BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------------- BÙI THỊ KIM HUYỀN MỐI QUAN HỆ GIỮA CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC VÀ DÒNG TIỀN BẤT ĐỊNH TẠI CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SÀN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP. HCM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM ---------------- BÙI THỊ KIM HUYỀN MỐI QUAN HỆ GIỮA CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC VÀ DÒNG TIỀN BẤT ĐỊNH TẠI CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SÀN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP. HCM Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS.TS Trần Ngọc Thơ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Mối quan hệ giữa chính sách chi trả cổ tức và dòng tiền bất định tại các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP.
HCM” là công trình nghiên cứu của chính tôi, có sự hỗ trợ từ giáo viên hướng dẫn là GS.TS Trần Ngọc Thơ. Ngoài những tài liệu tham khảo đã được trích dẫn trong luận văn, tôi cam đoan rằng mọi số liệu và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng dưới bất cứ hình thức nào. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2014 Tác giả Bùi Thị Kim Huyền LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU TÓM TẮT. GIỚI THIỆU CHUNG.
TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Tính bất định trong dòng tiền .2 Lý thuyết về vòng đời của doanh nghiệp .3 Chi phí đại diện .5 Các nhân tố khác. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN .1 Dữ liệu nghiên cứu .2 Các biến nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả về các biến chính sử dụng trong bài nghiên cứu .2 Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến .3 Mối tương quan giữa chính sách chi trả cổ tức và bốn nhân tố chính .4 Mô hình hồi quy Tobit về chính sách chi trả cổ tức .5 Mô hình hồi quy Logit về xác suất chi trả cổ tức .6 Dòng tiền bất định và TOTALP .7 Khả năng dự đoán của dòng tiền bất định đối với những thay đổi trong chính sách cổ tức .8 Biến đại diện khác cho dòng tiền bất định. 51 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.9 Dòng tiền bất định và vòng đời của doanh nghiệp.
58 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1 – Mô tả các biến chính sử dụng trong bài nghiên cứu.1 – Trình bày kết quả thống kê mô tả các biến chính trong bài nghiên cứu.2 – VIF giữa các biến giải thích trong mô hình trong giai đoạn 2010-2013 .3 – Ma trận tương quan giữa các biến trong mô hình trong giai đoạn 2010- 2013………………….4 – Trình bày kết quả phân tích tương quan của 240 công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP.5 – Trình bày kết quả hồi quy Tobit về chính sách chi trả cổ tức.6 – Trình bày kết quả hồi quy Logit về xác suất chi trả cổ tức… .7 – Trình bày kết quả hồi quy Tobit về tổng giá trị cổ tức được chi trả.8 – Trình bày thống kê mô tả tính bất định trong dòng tiền SRVOL của bốn nhóm công ty .9 – Trình bày thống kê mô tả độ trễ của dòng tiền bất định SRVOL_L đối với các công ty bắt đầu và từ bỏ chi trả cổ tức .10 – Trình bày kết quả hồi quy Logit về khả năng độ trễ của dòng tiền bất định dự đoán những thay đổi trong chính sách cổ tức .11 – Trình bày kết quả hồi quy Tobit về chính sách chi trả cổ tức với ROAVOL là thước đo của dòng tiền bất định .12 – Trình bày kết quả hồi quy Tobit về chính sách chi trả cổ tức của các nhóm công ty với mức độ tăng dần của RE/TE. 55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 MỐI QUAN HỆ GIỮA CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC VÀ DÒNG TIỀN BẤT ĐỊNH TẠI CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SÀN GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP. HCM TÓM TẮT Trong bài nghiên cứu này, tôi nghiên cứu về chính sách chi trả cổ tức tại các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh dưới tác động của dòng tiền bất định. Tầm quan trọng của dòng tiền bất định tác động vào chính sách chi trả cổ tức chưa nhận được nhiều sự quan tâm trong các nghiên cứu thực nghiệm gần đây, trong khi dòng tiền bất định là một yếu tố có ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức.
Để kiểm tra tác động của tính bất định trong dòng tiền lên việc chi trả cổ tức của 240 công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2013 tôi sử dụng phương pháp hồi quy Tobit. Đồng thời, nghiên cứu của tôi còn sử dụng phương pháp hồi quy Logit để nghiên cứu xem dòng tiền bất định có giải thích được xác suất chi trả cổ tức của các công ty và dựa vào dòng tiền bất định có dự đoán được sự thay đổi trong chính sách cổ tức năm sau hay không. Kết quả cho thấy rằng, tính bất định trong dòng tiền là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá trị cổ tức được chi trả cũng như xác suất chi trả cổ tức của các công ty và tác động của dòng tiền bất định đến chính sách chi trả cổ tức là mạnh hơn so với tác động của các yếu tố quyết định tiềm năng khác như vòng đời của doanh nghiệp, chi phí đại diện và cơ hội đầu tư. Ngoài ra kết quả nghiên cứu còn cho thấy rằng ảnh hưởng của dòng tiền bất định đến việc chi trả cổ tức là khác biệt so với ảnh hưởng của vòng đời của doanh nghiệp đến việc chi trả cổ tức.
Từ khoá: Dòng tiền bất định, cổ tức, mua lại cổ phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU CHUNG Cổ tức được xem như phần bù đắp rủi ro cho các cổ đông đối với phần vốn đầu tư của họ, chính sách cổ tức liên quan đến chính sách của một công ty quyết định giá trị cổ tức chi trả cho cổ đông và giá trị thu nhập giữ lại để tái đầu tư vào các dự án mới. Brealey & Myers (2005) cho rằng chính sách cổ tức là một trong mười vấn đề khó giải quyết trong kinh tế tài chính. Chính sách cổ tức ảnh hưởng đến cả nhà đầu tư, những nhà quản lý và người cho vay.
Đối với nhà đầu tư, chính sách cổ tức không chỉ là khoản thu nhập thường xuyên mà còn là thước đo giá trị doanh nghiệp họ đang đầu tư. Đối với nhà quản lý, việc chủ động đầu tư của họ cũng phụ thuộc vào chính sách cổ tức vì khi chi trả cổ tức càng cao thì nguồn vốn đầu tư sẽ bị hạn chế. Vì vậy chính sách cổ tức luôn là một trong những chủ đề được quan tâm nhiều nhất trong lĩnh vực tài chính. Dòng tiền bất định là một rủi ro mà công ty phải đối mặt, khi dòng tiền của công ty biến động trở nên bất định như khi công ty bị cạn kiệt tiền, thiếu hụt tiền công ty phải đưa ra quyết định cắt giảm cổ tức, cắt giảm đầu tư, điều chỉnh việc nắm giữ tiền mặt hoặc tìm nguồn tài trợ từ bên ngoài.
Với những công ty có dòng tiền bất định sẽ gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn tài trợ bên ngoài và đối mặt với chi phí sử dụng vốn cao hơn bởi vì sự bất ổn đưa đến rủi ro cao hơn cho nhà cung cấp vốn, do đó, những công ty này sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào dòng tiền mặt được tạo ra từ trong nội bộ công ty và chi trả cổ tức thấp. Theo mô hình cổ tức của Lintner (1956) các giám đốc tài chính rất miễn cưỡng khi thay đổi chính sách chi trả cổ tức vì cổ tức đóng vai trò cung cấp tín hiệu và cổ tức có nội dung hàm chứa thông tin nên các thay đổi trong cổ tức được coi như cung cấp tín hiệu rõ ràng về triển vọng tương lai của công ty – các thông tin không thể chuyển tải đầy đủ bằng các phương tiện khác như các báo cáo thường niên hay các phần trình bày của ban điều hành trước các nhà phân tích chứng khoán. Các công ty cắt giảm cổ tức có thể bị suy giảm nghiêm trọng trong giá trị công ty, vì vậy, các nhà quản lý có xu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 hướng tránh trả cổ tức cao, trừ khi họ tự tin về khả năng của họ để duy trì mức cổ tức cao. Nghiên cứu khảo sát của Brav, Graham, Harvey và Michaely (2005) đã chỉ ra tầm quan trọng của sự ổn định dòng tiền trong tương lai khi đưa ra kết quả là có hơn 2/3 giám đốc tài chính của các công ty có chi trả cổ tức coi sự ổn định của dòng tiền trong tương lai là quan trọng đối với quyết định chi trả cổ tức của công ty họ.
Vì những lý do này, mức độ bất ổn của dòng tiền được dự đoán là có tác động ngược chiều đến cổ tức. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam còn khá non trẻ, các doanh nghiệp chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc điều hành các chính sách, họ gặp nhiều khó khăn trong vấn đề làm thế nào để tối đa hóa giá trị của doanh nghiệp và giảm chi phí. Vì vậy, việc nghiên cứu xem xét mối quan hệ giữa chính sách chi trả cổ tức và dòng tiền bất định nhằm đánh giá tác động của tính bất định trong dòng tiền đến chính sách cổ tức, góp phần gia tăng sức mạnh về khả năng dự báo thu nhập trong tương lai từ đó giúp ích cho người sử dụng thông tin tài chính của công ty đưa ra những quyết định tốt nhất trong việc lựa chọn cổ phiếu và tạo ra danh mục đầu tư phù hợp.