phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn về quản lý mạng lƣới chợ trên địa bàn quận, huyện. Chƣơng 2: Tài liệu và phƣơng pháp nghiên cứu đề tài. Chƣơng 3: Thực trạng quản lý mạng lƣới chợ trên địa bàn quận Hà Đông, TP Hà Nội. Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý mạng lƣới chợ trên địa bàn quận Hà Đông.
3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN, HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý mạng lƣới chợ và những vấn đề liên quan 1. Tình hình nghiên cứu về chợ Từ nhiều hƣớng tiếp cận khác nhau, các nhà nghiên cứu đã có những cách đánh giá khác nhau về hệ thống chợ ở Việt Nam, đặc biệt là những khu chợ có truyền thống văn hóa lịch sử lâu đời. Hiện nay, trong phạm vi tƣ liệu thu thập đƣợc, có một số công trình nghiên cứu về chợ, điển hình là các công trình sau: Năm 2002, luận án tiến sĩ: “Chợ nông thôn châu thổ sông Hồng trong quá trình chuyển đổi kinh tế – xã hội thời kỳ đổi mới (trường hợp chợ Ninh Hiệp, chợ Hữu Bằng, chợ Thổ Tang).
Tác giả Lê Thị Mai đã nêu lên cơ sở hình thành chợ nông thôn và một số loại hình chợ nông thôn vùng châu thổ sông Hồng. Công trình chủ yếu tiếp cận xã hội học đối với hệ thống chợ ở một khu vực cụ thể. Tuy nhiên, phƣơng pháp đánh giá, thống kê mô tả rất khoa học, khái quát đƣợc những giá trị kinh tế xã hội của hệ thống chợ đối với công cuộc đổi mới của các địa phƣơng ở đồng bằng châu thổ sông Hồng. Ở khu vực Nam bộ, năm 2009 tác giả Nhâm Hùng đã công bố đề tài: “Chợ nổi đồng bằng sông Cửu Long”.
Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu về chợ nổi ở đồng bằng sông Cửu Long một cách tƣơng đối toàn diện, giúp độc giả có thể biết thêm những thông tin, với những khía cạnh khác nhau về văn hóa sinh thái, đặc điểm kinh tế, xã hội của một loại hình chợ tiêu biểu của vùng sống nƣớc Nam bộ… 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ góc độ quản lý, năm 2011 các nhà nghiên cứu Nguyễn Trọng Nhân và Đào Ngọc Cảnh nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và giải pháp phát triển chợ nổi Cái Răng - Thành phố Cần Thơ”. Với kết quả nghiên cứu và khảo sát cụ thể, hai tác giả đã nêu bật những hƣớng phát triển của chợ nổi Cái Răng – một trong những điểm tham quan thú vị của thành phố Cần Thơ. Tiếp tục với hƣớng nghiên cứu về loại hình chợ nổi ở đồng bằng sông Cửu Long, Nguyễn Trọng Nhân và Lê Thông trong bài viết: “Cơ sở lí luận về du lịch chợ nổi”đƣợc đăng trên tạp chí Khoa học Trƣờng Đại học Cần Thơ (2016) đã nêu bật vị trí và các tác động văn hóa cụ thể của chợ nổi đối với việc phát triển du lịch tại khu vực Nam bộ. Luận văn thạc sĩ năm 2012 của Trƣơng Thuý Hằng đã công bố kết quả nghiên cứu về: “Chợ phiên Hà Nội với phát triển du lịch nội đô (qua nghiên cứu trường hợp chợ Bưởi - Tây Hồ - Hà Nội”.
Trong công trình nghiên cứu của mình, tác giả đã nêu ra vai trò của chợ trong đời sống kinh tế - xã hội, khái quát lên đặc điểm dân cƣ, đặc điểm kinh tế - xã hội và thực trạng cùng giải pháp của du lịch tại chợ Bƣởi. Với một đối tƣợng cụ thể, từ hƣớng nghiên cứu liên ngành, Trƣơng Thúy Hằng đã nêu bật một số hƣớng phát triển chợ Bƣởi gắn liền với chủ trƣơng phát triển du lịch tại Hà Nội. Năm 2015, Ngô Anh Tuấn đã công bố công trình: “Giải pháp phát triển chợ truyền thống tại thành phố Đà Nẵng”. Dựa trên những đánh giá cụ thể, tác giả cũng đã đề cập đến vấn đề khái niệm về chợ, phân loại, vai trò, đặc điểm, thực trạng của chợ từ đó đƣa ra giải pháp để phát triển chợ truyền thống tại thành phố Đà Nẵng.
Trần Đình Ba với cuốn sách: “Chợ Việt độc đáo ba miền” đƣợc xuất bản vào năm 2012 đã có đƣợc một cái nhìn toàn diện về hệ thống chợ ở cả ban miền văn hóa Bắc, Trung và Nam. Từ góc nhìn lịch sử, tác giả đã đánh giá những nét tƣơng đồng và khu biệt của các kiểu loại hình chợ Việt Nam xƣa và nay. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tác giả Chu Huy đã công bố tập sách: “Chợ quê” do Nxb Văn hoá – Văn nghệ ấn hành năm 2016. Với 5 chƣơng nghiên cứu cụ thể và thống kê 54 chợ làng đại diện cho các vùng miền khác nhau, nhà nghiên cứu đã phục dựng bức tranh chợ phiên, chợ làng của các vùng nông thôn miền Bắc và miền Trung một cách tƣờng tận, thú vị và đầy ý nghĩa văn hoá.
Tác giả đã đề xuất ba vấn đề cụ thể: Thứ nhất cần nghiên cứu những ảnh hƣởng của văn hoá địa phƣơng đến việc hình thành các ngôi chợ. Thứ hai là sự đầu tƣ, khai thác hiệu quả kinh tế các ngôi chợ truyền thống. Thứ ba là định hƣớng khai thác du lịch nhân văn đối với các loại hình chợ ở nông thôn nhƣ: chợ đặc sản, chợ làng nghề, chợ rau… của các vùng miền, góp phần phong phú hoá tuor du lịch sinh thái ở Việt Nam hiện nay. Tình hình nghiên cứu về quản lý mạng lưới chợ Năm 2015, tác giả Trịnh Thu Hƣơng thực hiện đề tài: “Quản lý mạng lưới chợ trên địa bàn huyện Gia Lâm”.
Đề tài đã nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp tăng cƣờng quản lý hệ thống chợ trên địa bàn huyện Gia Lâm nhằm nâng cao hiệu quả khai thác hoạt động của chợ tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh cũng nhƣ phục vụ nhân dân trên địa bàn đƣợc tốt hơn và góp phần phát triển kinh tế xã hội của huyện. Năm 2014, tác giả Nguyễn Thị Thùy Dƣơng thực hiện đề tài: “Quản lý vệ sinh môi trường các chợ quận Cầu Giấy Hà Nội - lấy chợ Nghĩa Tân làm địa bàn nghiên cứu”. Luận văn thạc sĩ Trƣờng Đại học Kiến Trúc Hà Nội. Đề tài nghiên cứu thực trạng quản lý vệ sinh môi trƣờng trên địa bàn quận Cầu Giấy nói chung và chợ Nghĩa Tân nói riêng.
đề xuất các giải pháp quản lý môi trƣờng chợ Nghĩa Tân, từ đó nhân rộng mô hình quản lý cho các chợ khác trên địa bàn quận Cầu Giấy cũng nhƣ thành phố Hà Nội cho các chợ có mô hình tƣơng đồng. Luận văn thạc sĩ của học viên Lê Thị Hà, Trƣờng Đại học Thƣơng mại 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 2014: “Quản lý chợ truyền thống trên địa bàn quận Ngô Quyền, TP. Hải Phòng”. Công trình chỉ rõ những đặc điểm của chợ truyền thống và sự cần thiết cũng nhƣ các hoạt động tổ chức QL chợ truyền thống trên địa bàn quận Ngô Quyền, TP Hải Phòng.
Công trình đƣa ra các giải pháp QL nhằm tăng cƣờng QL chợ trên địa bàn quận Ngô Quyền, TP Hải Phòng. Nhƣ vậy, đã có một số công trình nghiên cứu về QL mạng lƣới chợ và những vấn đề liên quan theo những cách tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, chƣa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về QL mạng lƣới chợ trên địa bàn quận Hà Đông. Đây là một khoảng trống cần đƣợc tiếp tục nghiên cứu trong vấn đề QLNN về mạng lƣới chợ.
Cơ sở lý luận về quản lý mạng lƣới chợ trên địa bàn quận, huyện 1. Khái niệm * Chợ Chợ là một bộ phận không thể tách rời với đời sống xã hội, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội của mỗi địa phƣơng. Trên khía cạnh kinh tế, chợ là trung gian giữa quá trình sản xuất và quá trình tiêu thụ, đem lại nguồn thu cho ngân sách nhà nƣớc, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của khu vực và các vùng lân cận, xúc tiến thƣơng mại, quảng bá giới thiệu sản phẩm, trao đổi thông tin và giúp ngƣời dân cũng nhƣ hàng hóa tiếp cận thị trƣờng. Chợ cũng góp phần tạo công ăn việc làm cho ngƣời dân, đặc biệt là thành phần tiểu thƣơng và ngƣời lao động phổ thông, có trình độ học vấn thấp.
Trên khía cạnh văn hóa - xã hội chợ có ảnh hƣởng rất lớn tới đời sống cuả tầng lớp cƣ dân thu nhập thấp, ngƣời dân lao động, những ngƣời thất nghiệp hay ít vốn đề làm ăn, đặc biệt là những ngƣời nông dân ra thành thị để kiếm sông. Bên cạnh đó chợ dân sinh còn là nơi thể hiện nét văn hóa của địa phƣơng. Chợ không chỉ tạo nên những nét đặc trƣng của mỗi cộng đồng dân 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cƣ mà còn đƣợc coi là nơi bảo tồn giữ gìn bản sắc văn hóa địa phƣơng. Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, nhiều tổ chức quốc tế và khách nƣớc ngoài đánh giá rất cao văn hóa truyền thống của chợ Việt Nam.
Trên khía cạnh tổ chức đô thị, chợ là một trong những yếu tố tạo nên đô thị quạn trọng nhất trong lịch sử hình thành và phát triển đô thị. Đối với đô thị có bề dày lịch sử, chợ góp phần quan trọng trong tạo mỹ quan, tạo điểm nhấn trong kiến trúc đô thị Với mỗi địa phƣơng quá trình hình thành và phát triển chợ phụ thuộc rất nhiều vào lịch sử. Đặc điểm kinh tế - xã hội - văn hóa của địa phƣơng và quan điểm phƣơng pháp quản lý của mỗi chính quyền địa phƣơng Sự hình thành và phát triển của chợ gắn liền với nền sản xuất hàng hóa gắn với đời sống con ngƣời thông qua bộ mặt và tình hình sinh hoạt chợ, có thể đánh giá đƣợc trình độ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống dân cƣ của một vùng hoặc một địa phƣơng. Thông thƣờng chợ đƣợc xem là không gian diễn ra trao đổi mua bán, hàng hóa dịch vụ.
Tuy vậy, cho đến nay có rất nhiều khái niệm khác nhau về chợ, tùy theo thời gian và tùy từng góc độ khác nhau mà có các khái niệm khác nhau về chợ. Theo định nghĩa trong các từ điển tiếng Việt đang đƣợc lƣu hành: Chợ là nơi công cộng để đông ngƣời đến mua bán vào những ngày hoặc những buổi nhất định; Chợ là nơi tụ họp giữa ngƣời mua và ngƣời bán để trao đổi hàng hoá, thực phẩm hàng ngày theo từng buổi hoặc từng phiên nhất định (chợ phiên)".