tính chất thƣơng mại dù có hay không có hợp đồng.
Các quan hệ mang tính thƣơng mại bao gồm, nhƣng không chỉ bao gồm, các giao dịch sau đây: bất cứ giao dịch nào về cung cấp hoặc trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ; thỏa thuận phân phối; đại diện hoặc đại lý thƣơng mại, ủy thác hoa hồng, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 cho thuê dài hạn; xây dựng các công trình; tƣ vấn, kỹ thuật công trình; đầu tƣ; cấp vốn, ngân hàng; bảo hiểm; thỏa thuận khai thác hoặc tô nhƣợng, liên doanh và các hình thức về hợp tác công nghiệp hoặc kinh doanh; chuyên chở hàng hóa hay hành khách bằng đƣờng biển, đƣờng không, đƣờng sắt hay đƣờng bộ”. - Theo Tài liệu đào tạo về TMĐT của Microsoft (Fundamentals of E-business), “TMĐT là kinh doanh trên môi trƣờng điện tử nhằm kết nối ngƣời bán và ngƣời mua. Nó tích hợp dữ liệu, liên lạc điện tử và dịch vụ bảo mật để tạo thuận lợi cho công việc kinh doanh”. (Ecommerce is doing business electronically by bringing together buyers and sellers.
It intergrates data, electronic communication and security services to facilitate business application) hoặc “TMĐT là một tập hợp công nghệ, ứng dụng và quy trình kinh doanh nhằm liên kết tổ chức, khách hàng và cộng đồng thông qua những giao dịch điện tử và sự trao đổi hàng hóa, dịch vụ và thông tin”. - Theo Công ty TNHH Đầu tƣ và phát triển phần mềm mạng Việt Nam của Sở kế hoạch và đầu tƣ Hà Nội, “TMĐT là hình thái hoạt động thƣơng mại bằng phƣơng pháp điện tử, là việc trao đổi thông tin thƣơng mại thông qua công nghệ điện tử nói chung”. Tóm lại, TMĐT có thể đƣợc khái niệm với một khái niệm tƣơng đối toàn diện là: TMĐT là một khái niệm dùng để chỉ quá trình mua và bán một sản phẩm (hữu hình) hoặc dịch vụ (vô hình) thông qua một mạng điện tử (electronics network), phương tiện trung gian (medium) phổ biến nhất của TMĐT là Internet. Qua môi trường mạng, người ta có thể thiết lập giao dịch, thanh toán, mua bán bất cứ sản phẩm gì từ hàng hóa cho đến dịch vụ, kể cả dịch vụ ngân hàng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Nhƣ vậy, có thể thấy rằng phạm vi của TMĐT rất rộng, bao quát hầu hết các lĩnh vực hoạt động kinh tế, việc mua bán hàng hóa và dịch vụ chỉ là một trong hàng ngàn lĩnh vực áp dụng của TMĐT.2 Khái niệm Dịch vụ ngân hàng điện tử Quan điểm của Thế giới: Dịch vụ NHĐT là một hệ thống phần mềm vi tính cho phép khách hàng tìm hiểu hay mua bán dịch vụ ngân hàng thông qua việc nối mạng máy vi tính của mình với ngân hàng (How the Internet redefines banking, Tạp chí the Australian Banker, tuyển tập 133, số 3, 6/1999). Quan điểm của Việt Nam: Dịch vụ NHĐT đƣợc giải thích nhƣ là khả năng của một khách hàng có thể truy cập từ xa vào một ngân hàng nhằm: thu thập thông tin, thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính dựa trên các khoản lƣu ký tại ngân hàng đó, đăng ký sử dụng dịch vụ mới (Trƣơng Đức Bảo, NHĐT và các phƣơng tiện giao dịch điện tử, Tạp chí tin học ngân hàng, số 4 (58), 7/2003). Quan điểm của Tác giả luận văn: Dịch vụ NHĐT là dịch vụ do ngân hàng cung cấp qua một kênh phân phối dịch vụ, theo đó, khách hàng không cần đến quầy giao dịch của ngân hàng mà thông qua các kênh nhƣ Internet, điện thoại,… khách hàng có thể sử dụng các sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng. Phát triển dịch vụ NHĐT là đa dạng hóa và mở rộng các sản phẩm của dịch vụ NHĐT 1.2 Các dịch vụ ngân hàng điện tử 1.1 Ngân hàng trên mạng Internet Internet – banking là dịch vụ ngân hàng trên mạng, cung cấp tự động các thông tin sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua đƣờng truyền Internet.
Với máy vi tính kết nối Internet, khách hàng có thể truy cập vào website của ngân hàng để đƣợc cung LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 cấp các thông tin, hƣớng dẫn đầy đủ các sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng. Không những thế, với mã số truy cập và mật khẩu đƣợc cấp, khách hàng cũng có thể thực hiện các yêu cầu của mình ở mọi lúc mọi nơi nhƣ xem số dƣ tài khoản, in sao kê, thanh toán, chuyển tiền… Các dịch vụ Internet-banking cung cấp: Xem số dƣ tài khoản tại thời điểm hiện tại. Vấn tin lịch sử giao dịch. Sổ phụ, giấy báo có các giao dịch từ tài khoản.
Xem thông tin tỷ giá, lãi suất tiền gửi tiết kiệm, giá chứng khoán, giá vàng. Thanh toán hóa đơn điện, nƣớc, điện thoại. Thanh toán trực tuyến trên mạng.