CHƯƠNG I : LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. Khái niệm và ñặc ñiểm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ: 1. Khái niệm: Ngân hàng là một trong các tổ chức tài chính trung gian quan trọng nhất của nền kinh tế. Ngân hàng bao gồm nhiều loại tùy thuộc vào sự phát triển của nền kinh tế nói chung và hệ thống tài chính nói riêng, trong ñó ngân hàng thương mại thường chiếm tỷ trọng lớn nhất về quy mô tài sản, thị phần và số lượng các ngân hàng.
Nghị ñịnh của Chính phủ số 59/2009/Nð-CP ngày 16/07/2009 ñịnh nghĩa: “Ngân hàng thương mại là ngân hàng ñược thực hiện toàn bộ hoạt ñộng ngân hàng và các hoạt ñộng kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy ñịnh của Luật các Tổ chức tín dụng và các quy ñịnh khác của pháp luật. Trong ñó, hoạt ñộng ngân hàng là hoạt ñộng kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này ñể cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Hiểu một cách khác, ngân hàng thương mại là loại ngân hàng giao dịch trực tiếp với các công ty, xí nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân, bằng cách nhận tiền gửi, tiền tiết kiệm, rồi sử dụng số vốn ñó ñể cho vay, chiết khấu, cung cấp các phương tiện thanh toán và cung ứng các dịch vụ ngân hàng cho các ñối tượng nói trên. Căn cứ vào quy mô và phạm vi cung cấp sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho khách hàng, có thể chia thành ngân hàng cung cấp dịch vụ bán buôn và ngân hàng cung cấp dịch vụ bán lẻ.
Dịch vụ ngân hàng bán buôn là dịch vụ ngân hàng cung cấp cho Chính phủ, các ñịnh chế tài chính và các doanh nghiệp lớn. Giá trị dịch vụ lớn và thường do chi nhánh chính cung cấp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ, hiện nay ñược tiếp cận theo nhiều cách khác nhau. Các chuyên gia kinh tế của học viện nghiên cứu Châu Á (Asian Institute of Technology, viết tắt: AIT) cho rằng, dịch vụ NHBL là cung cấp trực tiếp sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh truyền thống hay thông qua các phương tiện ñiện tử viễn thông và công nghệ thông tin.
Theo Tổ chức thương mại thế giới (World Trade Organization, viết tắt WTO), NHBL là nơi khách hàng cá nhân có thể ñến giao dịch tại những ñiểm giao dịch của ngân hàng ñể thực hiện các dịch vụ như: gửi tiền tiết kiệm và kiểm tra tài khoản, thế chấp vay vốn, dịch vụ thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và các dịch vụ khác ñi kèm. Mặc dù còn nhiều quan ñiểm về dịch vụ NHBL nhưng theo cách hiểu phổ biến nhất, dịch vụ NHBL là dịch vụ ngân hàng cung cấp các sản phẩm dịch vụ tài chính chủ yếu cho khách hàng là các cá nhân, các hộ gia ñình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. ðặc ñiểm dịch vụ ngân hàng bán lẻ: - Về ñối tượng: ñối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL là các cá nhân, các hộ gia ñình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chính vì vậy mà mỗi cá nhân, mỗi gia ñình trong xã hội, mỗi một doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế ñều có thể trở thành ñối tượng phục vụ của dịch vụ NHBL.
- Về cách thức phân phối sản phẩm: cách thức phân phối sản phẩm của dịch vụ NHBL là cung ứng sản phẩm dịch vụ ñến tận tay người tiêu dùng, bao gồm tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cho sinh hoạt. Người tiêu dùng sẽ là người trực tiếp sử dụng các dịch vụ NHBL ñể thỏa mãn nhu cầu của mình mà không phải thông qua một trung gian tài chính nào khác. - Về giá trị : dịch vụ NHBL bao gồm rất nhiều món giao dịch với giá trị của mỗi giao dịch không lớn. DịCH Vụ NHBL phục vụ cho các nhu cầu giao dịch và thanh toán thường xuyên của người dân như thanh toán tiền hàng, mua sắm, chuyển khoản, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 chuyển vốn….
Do ñó, giá trị của các món thanh toán này thường nhỏ và số lượng các món sẽ rất nhiều. - Về tính chất của sản phẩm: ña dạng, ña tính năng, ña tiện ích với hàm lượng công nghệ cao. Do nhu cầu của các cá nhân – ñối tượng phục vụ chủ yếu của dịch vụ NHBL – rất ña dạng và ngày càng cao nên dịch vụ NHBL phải luôn cải tiến cho phù hợp với nhu cầu ña dạng và gia tăng của khách hàng. Hơn nữa, khi cuộc sống hiện ñại thì người ta càng thích sử dụng những sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, nhiều tính năng và càng tiện lợi càng tốt.
Tiện lợi ở ñây ñược hiểu là dễ sử dụng , tiết kiệm thời gian và chi phí. - Về ñiều kiện phát triển: sự phát triển của dịch vụ NHBL tùy thuộc rất lớn vào trình ñộ công nghệ thông tin của nền kinh tế nói chung và bản thân của mỗi ngân hàng nói riêng. Ở các nước phát triển có trình ñộ công nghệ thông tin càng cao thì người dân có nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng càng cao, ñặc biệt là những sản phẩm dịch vụ ngân hàng ñiện tử. Những ngân hàng cung ứng sản phẩm dịch vụ có hàm lượng công nghệ cao sẽ là lựa chọn hàng ñầu của người tiêu dùng nên sẽ chiếm ưu thế trong phát triển dịch vụ NHBL.
Sự khác biệt giữa ngân hàng bán lẻ và bán buôn: Theo cách hiểu truyền thống, trong lĩnh vực thương mại hàng hoá, bán buôn là hình thức bán hàng thông qua các trung gian, ñại lý có thể có nhiều cấp trung gian, ñại lý, ñể bán với khối lượng hàng hoá lớn mà không bán nhỏ lẻ, trực tiếp cho người mua. Song, trong lĩnh vực ngân hàng thì phải hiểu như thế nào cho ñúng bản chất của dịch vụ bán buôn và dịch vụ bán lẻ. Thực chất là rất khó ñể ñưa ra một tiêu chí nào ñó phân biệt chính xác giữa dịch vụ ngân hàng bán buôn và dịch vụ ngân hàng bán bán lẻ. Tuy nhiên, vẫn có một số ñặc trưng và tiêu chí sau ñể nhận diện ñược thế nào là dịch vụ bán buôn và thế nào là dịch vụ bán lẻ.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Tiêu chí Dịch vụ ngân hàng bán lẻ Dịch vụ ngân hàng bán buôn ðối tượng Cá nhân , hộ gia ñình, hộ Các công ty, tập ñoàn kinh tế kinh doanh cá thể, DNVVN. Cách thức phân Trực tiếp ñến người sử dụng Thông qua các trung gian tài phối sản phẩm dịch vụ. Tính chất sản phẩm Sản phẩm rất ña dạng, hàm Sản phẩm truyền thống là chủ lượng công nghệ cao, thường yếu, số lượng không nhiều và ít xuyên ñược ñổi mới. ñược ñổi mới.
Tính chất giao dịch Số lượng giao dịch nhiều Số lượng giao dịch ít nhưng giá nhưng giá trị mỗi giao dịch trị mỗi giao dịch rất lớn. Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ: Ngày nay, hoạt ñộng NHBL ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong hoạt ñộng của các ngân hàng trên thế giới. Trong ñiều kiện nền kinh tế mở, tự do hóa thương mại và tự do hóa tài chính, nhu cầu về các dịch vụ ngân hàng sẽ ngày càng gia tăng, nhất là dịch vụ NHBL. ðặc biệt, bộ phận dân cư khổng lồ tại các nước ñang phát triển còn khá xa lạ với dịch vụ ngân hàng chính là cơ hội lớn cho các ngân hàng khai thác.
Dịch vụ NHBL không chỉ mang lại rất nhiều lợi ích cho nền kinh tế , cho nhà cung cấp dịch vụ mà nó còn mang ñến nhiều lợi ích cho cả phía khách hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. ðối với nền kinh tế - xã hội: - Dịch vụ NHBL góp phần hình thành thói quen thanh toán không dùng tiền mặt của người dân, nhờ ñó tiết kiệm chi phí và thời gian cho ngân hàng và khách hàng, góp phần tiết giảm chi phí xã hội và ñẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ. Nhờ có dịch vụ NHBL mà nguồn vốn nhàn rỗi của dân cư ñược huy ñộng tập trung lại và sử dụng có hiệu quả hơn, góp phần thúc ñẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế ñất nước.
Ngoài ra, dịch vụ NHBL còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về tiền tệ, kiểm soát các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế, tham nhũng…khi số ñông các hoạt ñộng kinh tế của các chủ thể trong xã hội ñều thanh toán thông qua ngân hàng. - Dịch vụ NHBL tạo ñiều kiện thúc ñẩy các ngành dịch vụ khác phát triển. Các dịch vụ thẻ, chuyển tiền… gắn với các ngành dịch vụ khác như bưu chính viễn thông, du lịch, giao thông vận tải… Công nghệ ngân hàng phát triển sẽ tạo thuận lợi hơn cho việc thanh toán của các ngành dịch vụ có liên quan. ðó là chưa kể việc dịch vụ này với những tiện ích thanh toán không dùng tiền mặt sẽ cải thiện môi trường tiêu dùng, xây dựng văn hóa thanh toán, góp phần tạo cơ sở ñể một quốc gia hòa nhập với cộng ñồng quốc tế.
- Dịch vụ NHBL không chỉ góp phần huy ñộng nguồn lực trong nước cho sự phát triển kinh tế của ñất nước mà còn gồm cả nguồn lực từ nước ngoài thông qua hoạt ñộng chi trả kiều hối, chuyển tiền và kinh doanh ngoại tệ. ðối với ngân hàng thương mại: - Dịch vụ NHBL mang lại nguồn thu ổn ñịnh, chắc chắn, hạn chế rủi ro khi thực hiện ñúng nguyên lý “không bỏ trứng vào cùng một giỏ”, nên việc phát triển dịch vụ NHBL là một cách hữu hiệu ñể phân tán rủi ro trong kinh doanh, giữ vững sự ổn ñịnh của ngân hàng. - Dịch vụ NHBL giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường cho các NHTM bởi nhu cầu sử dụng dịch vụ của người dân rất lớn và rất ña dạng. Hơn nữa, dịch vụ NHBL giúp mở rộng khả năng mua bán chéo giữa cá nhân và doanh nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 với NHTM, từ ñó gia tăng và phát triển mạng lưới khách hàng hiện tại và tiềm năng của NHTM.
- Phát triển dịch vụ NHBL cũng giúp các NHTM nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ, tiêu chuẩn hóa chứng từ giao dịch với khách hàng, tăng chất lượng dịch vụ, rút ngắn thời gian giao dịch với khách hàng, tăng cường khả năng bảo mật và hạn chế rủi ro trong kinh doanh.