Luận văn thạc sĩ ueh chiến lược phát triển kinh tế xã hội việt nam đến năm 2020

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Trương Đình Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hoàng Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Chiến Lược Phát Triển Kinh Tế - Xã Hội Việt Nam Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN
• 1.1. Lý luận chung về chiến lược phát triển
• 1.2. Quan niệm chiến lược phát triển
• 1.3. Nội dung của chiến lược phát triển
• 1.4. Đặc tính cơ bản của chiến lược phát triển
• 1.5. Phân loại chiến lược phát triển
• 1.6. Một số quan điểm, lý thuyết cơ bản trong nghiên cứu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội
• 1.7. Quan điểm các nước cùng phát triển
• 1.8. Cơ cấu kinh tế quyết định phát triển và giao thương quốc tế
• 1.9. Tự do hóa và liên kết là phương thức hữu hiệu để phát triển
• 1.10. Tư duy chiến lược
• 1.11. Tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững
• 1.12. Vai trò của Nhà nước
• 1.13. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội ở một số nước
• 1.13.1. Liên minh châu Âu
• 1.13.2. Hiệp hội các nước Đông Nam Á
• 1.14. Công tác nghiên cứu và thực thi chiến lược phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam thời gian qua
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ YẾU TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020
• 2.1. Yếu tố địa lý
• 2.2. Yếu tố nguồn nhân lực
• 2.3. Thực trạng phát triển kinh tế Việt Nam
• 2.4. Hệ thống tài chính
• 2.5. Khoa học - công nghệ
• 2.6. Kết cấu hạ tầng
• 2.7. Vấn đề an sinh xã hội
• 2.8. Vấn đề ô nhiễm môi trường
• 2.9. Vai trò của nhà nước
• 2.10. Bối cảnh quốc tế chủ yếu tác động phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đến năm 2020
• 2.10.1. Xu thế phát triển sức sản xuất xã hội toàn cầu và khả năng kết hợp đồng thời công nghiệp hóa với tri thức hóa kinh tế ở các nước đang phát triển
• 2.10.2. Xu thế phát triển thể chế kinh tế thế giới
• 2.10.3. Xu thế biến đổi kết cấu kinh tế thế giới
• 2.10.4. Xu thế tăng trưởng tổng thể nền kinh tế thế giới
• 2.10.5. Xu thế năng lượng thế giới
• 2.10.6. Xu thế phát triển nông nghiệp và thị trường lương thực thế giới
• 2.10.7. Chủ nghĩa khủng bố quốc tế và các vấn đề an ninh phi truyền thống
• 3. CHƯƠNG 3: CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Tư tưởng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đến 2020
• 3.2. Mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đến 2020
• 3.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.3. Những phương hướng nhiệm vụ trọng yếu
• 3.3.1. Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu hưng thịnh quốc gia và hội nhập quốc tế
• 3.3.2. Nâng cao năng lực quản lý của nhà nước
• 3.3.3. Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hiệu quả và xây dựng cơ cấu kinh tế hiện đại
• 3.3.4. Phát triển khoa học và công nghệ tiên tiến, mang bản sắc Việt Nam
• 3.3.5. Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại phục vụ hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội
• 3.3.6. Xây dựng hệ thống tài chính hiện đại, phù hợp tiêu chuẩn quốc tế
• 3.3.7. Tiếp tục nâng cao vị thế Việt Nam trong khu vực và trên thế giới
• 3.3.8. Đảm bảo an sinh xã hội
• 3.3.9. Tăng cường bảo vệ, cải thiện môi trường và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên
• 3.3.10. Bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia
• 3.4. Tổ chức thực hiện chiến lược
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020

Chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020 là một trong những tài liệu quan trọng nhằm định hướng cho sự phát triển bền vững của đất nước. Luận văn thạc sĩ tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng, để xây dựng chiến lược phát triển hiệu quả, cần phân tích rõ điểm xuất phát và các yếu tố tác động đến nền kinh tế. Mục tiêu chính của chiến lược này là nâng cao hiệu quả kinh tế, hiện đại hóa nền kinh tế và hội nhập quốc tế.

1.1. Ý nghĩa của chiến lược phát triển kinh tế xã hội

Chiến lược phát triển kinh tế xã hội không chỉ là một kế hoạch hành động mà còn là một tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển của Việt Nam. Nó giúp xác định rõ các mục tiêu và nhiệm vụ cần thực hiện để đạt được sự phát triển bền vững.

1.2. Các giai đoạn phát triển kinh tế xã hội Việt Nam

Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển khác nhau, từ thời kỳ đổi mới đến nay. Mỗi giai đoạn đều có những thách thức và cơ hội riêng, đòi hỏi sự điều chỉnh chiến lược phù hợp với bối cảnh kinh tế thế giới.

II. Những thách thức trong phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình phát triển kinh tế xã hội. Những vấn đề như ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng xã hội và sự phụ thuộc vào nguồn lực tự nhiên đang đặt ra yêu cầu cấp bách về việc xây dựng các chính sách phát triển bền vững.

2.1. Tình hình ô nhiễm môi trường tại Việt Nam

Ô nhiễm môi trường đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế. Cần có các biện pháp khẩn cấp để giảm thiểu tác động của ô nhiễm đến đời sống.

2.2. Bất bình đẳng trong phát triển kinh tế

Bất bình đẳng trong thu nhập và cơ hội phát triển giữa các vùng miền là một thách thức lớn. Cần có các chính sách hỗ trợ để đảm bảo sự công bằng trong phát triển.

III. Phương pháp xây dựng chiến lược phát triển kinh tế xã hội

Để xây dựng một chiến lược phát triển hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp phân tích như SWOT. Phân tích SWOT giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của nền kinh tế Việt Nam, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

3.1. Phân tích SWOT trong phát triển kinh tế

Phân tích SWOT giúp nhận diện các yếu tố nội tại và ngoại tại ảnh hưởng đến sự phát triển. Điều này rất quan trọng để xây dựng các chính sách phát triển phù hợp.

3.2. Các phương pháp thực hiện chiến lược

Cần có các phương pháp cụ thể để thực hiện chiến lược phát triển, bao gồm việc xây dựng kế hoạch hành động và tổ chức thực hiện một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chiến lược phát triển kinh tế xã hội

Chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020 đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực, từ giáo dục đến công nghiệp. Những ứng dụng này đã mang lại nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

4.1. Kết quả đạt được từ chiến lược phát triển

Nhiều chỉ tiêu kinh tế xã hội đã được cải thiện đáng kể, từ GDP đến chỉ số phát triển con người. Điều này cho thấy sự hiệu quả của các chính sách phát triển.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng, việc lắng nghe ý kiến của người dân và các bên liên quan là rất quan trọng trong quá trình xây dựng và thực hiện chiến lược.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chiến lược phát triển

Chiến lược phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020 đã tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, cần tiếp tục điều chỉnh và cập nhật chiến lược để phù hợp với bối cảnh mới.

5.1. Tương lai của phát triển kinh tế xã hội Việt Nam

Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách và hội nhập quốc tế để phát triển bền vững. Các chính sách cần linh hoạt và phù hợp với xu thế toàn cầu.

5.2. Đề xuất cho chiến lược phát triển tiếp theo

Cần có các đề xuất cụ thể cho chiến lược phát triển tiếp theo, bao gồm việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam, với dân số khoảng 85,7 triệu người năm 2009, là một trong những quốc gia đông dân thứ ba khu vực Đông Nam Á và thứ 13 trên thế giới. Trong hơn hai thập kỷ đổi mới, nền kinh tế Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng, thoát khỏi tình trạng đói nghèo và tăng trưởng GDP bình quân đầu người đạt khoảng 6,1%/năm giai đoạn 1990-2008. Tuy nhiên, quy mô nền kinh tế còn nhỏ, GDP năm 2008 chỉ khoảng 91 tỷ USD, xếp thứ 58 thế giới, và thu nhập bình quân đầu người vẫn thấp so với các nước trong khu vực.

Luận văn tập trung nghiên cứu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đến năm 2020, nhằm xác định điểm xuất phát, các yếu tố tác động chủ yếu, điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Mục tiêu cụ thể là xây dựng một khung chiến lược phát triển với tư tưởng chủ đạo rõ ràng, mục tiêu chiến lược phù hợp và các nhiệm vụ trọng tâm để thực thi hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các yếu tố địa lý, nguồn nhân lực, thực trạng kinh tế, hệ thống tài chính, khoa học công nghệ, kết cấu hạ tầng, an sinh xã hội, môi trường và vai trò nhà nước, trong bối cảnh quốc tế đến năm 2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc hệ thống hóa lý luận về chiến lược phát triển và thực tiễn trong xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam. Về thực tiễn, luận văn cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và quan điểm chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm:

• Lý luận chung về chiến lược phát triển: Chiến lược phát triển là tinh thần cơ bản của đường lối phát triển quốc gia, thể hiện qua mục tiêu, quan điểm chỉ đạo và các nhiệm vụ trọng tâm nhằm dẫn dắt sự phát triển bền vững, có tính hệ thống, bao quát và linh hoạt.

• Quan điểm các nước cùng phát triển: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hợp tác quốc tế và liên kết kinh tế là phương thức hữu hiệu để phát triển, đồng thời cần cân bằng giữa tự do hóa kinh tế và bảo vệ lợi ích quốc gia.

• Tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững: Tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường, tránh rơi vào bẫy thu nhập trung bình.

• Vai trò của Nhà nước: Nhà nước đóng vai trò điều phối, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế thị trường và thực hiện các chính sách phát triển chiến lược.

Các khái niệm chính bao gồm: chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, tăng trưởng kinh tế bền vững, năng suất nhân tố tổng hợp (TFP), chuỗi giá trị toàn cầu (GVC), và năng lực xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống kết hợp với phân tích SWOT để đánh giá các yếu tố tác động đến phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đến năm 2020. Nguồn dữ liệu chủ yếu là số liệu thứ cấp thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), cùng các báo cáo nghiên cứu trong và ngoài nước.

Phân tích số liệu thống kê, tổng hợp, diễn giải và phương pháp chuyên gia được áp dụng để đánh giá thực trạng và dự báo xu hướng phát triển. Cỡ mẫu dữ liệu bao gồm các báo cáo kinh tế xã hội quốc gia và khu vực trong giai đoạn 1990-2009, với lựa chọn phương pháp phân tích nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn chuẩn bị chiến lược 2010-2020, với các bước phân tích hiện trạng, đánh giá SWOT, xây dựng mục tiêu và đề xuất chiến lược phát triển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điểm xuất phát và vị trí địa lý thuận lợi: Việt Nam có vị trí chiến lược trong khu vực Đông Nam Á với hơn 3.260 km bờ biển, là cầu nối Đông Bắc Á và Đông Nam Á, thuận lợi cho phát triển kinh tế biển và giao thương quốc tế. Tuy nhiên, tài nguyên thiên nhiên đa dạng nhưng trữ lượng nhiều loại không lớn, diện tích đất canh tác bình quân đầu người thấp (0,46 ha/người), gây hạn chế lâu dài cho phát triển dựa vào tài nguyên.

2. Nguồn nhân lực dồi dào nhưng chất lượng còn hạn chế: Dân số trẻ với tổng tỷ suất phụ thuộc giảm dưới 50% tạo cơ hội "kỷ nguyên dân số vàng". Tuy nhiên, trình độ học vấn và kỹ năng lao động còn thấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu, chất lượng giáo dục và năng lực tiếng Anh thuộc nhóm yếu kém trong khu vực. Năng lực xã hội và sự phân bổ nguồn nhân lực chưa hợp lý, gây khó khăn cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

3. Tăng trưởng kinh tế nhanh nhưng chất lượng thấp: GDP bình quân đầu người tăng trung bình 6,1%/năm giai đoạn 1990-2008, tuy nhiên quy mô kinh tế còn nhỏ, GDP đầu người chỉ khoảng 1.050 USD năm 2008. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư thấp với hệ số ICOR khoảng 4,7, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển trong khu vực. Tăng trưởng chủ yếu dựa vào vốn và lao động, đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) chỉ khoảng 19,1%.

4. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chưa hợp lý: Tỷ trọng nông nghiệp giảm còn 31% GDP năm 2008, công nghiệp và dịch vụ tăng nhưng dịch vụ có tốc độ tăng năng suất thấp và tỷ trọng giảm từ 53% năm 1995 xuống còn 47,9% năm 2008. Công nghiệp chủ yếu dựa vào gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng thấp, chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Năng suất lao động còn thấp so với các nước trong khu vực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố: chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp hiện đại; hiệu quả đầu tư thấp do phân bổ nguồn lực chưa hợp lý và quản lý chưa hiệu quả; cơ cấu kinh tế chưa chuyển dịch nhanh và sâu sắc theo hướng tăng giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

So với các nước trong khu vực như Hàn Quốc, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam còn cách xa về năng suất lao động, hiệu quả sử dụng vốn và chất lượng nguồn nhân lực. Ví dụ, hệ số ICOR của Việt Nam là 4,7 trong khi Hàn Quốc chỉ khoảng 2,8, cho thấy đầu tư của Việt Nam chưa hiệu quả. Giá trị GDP tạo ra trên mỗi đơn vị năng lượng của Việt Nam chỉ khoảng 3,7 USD/kg dầu tương đương, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tăng trưởng GDP đầu người, biểu đồ cơ cấu GDP theo ngành, bảng so sánh hiệu quả sử dụng vốn và năng suất lao động giữa Việt Nam và các nước trong khu vực để minh họa rõ nét hơn.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là cần thiết phải xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội với mục tiêu nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cải thiện hiệu quả đầu tư và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tập trung cải cách hệ thống giáo dục và đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng, trình độ chuyên môn và năng lực ngoại ngữ cho lao động. Mục tiêu tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên trên 60% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện là Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp, trong vòng 5-10 năm.

2. Tăng cường hiệu quả sử dụng vốn đầu tư: Rà soát, ưu tiên đầu tư vào các dự án có hiệu quả cao, phát triển công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao, giảm lãng phí và thất thoát vốn. Chính phủ cần xây dựng cơ chế giám sát chặt chẽ và minh bạch trong quản lý đầu tư công, với mục tiêu giảm hệ số ICOR xuống dưới 4 trong 5 năm tới.

3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại và bền vững: Đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp chế biến, chế tạo có giá trị gia tăng cao, phát triển dịch vụ chất lượng cao, đồng thời giảm tỷ trọng nông nghiệp trong GDP xuống dưới 25% vào năm 2020. Các bộ ngành liên quan và địa phương phối hợp thực hiện trong 10 năm.

4. Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại: Đầu tư nâng cấp kết cấu hạ tầng giao thông, năng lượng, công nghệ thông tin để tạo nền tảng cho phát triển kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài. Mục tiêu hoàn thiện các hành lang kinh tế trọng điểm trong vòng 5 năm, do Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Công Thương chủ trì.

5. Tăng cường vai trò quản lý và điều phối của Nhà nước: Xây dựng chính sách phát triển kinh tế - xã hội đồng bộ, linh hoạt, có khả năng thích ứng với biến động kinh tế thế giới, đồng thời nâng cao năng lực quản lý nhà nước và minh bạch trong điều hành. Thực hiện thường xuyên kiểm tra, giám sát và điều chỉnh chiến lược theo tình hình thực tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chiến lược phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với bối cảnh trong nước và quốc tế.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả kinh tế phát triển: Tài liệu hệ thống hóa lý luận và kinh nghiệm phát triển chiến lược, đồng thời phân tích sâu sắc các yếu tố tác động đến phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước: Hiểu rõ bối cảnh phát triển kinh tế Việt Nam, các cơ hội và thách thức, từ đó có chiến lược đầu tư và phát triển kinh doanh hiệu quả.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế phát triển: Tài liệu tham khảo quan trọng giúp nâng cao kiến thức về chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đến năm 2020 có mục tiêu chính là gì?
   Mục tiêu chính là đẩy mạnh công cuộc đổi mới, phát huy sức mạnh tổng hợp toàn dân tộc, đưa đất nước tiến nhanh, vững chắc, hội nhập thành công vào nền kinh tế thế giới, tránh rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” và gia nhập nhóm các nền kinh tế công nghiệp mới.

2. Nguồn nhân lực Việt Nam hiện nay có những điểm mạnh và hạn chế gì?
   Nguồn nhân lực dồi dào, trẻ và giá rẻ là lợi thế, nhưng chất lượng còn thấp, trình độ học vấn và kỹ năng chưa đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại, đặc biệt là thiếu lao động kỹ thuật cao và năng lực ngoại ngữ.

3. Hiệu quả sử dụng vốn đầu tư tại Việt Nam ra sao?
   Hiệu quả sử dụng vốn còn thấp với hệ số ICOR khoảng 4,7, cao hơn nhiều so với các nước phát triển trong khu vực, do đầu tư dàn trải, thất thoát và chưa tập trung vào các ngành có giá trị gia tăng cao.

4. Cơ cấu kinh tế Việt Nam có những điểm gì cần cải thiện?
   Cần chuyển dịch nhanh hơn từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ chất lượng cao, nâng cao giá trị gia tăng trong công nghiệp, phát triển dịch vụ hiện đại và giảm tỷ trọng các ngành có năng suất thấp.

5. Vai trò của Nhà nước trong chiến lược phát triển là gì?
   Nhà nước giữ vai trò điều phối, xây dựng chính sách, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế thị trường, đồng thời giám sát và điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp với tình hình thực tế.

Kết luận

• Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam đến năm 2020 cần dựa trên phân tích điểm xuất phát, các yếu tố tác động và bối cảnh quốc tế để xác định mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm.
• Nguồn nhân lực là nhân tố quyết định, cần nâng cao chất lượng đào tạo và kỹ năng lao động để tận dụng cơ hội dân số vàng.
• Tăng trưởng kinh tế cần chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và năng suất lao động.
• Cơ cấu kinh tế phải chuyển dịch theo hướng hiện đại, bền vững, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
• Nhà nước cần tăng cường vai trò quản lý, điều phối và giám sát thực hiện chiến lược, đảm bảo phát triển ổn định và bền vững.

Tiếp theo, cần triển khai xây dựng chương trình hành động cụ thể, giám sát và điều chỉnh chiến lược thường xuyên để đạt được mục tiêu đề ra. Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu được khuyến khích tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu này nhằm góp phần phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam bền vững và hội nhập quốc tế thành công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 tập trung làm rõ một số vấn ñề lý luận về chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; một số quan ñiểm và lý thuyết vào nghiên cứu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; kinh nghiệm chiến lược phát triển kinh tế - xã hội ở một số nước và công tác nghiên cứu, thực thi chiến lược phát triển ở Việt Nam thời gian qua làm cơ sở lý luận cho nghiên cứu của ñề tài. Lý luận chung về chiến lược phát triển 1. Quan niệm chiến lược phát triển Chiến lược phát triển là tinh thần cơ bản của ñường lối phát triển do con người ñịnh ra, nó thể hiện chủ ñề tư tưởng và gắn liền với chủ ñề tư tưởng ấy là phạm vi bao quát và nội dung chủ yếu của chiến lược ñược thể hiện thông qua mục tiêu, hệ thống các quan ñiểm, biện pháp cơ bản có tính chiến lược về phát triển ở tầm cao, tầm tổng thể, tầm dài hạn ñối với sự phát triển của một ñối tượng (hay của một hệ thống) mà các nhà lãnh ñạo ñề ra; nó chỉ ñạo hành ñộng thống nhất của một cộng ñồng hay một quốc gia hoặc một nhóm quốc gia nhằm ñạt tới mục tiêu cao nhất, lớn nhất, tổng quát nhất ñã xác ñịnh. Theo Ngô Doãn Vịnh (2007), ở phương Tây, người ta thường sử dụng thuật ngữ “chiến lược quốc gia”.

Chiến lược quốc gia là chiến lược ở tầm vĩ mô, là chiến lược ở tầng cao nhất về bảo vệ, xây dựng, phát triển của quốc gia trong một thời kỳ nhất ñịnh. Nó chẳng những gồm, gộp chiến lược về chính trị, chiến lược về kinh tế, chiến lược về quân sự thành một khối, mà còn có sự chỉ ñạo hành ñộng trên thực tế ñối với chiến lược của các lĩnh vực, các vấn ñề phát triển của ñất nước; Các học giả Trung Quốc cho rằng chiến lược là những mưu tính và quyết sách ñối với những vấn ñề trọng ñại có tính chất toàn cục và lâu dài, còn lý luận và phương pháp quyết sách những vấn ñề trọng ñại mang tính toàn cục và lâu dài là nhiệm vụ của chiến lược học; Các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) ñề ra chiến lược phát triển ñến LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 năm 2020; ñược coi như là tuyên bố của họ với dân chúng của EU và thế giới về chủ trương phát triển của EU; Người Mỹ và người ðức sử dụng khái niệm “kế hoạch chiến lược”. Những kế hoạch có tầm chiến lược về ñối nội, ñối ngoại ñược xây dựng và thông qua ñã trở thành công cụ lãnh ñạo, chỉ ñạo công cuộc phát triển ñất nước; Các nhà khoa học của Viện Chiến lược phát triển thuộc Bộ Kế hoạch - ðầu tư nước Việt Nam cho rằng, những mưu tính có tính toàn cục, lâu dài, cơ bản ñược xem là chiến lược. Như vậy, có thể hiểu chiến lược phát triển là thể hiện tinh thần cơ bản của ñường lối phát triển của một quốc gia; nó chính là ý tưởng mang tính hệ thống về các quan ñiểm chỉ ñạo phát triển ñối với một ñối tượng cụ thể hay ñối với một hệ thống nào ñó và phương cách biến những ý tưởng, quan ñiểm, mục tiêu ấy thành hiện thực.

Chiến lược phát triển là sản phẩm do con người tạo ra, phản ánh các vấn ñề mang tính quy luật ñược dự báo và ñược “chủ quan hóa” một cách khoa học ñể chỉ ñạo quá trình phát triển của ñời sống xã hội.2 Nội dung của chiến lược phát triển Có ba vấn ñề cần ñặc biệt quan tâm khi bàn ñến chiến lược phát triển. - Thứ nhất, ñường lối cơ bản phát triển ñất nước phải ñược phản ánh ở chủ ñề tư tưởng chiến lược và hệ thống các quan ñiểm chỉ ñạo chiến lược, mà chúng ñược thông qua các mục tiêu, phạm vi bao quát của chiến lược và những nhiệm vụ cơ bản phải thực hiện ñể ñạt mục tiêu ñó. Mục tiêu chiến lược cần phải ñược xác ñịnh ñúng và các nhiệm vụ cơ bản hay phương thức thực thi phải ñược xác ñịnh chính xác. Một khi ñã xác ñịnh sai mục tiêu sẽ dẫn ñến xác ñịnh sai nhiệm vụ, tập trung sai nguồn lực, làm sai hướng phát triển và ñó là một quyết ñịnh mang tính chiến lược sai.

- Thứ hai, phải ñảm bảo ñầy ñủ, kịp thời các phương tiện vật chất và tinh thần ñể biến các mục tiêu và nhiệm vụ chiến lược thành hiện thực. Mỗi nhiệm vụ cần ñược hoàn thành trong một khoảng thời gian nhất ñịnh, bằng phương cách nhất ñịnh và bằng một lực lượng vật chất nhất ñịnh nhưng chúng không tách rời các nhiệm vụ khác. Hệ thống các nhiệm vụ cần ñược sắp xếp theo một trật tự ưu tiên, tuy nhiên có thể ñiều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Thứ ba, việc ñiều hành và tổ chức thực hiện chiến lược có ý nghĩa cực kỳ to lớn, nó có tính quyết ñịnh tới việc biến các ý tưởng, quan ñiểm và mục tiêu chiến lược trở thành hiện thực.

Trong quá trình tổ chức thực hiện chiến lược sẽ bị ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố, mà những yếu tố này về nguyên tắc chúng luôn vận ñộng và tương tác lẫn nhau nên ñòi hỏi sự linh hoạt, nhạy bén, kiên quyết, dứt ñiểm của người chỉ ñạo và tổ chức thực thi chiến lược. ðồng thời, việc kiểm tra, rà soát ñể kịp thời ñiều chỉnh chiến lược là việc làm cần thiết nhằm làm cho sự phát triển của ñất nước trở nên ñúng ñắn, liên tục và thiết thực. Như vậy, chiến lược phát triển là chiến lược về sự phát triển của một hệ thống, chiến lược dẫn dắt hệ thống ñó phát triển ñúng hướng và có kết quả theo mong muốn. Muốn hệ thống vận ñộng theo hướng có lợi thì phải ñiều khiển nó theo quy luật vận ñộng của nó.

Việc nắm bắt quy luật vận ñộng và cụ thể hóa các quy luật thành chiến lược phát triển cho hệ thống là vấn ñề quan trọng và có tính bắt buộc ñối với sự phát triển của hệ thống. Chiến lược phát triển ñất nước không phải là kế hoạch phát triển dài hạn hoặc trung hạn, càng không thể là kế hoạch phát triển ngắn hạn. Do ñó tính cụ thể, tính lượng hóa của nó không nhiều, vừa ñủ ñảm bảo cơ sở khoa học của các chủ trương và ñường lối phát triển dài hạn và mang tầm chiến lược của ñất nước. Trước hết mục tiêu chiến lược phải cụ thể, các vấn ñề trọng yếu mà chiến lược ñề cập (hay những nhiệm vụ chiến lược phải làm), các bước thực hiện và tổ chức thực hiện phải ñược thể hiện một cách cụ thể.

Ý tưởng chiến lược, mục tiêu chiến lược phát triển ñất nước phải ñược thể hiện trong văn kiện lớn của ñảng cầm quyền hay của nhà nước; có như thế mới tạo ra sự thống nhất và quyết tâm trong hành ñộng của cả dân tộc. Tính lượng hóa ñược thể hiện ñể làm rõ mục tiêu tổng quát của chiến lược phát triển; cần tính toán các chỉ tiêu cụ thể về kinh tế, xã hội trọng yếu. Chẳng hạn như các chỉ tiêu về quy mô dân số, tổng sản phẩm quốc nội, tốc ñộ tăng trưởng kinh tế bình quân và một số chỉ tiêu khác phải ñược tính toán và thể hiện bằng con số với biên ñộ nhất ñịnh. Hệ thống các chỉ tiêu cụ thể có thể ñính kèm như phụ lục minh họa.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Một chiến lược phát triển cần phải có: - Tên gọi của chiến lược: ñây là vấn ñề rất quan trọng và luôn luôn khó. Tên của chiến lược phải dễ hiểu, chính xác, rõ ràng, thu hút sự chú ý và phải chứa ñựng tư tưởng lớn. - Ý tưởng và mục tiêu chiến lược: bất kỳ quốc gia nào, phát triển không phải chỉ là ñạo lý mà còn phải là chân lý. Xác ñịnh mục tiêu ñúng sẽ có ý nghĩa quan trọng ñể hành ñộng chuẩn xác, có hiệu quả.

Mục tiêu chiến lược thể hiện ý tưởng chiến lược phát triển. Ý tưởng chiến lược phải ñược thiết kế tương ñối cụ thể, nó mang nội hàm của nhiều luận ñiểm chiến lược có căn cứ khoa học. - Nhiệm vụ cơ bản hay trọng tâm của chiến lược (cụ thể hóa thành các mục tiêu, nhiệm vụ cấp thấp) và lựa chọn phương cách ñể thực thi các mục tiêu chiến lược. ðây chính là tập hợp các chiến lược con hay tiểu chiến lược hoặc các nhiệm vụ cơ bản cùng phương cách ñược lựa chọn ñể thực hiện ñược mục tiêu tổng quát.

Chẳng hạn, ñối với chiến lược phát triển quốc gia sẽ có các chiến lược thành phần về: phát triển ngành, lĩnh vực, phát triển lãnh thổ, phát triển nhân lực và khoa học - công nghệ, thu hút ñầu tư, xây dựng nhà nước gắn với cải cách hệ thống chính trị và phòng chống tham nhũng. - ðề xuất phương án tổ chức thực hiện chiến lược sau khi chiến lược ñược cấp có thẩm quyền công bố. Chỉ ñạo thực hiện chiến lược có vai trò lớn ñối với việc biến chiến lược thành hiện thực. Vấn ñề ñặc biệt quan trọng là xây dựng cho ñược chương trình hành ñộng rõ ràng, chính xác và tổ chức thực hiện chương trình này có kết quả, có hiệu quả.

ðặc tính cơ bản của chiến lược phát triển Chiến lược phát triển ñất nước có các ñặc tính cơ bản sau: - Tính ðảng và tính dân tộc: phải thể hiện ñược quan ñiểm chủ ñạo của ñảng cầm quyền, ñáp ứng ñược lý tưởng, hy vọng cao ñẹp của nhân dân và thể hiện ñậm nét tính dân tộc. - Tính hệ thống: chiến lược phát triển ñất nước cần có tính hệ thống và ñã mang tính hệ thống thì nó phải mang tính ổn ñịnh tương ñối. Trên nguyên tắc hệ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 thống, chiến lược phát triển ñề cập ñến những vấn ñề toàn cục, những vấn ñề có ý nghĩa ñiểm huyệt, có sức gây công phá lớn ñối với sự phát triển của toàn bộ hệ thống. Tính hệ thống cần thể hiện yêu cầu tiên tiến của các phân hệ cấu thành cũng như của cả hệ thống.

- Tính bao quát: thể hiện bao quát tất cả những vấn ñề cơ bản của ñất nước; nó ñề cập những vấn ñề lớn, tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, môi trường và an ninh quốc phòng của quốc gia có tính tới bối cảnh quốc tế; vừa bao quát những vấn ñề dài hạn vừa ñề cập thỏa ñáng những vấn ñề ngắn hạn có tính quyết ñịnh. - Tính lựa chọn: Nguồn lực phát triển bao giờ cũng có hạn. ðất nước bao giờ cũng tồn tại nhiều vấn ñề lớn cần giải quyết. Bối cảnh thế giới mỗi thời kỳ mỗi khác.