CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG HIỆN ĐẠI. Tổng quan về dịch vụ ngân hàng hiện đại : 1. Dịch vụ ngân hàng: nói đến dịch vụ ngân hàng, người ta thường gắn nó với 2 đặc điểm : * Thứ nhất : Đó là các dịch vụ mà chỉ các ngân hàng với những ưu thế của nó mới có thể thực hiện được một cách trọn vẹn và đầy đủ. Ưu thế của NHTM được thể hiện qua các đặc điểm sau : - Có hệ thống mạng lưới chi nhánh rộng khắp, không những ở trong nước mà còn ở các nước.
- Có quan hệ với nhiều công ty, xí nghiệp, tổ chức kinh tế, cá nhân … từ đó nắm bắt được tình hình sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của khách hàng một cách cụ thể sâu sắc, biết được những điểm mạnh và điểm yếu của từng khách hàng. - Có trang bị hệ thống thông tin hiện đại, đồng thời thu nhận và nắm bắt được nhiều thông tin về tình hình kinh tế, tài chính, tình hình tiền tệ, giá cả … và diễn biến của nó trên thị trường trong nước và quốc tế. * Thứ hai: Đó chính là dịch vụ gắn liền với hoạt động của ngân hàng, không những cho phép NHTM thực hiện tốt yêu cầu của khách hàng, mà còn hỗ trợ tích cực để NHTM thực hiện tốt hơn chức năng trung gian tín dụng và chức năng trung gian thanh toán của NHTM. Dịch vụ ngân hàng mà NHTM cung cấp cho khách hàng, không chỉ thuần túy để hưởng hoa hồng và dịch vụ phí, yếu tố làm tăng doanh thu và lợi nhuận cho ngân hàng; mà dịch vụ ngân hàng cũng có tác dụng hỗ trợ các mặt hoạt động chính của NHTM mà trước hết là hoạt động tín dụng.
Vì vậy các NHTM chỉ nhận cung ứng các dịch vụ có liên quan đến hoạt động của ngân hàng. Dịch vụ ngân hàng hiện đại: Bên cạnh các dịch vụ truyền thống - những dịch vụ có lịch sử lâu đời mà sự ra đời và phát triển của nó gắn liền với sự ra đời và phát triển của hệ thống ngân hàng, được cung ứng theo kiểu truyền thống, các ứng dụng công nghệ hiện đại như dịch vụ nhận tiền gửi tiết kiệm, dịch vụ cho vay còn hạn chế… các NHTM đang mở rộng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 danh mục dịch vụ, cung cấp ngày một nhiều các dịch vụ mới cho khách hàng. Các dịch vụ hiện đại ra đời đã mang lại nhiều lợi ích cho người sử dụng, giúp họ có thể sử dụng mọi dịch vụ tài chính tại một ngân hàng đặt tại một địa điểm nhất định. Và theo như P.Rose, các ngân hàng thương mại ngày nay đã trở thành các “siêu thị tài chính” cung cấp đầy đủ các dịch vụ từ ngân hàng đến bảo hiểm, chứng khoán dưới cùng một mái nhà.
Lĩnh vực dịch vụ ngân hàng không ngừng được cải tiến do sức ép cạnh tranh từ các tổ chức tài chính, từ đòi hỏi ngày càng cao của người sử dụng, từ sự dỡ bỏ những rào cản trong hệ thống luật pháp và đặc biệt từ sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin. Từ sự cải tiến, đổi mới đó mà các dịch vụ ngân hàng hiện đại đã ra đời và phát triển. Các ngân hàng có thể giới thiệu ra thị trường những dịch vụ hoàn toàn mới hoặc cung cấp những dịch vụ truyền thống theo những phương thức mới có hàm lượng công nghệ thông tin cao. Như vậy, dịch vụ ngân hàng hiện đại là những dịch vụ ngân hàng truyền thống được nâng cấp, phát triển trên nền tảng công nghệ hiện đại và những dịch vụ hoàn toàn mới được cung cấp nhằm đem lại những tiện ích cho người sử dụng.
Có thể thấy, các DVNH hiện đại rất đa dạng và phong phú. Nếu như sự cung cấp các dịch vụ hoàn toàn mới thường bắt nguồn từ sự mở rộng của ngân hàng sang các lĩnh vực mới như bảo hiểm, chứng khoán …từ sự kết hợp các gói sản phẩm đã có để tạo nên một gói sản phẩm mới hoặc từ việc giới thiệu một sản phẩm mới đã có ở nước ngoài vào thị trường trong nước, thì những cải tiến về quy trình cung ứng thường xuất hiện do sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin. Sự bùng nổ của công nghệ thông tin đã mang lại những tác động to lớn đến mọi mặt, mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội, trong đó có lĩnh vực ngân hàng. Nhiều dịch vụ ngân hàng trước đây như chỉ có trong mơ thì nhờ có sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin đã trở thành hiện thực, ví dụ như thanh toán điện tử, các kênh phân phối điện tử … 1.
Các dịch vụ ngân hàng hiện đại: Hiện nay, các ngân hàng không ngừng mở rộng danh mục các dịch vụ cung cấp cho khách hàng. Các DVNH hiện đại đang LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 được đưa ra thị trường với số lượng ngày một nhiều và chất lượng ngày càng được cải thiện. Các dịch vụ ngân hàng truyền thống được nâng cấp, phát triển trên nền tảng công nghệ hiện đại: Dịch vụ thanh toán : Thanh toán trong nước : Với việc cung ứng các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, NHTM mang lại cho các cá nhân và DN nhiều tiện ích trong việc thanh toán. Nhờ lượng khách hàng này, NHTM có thể tăng thêm thu nhập từ thu phí dịch vụ và là cơ sở để phát triển các dịch vụ khác.
Điển hình nhất là thông qua việc mở các tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng, các NH có cơ hội cung cấp dịch vụ thẻ cho các cá nhân. Doanh số thanh toán liên ngân hàng của các NHTM ngày càng tăng là do kênh chuyển tiền với hệ thống thanh toán điện tử liên NH (IBPS) của NHNN. Sự phát triển kênh chuyển tiền IBPS đã dần dần thay thế kênh chuyển tiền bù trừ qua hệ thống NHNN TP.HCM nên doanh số thanh toán bù trừ giảm dần. Thanh toán quốc tế : Dịch vụ này áp dụng cho các DN xuất nhập khẩu khi thanh toán tiền hàng với bên bán hoặc đòi tiền bên mua.
Các giao dịch thanh toán quốc tế thường được thực hiện thông qua các phương thức chủ yếu như tín dụng chứng từ (L/C), nhờ thu, chuyển tiền. Việc thanh toán quốc tế của các NHTM ngày càng xử lý chính xác nhanh chóng và an toàn là do các NHTM đã liên kết với hệ thống thanh toán điện tử quốc tế của Hiệp hội viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn thế giới – SWIFT. Dịch vụ thẻ : Thẻ ngân hàng là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt, ra đời từ phương thức mua bán chịu hàng hóa bán lẻ và phát triển gắn liền với việc ứng dụng công nghệ tin học trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Thẻ ngân hàng là công cụ thanh toán do ngân hàng phát hành thẻ cấp cho khách hàng sử dụng để thanh toán LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 hàng hóa dịch vụ hoặc rút tiền mặt trong phạm vi số dư tiền gửi của mình hoặc hạn mức tín dụng được cấp.
Thẻ ngân hàng còn dùng để thực hiện các dịch vụ thông qua hệ thống giao dịch tự động hay còn gọi là hệ thống tự phục vụ ATM. Thẻ tín dụng (credit card ): Thẻ tín dụng là một phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt cho phép người sử dụng khả năng chỉ tiêu trước trả tiền sau. Khoảng thời gian từ khi thẻ được dùng để thanh toán hàng hóa, dịch vụ tới lúc chủ thẻ phải trả tiền cho ngân hàng phụ thuộc vào từng loại thẻ tín dụng của các tổ chức khác nhau. Nếu chủ thể thanh toán toàn bộ số dư nợ vào ngày đến hạn, thời gian này sẽ trở thành thời gian ân hạn và chủ thẻ hoàn toàn được miễn lãi đối với số dư nợ cuối kỳ.
Tuy vậy, nếu hết thời gian này mà toàn bộ số dư nợ cuối kỳ chưa được thanh toán cho ngân hàng thì chủ thẻ sẽ chịu những khoản phí và lãi chậm trả. Khi toàn bộ số tiền phát sinh được hoàn trả cho ngân hàng, hạn mức tín dụng của chủ thẻ được khôi phục như ban đầu. Các tổ chức tài chính như ngân hàng hay các công ty tài chính phát hành thẻ tín dụng cho khách hàng dựa trên uy tín và khả năng đảm bảo chi trả của từng khách hàng. Khả năng đảm bảo chi trả được xác định dựa trên tổng hợp nhiều thông tin khác nhau như thu nhập, tình hình chi tiêu, mối quan hệ sẵn có đối với các tổ chức tài chính, địa vị xã hội … của khách hàng.
Do đó, mỗi khách hàng có những hạn mức tín dụng khác nhau. Cũng từ việc thẩm định và phân loại khách hàng mà các ngân hàng cũng như các tổ chức tài chính đưa ra nhiều sản phẩm thẻ tín dụng đa dạng như thẻ tín dụng Visa, MasterCard có thẻ Vàng (Gold) và thẻ Chuẩn (Classic/Standard)… Khi sử dụng thẻ, thay vì trả bằng tiền mặt, chủ thẻ xuất trình thẻ tín dụng của mình tại các điểm cung ứng hàng hóa, dịch vụ có chấp nhận thẻ để thanh toán. Thẻ ghi nợ : Thẻ ghi nợ bao gồm thẻ ghi nợ nội địa và thẻ ghi nợ quốc tế. Thẻ ATM là hình thức phát triển đầu tiên của thẻ ghi nợ nội địa, cho phép chủ thẻ tiếp cận trực tiếp tới tài khoản tại ngân hàng từ máy rút tiền tự động.
Chủ thẻ có thể thực hiện nhiều giao dịch khác nhau tại máy rút tiền tự động ATM, bao gồm xem số dư tài LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 khoản, chuyển khoản, rút tiền, in sao kê, xem các thông tin quảng cáo … Hệ thống máy ATM hiện đại còn cho phép chủ thẻ gửi tiền vào tài khoản của mình ngay tại các máy ATM và tự mình thực hiện các dịch vụ ngân hàng khác. Dịch vụ ngân hàng điện tử: Trong những năm gần đây, với sự phát triển của công nghệ thông tin, các sản phẩm dịch vụ NH dần dần được hiện đại hóa, từ đó cho ra đời các sản phẩm DVNH hiện đại, nhiều tiện ích, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng. Hiện nay dịch vụ Ngân hàng được các NHTM Việt Nam cung cấp qua các kênh chính sau đây: Ngân hàng trên mạng Internet (Internet-banking), Ngân hàng tại nhà (Home-banking), Ngân hàng tự động qua điện thoại (Phonebanking); Ngân hàng qua mạng thông tin di động (Mobile- banking)… Ngân hàng trên mạng Internet (Internet-banking): Internet-banking là dịch vụ cung cấp tự động các thông tin sản phẩm và DVNH thông qua đường truyền Internet.