BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ MỸ NGÂN ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC ĐỊNH GIÁ SAI GIÁ CỔ PHẦN ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ CỦA DOANH NGHIỆP LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh - Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ MỸ NGÂN ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC ĐỊNH GIÁ SAI GIÁ CỔ PHẦN ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ CỦA DOANH NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính – ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. TRẦN THỊ HẢI LÝ TP.Hồ Chí Minh - Năm 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan Luận văn Thạc sỹ kinh tế với đề tài: “Ảnh hưởng của việc định giá sai giá cổ phần đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp” là công trình nghiên cứu của riêng tác giả với sự giúp đỡ của Tiến sĩ Trần Thị Hải Lý – Giảng viên trường đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Các kết quả nghiên cứu trong bài nghiên cứu này là hoàn toàn trung thực và chưa được công bố trong bất kì công trình nào khác Người thực hiện Lê Thị Mỹ Ngân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU TÓM TẮT. 1 PHẦN I: TỔNG QUAN .1 Sự cần thiết của đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu.3 Đối tượng nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu.5 Ý nghĩa của đề tài .6 Kết cấu đề tài. 5 PHẦN II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 Lý thuyết về mối quan hệ giữa định giá trên thị trường chứng khoán và quyết định đầu tư của doanh nghiệp .1 Giả thiết thông tin thụ động .2 Giả thiết thông tin chủ động .3 Giả thiết dẫn truyền tài trợ .4 Giả thiết áp lực thị trường .2 Các nghiên cứu thực nghiệm về định giá trên thị trường và quyết định đầu tư của doanh nghiệp. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN III: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .2 Mô hình nghiên cứu và giải thích các biến .3 Qui trình nghiên cứu.
27 PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM .1 Kết quả thống kê mô tả mẫu .1 Thống kê mô tả biến tỷ lệ đầu tư theo thời gian .2 Thống kê mô tả các biến nghiên cứu .2 Kết quả hồi qui .1 Ảnh hưởng của định giá sai lên quyết định đầu tư – Bằng chứng trên toàn mẫu 4.2 Bằng chứng về ảnh hưởng của định giá sai lên quyết định đầu tư ở những công ty không phát hành cổ phần.3 Độ nhạy cảm của quyết định đầu tư ở những công ty hoạt động trong những ngành có chi phí R&D cao và thấp .4 Độ nhạy cảm của quyết định đầu tư ở những công ty cổ phiếu được nắm giữ ngắn hạn và dài hạn .5 Kết luận kết quả kiểm định bài nghiên cứu. 56 PHẦN V: KẾT LUẬN 5.1 Các kết luận chung từ bài nghiên cứu .2 Hạn chế bài nghiên cứu. 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT R&D Chi phí nghiên cứu và phát triển FEM Random Effects Model: Mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên FEX Fixed Effects Model: Mô hình ảnh hưởng cố định LR Kiểm định Likelihood Ratio TTCK Thị trường chứng khoán IPO Công ty phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng MM Modigliani - Miller LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1 Tóm tắt các nghiên cứu trước đây .1 Mô tả kì vọng các biến trong mô hình .2 Tóm tắt mô tả các biến và cách tính toán các biến số được sử dụng trong mô hình .1 Thống kê mô tả biến tỷ lệ đầu tư qua các năm .2 Thống kê mô tả các biến sử dụng trong mô hình.3 Phân tích tương quan .4 Hồi qui mô hình (1) theo phương pháp Pooled OLS, FEM, REM .5 Hồi qui mô hình (2) theo phương pháp Pooled OLS, FEM, REM .6 Hồi qui mô hình (3) theo phương pháp Pooled OLS, FEM, REM .7 Hồi qui mô hình (4) theo phương pháp Pooled OLS, FEM, REM .8 Tổng kết hồi qui 4 phương trình theo phương pháp REM .9 Kết quả hồi qui các công ty không phát hành cổ phần theo phương pháp REM .10 Kết quả mô hình hồi qui những công ty hoạt động trong những ngành có chi phí R&D cao .11 Kết quả hồi qui những công ty hoạt động trong những ngành có chi phí R&D thấp .12 Kết quả hồi qui những công ty có cổ phiếu được nắm giữ ngắn hạn 54 Bảng 4.13 Kết quả hồi qui những công ty có cổ phiếu được nắm giữ dài hạn 55 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu được thực hiện nhằm mục đích kiểm định việc định giá sai giá cổ phần có tác động như thế nào đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp đang được niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Các bằng chứng thực nghiệm ở nước ngoài cho thấy rằng, trong nền kinh tế bình thường, nếu cổ phần đang bị thị trường định giá sai, các nhà quản trị doanh nghiệp sẽ có xu hướng đầu tư nhiều hơn.
Vì họ tin rằng, khi cổ phần đang được định giá cao, đồng nghĩa với việc nhà đầu tư tin tưởng lạc quan vào những dự án tương lai của công ty, mỗi khi công ty có dự án đầu tư mới thì nhà đầu tư sẽ nâng giá cổ phiếu lên. Vì thế việc định giá sai cổ phần của doanh nghiệp tác động đến quyết định đầu tư. Tác giả đã tiến hành kiểm định mối quan hệ này tại Việt Nam. Để ước lượng định giá sai, tác giả sử dụng biến dồn tích linh hoạt làm đại diện.
Kết quả cho thấy, ở Việt Nam, định giá sai và quyết định đầu tư có mối quan hệ nghịch chiều, định giá sai càng lớn thì việc đầu tư của doanh nghiệp càng giảm đi. Ở những ngành có chi phí R&D cao thì độ nhạy cảm của quyết định đầu tư diễn ra mạnh hơn, nghĩa là công ty có chi phí R&D cao thì khi có định giá sai xảy ra, nhà quản trị đầu tư ít hơn nhiều so với những công ty có chi phí R&D thấp. Ngoài ra, độ nhạy cảm về quyết định đầu tư cũng xảy ra với những công ty mà cổ phiếu được nắm giữ ngắn hạn. Từ khóa: Định giá sai, dồn tích linh hoạt, quyết định đầu tư LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 PHẦN I: TỔNG QUAN 1.1 Sự cần thiết của đề tài Quyết định đầu tư chịu ảnh hưởng từ rất nhiều yếu tố.
Những yếu tố mà chúng ta đã biết bao hàm trong các phương pháp định giá dự án đầu tư (NPV, IRR, PP, DPP…) như dòng tiền, tỷ suất sinh lợi, tỷ suất chiết khấu… Ngoài ra, việc định giá trên thị trường chứng khoán cũng có thể tác động đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Mô hình của Stein (1996) “Rational Capital Budgeting in an Irrational Word ”đã mô tả cách thức định giá sai trên thị trường từ các cổ đông có tầm nhìn ngắn hạn tác động đến quyết định đầu tư của công ty. Khi công ty được định giá cao, nhà quản trị sẽ đầu tư nhiều hơn. Ngay cả trong trường hợp lợi ích thu về từ dự án đầu tư được thực hiện không lớn bằng chi phí bỏ ra để thực hiện dự án đầu tư đó, thì khuynh hướng thị trường định giá cao cổ phiếu công ty có thể bù đắp tốt thậm chí cao hơn khoản lỗ gây ra từ việc đầu tư tồi.
Nói cách khác, việc định giá cao tạm thời mà thị trường dành cho công ty có thể cao hơn, hoặc bù đắp được cho hình phạt mà công ty phải chịu do đầu tư không hiệu quả cho đến thời điểm mà thị trường định giá đúng trở lại. Với bài nghiên cứu này, tác giả sử dụng dồn tích linh hoạt làm biến số chỉ báo đo lường định giá sai của các nhà đầu tư, cùng những số liệu thực tế ở các công ty được niêm yết trên thị trường, tác giả mong muốn có một câu trả lời về việc liệu có hay không do việc định giá sai giá cổ phần sẽ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp ở thị trường Việt Nam, từ đó có thể giúp doanh nghiệp cân nhắc quyết định đầu tư khi có định giá sai trên thị trường và bất lợi do việc đầu tư kém hiệu quả gây ra.2 Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài này là xác định ảnh hưởng của định giá sai giá cổ phần đến quyết định đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam Với mục tiêu này, luận văn trả lời các câu hỏi nghiên cứu sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 a, Có hay không việc định giá sai giá cổ phần ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp? b, Độ nhạy cảm của quyết định đầu tư đối với những công ty hoạt động trong những ngành có chi phí R&D cao và thấp? c, Độ nhạy cảm của quyết định đầu tư đối với những công ty có cổ phiếu được nắm giữ ngắn hạn và dài hạn? 1.3 Đối tượng nghiên cứu Bài nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 81 công ty được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP HCM và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội có báo cáo tài chính đầy đủ từ năm 2005 đến 2013.4 Phương pháp nghiên cứu Bài nghiên cứu sử dụng phần mềm EVIEW 8 để xử lý các mô hình hồi qui. Với đặc điểm mẫu nghiên cứu gồm nhiều biến quan sát và trải dài theo thời gian nên phương pháp hồi qui được sử dụng là hồi qui bằng dữ liệu bảng (Panel data). Với phương pháp hồi qui bằng dữ liệu bảng, các mô hình sử dụng bao gồm các mô hình hồi qui kết hợp Pooled OLS, hồi qui theo cách tiếp cận các yếu tố ảnh hưởng cố định (FEM) và hồi qui theo các yếu tố ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM).
Bài nghiên cứu sử dụng kiểm định Likelihood Ratio (LR) và Hausman để quyết định chọn mô hình phù hợp nhất giữa các mô hình Pooled OLS, REM, FEM.5 Ý nghĩa của đề tài Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp thêm cơ sở thực nghiệm tại Việt Nam trong nghiên cứu quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Từ đó có thể là tài liệu tham khảo về quyết định đầu tư và bổ sung thêm các nhân tố tác động đến quyết định đầu tư cho các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp tại Việt Nam.6 Kết cầu đề tài Bài nghiên cứu gồm 5 phần chính và các phụ lục.